Yönetim ve Liderlik 2024-2025 Final Soruları

Yönetim Süreci ve Karar Verme

Yönetim bir süreçtir ve bu sürecin niteliği doğrudan karar verme basamağına bağlıdır. Karar verme, planlama ve örgütleme gibi işlevlerin temelini oluşturur. Rasyonel karar modelinde, kararlar mantıksal analiz, objektif değerlendirme ve veri temelli yaklaşımlarla şekillenir. Bu modelde deneyim ve duygulara değil, sistemli düşünmeye güvenilir.

Motivasyon, Liderlik ve Öğretmen Rolleri

Eğitim kurumlarında liderlik, yalnızca yöneticilerin değil, öğretmenlerin de üstlendiği bir roldür. Öğretmen liderliği, meslektaşlar, yöneticiler ve okul topluluğu üzerinde olumlu etki oluşturarak öğrenci başarısını artırmayı amaçlar. Liderlikte motivasyonun desteklenmesi, içsel motivasyon kaynaklarının (örneğin öğretmenin istekliliği) yanı sıra, takdir, ödül gibi dışsal faktörlerle de güçlendirilmelidir. Ancak öğrencilere korku aşılayarak motivasyon sağlanması olumsuz etki yaratır.

Örgüt Yapısı ve İklimi

Erken çocukluk kurumları genellikle yatay bir hiyerarşiye sahiptir ve aile-okul-çocuk etkileşimi oldukça yüksektir. Örgüt iklimi, üyelerin paylaştığı algılarla şekillenir ve kültür, fiziksel koşullar gibi faktörlerden etkilenir. Örgüt çıktıları ise bu iklimin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Örgüt içinde iletişim eksikliği yaşanıyorsa, bireysel başarılar örgüte yansımayabilir. Bu da performans ve verimlilik açısından olumsuz sonuçlar doğurur.

Sistem Yaklaşımı ve Zaman Yönetimi

Sistem kavramı, ortak bir amaca ulaşmak için birbirleriyle etkileşim hâlinde olan ögelerin oluşturduğu bütüncül yapıyı ifade eder. Bu yapının etkin işleyebilmesi için planlama ve zaman yönetimi önemlidir. Özellikle ABC yaklaşımı, işlerin önem derecesine göre sıralanmasını sağlar. Savaşçı yaklaşımı ise yetki devrini vurgulayarak yöneticilerin daha stratejik işlere zaman ayırmasını destekler.

İletişim ve Yeterlik Türleri

Eğitim kurumlarında etkili iletişim becerileri, işlevsel biçimde kullanılmalıdır. Mesaj türleri; bilgi verme, duygu ve düşünce paylaşma gibi anlamlı kategorilere ayrılır. Sürekli öğüt vermek ise iletişimde etkin bir mesaj türü değildir. İnsanlarla iş birliği yapabilme becerisi insani yeterlik olarak tanımlanırken, kavramsal ve teknik yeterlik diğer profesyonel becerilerle ilgilidir.

Liderlik Kuramları ve Kurumsal Gelişim

House ve Evans’ın Yol-Amaç Kuramı gibi teoriler, liderlik davranışlarının duruma göre değişmesi gerektiğini savunur. Bu yaklaşım, durumsal liderlik anlayışının temelini oluşturur. Okul yöneticileri bu tür kuramsal bilgiyle birlikte, öğretmenlerin mesleki gelişimini destekleyerek kurumsal başarıyı artırabilir.

Otorite ve Bürokratik Yaklaşım

Max Weber, toplumdaki otorite tipolojilerini açıklamış ve rasyonel-legal otorite kavramını geliştirmiştir. Eğitim kurumlarında da bu tür yapıların izleri görülür. Öğretmen ve yöneticilerin görev tanımları, yetki ilişkileri ve karar alma süreçleri bu otorite yapısı içinde şekillenir.

Aile Katılımı ve Kurumsal Yararlar

Ailelerin eğitim sürecine aktif katılımı, öğretmenlerin iş yükünü azaltır, iletişimi artırır ve program uygulamalarının verimliliğini yükseltir. Bu katkılar, eğitimin kalitesini artırmanın yanı sıra iş tatmini ve sorumluluk paylaşımını da destekler. Bu durum öğretmen ve kurum açısından önemli avantajlar sağlar.

1- Öğretmen, yaptığı çalışmaları ve etkinliklerin değerlendirilmesinden elde ettiği sonuçları dikkate alarak çocukların, programın ve kendisinin değerlendirmesini ….. kısmına yazar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) genel değerlendirme zamanı
B) eve gidiş
C) günü değerlendirme zamanı
D) güne başlama zamanı
E) etkinlik zamanı

Cevap : A) genel değerlendirme zamanı

Açıklama : Öğretmen, yaptığı çalışmaların ve etkinliklerin sonuçlarını genel bir değerlendirme yaparak çocukların, programın ve kendi performansının bir özetini sunar.

