Makine Ve Teçhizat-2 2024-2025 Vize Soruları

Kayış-Kasnak Mekanizmaları ve Avantajları

Kayış-kasnak sistemleri, özellikle büyük eksen aralıklarında güç iletimi sağlamak için tercih edilir. Tek bir kayışla birden fazla mile hareket verilebilmesi ve çevrim oranının kolayca değiştirilebilmesi önemli avantajlardır. Ancak sistemin çalışması sırasında çevresel faktörler (toz, nem) sürtünme katsayısını etkileyerek verimi düşürebilir.

Bağlantı Elemanları: Cıvatalar, Somunlar ve Vidalar

Bağlantı elemanları mekanik sistemlerin bütünlüğünü sağlar. İç dişli yapıya sahip olan somunlar, cıvatalarla birlikte çalışarak güçlü bağlantılar oluşturur. Cıvatalar ise kolay sökülüp takılabilmeleri nedeniyle tercih edilir. Ancak dönme hareketinin ötelemeye çevrilmesinde verim düşüktür, bu da sınırlayıcı bir faktördür.

Yayların Çeşitleri ve Görevleri

Yaylar teknik sistemlerde darbe sönümleyici, kuvvet sınırlayıcı veya enerji depolayıcı olarak kullanılır. Özellikle bilezik yaylar, eksenel kuvvet altında şekil değiştirerek yük aktarımı sağlar. Yayların ısı transferine etkisi ise ihmal edilebilir düzeydedir. Kuvvet ölçümünde ise dinamometre gibi cihazlarda gerilme prensibiyle görev yaparlar.

Kaynak Yöntemleri: Direnç, MAG ve Lehim

Farklı kaynak türleri, işlenecek malzemeye ve amaca göre seçilir. Direnç kaynağı, elektrik akımı ve basınçla çalışan bir yöntemdir. MAG kaynağı ise karbondioksit gibi aktif gaz atmosferinde yapılan ve eriyen elektrod kullanan bir gaz altı kaynak tekniğidir. Lehimleme ise parçaları kendilerinden daha düşük sıcaklıkta eriyen bir dolgu malzemesiyle birleştirir.

Yataklar ve Rulman Sistemleri

Sabit bilyalı rulmanlar çok yönlü kullanılabilirken yüksek eksenel yükleri tek başına taşıyamaz. Eğik bilyalı rulmanlar ise hem radyal hem eksenel yükleri destekleyebilir. Rulmanlar yuvarlanma hareketi sağladıkları için yüksek devirli uygulamalarda tercih edilir. Kaymalı yataklardan farkı, daha düşük sürtünme ile çalışmalarıdır.

Perçin ve Diğer Birleştirme Yöntemleri

Perçin bağlantıları kalıcı birleştirmeler sağlar. Kalite kontrol açısından basit yöntemlerle denetlenebilirler. Ancak işçilik zaman alabilir ve malzeme delinmesi mukavemeti azaltabilir. Lehim ve kaynak yöntemleri, farklı bağlantı ihtiyaçlarına göre alternatif oluşturur.

Gergi Kasnaklı Sistemler

Gergi kasnakları, kayışın gerginliğini korumak ve kayış uzunluğunu otomatik olarak ayarlamak için kullanılır. Ancak bu kasnağın gevşek taraf yerine sıkı kayış tarafına yerleştirilmesi sistemin verimini etkiler. Sarım açısının büyük olması tahrik verimliliğini artırır.

Enerji Sistemleri: Buhar Kazanları

Buhar kazanları, yakıt ya da elektrik enerjisini kullanarak suyu buhara dönüştüren sistemlerdir. Özellikle endüstriyel ısıtma ve enerji üretim tesislerinde kritik rol oynarlar. Kompresörler ise farklı bir prensiple çalışır; sıkıştırılmış hava üretimi için kullanılırlar.

