Eski İran Tarihi 2023-2024 Vize Soruları

Eski İran Tarihi ve Kültürel Gelişimi

Satraplar Ayaklanması ve Sonuçları

MÖ 361/0 yılında Pers İmparatorluğu’nda satraplar ayaklanması patlak vermiştir. Merkezi otoritenin zayıflamasına yol açan bu ayaklanma, Datames ve Ariobarzanes’in öldürülmesiyle sonuçlanmış ve Pers yönetimi otoritesini güçlendirmiştir.

Ksenophon ve Eseri Hellenika

Ksenophon’un “Hellenika” adlı eseri, MÖ 411-362 yılları arasında Yunan dünyasında yaşanan siyasi ve askeri gelişmeleri anlatmaktadır. Peloponez Savaşı sonrası dönemi detaylandırarak Pers-Yunan ilişkilerine ışık tutar.

Dareikos Sikkesi ve Herodotos

Altın Pers sikkesi olan Dareikos’un adı, Herodotos’un “Historiai” adlı eserinde ilk kez geçmektedir. Bu sikke, I. Dareios döneminde basılmış ve Pers ekonomisinde önemli bir rol oynamıştır.

Kyros ve Pasargadai

Kyros, Pers İmparatorluğu’nun başkenti olarak Pasargadai’yi inşa ettirmiştir. Pasargadai, yönetim merkezi olmanın yanı sıra Kyros’un anıt mezarına da ev sahipliği yapmaktadır.

Luristan Bronzları ve Sanat Zenginliği

İran’da Demir Çağı başlarında Luristan bölgesi, hayvan ve insan figürleriyle süslenmiş bronz eserleriyle tanınmıştır. “Luristan bronzları”, zengin motifleri ve işçilikleriyle arkeolojik açıdan önem taşımaktadır.

Kilikya’nın Yönetiminde Syennesis Unvanı

Persler adına Kilikya bölgesini yöneten kişilere “Syennesis” unvanı verilmiştir. Bu unvan, bölgenin yerel yöneticileri tarafından taşınmıştır.

Ksenophon’un Anabasis Eseri

“Anabasis” eseri, Kyros’un ordusunda görev alan on bin Yunan askerinin Pers topraklarından yurtlarına dönüş yolculuğunu anlatmaktadır. Bu eser, Antik Çağ savaş stratejilerine dair bilgiler sunar.

Salamis Deniz Savaşı ve Sonuçları

MÖ 480 yılında Persler, Thermopylai’deki zaferlerinin ardından Salamis Deniz Savaşı’nda Atinalılara yenilmişlerdir. Bu yenilgi, Perslerin Yunanistan üzerindeki ilerleyişini durdurmuştur.

Harpagos ve Ksanthos Direnişi

Pers komutanı Harpagos, Lykia’daki Ksanthos kentinde yoğun bir direnişle karşılaşmıştır. Kent, ancak uzun süren bir kuşatmanın ardından Persler tarafından ele geçirilmiştir.

I. Dareios’un İskit Seferi

MÖ 513 yılında I. Dareios, İskitlere karşı bir sefer düzenlemiştir. Bu sefer, Trakya ve Karadeniz kıyılarında Pers egemenliğini sağlamış ve İon ticaretini olumsuz etkilemiştir.

Babil Saldırısı ve Paphlagonia’nın Desteği

Ksenophon’a göre, Babil saldırısında Paphlagonialılar Kyros’un yanında gönüllü olarak savaşmış ve bu nedenle bölgeye satrap atanmamıştır.

İran Coğrafyasında Çeşitlilik ve Kültürel Etkileri

İran’ın farklı iklimsel ve coğrafik yapısı, bölgede çeşitli yerel kültürlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu çeşitlilik, İran kültürünün zenginleşmesine katkıda bulunmuştur.