2- Aşağıdakilerden hangisi rasyonel karar modelinin aşamalarından biri değildir?

A) Amaç ve hedeflerin oluşturulması
B) Her seçeneğin sonucunun dikkate alınması
C) Bütün olası seçeneklerin değerlendirilmesi
D) Sorunun tanımlanması
E) Deneyim ve duygulara güvenilmesi

Cevap : E) Deneyim ve duygulara güvenilmesi

Açıklama : Rasyonel karar modelinde kararlar, mantık, veri analizi ve objektif değerlendirmeler üzerine kurulur. Deneyim ve duygulara güvenmek, rasyonel karar modelinin değil, daha çok sezgisel veya davranışsal karar modellerinin bir özelliğidir.

3- Eğitim kurumlarındaki olumlu motivasyonu desteklemek isteyen bir müdür aşağıdakilerden hangisini yapmamalıdır?

A) Öğrencilerin başaramama korkularını besleyerek onları motive etmeye çalışmalıdır.
B) Aileler ile iş birliği yaparak öğrencilerin içsel motivasyonunu desteklemelidir.
C) Öğrencileri motive edici fiziksel ortamlar hazırlamalıdır.
D) Öğretmenlerin motivasyonunu arttırmalıdır.
E) Öğrencilerin motivasyonlarını arttırmak için yarışmalar düzenlemelidir.

Cevap : A) Öğrencilerin başaramama korkularını besleyerek onları motive etmeye çalışmalıdır.

Açıklama : Öğrencilerin başaramama korkularını beslemek, olumlu motivasyonu değil, kaygı ve olumsuz öğrenme deneyimlerini artırır. Olumlu motivasyon için içsel motivasyonu desteklemek, uygun ortam sağlamak, öğretmenleri motive etmek ve rekabeti sağlıklı bir şekilde kullanmak daha doğru yaklaşımlardır.

4- Erken çocukluk eğitim kurumlarının özellikleri düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi bu kurumların çatışma bağlamında ayırt edici özelliklerinden biri değildir?

A) Yoğun düzeyde aile-okul-çocuk etkileşimi
B) Ev ve okul benzeri özellikler taşıması
C) Gelişim hızı yüksek çocukların varlığı
D) Dikey hiyerarşide örgüt/organizasyon yapısı
E) Öğretmenler ve diğer personellerin uyumu

Cevap : D) Dikey hiyerarşide örgüt/organizasyon yapısı

Açıklama : Erken çocukluk eğitim kurumları genellikle daha esnek ve yatay bir organizasyon yapısına sahiptir. Yoğun aile-okul-çocuk etkileşimi, ev ve okul benzeri ortamlar, hızlı gelişim gösteren çocukların varlığı ve personel uyumu bu kurumların ayırt edici özelliklerindendir.

5- Aşağıdaki çalışmalardan hangisi durumsal liderlik kuramını araştırmak için yapılmıştır?

A) House ve Evans’ın Yol-Amaç Kuramı
B) Likert’in Sistem 4 Modeli
C) McGregor’un X ve Y Kuramları
D) Ohio State Üniversitesi Liderlik Çalışmaları
E) Michigan Üniversitesi Liderlik Çalışmaları

Cevap : A) House ve Evans’ın Yol-Amaç Kuramı

Açıklama : House ve Evans’ın Yol-Amaç Kuramı, liderlik davranışlarının durumsal faktörlere göre değişmesi gerektiğini inceleyen durumsal liderlik kuramlarından biridir.

6- Aşağıdakilerden hangisi dışsal motivasyon kaynaklarından değildir?

A) Yöneticinin öğretmenin ilgileri ve ihtiyaçları ile ilgilenmesi
B) Öğretmenin öğrencisini ödüllendirmesi
C) Yöneticinin öğretmeni takdir etmesi
D) Öğretmenin işini yapmaktaki isteği
E) Ortamda çeşitli yarışmaların/oyunların düzenlenmesi

Cevap : D) Öğretmenin işini yapmaktaki isteği

Açıklama : Öğretmenin işini yapmaktaki isteği, bireyin kendi içinden gelen bir motivasyon kaynağıdır (içsel motivasyon). Diğer seçenekler ise dışarıdan gelen teşvikler veya ödüllerdir (dışsal motivasyon).

7- Aşağıdakilerden hangisinde denetim sürecinin işlevleri tam ve doğru olarak yer almaktadır?