Lamelli Kompresörlerin Özellikleri

Lamelli kompresörler, yüksek hızda dönen rotor üzerindeki kanallar içinde hareket eden lamellerle çalışır. Bu yapı sayesinde hava sıkıştırılır. Ancak uygulamada ısınma ve aşınma gibi sorunlar nedeniyle karmaşık soğutma ve bakım sistemleri gerektirirler. Gömlek soğutmasıyla 2 kademede 4 atmosfere çıkma ifadesi bu tür kompresörler için teknik olarak doğru değildir.

Kaynak Parametreleri ve Etkileyen Faktörler

Metal erimesinde etkili olan parametreler arasında metal kalınlığı, bağlantı tipi, ergime sıcaklığı ve kaynak elektrodunun açısı yer alır. Metalin rengi görsel bir ipucu sağlayabilir ancak teknik olarak erimeye doğrudan etki etmez.

1- Aşağıdakilerden hangisi kayış kasnak mekanizmalarının avantajları arasında yer almaz?

A) Büyük eksen aralıklarında güç ve hareket iletebilir.
B) Sürtünme katsayısı toz, pislik ve rutubetle değişmez.
C) Tek kayışla birden fazla mil döndürülebilir.
D) Çevrim oranının değiştirilmesi basittir.
E) Ani yük büyümelerini iletmez, bu nedenle emniyet elemanı olarak çalışır.

Cevap : B) Sürtünme katsayısı toz, pislik ve rutubetle değişmez.

Açıklama : Sürtünme katsayısı çevresel etkenlerden etkilenebilir; bu nedenle kayış-kasnak sistemlerinde bu değişim bir dezavantajdır. Diğer maddeler sistemin avantajlarındandır.

2- İç yüzeyinde vida bulunan eleman aşağıdakilerden hangisidir?

A) Somun
B) Kama
C) Maça
D) Saplama
E) Cıvata

Cevap : A) Somun

Açıklama : Somun, iç kısmında diş açılmış, cıvata ile eşleşerek bağlantı sağlayan parçadır. Diğerleri bağlantı elemanı olsa da vida içermez veya farklı işlevlere sahiptir.

3- I. Enerji depolayıcı olarak kullanılır.
II. Darbe söndürücü olarak kullanılır.
III. Kuvvet sınırlayıcı olarak faydalanılır.
IV. Isı transferine yardımcı olurlar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri teknik bakımdan yayların görevleri arasındadır?

A) I ve IV
B) II-III-IV
C) Yalnız II
D) I-II-III
E) Yalnız I

Cevap : D) I-II-III

Açıklama : Yaylar enerji depolama, darbe sönümleme ve kuvvet sınırlama işlevlerine sahiptir. Isı transferi ile ilgili görevleri yoktur.

4- “Konik yüzeyleri ile temasta olan iç ve dış bileziklerden yapılmıştır. Etki eden eksenel kuvvet altında dış bilezikler radyal doğrultuda genişlerken iç bilezikler büzülür.” ifadesi aşağıdaki hangi yay çeşidi için geçerlidir?

A) Yaprak yaylar
B) Bilezik yaylar
C) Çubuk yaylar
D) Helisel yaylar
E) Disk yaylar

Cevap : B) Bilezik yaylar

Açıklama : Tanım, konik bileziklerin eksenel kuvvetle şekil değiştirdiği yay tipini tarif eder ve bu özellik bilezik yaylara özgüdür.

5- Vidalar profillerine göre sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisi dışarıda kalır?

A) Dikdörtgen
B) Testere
C) Trapez
D) Yuvarlak
E) Üçgen

Cevap : B) Testere

Açıklama : Testere tipi vida profili standart sınıflandırmada yer almaz. Diğer şekiller yaygın vida profilleri arasında sayılır.

6-

Yukarıda resim olarak verilen kaynak çeşidi aşağıdakilerden hangisine örnektir?

A) Pirinç kaynağı
B) Katı hâl – Dövme kaynağı
C) Termit kaynağı
D) Ark kaynağı
E) Direnç kaynağı

Cevap : E) Direnç kaynağı

Açıklama : Görselde elektrik akımı ve basınçla yapılan kaynak işlemi görülmektedir, bu da direnç kaynak yöntemine aittir.

