Şehir Coğrafyası 2024-2025 Final Soruları

1. Küresel şehirleşme pratikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) 2018 yılı itibarıyla şehirleşme hızı en yüksek olan kıta Avustralya’dır.
B) Kentleşme oranları ülke ve bölgelere göre homojendir.
C) 2050 yılına kadar küresel çapta şehirleşme hızlarının düşeceği öngörülmektedir.
D) 2030 yılında mega şehir sayısı en fazla olan kıta Afrika olacaktır.
E) Megakent sayıları 2030 yılında günümüzden daha az olacaktır.

Cevap : C) 2050 yılına kadar küresel çapta şehirleşme hızlarının düşeceği öngörülmektedir.

Açıklama :

2. Jansen Planı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) 1932’de kabul edilmiştir.
B) Ankara için hazırlanmıştır.
C) Nüfus öngörüsü başarılı olmuştur.
D) Şehrin fiziki coğrafya özellikleri de dikkate alınmıştır.
E) E. Howard’ın bahçe şehir anlayışının etkileri görülmektedir.

Cevap : C) Nüfus öngörüsü başarılı olmuştur.

Açıklama : Jansen Planı, Ankara’nın planlanmasında önemli bir adım olmuş, ancak nüfus öngörüsü gerçekte gerçekleşenden düşük kalmıştır.

3. I. Kentsel yayılma (Urban Sprawl) görülmektedir.
II. Şehir merkezinde (donwtown) yatay yapılaşma görülür.
III. İlk şehirler kıtanın batı kısmında oluşmuştur.
Kuzey Amerika’daki şehirleşme pratikleri ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) Yalnız III
D) Yalnız II
E) I ve II

Cevap : A) Yalnız I

Açıklama : Kuzey Amerika’da özellikle banliyöleşme ile birlikte kentsel yayılma dikkat çeker. İlk şehirler ise kıtanın doğu kısmında kurulmuştur.

4.

Yukarıdaki resimde görülen cadde ve sokak sisteminin adı nedir?

A) Grid sistem
B) Radyal-grid Plan
C) Radyal Plan
D) Organik sistem
E) Hippodamos Planı

Cevap : D) Organik sistem

Açıklama :

5. I. Primer (Birincil)
II. Seconder (İkincil)
III. Tersiyer (Üçüncül)
Yukarıdaki iktisadi faaliyetlerden hangisi ya da hangileri kentlerde yoğunlaşmaktadır?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) II ve III
D) Yalnız III
E) I ve II

Cevap : C) II ve III  (Yayınlanan soru kitapçığına göre cevap “E) I ve II“ olarak işaretliydi ancak optik formda doğru cevap “C) II ve III“ işaretliydi. )

Açıklama : Kentlerde genellikle ikincil (sanayi, üretim, imalat) ve üçüncül (hizmet sektörü: eğitim, sağlık, ticaret, finans) sektörler yoğunlaşır. Birincil faaliyetler (tarım, madencilik, balıkçılık) ise kırsal alanlarda yaygındır. Bu nedenle doğru cevap C) II ve III.

6. I. Küresel çapta gelecekte şehirde yaşayan kişi sayısının günümüzden daha fazla olacağı düşünülmektedir.
II. 2050 yılına kadar şehirlerde yaşayan nüfusun kırsal sahada yaşayan nüfusa oranının yüzde 38 olacağı düşünülmektedir.
III. 2100 yılı için yapılan tahminlere göre küresel çapta 5 milyar kişinin şehirlerde yaşayacağı düşünülmektedir.
Birleşmiş Milletlere göre yukarıdaki yargılardan hangisi veya hangileri doğrudur?

A) II ve III
B) Yalnız III
C) I ve II
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : D) Yalnız I

Açıklama : Birleşmiş Milletler, gelecekte şehirlerde yaşayan nüfusun kırsal alanlara göre artış göstereceğini öngörmektedir. Diğer tahminler verilen bilgilerle uyuşmamaktadır.

7. I. Gaziantep, Denizli gibi şehirlerde sanayi fonksiyonu güçlenmiştir.
II. Şehirlerde yaşayan nüfus miktarı kırlarda yaşayan nüfus miktarını 1980’lerde geçmiştir.
III. Büyük şehirlerin nüfus artış hızı azalırken küçük şehirlerin nüfus artış hızı artmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1980’li yıllarda Türkiye şehirleri için söylenebilecek doğru bir bilgidir?

A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) II ve III
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve II

Açıklama : 1980’lerde Türkiye’de sanayileşen şehirlerin etkisi artmış ve şehir nüfusu kır nüfusunu aşmıştır.

8. Kuzey Amerika şehirleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) 19. yy’a kadar bölgenin sadece doğu kıyıları şehirleşebilmiştir.
B) Şehirlerinde merkezi iş sahası bulunmamaktadır.
C) Kentleşme hareketlerinde koloniyel faaliyetler etkili olmuştur.
D) Şehirlerinde geniş sahalar kaplayan banliyöler bulunmaktadır.
E) Batı kıyılarının nüfuslanmasında hücum hareketi etkili olmuştur.

