Osmanlı Tarihi Metinleri 2023-2024 Final Soruları

1. “Ümerâ“ kelimesinin tekili aşağıdakilerden hangisidir?

A) Umrân
B) Emâret
C) Emîr
D) Emmâre
E) İmâret

Cevap : C) Emîr

Açıklama : “Ümerâ“ kelimesi Arapça kökenlidir ve “emîr“ kelimesinin çoğuludur. Osmanlı’da üst düzey yöneticileri ve askerî komutanları ifade etmek için kullanılmıştır.

2. “İftihår“ masdarının mezid masdar vezni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fahr
B) Tefâhur
C) İfti’âl
D) İstihâre
E) İf’âl

Cevap : C) İfti’âl

Açıklama : “İftihâr“ kelimesi “fahretmek“ anlamına gelir ve “İfti’âl“ vezninde türetilmiş bir mastardır. Bu vezin Arapça gramerinde türemiş fiiller için kullanılır.

3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi Farsça tamlama özelliği göstermez?

A)
B)
C)
D)
E)

Cevap : D)

Açıklama :

4. “Vâridât ve mesârifât“ ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelir ve giderler
B) Rumeli Defterdârı
C) Uzak ve yakın
D) Kısa aralıklarla
E) Büyük ve küçük

Cevap : A) Gelir ve giderler

Açıklama : “Vâridât“ kelimesi gelirler, “mesârifât“ ise giderler anlamına gelir. Osmanlı maliyesinde sıkça kullanılan terimlerdir.

5. “Müstahfiz“ kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mahfaza
B) Kale askeri
C) Muhafaza
D) Hafızlık
E) Havuz

Cevap : B) Kale askeri

Açıklama : Osmanlı’da “müstahfiz“ terimi, kaleleri korumakla görevli askerler için kullanılmıştır.

6. Mustafa Nuri Paşa hangi yüzyılda yaşamış bir aydın ve devlet adamıdır?

A) XIX. yüzyıl
B) XIV. yüzyıl
C) XV. yüzyıl
D) XVII. yüzyıl
E) XVI. yüzyıl

Cevap : A) XIX. yüzyıl

Açıklama : Mustafa Nuri Paşa, Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılda yaşamış önemli tarihçi ve devlet adamlarından biridir.

7. “Mu’teber“ kelimesinin Osmanlı alfabesi ile karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A)
B)
C)
D)
E)

Cevap : A)

Açıklama :

8.

Yukarıda ifadenin okunuşu ve transkripsiyon kurallarına göre yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Karamanoğullarının hepsi
B) Umûmen diyâr-ı Karaman
C) Karaman diyarının tamamı
D) Bütün Karaman coğrafyası
E) Karaman diyarına ferman

Cevap : B) Umûmen diyâr-ı Karaman

Açıklama : “Umûmen diyâr-ı Karaman“ ifadesi Osmanlı belgelerinde “genel olarak Karaman bölgesi“ anlamında kullanılmıştır.

9. “Füc’eten vefât“ ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ansızın ölmek
B) Ölüm acısı
C) Kasden öldürmek
D) Vefatından sonra
E) Feci bir ölüm

Cevap : A) Ansızın ölmek

Açıklama : “Füc’eten vefât“ Osmanlıca metinlerde “aniden ölmek“ anlamına gelmektedir.

10.

Yukarıda ifadenin okunuşu ve transkripsiyon kurallarına göre yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kadîm kural
B) Fermân-ı hümâyûn
C) Umûr-ı mâliyye
D) Yüce buyruk
E) Emr-i âlî

Cevap : E) Emr-i âlî

Açıklama : “Emr-i âlî“ Osmanlı belgelerinde “yüce emir“ anlamında kullanılan bir terimdir.

11. “Mesâil-i fikhiyye“ ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fıkıh mesleği
B) Fetva vermek
C) Fakihlik
D) Fıkhî konular
E) İmam-ı Azam

Cevap : D) Fıkhî konular

Açıklama : “Mesâil-i fikhiyye“ Osmanlı metinlerinde fıkıh konularını ifade etmek için kullanılan bir terimdir.