A) Bütçeleme ve kaynak
B) Raporlama, bütçeleme ve kaynak
C) Bütçeleme ve denetleme
D) Karar alma, raporlama ve bütçeleme
E) Raporlama ve bütçeleme

Cevap : E) Raporlama ve bütçeleme

Açıklama :

8- Aşağıdakilerden hangisinde sistem kavramı doğru ve eksiksiz bir biçimde açıklanmıştır?

A) Sistemlerin belirli amaçları bulunmamaktadır.
B) Her sistem kendine has bir yapıdadır, alt sistemlere ayrılmamaktadır.
C) Sistem, örgütlü bir bütün oluşturan birbirine bağlı olmayan ögelerdir.
D) Sistem, bir dizi etkileşim örüntüsü olarak ortak bir amaç için bir araya gelen parçalardan oluşan anlamlı bir bütündür.
E) Sistem, ortak bir amaç uğruna bir işi tamamlamak üzere toplanan ve yapılacak işin gerektirdiği görev, sorumluluk ve yetkileri yerine getiren birey ve gruplar arasındaki ilişkileri kapsayan bir yapıdır.

Cevap : D) Sistem, bir dizi etkileşim örüntüsü olarak ortak bir amaç için bir araya gelen parçalardan oluşan anlamlı bir bütündür.

Açıklama : Sistem kavramı, belirli bir amaç doğrultusunda birbirine bağlı ve etkileşim halinde olan parçaların bir araya gelerek oluşturduğu bütüncül bir yapıyı ifade eder.

9- Savaşçı yaklaşımında yer alan, “daha etkili işlere zaman ayırabilmek için başkalarına görev vermek” ifadesi hangi tekniği tanımlamaktadır?

A) İşleri ötelemek
B) Kendini yalıtmak
C) Yetki devretmek
D) Plan yapmak
E) Yalnız kalmak

Cevap : C) Yetki devretmek

Açıklama : Başkalarına görev vermek, yöneticinin kendi üzerindeki iş yükünü azaltarak daha önemli işlere odaklanmasını sağlayan “yetki devri” tekniğidir.

10- Yönetim bir süreçtir ve bu sürecin niteliği….. basamağına bağlıdır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) örgütleme
B) karar verme
C) planlama
D) eş güdümleme
E) değerlendirme

Cevap : B) karar verme

Açıklama : Yönetim sürecinin kalitesi ve niteliği, alınan kararların doğruluğu ve etkinliğiyle doğrudan ilişkilidir. Karar verme, yönetimin en temel ve kritik basamaklarından biridir.

11- Aşağıdakilerden hangisi okullarda örgüt ikliminin oluşumunda etkili değildir?

A) Ekoloji
B) Kültür
C) Fiziksel faktörler
D) Örgüt çıktıları
E) Sosyal çevre

Cevap : D) Örgüt çıktıları

Açıklama : Örgüt çıktıları (performans, başarı vb.) örgüt ikliminin bir sonucu veya göstergesi olabilir, ancak örgüt ikliminin doğrudan oluşumunda etkili olan faktörler arasında yer almaz. Ekoloji, kültür, fiziksel faktörler ve sosyal çevre ise örgüt ikliminin oluşumunu etkileyen unsurlardır.

12- ….., diğer insanlarla iyi bir şekilde iş birliği içinde çalışma yeteneğini gösterir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Sosyal yeterlik
B) Kavramsal yeterlik
C) Teknik yeterlik
D) Mesleki yeterlik
E) İnsani yeterlik

Cevap : E) İnsani yeterlik

Açıklama : İnsani yeterlik, bir kişinin diğer insanlarla etkili iletişim kurma, onları anlama ve onlarla iş birliği yapabilme becerilerini ifade eder.

13- “Öğretmenlerin öğrenci başarısını artırmak ve öğretme-öğrenme uygulamalarını iyileştirmek amacıyla bireysel veya toplu olarak meslektaşlarını, yöneticilerini ve okul topluluklarının diğer üyelerini etkilediği süreç” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mesleki gelişim
B) Öğretmen liderliği
C) Öğretmenin görevi
D) Kişisel gelişim
E) Öğretmenin sorumluluğu

Cevap : B) Öğretmen liderliği

Açıklama : Verilen tanım, öğretmenlerin okul içinde ve dışında, öğrenci başarısını ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla sergiledikleri liderlik rollerini ifade eden “öğretmen liderliği” kavramına aittir.

14- Aşağıdakilerden hangisi iletişimde kullanılan mesaj türlerinden biri değildir?