Cevap : B) Şehirlerinde merkezi iş sahası bulunmamaktadır.

Açıklama : Kuzey Amerika şehirlerinde merkezi iş sahaları (downtown) bulunur ve bu alanlar iş ve ticaret merkezleridir.

9. I. Valensiya
II. Thessalon
III. Kotel
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Avrupa Birliği tarafından yürütülen Euro Cities Projesi kapsamında değildir?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) Yalnız III
D) I ve II
E) Yalnız II

Cevap : C) Yalnız III

Açıklama : Euro Cities Projesi, Avrupa’nın büyük şehirlerini kapsayan bir iş birliği projesidir. Valensiya ve Thessalon (Selanik), bu proje kapsamında yer alırken, Bulgaristan’daki küçük bir kasaba olan Kotel, proje kriterlerini karşılamadığı için kapsam dışındadır. Bu nedenle doğru cevap C) Yalnız III olur.

10. Aşağıdakilerden hangisi Harris ve Ullman’a göre şehirlerde tali merkezlerin ortaya çıkmasında etkili değildir?

A) Merkezdeki arazi fiyatlarının yüksek olması
B) Bazı kentsel faaliyetlerin bir yerde toplanma isteği
C) Sanayi merkezinin ulaşım yollarına yakın olma isteği
D) Yerleşmelerin etki sahasının genişlemesi
E) Bazı faaliyetlerin belirli altyapılara gereksinim duyması

Cevap : D) Yerleşmelerin etki sahasının genişlemesi

Açıklama : Harris ve Ullman modeline göre tali merkezler, genellikle ekonomik nedenler ve altyapı gereksinimleri doğrultusunda ortaya çıkar. Etki sahasının genişlemesi bu süreçte belirleyici değildir.

11. I. Şehir olgusunun zaman ve mekâna göre değişmesi
II. Farklı bilim dalları tarafından incelenmesi
III. Aldığı göçten fazla göç veriyor olması
Herkes tarafından kabul edilen bir şehir tanımının yapılamamasının sebebi olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gösterilebilir?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) I ve II
D) Yalnız II
E) Yalnız III

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Şehir kavramı, zaman ve mekâna göre değişiklik göstermekte ve farklı disiplinler tarafından incelenmektedir. Göç verme oranı ise bir şehir tanımının yapılmasını etkilemez.

12. Aşağıdakilerden hangisi intermetropolitan çalışmaya örnek olarak gösterilebilir?

A) Bir bölgedeki şehir hiyerarşisinin araştırılması
B) Şehirde günlük işçi hareketlerinin haritalandırılması
C) Şehirdeki suç oranlarının dağılışının tespiti
D) Bir şehrin merkezî iş sahasının tespiti
E) Şehrin bulunduğu yerde kurulmasının sebeplerinin incelenmesi

Cevap : A) Bir bölgedeki şehir hiyerarşisinin araştırılması

Açıklama : Intermetropolitan çalışmalar, farklı şehirler arasındaki ilişkileri ve hiyerarşiyi ele alır. Diğer seçenekler intrametropolitan çalışmalardır.

13. Aşağıdakilerden hangisi Vitruvius’a göre şehirler kurulurken dikkate alınan fiziksel koşullardan biridir?

A) Şehrin kurulacağı sahanın toprak yapısı alüvyonlardan meydana gelmeli ve isi terselmesi oluşmamalıdır.
B) Kentin deniz kenarında olması ve güneye ve batıya bakması uygun değildir.
C) Şehrin çevresinde bataklıklar olmalıdır.
D) Sıcak bir iklimi olmalıdır.
E) Şehrin kurulacağı sahanın eğim derecesi yüzde 15’i geçmelidir.

Cevap : B) Kentin deniz kenarında olması ve güneye ve batıya bakması uygun değildir.

Açıklama :

14. Aşağıdakilerden hangisi jenetik sınıflama dâhilinde değildir?

A) Polycentrik şehirler
B) Prehistorik şehirler
C) Roma şehirleri
D) Klasik devir şehirleri
E) Ortaçağ şehirleri

Cevap : A) Polycentrik şehirler

Açıklama : Jenetik sınıflama, şehirlerin tarihsel süreçteki gelişimlerine odaklanır. Polycentrik şehirler ise mekânsal organizasyonla ilgilidir.

15.

Eş merkezli bölge modeline göre yukarıdaki şekilde numarandırılmış bölgelerden hangisi hafif sanayi kollarının yoğunlaştığı bölgedir?

