Çağdaş Siyasi Düşünceler 2024-2025 Final Soruları

Siyasal Düşüncenin Temel Kavramları

Siyaset felsefesi, egemenlik, devlet, iktidar gibi temel kavramlar üzerine kuruludur. Egemenlik kavramının kuramsal temellerini Jean Bodin atmıştır. Modern devletin en önemli özelliği ise bir ulusa dayanmasıdır. Modern devletin tekçi (monist) yapısı; tekçi bir yönetim, dil, eğitim ve hukuk sistemini içerir ancak tekçi bir din sistemini içermek zorunda değildir.

Max Weber’e göre iktidar, insanları itaat etmeye ve arzu etmedikleri şeyleri yapmaya zorlayabilme yeteneğidir. Siyasal sistemin temel kavramlarından olan çıktılar ise değerlerden, kıt kaynakların dağıtımından (ekonomik, eğitim, sağlık hizmetleri vb.) oluşur ve otoritenin inisiyatifi ile yerine getirilir. Çıktıların sadece kanuni düzenlemeleri içerdiği bilgisi doğru değildir.

Meşruiyet Kavramı ve Kaynakları

Siyasal otoritenin meşruiyeti, farklı düşünce sistemlerinde farklı kaynaklara dayandırılır.

• Toplumsal Sözleşme Kuramları: Bu kuramlara göre meşruiyetin kaynağı gelenek, soy veya metafizik güçler değil, insan aklı ve iradesidir. Yönetilenlerin rızası esastır.
• Liberal Düşünce: Liberalizmde siyasal otoritenin meşruiyeti; bir anayasanın varlığı, özgür bir kamuoyunun etkinliği ve özerk bir sivil toplumun gücüne dayanır. Bu düşünceye göre, siyasal otorite temel hakları güvence altına almıyorsa veya keyfi güç kullanıyorsa meşruiyeti sorgulanır.
• Jürgen Habermas: Habermas’a göre modern siyasette meşruiyet, popüler demokratik talepler ile sermayenin talepleri arasındaki karşıtlık tarafından şekillendirilir.

İdeoloji: Öğeler, İşlevler ve Etkileri

İdeolojiler, belirli bir dünya görüşünü ve eylem planını ifade eder. Metaforlar, ütopyalar, anlatılar ve doktrinler gibi öğeler kullanırlar; ancak bilimsel kanıt, ideolojinin bir öğesi değildir. İdeolojilerin işlevleri arasında basit ve anlaşılabilir bir toplum tasarımı sunmak, insanlara mevcut durumu eleştirebilecekleri bir bakış açısı sağlamak, toplumsal meselelere ilgili olma imkanı sunmak ve daha iyi bir gelecek vaat etmek bulunur. İdeolojiler, hakikati olduğu gibi yansıtmazlar; belirli bir bakış açısını ön planda tutarlar. İdeolojilerin kitlelere yayılmasında görsel imgeler gibi unsurlar önemli bir rol oynar.

Temel Siyasi Akımlar ve Görüşler

• Liberalizm: Bireysel hak ve özgürlükleri merkeze alır. Pozitif özgürlük anlayışına göre, birey ancak toplumsal hayatın gelişimine katkı sağladığı sürece kendini gerçekleştirebilir. “Laissez faire-laissez passer” ilkesi ise devletin piyasaya müdahale etmemesi gerektiğini, rasyonel davrananların kazandığı ve davranmayanların kaybettiği eşitsiz bir yapıyı savunan liberal ekonomik ilkedir.
• Marksizm: Bu düşünceye göre insanların özgürlüğünün önündeki en büyük engel kapitalizmdir.
• Karşılaştırmalı Siyasi Düşünce: Farklı toplum ve medeniyetlerin katkılarıyla mevcut siyasal düşüncenin zenginleşeceğini iddia eden bir akımdır.
• Auguste Comte: Üç Hal Kanunu’na göre, toplumda doğaüstü güçler ve dinî figürlerin her şeyin temelini oluşturduğuna yönelik inancın ön planda olduğu aşama teolojik aşamadır.

Çağdaş Siyaset Kuramcıları

• John Rawls: Kendi adalet yaklaşımını “hakkaniyet olarak adalet” (Justice as Fairness) şeklinde adlandırır. Rawls, geliştirdiği adalet teorisinin evrensel olmadığını, sadece modern anayasal demokrasi ve onun yerleşik kurumlarına sahip olan toplumlar için geçerli olduğunu belirtir. Rawls’a göre makul çoğulculuk, anayasal demokratik bir rejimde rasyonalitenin işletilmesinin doğal sonucu olarak ortaya çıkan çoğulculuktur.
• Carl Schmitt: Demokrasinin ancak siyasal birlik yoluyla gerçekleşeceğini düşünen bir siyasi düşünürdür.