A) İhtiyaç duyulan bir şeyi ifade etmek
B) Düşünceyi ifade etmek
C) Kızgın, üzgün, rahatsız olduğunu ifade etmek
D) Bilgi vermek
E) Sürekli öğütlerde bulunmak

Cevap : E) Sürekli öğütlerde bulunmak

Açıklama : İletişimde mesaj türleri genellikle ihtiyaç, düşünce, duygu ve bilgi aktarımını kapsar. Sürekli öğütlerde bulunmak ise bir iletişim tarzı veya davranışı olup, doğrudan bir mesaj türü değildir ve etkili iletişimi olumsuz etkileyebilir.

15- Bu yaklaşımda yapılacak işler önemine göre öncelik sırasına konur. Önem sırası belirlenirken hedeflere uygunluk ölçütleri esas alınır.
Yukarıdaki ifade hangi zaman yönetimi yaklaşımına aittir?

A) ABC yaklaşımı
B) İyileştirme yaklaşımı
C) Sihirli araç yaklaşımı
D) Savaşçı yaklaşımı
E) Kendini akıntıya bırak yaklaşımı

Cevap : A) ABC yaklaşımı

Açıklama : ABC yaklaşımı, zaman yönetiminde yapılacak işlerin önemine göre (A: çok önemli, B: önemli, C: az önemli) önceliklendirilmesini esas alan bir yöntemdir.

16- Örgüt iklimi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Örgüt üyelerinin davranışlarını etkileyen ve zaman içinde değişmeyen özelliklerin tümüdür.
B) Örgüte kimliğini kazandıran özellikler dizisidir.
C) Bir örgütün içindeki insanların davranışlarını yönlendiren normlar, davranışlar, değerler, inançlar ve alışkanlıklar sistemidir.
D) Örgüt üyelerinin, örgütün çalışma ortamı hakkında paylaştıkları algılarıdır.
E) Bir örgütü diğer bir örgütten ayıran özellikler veya nitelikler setidir.

Cevap : C) Bir örgütün içindeki insanların davranışlarını yönlendiren normlar, davranışlar, değerler, inançlar ve alışkanlıklar sistemidir.

Açıklama :

17- İletişim sorunu bulunan bir örgüt içinde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşebilir?

A) Kurumun ilerlemesi herkesi mutlu eder.
B) Kurumda, örgütte bir sinerji vardır.
C) Kişiler çok iyi performans gösterdikleri hâlde bu durum örgüte yansımayabilir.
D) Örgüt içinde herkes birbirine hoşgörülüdür.
E) Kişiler birbirlerine saygı duyarlar.

Cevap : C) Kişiler çok iyi performans gösterdikleri hâlde bu durum örgüte yansımayabilir.

Açıklama : İletişim sorunları, bireysel performansın örgütsel hedeflere ulaşmada yeterince katkı sağlamasını engelleyebilir, çünkü bilgi akışı, koordinasyon ve geri bildirim mekanizmaları zayıflayabilir.

18- İletişim becerilerinin kurumlarda ….. kullanımı çok önemlidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kişisel
B) deneysel
C) işlevsel
D) yönetimsel
E) kurumsal

Cevap : C) işlevsel

Açıklama : İletişim becerilerinin kurumlarda “işlevsel” kullanımı, yani belirli bir amaca hizmet edecek şekilde, etkin ve verimli bir biçimde kullanılması, kurumun genel başarısı için kritik öneme sahiptir.

19- Toplumdaki güç ve otorite ilişkilerini inceleyerek otorite tipolojisi yaratmış olan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Douglas McGregor
B) Max Weber
C) Chris Argyris
D) Henri Fayol
E) Elton Mayo

Cevap : B) Max Weber

Açıklama : Max Weber, modern sosyolojinin kurucularından olup, özellikle bürokrasi ve otorite tipolojileri (geleneksel, karizmatik, yasal-rasyonel) üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır.

20- Program uygulamaları kolaylaşır, etkili iletişim kurulabilir, problem çözme mekanizmaları güçlenir, çocuğun gelişimine çok yönlü katkı sağlanır, eğitimin sürekliliği sağlanır, iş tatmini artar, sorumluluklar paylaşılır ve nihayetinde eğitimin kalitesinde artış sağlanır.
Yukarıda ailelerin çocuklarının eğitim süreçlerine katılımıyla sağlanacak katkı, hangi açıdan tanımlanmaktadır?

A) Cevre
B) Öğretmen ve kurum
C) Çocuklar
D) Toplum
E) Aileler

Cevap : B) Öğretmen ve kurum

Açıklama : Verilen faydalar (program uygulamalarının kolaylaşması, iş tatmini artışı, eğitimin kalitesinde artış vb.) ağırlıklı olarak öğretmen ve kurum açısından elde edilen kazanımları ifade etmektedir.