Pers Sikkelerindeki Toksotes Figürü

Pers sikkelerinde betimlenen ok atan figür (toksotes), Pers büyük kralını simgelemektedir. Bu figür, Pers savaşçı kültürünün simgesi olarak kabul edilmiştir.

İran’ın Tarihî Coğrafi Konumu

İran, Yakın Doğu ile Avrupa arasında bir köprü işlevi görmüştür. Bu konum, ticaret yollarının kesiştiği stratejik bir bölge olmasını sağlamıştır.

Bisitun Mağarası ve Paleolitik Kalıntılar

İran’ın Zagros bölgesindeki Bisitun Mağarası’nda yapılan kazılarda Paleolitik döneme ait kalıntılar bulunmuştur. Bu keşif, İran’daki insan varlığının tarihine dair önemli bilgiler sunmuştur.

Marathon Savaşı ve Hippias’ın Rolü

MÖ 490’daki Marathon Savaşı’nda Pers ordusuna Atinalı tiran Hippias rehberlik etmiştir. Hippias, Atina’dan sürgün edilmesinin ardından Perslerle iş birliği yapmıştır.

İran’ın İlk Yerleşimleri ve Zagros Dağları

İran’daki en erken yerleşim izleri, korunaklı yapısı ve verimli toprakları nedeniyle Zagros Dağları’nda ortaya çıkmıştır.

Pers Diplomasi Geleneği ve Toprak-Su Talebi

Persler, fethetmek istedikleri bölgelerden toprak ve su talep etmiştir. Bu istek, teslimiyetin sembolü olarak kabul edilmiştir.

1. MÖ 361/0’da patlak veren ve Perslerce bastırılan satraplar ayaklanması sonucunda hangi iki isyancı satrap öldürülmüştür?

A) Autophradates ve Orontes
B) Megabazos ve Ariobarzanes
C) Datames ve Orontes
D) Datames ve Ariobarzanes
E) Kyros ve Tissaphernes

Cevap : D) Datames ve Ariobarzanes

Açıklama : MÖ 361/0 yılında Persler, satraplar ayaklanmasını bastırmış ve bu süreçte Datames ve Ariobarzanes öldürülmüştür. Ayaklanma, satrapların bağımsızlık taleplerine karşı merkezi otoritenin güçlendirilmesi amacını taşıyordu.

2. Ksenophon’un Anabasis dışında MÖ 411­-362 yılları arasında Yunan dünyasında yaşanan gelişmeleri anlattığı eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İliada
B) Historiai
C) Hellenika
D) Odysseia
E) Geographika

Cevap : C) Hellenika

Açıklama : Ksenophon’un “Hellenika” adlı eseri, Peloponez Savaşı sonrası Yunan dünyasındaki gelişmeleri ve Pers-Yunan ilişkilerini detaylı olarak anlatır.

3. Altın Pers sikkesi anlamına gelen Dareikos ismi ilk kez hangi antik yazarda geçmektedir?

A) Herodotos
B) Homeros
C) Thoukydides
D) Arrianos
E) Ksenophon

Cevap : A) Herodotos

Açıklama : Dareikos sikkesi, Herodotos’un “Historiai” adlı eserinde ilk kez geçer ve Pers kralı I. Dareios tarafından bastırılmıştır.

4. Kyros, yeni kraliyet merkezine hangi ismi vermiştir?

A) Ekbatana
B) Persepolis
C) Susa
D) Pasargadai
E) Anzan

Cevap : D) Pasargadai

Açıklama : Kyros, Pers İmparatorluğu’nun ilk başkenti olan Pasargadai’yi inşa ettirmiş ve burayı kraliyet merkezi olarak kullanmıştır.

5. İran’da Demir Çağı’nın başlarında genellikle hayvan ve insan figürlerinin gerçek ve hayali yansımaları olan; formları, bezemeleri ve yapım teknikleriyle oldukça zengin bir çeşitlilik gösteren bronz eserlere adını da veren bölge aşağıdakilerden hangisidir?