Siyasal Olan ve Kimlik

Siyasal kavramının öznellik ve kimlik ile ilgili bazı varsayımları bulunur. Bu varsayımlara göre kimlikler tarih üstü yapılardır, tamamlanmış değildir ve eklemlenmelere açıktır. Ayrıca kimlikler ilişkisel bir zeminde oluşur ve siyasal olan kolektif kimlik inşa eder. Bu bağlamda, kimliklerin tarihsel şartlar içinde oluştuğu ifadesi geçerli bir varsayım olarak kabul edilmemektedir.

1- Habermas’a göre modern siyasette meşruiyeti şekillendiren hangi karşıtlıktır?

A) Hukuk-siyaset
B) Sivil toplum-popüler demokratik talepler
C) Devlet-sivil toplum
D) Popüler demokratik talepler-sermayenin talepleri
E) Sermaye-devlet

Cevap : D) Popüler demokratik talepler-sermayenin talepleri

Açıklama :

2- Liberal siyasi düşünce açısından siyasal otoritenin meşruiyetini mümkün kılan üç temel özellik nedir?

A) Anayasa-sivil toplum-siyasal karizma
B) Özgür kamuoyu-toplumsal popülarite-kuvvetler birliği
C) Anayasa-özgür kamuoyu-sivil toplum
D) Kuvvetler birliği-özgür kamuoyu-sivil toplum
E) Siyasal karizma-toplumsal popülarite-anayasa

Cevap : C) Anayasa-özgür kamuoyu-sivil toplum

Açıklama : Liberal siyasi düşüncede siyasal otoritenin meşruiyeti, hukukun üstünlüğü ve bireysel özgürlüklerin güvencesi olan bir “anayasa”nın varlığına, halkın bilinçli katılımıyla oluşan ve ifade özgürlüğünün temelini oluşturan “özgür kamuoyu”nun etkinliğine ve bireylerin gönüllü birlikteliklerinden oluşan özerk “sivil toplum”un gücüne dayanır.

3- Siyasal sistemin temel kavramlarından biri olan çıktılar kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Çıktılar sadece kanuni düzenlemeleri içerir.
B) Çıktılar değerlerden oluşur.
C) Çıktılar kıt kaynaklar (ekonomik, eğitim, sağlık hizmetleri vb.) anlamına gelir.
D) Çıktılar yetkiden kaynaklı olarak yerine getirilebilir.
E) Çıktılar yerine getirilirken otoritenin inisiyatifi dikkate alınır.

Cevap : A) Çıktılar sadece kanuni düzenlemeleri içerir.

Açıklama : Siyasal sistemde “çıktılar” (outputs), sadece kanuni düzenlemeleri değil, aynı zamanda siyasal kararlar, politikalar, hizmetler, kaynak dağıtımı, değerlerin ve kıt kaynakların (ekonomik, eğitim, sağlık hizmetleri gibi) nasıl dağıtıldığı gibi çeşitli unsurları içerir. Dolayısıyla çıktıların sadece kanuni düzenlemeleri içermesi doğru değildir.

4- Siyasal otorite, temel hakları güvence altına almıyorsa meşruiyetini tartışmak kaçınılmaz olur. Otoritenin keyfi güç kullanımı ve sınırsız yetkisi de yine meşruiyetinin sorgulanmasına neden olacak bir durumdur.
Yukarıda hangi siyasi düşüncenin otorite-meşruiyet ilişkisinden bahsedilmektedir?

A) Muhafazakar
B) Liberal
C) Marksist
D) Toplulukçu
E) Sağ siyaset

Cevap : B) Liberal

Açıklama : Liberal siyasi düşünce, bireysel hak ve özgürlükleri merkeze alır. Bu nedenle, siyasal otoritenin temel hakları güvence altına almaması, keyfi güç kullanması veya sınırsız yetkilere sahip olması durumunda, liberalizme göre bu otoritenin “meşruiyeti” sorgulanır ve kabul edilemez bulunur.