A) 2
B) 3
C) 4
D) 1
E) 5

Cevap : A) 2

Açıklama :

16. I. Küçük şehirlerden kırlara göç yaşanmıştır.
II. Şehirlerin dikey büyümesinin önü açılmıştır.
III. Dışa açık, ihracata yönelik kalkınma modeli benimsenmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1954 senesinde kat mülkiyetinin kabul edilmesi ve 1956 yılında imar kanununun devreye girmesinin sonuçlarından biri olarak gösterilebilir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) Yalnız II

Cevap : E) Yalnız II

Açıklama : 1954 yılında kat mülkiyetinin kabul edilmesi ve 1956 yılında imar kanununun yürürlüğe girmesi, şehirleşme ve yapılaşma üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Bu dönemde yaşanan değişimlerin sonuçları şu şekilde değerlendirilebilir:
Küçük şehirlerden kırlara göç yaşanmıştır: Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, küçük şehirlerden ve kırsal alanlardan büyük şehirlere doğru yoğun bir göç yaşanmıştır.
Şehirlerin dikey büyümesinin önü açılmıştır: Doğru. Kat mülkiyetinin kabul edilmesi ve imar kanununun devreye girmesi, çok katlı binaların inşasına olanak sağlamış ve şehirlerin dikey olarak büyümesine yol açmıştır.
Dışa açık, ihracata yönelik kalkınma modeli benimsenmiştir: Bu ifade, imar kanununun veya kat mülkiyeti uygulamasının bir sonucu değildir. Daha çok ekonomik politikalarla ilişkilidir ve bu dönemin bir sonucu olarak değerlendirilemez.
Sonuç:
Yalnızca II. Şehirlerin dikey büyümesinin önü açılmıştır ifadesi doğru bir sonuç olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle doğru cevap E) Yalnız II olur.

17. Aşağıdaki kıtaların hangisinde kentleşme oranı en düşüktür?

A) Kuzey Amerika
B) Güney Asya
C) Kuzey Avrupa
D) Avustralya
E) Güney Amerika

Cevap : B) Güney Asya

Açıklama : Güney Asya, düşük gelirli ülkelerin yoğun olduğu bir bölge olarak, kentleşme oranlarının en düşük olduğu kıtalar arasında yer alır.

18. Biyolojik sınıflandırmaya göre en eski şehir aşağıdakilerden hangisidir?

A) Polis
B) Tyrannopolis
C) Megalopolis
D) Metropolis
E) Eopolis

Cevap : E) Eopolis (Yayınlanan soru kitapçığına göre cevap “B) Tyrannopolis“ olarak işaretlenmişti, ancak optik formda doğru cevap “E) Eopolis“ işaretliydi.)

Açıklama : Biyolojik sınıflandırmaya göre şehirlerin gelişim aşamaları, Patrick Geddes tarafından tanımlanmıştır. Geddes, şehirlerin yaşam döngüsünü bir organizmanın evrimine benzetmiş ve şu şekilde sıralamıştır:
-Eopolis: Şehirleşmenin ilk ve en basit aşamasıdır. Tarımın hâkim olduğu, kırsal yerleşimlere dayanan bir yaşam biçimini ifade eder. Bu aşamada şehir henüz oluşum halindedir.
-Polis: Organize şehirleşmenin başladığı, sosyal ve ekonomik faaliyetlerin arttığı aşamadır.
-Metropolis: Büyük, kompleks bir şehirleşme modelini ifade eder. Çeşitli endüstri ve ticari faaliyetlerin yoğunlaştığı bir aşamadır.
-Megalopolis: Çok büyük şehirleri ya da şehirlerin birleşerek oluşturduğu devasa şehir alanlarını ifade eder.
-Tyrannopolis: Şehirlerin kötü yönetim, aşırı nüfus ve kaynak tüketimi nedeniyle çöküşe geçtiği aşamadır.
Bu sıralamaya göre Eopolis, şehirleşmenin en eski ve ilkel aşamasını ifade eder. Bu nedenle doğru cevap E) Eopolis olur.

19. Birleşmiş Milletlere göre şehirler en fazla hangi toprak türü üzerinde kurulmuştur?

A) Alisols
B) Solonetz
C) Podzols
D) Andosols
E) Fluvisols

Cevap : E) Fluvisols

Açıklama : Fluvisols, alüvyal topraklar olup, genellikle nehir kenarlarında bulunur ve şehirleşme için uygun koşullar sağlar.

20. I. Kırdan kente olan göçü azaltır.
II. Tarımsal ürünlerin nakliye maliyetini azaltır.
III. Kentsel ısı adacıklarının etkisini azaltır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kent içi tarım uygulamalarının sonuçlarındandır?

A) Yalnız II
B) I ve II
C) Yalnız III
D) Yalnız I
E) II ve III

Cevap : E) II ve III

Açıklama : Kent içi tarım uygulamaları, ürünlerin nakliye maliyetlerini azaltır ve bitki örtüsü sayesinde ısı adacıklarının etkisini hafifletir.