A) Horasan
B) Media
C) Zagros
D) Luristan
E) Kuzistan

Cevap : D) Luristan

Açıklama : Luristan bölgesi, Demir Çağı başlarında çeşitli bronz eserler üretimiyle tanınır ve “Luristan bronzları” adıyla anılır.

6. Persler adına bölgeyi yöneten ve Kilikialıların Kralı anlamına gelen unvan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Demiourgos
B) Satrap
C) Syennesis
D) Synoikismos
E) Hyparkhos

Cevap : C) Syennesis

Açıklama : Syennesis unvanı, Kilikya’nın Persler adına yönetimini üstlenen yerel krallara verilen unvandır.

7. Atinalı komutan Ksenophon’un Anabasis isimli eseri asıl olarak hangi olayı anlatır?

A) Pers-Yunan Savaşları
B) Satrapların ayaklanması
C) Pers savaş taktikleri
D) Peloponnesos Savaşları
E) Kyros’un ordusundaki on bin Yunan askerinin yurtlarına dönüş yolculuğu

Cevap : E) Kyros’un ordusundaki on bin Yunan askerinin yurtlarına dönüş yolculuğu

Açıklama : “Anabasis” eseri, Kyros’un ordu komutasında görev alan 10 bin paralı Yunan askerinin Pers topraklarından yurtlarına dönüş serüvenini anlatır.

8. MÖ. 480’de Thermopylai ve Artemision Savaşlarında Yunanları yenen Persler, hemen ardından hangi savaşta yenilmişlerdi?

A) Granikos
B) Salamis
C) Mykale
D) Eurymedon
E) Marathon

Cevap : B) Salamis

Açıklama : Persler, MÖ 480 yılında Thermopylai’deki zaferlerinin ardından Salamis Deniz Savaşı’nda Atinalılara yenilmişlerdir.

9. Pers komutanı Harpagos en dikkat çekici direnişle hangi Lykia kentinde karşılaşmıştır?

A) Ksanthos
B) Pinara
C) Olympos
D) Limyra
E) Patara

Cevap : A) Ksanthos

Açıklama : Pers komutanı Harpagos, Ksanthos’ta Lykialıların sert direnişiyle karşılaşmış ve kent ancak uzun süren bir kuşatma sonrası ele geçirilmiştir.

10. İskit seferi ile Trakya, Marmara Denizi ve Karadeniz kıyılarını hâkimiyeti altına alan Pers kralı aşağıdakilerden hangisidir?

A) I. Dareios
B) I. Artakserkses
C) II. Kambyses
D) I. Kserkses
E) I. Kyros

Cevap : A) I. Dareios

Açıklama : I. Dareios, MÖ 513 yılında İskit seferine çıkarak Trakya, Karadeniz kıyıları ve Marmara bölgesinde Pers hakimiyetini sağlamıştır.

11. Aşağıdakilerden hangisi Ksenophon’a göre Babil saldırısında gönüllü olarak Kyros’un yanında yer aldıkları için üzerine satrap gönderilmeyen bölgelerden biridir?

A) Kappadokia
B) Pontos
C) Bithynia
D) Paphlagonia
E) Armenia

Cevap : D) Paphlagonia

Açıklama : Ksenophon’a göre Babil saldırısında Paphlagonialılar gönüllü olarak Kyros’un yanında yer aldıkları için satrap atanmadı.

12. I. Dareios’un İskit seferi aşağıdakilerden hangisine sebep olmuştur?

A) Mısır isyanı
B) İonların Karadeniz ticaretini kötü etkilemesi
C) Trakyalıların isyanı
D) Lydialıların isyanı
E) Fenike ticaretini kötü etkilemesi

Cevap : B) İonların Karadeniz ticaretini kötü etkilemesi

Açıklama : I. Dareios’un İskit seferi, İonların Karadeniz ticaretinde yaşadığı sorunları artırmış ve ticaret yollarını tehdit etmiştir.