5- Farklı toplum ve medeniyetlerin katkılarıyla mevcut siyasal düşüncenin zenginleşeceğini iddia eden çağdaş siyasi düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Feminist siyasi düşünce
B) Oryantalist siyasi düşünce
C) Karşılaştırmalı siyasi düşünce
D) Ana akım siyasi düşünce
E) Radikal siyasi düşünce

Cevap : C) Karşılaştırmalı siyasi düşünce

Açıklama :

6- Marksizm’e göre insanların özgürlüğünün önündeki en büyük engel nedir?

A) Bilimsel sosyalizm
B) Kapitalizm
C) İşçi sınıfı
D) Devlet
E) Feodalizm

Cevap : B) Kapitalizm

Açıklama : Karl Marx ve Marksist düşünceye göre, “kapitalizm” ve onun getirdiği sınıf farklılıkları, özel mülkiyet ve sömürü ilişkileri, insanların gerçek özgürlüklerini ve potansiyellerini gerçekleştirmelerinin önündeki en büyük engeldir.

7- Rawls’a göre makul çoğulculuk nedir?

A) Anayasal demokratik bir rejimde rasyonalitenin işletilmesinin doğal sonucu olarak ortaya çıkan çoğulculuktur.
B) Statükoyu kabullenenlerin oluşturduğu çoğulculuktur.
C) Şiddete bulaşmayanların oluşturduğu çoğulculuktur.
D) Toplumda ahlakı ve geleneksel değerleri korumaya çalışan çoğulculuktur.
E) Kendi çıkarını maksimize etmeye odaklanmış çoğulculuktur.

Cevap : A) Anayasal demokratik bir rejimde rasyonalitenin işletilmesinin doğal sonucu olarak ortaya çıkan çoğulculuktur.

Açıklama :

8- Toplumsal sözleşme kuramlarına göre meşruiyetin kaynağı nedir?

A) İnsan aklı ve iradesi
B) Metafizik
C) Hanedanlar arası uzlaşı
D) Gelenek
E) Soy

Cevap : A) İnsan aklı ve iradesi

Açıklama : Thomas Hobbes, John Locke ve Jean-Jacques Rousseau gibi toplumsal sözleşme kuramcılarına göre, devletin ve siyasal otoritenin meşruiyetinin kaynağı, yöneticilerin değil, “insan aklı ve iradesidir”. Yani, yönetilenlerin rızası ve ortak akıl üzerine kuruludur.

9- İdeolojilerin kitleselleşmesini mümkün kılan unsurlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Demagoji
B) Maddi imkanlar
C) Bilimsel kanıtlar
D) Zenginlik
E) Görsel imgeler

Cevap : E) Görsel imgeler

Açıklama :

10- Modern devletin en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Güvenlik sistemine sahip olması
B) Çok kültürlü olması
C) Siyasal düzen inşa etmesi
D) Yönetenlerin sınırsız yetkiye sahip olması
E) Bir ulusa dayanması

Cevap : E) Bir ulusa dayanması

Açıklama :

11- Aşağıdakilerden hangisi modern devletin tekçi (monist) yapısının bir özelliği değildir?

A) Tekçi bir yönetim sistemi
B) Tekçi bir dil (ana dil) sistemi
C) Tekçi bir din sistemi
D) Tekçi bir eğitim sistemi
E) Tekçi bir hukuk sistemi

Cevap : C) Tekçi bir din sistemi

Açıklama : Modern devletin tekçi (monist) yapısı, genellikle yönetim, dil, eğitim ve hukuk sistemlerinde birliği ve merkeziyetçiliği hedefler. Ancak, çoğu modern devletin laiklik ilkesi gereği veya çoğulculuk anlayışıyla “tekçi bir din sistemi” dayatmadığı görülür. Din genellikle kişisel bir alan olarak bırakılır veya farklı dinlere tolerans gösterilir.

12- Demokrasinin ancak siyasal birlik yoluyla gerçekleşeceğini düşünen çağdaş siyasi düşünür kimdir?

A) Kautsky
B) Habermas
C) Roland Barthes
D) John Locke
E) Carl Schmitt

Cevap : E) Carl Schmitt

Açıklama : Alman siyaset teorisyeni Carl Schmitt, demokrasinin ancak homojen bir halkın siyasal birliği ve düşman-dost ayrımı üzerinden kurulabileceğini savunmuştur. Ona göre siyasal birlik, demokrasinin olmazsa olmazıdır.

13- Aşağıdakilerden hangisi ideolojinin öğelerinden biri değildir?

