Felsefe Bilim Din İlişkileri 2023-2024 Vize Soruları

1. I. Teslis
II. Enkarnasyon
III. Asli günah
Yukarıdaki dinî kavramlar hangi dinin ilkeleri arasında yer alır?

A) Yahudilik
B) Budizm
C) Hristiyanlık
D) İslam
E) Zerdüştlük

Cevap : C) Hristiyanlık

Açıklama : Teslis (Üçleme), Enkarnasyon (Tanrı’nın insan bedeniyle dünyaya gelmesi) ve Asli Günah kavramları Hristiyanlık inancının temel öğelerindendir. Yahudilikte ve İslam’da bu kavramlar yer almaz. Budizm ve Zerdüştlük ise tamamen farklı teolojik yapılara sahiptir.

2. Filozofun gerçekçi ve akılcı yaklaşımı, insanı epistemoloji bakımından aktif, etkin ve sorumlu bir konumda değerlendirmekte, onun varlığı tanıma, anlama, yorumlama ve üzerinde tasarrufta bulunma yetenek ve yetkisine sahip olduğunu vurgulamaktadır.
Felsefesinde insanı merkeze alan ve yukarıda görüşleri verilen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

A) Buhari
B) Taberi
C) İbn Rüşd
D) İbn Hazm
E) Gazzâlî

Cevap : C) İbn Rüşd

Açıklama : İbn Rüşd, akılcı ve eleştirel düşünceyi savunan bir filozoftur. İslam düşüncesinde aklı ve mantığı ön plana çıkaran İbn Rüşd, bilim ve felsefenin bir arada ilerleyebileceğini savunmuştur.

3. “Hiç kimse metafizik ilimler alanında kesin güvenilir bir görüş ortaya koymamıştır. Yüce Allah’ın insan tabiatını aşan ilahi yolla hatasız kıldığı kimseler yani peygamberler dışında hiç kimse de hatadan kurtulmuş değildir.“
İbn Rüşd’ün yukarıdaki parçada vurgulamak istediği görüşü aşağıdakilerden hangisi en iyi şekilde anlatır?

A) Metafizikçiler değil ancak peygamberler hatasız bilgi sahibidir
B) Her türden bilgi yanlıştır
C) Filozofların düşüncelerine güvenilmez
D) Tüm metafizik bilgiler yanlıştır
E) Dinî bilgiler ancak doğrudur

Cevap : A) Metafizikçiler değil ancak peygamberler hatasız bilgi sahibidir

Açıklama : İbn Rüşd burada, insan aklının sınırlı olduğunu ve hataya açık olduğunu vurgulamaktadır. Ancak peygamberlerin ilahi bilgiye sahip olduklarını ifade eder. Dolayısıyla, peygamberler dışında kimsenin metafizik alanında mutlak doğrular ortaya koyamayacağını belirtir.

4. Aşağıdakilerden hangisi dinin temel unsurlarından biri değildir?

A) Bilimsellik
B) İbadet
C) İnanç
D) Ahlak
E) Kutsallık

Cevap : A) Bilimsellik

Açıklama : Din, ibadet, inanç, ahlak ve kutsallık gibi unsurlara sahiptir. Ancak bilimsellik, dinin temel unsurları arasında yer almaz. Din, metafizik ve kutsal bir bağlamda ele alınırken, bilim olgusal ve deneysel bir yaklaşıma sahiptir.

5. Bilimsel materyalizmin ve dinî, hakiki anlamcılığın birleştikleri nokta aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilim ve din, aynı sonuçlara varmaktadır
B) Bilim, nedensellik açısından dinden üstündür
C) Din, bilimi himayesi altında tutmalıdır
D) Bilim ve din, bir uzlaşmaya varmalıdır
E) Bilim ve din bir çatışma içerisindedir

Cevap : E) Bilim ve din bir çatışma içerisindedir

Açıklama :

6. Gazzali’nin filozofları yirmi meselede eleştirdiği eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Din Felsefe Çatışması
B) Filozofların Tutarsızlığı
C) İslam, İman, İhsan
D) Dinin Hikmeti Felsefenin Zilleti
E) Hakikatlar Eşiği

Cevap : B) Filozofların Tutarsızlığı

Açıklama : Gazzali, bu eserinde filozofları eleştirerek, bazı felsefi düşüncelerin İslam’a uygun olmadığını savunmuştur. Bu nedenle İslam dünyasında felsefe ile teoloji arasındaki tartışmaların temelini oluşturmuştur.