7- Eriyen elektrodla karbondioksit atmosferi altında yapılan gaz altı kaynak usulü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tozaltı kaynağı
B) Gaz ergitme kaynağı
C) MAG kaynağı
D) MIG kaynağı
E) TIG kaynağı

Cevap : C) MAG kaynağı

Açıklama : MAG (Metal Active Gas) yöntemi aktif gaz (CO₂ gibi) ile koruma altında yapılır. MIG ise inert gaz (argon) ile yapılır. Bu nedenle doğru cevap MAG’dir.

8- Dinamometre ve bazı kantar mekanizmalarında kullanılan yaylar, teknikte aşağıdaki hangi kullanım alanıyla ilgilidir?

A) Kuvvet bağının sağlanması için
B) Titreşim tekniğinde çeşitli yerlerde
C) Enerji depolayıcı olarak
D) Kuvvet ölçmek için
E) Kuvvetin dağıtılması için

Cevap : D) Kuvvet ölçmek için

Açıklama : Dinamometre gibi aygıtlarda yaylar kuvvet ölçümü için kullanılır. Uygulanan kuvvet yayı gererek ölçüm sağlar.

9- İki metal parçanın, kendilerinden daha düşük sıcaklıkta ergiyen ilave bir malzeme yardımıyla birbirlerine ısı etkisi ile bağlanması işlemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Perçinleme
B) Vidalama
C) Lehim
D) Haddeleme
E) Kaynak

Cevap : C) Lehim

Açıklama : Lehimlemede parçalar ısıtılır ancak ergimez; sadece ilave metal (lehim teli) erir ve parçaları birleştirir. Bu yönüyle kaynak işleminden ayrılır.

10- Aşağıdaki metallerden hangisi lehim yapılması için diğerlerine göre daha az avantajlıdır?

A) Dökme demir
B) Bakır
C) Çelik
D) Argon
E) Çinko

Cevap : D) Argon

Açıklama :

11- Sabit bilyalı rulmanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sabit bilyalı rulmanlar, yüksek radyal yüklerin yanında tek bir yönden gelen eksenel yükleri de karşılayabilir.
B) Tek ve çift sıralı tasarımları mevcuttur.
C) Sabit bilyalı rulmanlar; dış bilezikleri, iç bilezikleri ve bilye ile kafes tertibatları olan, çok yönlü kullanılabilen parçalarına ayrılmayan basit yataklardır.
D) Bu ürünler çalışma sırasında hassaslık gerektirmez ve bakımları kolaydır.
E) Bilyalı rulmanlar tüm rulman tipleri içerisinde en yüksek devir sayısı sınırına eşittir.

Cevap : A) Sabit bilyalı rulmanlar, yüksek radyal yüklerin yanında tek bir yönden gelen eksenel yükleri de karşılayabilir.

Açıklama :

12- Aşağıdakilerden hangisi eksenel yük taşıyan bilyalı yatak çeşitlerinden biridir?

A) Eğik bilyalı
B) Tek sıra silindirik makaralı
C) İğneli
D) İki sıra sabit makaralı
E) Eş uyumlu konik makaralı

Cevap : A) Eğik bilyalı

Açıklama : Eğik bilyalı yataklar hem radyal hem eksenel yük taşıyabilir. Diğerleri esas olarak radyal yükler içindir ya da makaralı yapıdadır.

13- Perçin bağlantısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İşçilik yönünden fazla zaman almaması
B) Malzeme israfının olmaması
C) Kalite kontrol yöntemlerinin çok basit olması
D) Ağırlık artışının olmaması
E) Birleştirilecek parçaların delinmesi sebebiyle malzeme mukavemetinin artması

Cevap : C) Kalite kontrol yöntemlerinin çok basit olması

Açıklama :

14- Aşağıdakilerden hangisi kayış – kasnak mekanizmasında kullanılan kayış çeşitleri arasında yer almaz?