13. İran’ın iklimsel ve coğrafik çeşitliliği aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

A) Dış saldırı ve istilalara kapalı olmasına
B) Başka kültürleri etki alanı içine almasına
C) Tarıma dayalı ekonominin oluşmasına
D) Kültürel birlik sağlanmasına
E) Çeşitli yerel kültürlerin oluşmasına

Cevap : E) Çeşitli yerel kültürlerin oluşmasına

Açıklama : İran’ın farklı iklim ve coğrafik koşulları, çok çeşitli yerel kültürlerin oluşmasına ve bu kültürlerin zamanla bütünleşmesine neden olmuştur.

14. Uzun yıllar değişikliğe uğramadan kullanılan ve Pers sikke tipi olan ok atan figür (toksotes) aşağıdakilerden hangisini betimliyordu?

A) Pers savaşçısı
B) Pers büyük kralı
C) Pers satrabı
D) Pers asilzadesi
E) Ahuramazda

Cevap : B) Pers büyük kralı

Açıklama :

15. Aşağıdakilerden hangisi Eski Çağ’da İran’la birlikte Yakın Doğu’nun büyük kültürlerinden biri olarak sayılamaz?

A) Filistin
B) Mezopotamya
C) Mısır
D) Anadolu
E) Çin

Cevap : E) Çin

Açıklama : Çin kültürü, Yakın Doğu kültürleri arasında sayılmaz; Yakın Doğu’nun önde gelen kültürleri arasında İran, Mezopotamya, Mısır ve Anadolu bulunur.

16. İran’ın en erken yerleşmeleri, sunduğu coğrafik koşullar nedeniyle nerede ortaya çıkmıştır?

A) Elbruz Dağları
B) Zagros Dağları
C) Luristan
D) Kuzistan
E) Horasan

Cevap : B) Zagros Dağları

Açıklama : İran’daki en erken yerleşim izleri, Zagros Dağları’nın sunduğu korunaklı ve verimli alanlarda tespit edilmiştir.

17. Marathon Savaşı esnasında Pers ordusuna sürgünde bulunan hangi ünlü Atinalı tiran rehberlik ediyordu?

A) Hipparkhos
B) Kypselos
C) Histaios
D) Hippias
E) Peisistratos

Cevap : D) Hippias

Açıklama : Marathon Savaşı sırasında Pers ordusuna Atina’dan sürgün edilen Hippias rehberlik etmiştir.

18. İran’ın kuzeybatısındaki Zagros bölgesinde yer alan Bisitun Mağarası’ndaki kazılarda hangi döneme ait kalıntılar bulunmuştur?

A) Bronz
B) Paleolitik
C) Neolitik
D) Mezolitik
E) Kalkolitik

Cevap : B) Paleolitik

Açıklama : Bisitun Mağarası’ndaki arkeolojik kazılarda Paleolitik döneme ait taş aletler ve kemik kalıntıları bulunmuştur.

19. Tarihî coğrafyası göz önüne alındığında İran hangi iki önemli coğrafyayı birbirine bağlar?

A) Mezopotamya – Kafkasya
B) Yakın Doğu – Avrupa
C) Avrupa – Asya
D) Orta Asya – Uzak Doğu
E) Afrika – Asya

Cevap : B) Yakın Doğu – Avrupa

Açıklama :

20. MÖ 490’da gerçekleşen Marathon Savaşı esnasında, Perslerin Yunanlardan toprak ve su istemeleri ne anlama geliyordu?

A) Toprak talebi
B) Barış
C) Anlaşma isteme
D) Teslim olma çağrısı
E) Geri çekilme

Cevap : D) Teslim olma çağrısı

Açıklama : Perslerin Yunanlardan toprak ve su istemesi, teslimiyetin kabulü anlamına gelen geleneksel bir Pers diplomatik talebiydi.

@lolonolo_com