7. Aşağıdakilerden hangisi felsefe ile bilimin ortak özelliklerinden biri değildir?

A) Her ikisinin de akılla iş görmesi
B) Her ikisinin de deneye dayanması
C) Her ikisinin de doğrudan doğruya insanın kendi başarısı olması
D) Hem felsefenin hem de bilimin soyutlamalar, genellemeler yapmak ve kavramlar üzerinde çalışmak suretiyle yasa ve ilkelere ulaşmak istemeleri
E) Felsefe ve bilimin bilinçli, yöntemli ve sistemli bir inceleme araştırma etkinliği olmaları

Cevap : B) Her ikisinin de deneye dayanması

Açıklama : Felsefe deneye dayanmaz, ancak bilim deney ve gözleme dayanır. Bu yüzden felsefe ile bilim arasındaki temel farklardan biri budur.

8. Mantıksal pozitivistlerin, anlayışları doğrultusunda disiplin önermeleri açısından aşağıdakilerden hangisi anlamlı olmaktadır?

A) Astroloji
B) Psikoloji
C) Ahlak
D) Din
E) Astronomi

Cevap : E) Astronomi

Açıklama : Mantıksal pozitivistler, yalnızca deneysel olarak doğrulanabilen bilgileri kabul ederler. Astronomi de gözlem ve deneylere dayanır.

9. Aşağıda bilim ve felsefe ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Bilimsel önermelere dayanılarak olgu ve olaylara ilişkin tahminler yapmak ve öngörülerde bulunmak mümkün iken, felsefede öngörüler teorik zeminde yapılır.
B) Felsefe önermelerinin mantıki tutarlılık açısından doğruluğundan söz edilebilmesine karşılık, bilimin önermelerini olgu ve olaylara yönelip deneme yoluyla doğrulama imkânı bulunmaktadır.
C) Bilim özel olgu ve olayları konu alıp incelediğinden ötürü yaptığı soyutlama ve genellemeler ile kullandığı kavramlar felsefeye oranla daha dar kapsamlı ve özeldir.
D) Felsefe kavramsal düzeyde olmak üzere olgu ve olayların yanı sıra değerleri de konu edinmesine karşılık bilim, yalnızca olgu ve olayları ele alır.
E) Felsefe yüzyıllardır değişmeden yoluna devam ederken bilimsel bilgi yeni buluşlarla sürekli değişmektedir.

Cevap : E) Felsefe yüzyıllardır değişmeden yoluna devam ederken bilimsel bilgi yeni buluşlarla sürekli değişmektedir.

Açıklama : Felsefe de tarih boyunca değişim göstermiştir. Yeni akımlar, farklı düşünce biçimleri ve yorumlar ortaya çıkmıştır. Bu nedenle felsefenin sabit ve değişmez olduğu iddiası doğru değildir. Bilim ise sürekli yeni buluşlarla kendini günceller.

10. Yaratılış doktrininin, Yunan bakış açısını yıkan ve modern bilime güçlü destek veren bir tabiat felsefesi sunduğunu savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Popper
B) Russel
C) Mascall
D) Wittgenstein
E) İbn Sînâ

Cevap : C) Mascall

Açıklama : Mascall, yaratılış doktrinini savunan düşünürlerden biridir. Yunan felsefesindeki ebedi evren anlayışına karşı çıkarak, modern bilimin de desteklediği bir yaratılış fikrini öne sürmüştür. Yunan felsefesi genellikle evrenin ezeli ve ebedi olduğu düşüncesine dayanırken, yaratılış doktrini evrenin bir başlangıcı olduğunu savunur.