12. “İsyânci askerler“ anlamındaki tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ordu-yı hümâyûn
B) Asâkir-i müstahfiza
C) Asâkir-i şâhâne
D) Ni’me’l-ceyş
E) Bugat-ı askeriyye

Cevap : E) Bugat-ı askeriyye

Açıklama : Osmanlı belgelerinde “bugat“ kelimesi isyan eden veya asi anlamına gelmektedir. “Bugat-ı askeriyye“ ifadesi isyancı askerler için kullanılmıştır.

13. Aşağıdaki kelimelerden hangisi ism-i fâil cinsindendir?

A) Kemâl
B) Kâmil
C) Tekmil
D) Tekâmül
E) İkmâl

Cevap : B) Kâmil

Açıklama : İsm-i fâil, fiilden türetilen ve işi yapanı ifade eden kelimelerdir. “Kâmil“ kelimesi “kemale ermiş kişi“ anlamında ism-i fâildir.

14.

Yukarıdaki masdarının vezni aşağıdakilerden hangisidir?

A) İstif’âl
B) Galebe
C) Tefe“ül
D) Mufâale
E) Mağlûb

Cevap : C) Tefe“ül

Açıklama : Tefe“ül vezni, Arapça gramerinde tef’il ve yansıma anlamı taşıyan kelimeler için kullanılan bir mastar veznidir.

15. Karaçelebizâde Abdülaziz Efendi aşağıdaki hangi yüzyıl aydın ve devlet adamıdır?

A) XIII. yüzyıl
B) XV. yüzyıl
C) XIX. yüzyıl
D) XVII. yüzyıl
E) XIV. yüzyıl

Cevap : D) XVII. yüzyıl

Açıklama : Karaçelebizâde Abdülaziz Efendi, Osmanlı’nın 17. yüzyılında önemli bir âlim ve devlet adamı olarak görev yapmıştır.

16. Aşağıdaki kelimelerden hangisi ism-i mef’ûl cinsindendir?

A) Cânib
B) Meşhûr
C) Vakıf
D) Sâbık
E) Fâtih

Cevap : B) Meşhûr

Açıklama : İsm-i mef’ûl, bir işin kendisine yapıldığı nesneyi ifade eder. “Meşhûr“ kelimesi “şöhret sahibi olmuş, bilinen“ anlamında ism-i mef’ûldür.

17.

Yukarıdaki kelimenin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kaybolmak
B) Geç kalmak
C) Ortaya çıkmak
D) Gizlenmek
E) Bulunamamak

Cevap : C) Ortaya çıkmak

Açıklama : Osmanlı metinlerinde kullanılan bazı kelimeler günümüz Türkçesine farklı şekillerde çevrilebilir. Bu bağlamda “ortaya çıkmak“ doğru çeviri olacaktır.

18.

Yukarıdaki ifade günümüz Türkçesine nasıl çevrilebilir?

A) Buca’ya doğru hareket
B) Baki’ye doğru ilerlemek
C) Bacaya doğru üflemek
D) Bahçeye doğru hareket
E) Viyana’ya doğru yönelmek

Cevap : E) Viyana’ya doğru yönelmek

Açıklama : Osmanlı belgelerinde “yönelmek, gitmek“ anlamına gelen fiiller genellikle belirli bir bölgeye hareketi ifade eder.

19. “Bir uğurdan“ ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uğurlu bir biçimde
B) Azımsanmayacak derecede
C) Ansızın
D) Bağımsız bir şekilde
E) Hep birlikte

Cevap : E) Hep birlikte

Açıklama :

20. “Selatin-i mâzıye“ ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sonraki padişahlar
B) Sultanların imzası
C) Önceki sadrazamlar
D) Önceki padişahlar
E) Padişah tuğrâsı

Cevap : D) Önceki padişahlar

Açıklama : “Selatin“ padişahlar anlamına gelirken, “mâzıye“ kelimesi “geçmiş“ anlamındadır. Bu nedenle “selatin-i mâzıye“ geçmişteki padişahları ifade eder.