A) Düz kayış
B) Birleştirilmiş V kayış
C) Dişli kayış
D) Çift profilli V kayış
E) L kayış

Cevap : E) L kayış

Açıklama : L kayış terimi, standart kayış sınıflandırmasında yer almaz. Diğerleri kayış-kasnak sistemlerinde kullanılan bilinen türlerdir.

15- Gergi kasnaklı düzenin sahip olduğu avantajlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Küçük kuvvetlerde ve hareketsiz hâlde gergi kasnağı boşaltılırsa küçük kayış zorlanması olur.
B) Daha küçük ön gerilme verilir.
C) Kayış uzunluğu otomatik olarak ayarlanır.
D) Gergi kasnağı gevşek kayış tarafına yerleştirilir.
E) Sarım açısı büyüktür.

Cevap : D) Gergi kasnağı gevşek kayış tarafına yerleştirilir.

Açıklama :

16- Herhangi bir yakıtın (katı, sıvı, gaz) yakılması sonucu veya elektrik ile nükleer enerji kaynağı kullanılarak, sudan istenilen sıcaklık, basınç ve buhar elde etmeye yarayan makine elmanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Brülörler
B) Buhar kazanları
C) Aksiyal pistonlu kompresörler
D) Vidalı kompresörler
E) Lamelli kompresörler

Cevap : B) Buhar kazanları

Açıklama : Buhar kazanları, ısı enerjisiyle suyu buhara dönüştüren temel enerji üretim sistemidir. Diğer seçenekler ısıtma veya buhar elde etme amacı taşımaz.

17- I. Metal kalınlığı ve bağlantı tipi
II. Ergime sıcaklığı
III. Metalin rengi
IV. Elektrotun açısı ve hareketi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri metalin kaynak sırasında erimesini etkileyen parametrelerdendir?

A) II ve III
B) I, II ve IV
C) Yalnız I
D) I ve II
E) Yalnız III

Cevap : B) I, II ve IV

Açıklama : Kaynakta erimeyi etkileyen faktörler metalin kalınlığı, bağlantı tipi, ısı iletkenliği ve elektrot açısı gibi teknik parametrelerdir. Metalin rengi ise fiziksel bir gözlem unsuru olup doğrudan etkili değildir.

18- Cıvatalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Standart olarak hazırlanmışlardır.
B) Kolay imal edilir.
C) Çözmek ve bağlamak çok kolaydır.
D) Değişik uygulamalar için değişik tipleri mevcuttur.
E) Ötelemenin dönmeye çevrilmesinde verim yüksektir.

Cevap : E) Ötelemenin dönmeye çevrilmesinde verim yüksektir.

Açıklama : Cıvatalar öteleme-dönme dönüşümleri için tasarlanmamıştır. Bu ifade vida mekaniği için daha geçerlidir, cıvatalarda mekanik verim bu açıdan düşüktür.

19- Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kaymalı yatak
B) Kayış
C) Göbek
D) Kasnak
E) Rulman

Cevap : E) Rulman

Açıklama : Rulmanlar, dönen parçalarla birlikte çalışan yuvarlanma elemanlarıdır. Kaymalı yataklar ise yüzeyler arası sürtünmeye dayanır. Bu nedenle doğru cevap rulmandır.

20- Lamelli kompresörler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Çalışma prensibi basit olan bu kompresörün pratikte uygulaması o kadar kolay olmamaktadır.
B) Diğer tarafta yüksek dönme hızı, lamellerin silindir iç yüzeyine daha fazla bastırılmasına ve dolayısıyla aşınmaların artmasına neden olur.
C) Bu tür kompresörlerde gömlek soğutması yapılarak 2 kademede 4 atmosfere ulaşılmaktadır.
D) Yüksek kapasitelere ulaşabilmek, kaçakları minimuma indirebilmek için pistonun yüksek devirle dönmesi gerekir.
E) Kendi ekseni etrafında dönen piston üzerinde ince kanallar ve bu kanallar içinde serbestçe hareket edebilen lameller mevcuttur.

Cevap : C) Bu tür kompresörlerde gömlek soğutması yapılarak 2 kademede 4 atmosfere ulaşılmaktadır.

Açıklama :