11. “İbn Rüşd, ilimde bağnazlığa yer olmadığını; tersine ilmî zihniyetin tarafsızlığı, her düşünce ve fikre saygıyı, gerçek adına ortaya koyduğu bilgi ve görüşlerden yararlanılan herkese –hatta yanılmış bile olsa– şükran duymayı gerektirdiğini belirtirken bir ilim adamında bulunması gereken “kadirbilirlik” vasfının altını çizmektedir.“
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki metinde vurgulanan ana fikre uygun değildir?

A) Her türlü görüşe saygı esas olmalıdır.
B) İlim adamına her zaman büyük saygı gösterilmelidir.
C) İlmî çalışmalar çıkarlardan bağımsız ele alınmalıdır.
D) Her türlü ilim çalışması değerlidir.
E) İlimle meşgul olurken taraf tutmak bazen gerekli olabilir.

Cevap : E) İlimle meşgul olurken taraf tutmak bazen gerekli olabilir.

Açıklama : İbn Rüşd’e göre ilmi çalışmaların tarafsız olması gerekir. Gerçek bilim insanı, kişisel veya ideolojik çıkarlar doğrultusunda değil, bilgiye ulaşma amacıyla hareket etmelidir.

12. Aşağıdakilerden hangisi tercüme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinin nedenlerinden biridir?

A) Diplomatik ilişkileri kolaylaştırma amacı
B) Felsefenin insanlığın ortak ürünü olduğunu kanıtlama çabası
C) Fethedilen bölgelerde oluşturulmak istenen siyasi ve kültürel hâkimiyetin sağlam temellere dayandırılmak istenmesi
D) Dinin kaynağına ilişkin sağlam bir bilgi edinme çabası
E) Yabancı kültürlere duyulan hayranlık

Cevap : C) Fethedilen bölgelerde oluşturulmak istenen siyasi ve kültürel hâkimiyetin sağlam temellere dayandırılmak istenmesi.

Açıklama : Tarih boyunca tercüme faaliyetleri, farklı kültürlerden bilgi aktarımını sağlamak için kullanılmıştır. Ancak bunların büyük bir kısmı, fethedilen bölgelerde kültürel ve siyasi hakimiyeti güçlendirmek amacıyla yapılmıştır.

13. Felsefeyi zihinsel bir etkinlik olarak ele aldığımızda, aşağıdakilerden hangisi onu diğer etkinliklerden ayıran özelliklerden biri değildir?

A) Sorgulayıcı olması
B) Temellendirici olması
C) Eleştirici olması
D) Tutarlı olması
E) Yönteminin olması

Cevap : E) Yönteminin olması

Açıklama :

14. I. İlimlerin ilmi
II. İlk ilim düzenleyici ilim
III. Varolanı yöntemlice bilmenin ilmi
IV. İnsana sonsuz mutluluğu ve yollarını öğreten ilim
V. İlahi kaynaklı olduğunu iddia eden ilim
Yukarıda ifadelerden hangisi ya da hangileri felsefeye aittir?

A) I ve II
B) II, III ve IV
C) IV ve V
D) I ve IV
E) I, II, III ve IV

Cevap : E) I, II, III ve IV

Açıklama : Felsefe, var olanı anlamaya çalışan, bilginin doğasını sorgulayan ve yöntem geliştiren bir disiplindir. İlahi kaynaklı olma iddiası ise daha çok dini öğretilere aittir.

15. Gazâlî ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Gazâlî mûtezilî ekole mensup bir kelamcıdır.
B) Gazâlî fizik alanında önemli katkılar yapmış bir bilim adamıdır.
C) Gazâlî, Fârâbî’nin öğrencisidir.
D) Gazâlî din ile felsefenin çatışmadığını iddia eder.
E) İslam dünyasında felsefeye yönelik en ciddi, sistematik ve etkili eleştiriyi Gazâlî yapmıştır.

Cevap : E) İslam dünyasında felsefeye yönelik en ciddi, sistematik ve etkili eleştiriyi Gazâlî yapmıştır.

Açıklama : Gazâlî, “Filozofların Tutarsızlığı“ adlı eserinde filozofları ciddi şekilde eleştirmiştir. Bu eleştirileri, İslam dünyasında felsefi düşüncenin seyrini etkilemiş ve felsefe ile kelam arasındaki ayrımı derinleştirmiştir.

16. Bilimin içeriğini, Tanrı’nın varlığını ispatlamaktan ziyade geleneksel teolojik doktrinleri öğretmek, yeniden düzenlemek ve yorumlamak için kullanan entegrasyon çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

A) İdeal teoloji
B) Fenomenolojik teoloji
C) Tabii teoloji
D) Sistematik sentez
E) Tabiat teolojisi

Cevap : E) Tabiat teolojisi

Açıklama :

17. İbn Sina’ya göre nazari aklın ilk aşaması olan heyûlânî aklın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kavramların (ma‘kûlât) birikmesiyle oluşan üçüncü aşama
B) Fa‘âl aklın feyiz göndermesiyle fiil alanına çıkıp ilk akledilirleri kavradığı aşama
C) Faal akılla ilişki kuran akıl
D) Başlangıçta hiçbir şeyi tasavvur edemeyen, sadece akledilirleri kavrama yeteneğinde olan bir güç
E) Nazari aklın yargı oluşturucu güç olma aşaması

Cevap : D) Başlangıçta hiçbir şeyi tasavvur edemeyen, sadece akledilirleri kavrama yeteneğinde olan bir güç

Açıklama : İbn Sina’ya göre nazari aklın ilk aşaması olan heyûlânî akıl, doğuştan gelen ancak henüz hiçbir bilgiyi içermeyen bir potansiyele sahiptir. Bilgi edinme süreciyle gelişim gösterir.

18. Aşağıdakilerden hangisi İbn Rüşd’ün Gazali’nin felsefeye bakışı hakkındaki eleştirilerinden biri değildir?

A) Gazali’nin felsefeyi anlamadığını düşünmesi
B) Gazali’nin amacının sadece filozofları eleştirmek olması
C) Bilgi eksikliği
D) Yaşadığı dönemin özel şartlarının etkisinde kalması
E) Metafizik konusunda gereken titizliği göstermemesi

Cevap : A) Gazali’nin felsefeyi anlamadığını düşünmesi

Açıklama :

19. Bilim ve din arasında bir etkileşim (diyalog) olduğunu savunan Ian Barbour, bu etkileşimin hangi iki yolla mümkün olduğunu savunmaktadır?

A) Varsayımsal ilerleme-Zorunluluk
B) Tümevarım-Tümdengelim
C) İçerik kapsamı-Gaye
D) İlke araştırma-Sorgulama
E) Sınır soruları-Metodolojik paralellikler

Cevap : E) Sınır soruları-Metodolojik paralellikler

Açıklama : Ian Barbour, bilim ve dinin birbirinden bağımsız olmaktan ziyade diyalog halinde olabileceğini ve bu etkileşimin “sınır soruları“ ile “metodolojik paralellikler“ çerçevesinde sağlanabileceğini savunmuştur.

20. Bilim ve dinin alanları ayrıştırılmadığı zaman, aşağıdaki durumlardan hangisiyle karşılaşılma ihtimali oldukça azdır?

A) Bilim ve din, aynı amaç için çalışmalarını sürdürürler.
B) Teologlar bilimin alanına karışmaya başlarlar.
C) Dinî gerekçeler, bilimsel açıdan sorgulanır.
D) Bilimin buluşları, dinî gerekçelerle incelenirler ve eleştirilirler.
E) Bilim, dinin yerini almaya çalışır.

Cevap : A) Bilim ve din, aynı amaç için çalışmalarını sürdürürler.

Açıklama : Bilim ve dinin amaçları genellikle farklıdır. Bilim olgulara dayalı bilgi üretirken, din metafizik ve inanç temelli bir bakış açısına sahiptir. Bu nedenle, bilim ve dinin ortak bir amaç doğrultusunda çalışmaları nadir bir durumdur.