A) Metaforlar
B) Ütopya
C) Anlatılar
D) Bilimsel kanıt
E) Doktrin

Cevap : D) Bilimsel kanıt

Açıklama : İdeolojiler, belirli bir dünya görüşünü ve eylem planını ifade ederken metaforlar, ütopyalar, anlatılar ve doktrinler gibi ikna edici öğeler kullanır. Ancak ideolojiler, bilimsel kanıtlara dayanmaktan ziyade, belirli bir inanç ve değer sistemine dayalıdır ve genellikle bilimsel eleştiriye kapalıdır.

14- Egemenliğin kuramsal temellerini kim atmıştır?

A) Jean Jack Rousseau
B) Thomas Moore
C) Jean Bodin
D) John Locke
E) Kant

Cevap : C) Jean Bodin

Açıklama : Fransız siyaset filozofu Jean Bodin, “Devlet Üzerine Altı Kitap” adlı eseriyle egemenlik kavramının modern kuramsal temellerini atmıştır. Egemenliği devletin en yüksek, mutlak ve sürekli gücü olarak tanımlamıştır.

15- Aşağıdakilerden hangisi ideolojinin işlevlerinden biri değildir?

A) Basit ve anlaşılabilir toplum ve siyaset tasarımı sunar.
B) Toplumsal meselelere ilgili olma imkanı sunar.
C) İnsanlara mevcut durumu eleştirebileceği bir bakış açısı sağlar.
D) İnsanlara daha iyi bir gelecek vaat eder.
E) İnsanlara hakikati olduğu gibi yansıtır.

Cevap : E) İnsanlara hakikati olduğu gibi yansıtır.

Açıklama : İdeolojiler, toplumu ve siyaseti basitleştirilmiş bir şekilde sunar, toplumsal meselelere ilgi uyandırır, mevcut durumu eleştirel bir bakış açısıyla yorumlar ve daha iyi bir gelecek vaat eder. Ancak ideolojiler, hakikati objektif bir şekilde olduğu gibi yansıtmak yerine, belirli bir dünya görüşünü ve değerleri ön planda tutar, bu nedenle “insanlara hakikati olduğu gibi yansıtır” ifadesi ideolojinin işlevlerinden biri değildir.

16- “Birey ancak toplumsal hayatın gelişimine katkı sağladığı sürece kendini gerçekleştirebilir.” fikri aşağıdaki özgürlük fikirlerinden hangisine aittir?

A) Suç işleme özgürlüğü
B) Elitist özgürlük
C) Çevreci özgürlük
D) Pozitif özgürlük
E) Negatif özgürlük

Cevap : D) Pozitif özgürlük

Açıklama : “Pozitif özgürlük” anlayışı, bireyin kendi potansiyelini gerçekleştirebilmesi, kendisini ve toplumu dönüştürebilmesi için belirli imkanlara, kaynaklara ve toplumsal katılıma sahip olması gerektiğini savunur. Yani, bireyin bir şeyleri yapma kapasitesini ve toplumsal sorumluluklarını vurgular.

17- Rawls, geliştirdiği adalet teorisinin evrensel olmadığını, sadece belli kurumlara sahip olan toplumlar için geçerli olduğunu belirtir. Bu kurumlar aşağıdakilerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

A) Sosyal yardım kurumları
B) Güvenlik kurumları
C) Sosyal sigorta kurumları
D) Modern anayasal demokrasi ve onun yerleşik kurumları
E) Üniversiteler

Cevap : D) Modern anayasal demokrasi ve onun yerleşik kurumları

Açıklama : John Rawls, adalet teorisinin “modern anayasal demokrasi ve onun yerleşik kurumları”na sahip olan toplumlar için geçerli olduğunu belirtmiştir. Bu, onun teorisinin belirli bir siyasal ve kurumsal bağlama oturduğunu gösterir.

18- Aşağıdakilerden hangisi siyasal kavramının öznellik ve kimlik ile ilgili geçerli bir varsayımı olamaz?

A) Kimlikler tarih üstü yapılardır,
B) Kimlikler tarihsel şartlar içinde oluşur.
C) Kimlikler tamamlanmış değildir, eklemlenmelere açıktır.
D) Kimlikler ilişkisel bir zeminde oluşur.
E) Siyasal olan kolektif kimlik inşa eder.

Cevap : B) Kimlikler tarihsel şartlar içinde oluşur.

Açıklama :

19- Rawls kendi adalet yaklaşımını nasıl adlandırmaktadır?

A) Mutlak adalet
B) Hakkaniyet olarak adalet
C) İçerme olarak adalet
D) Fırsat olarak adalet
E) Aydınlık olarak adalet

Cevap : B) Hakkaniyet olarak adalet

Açıklama : John Rawls, kendi adalet yaklaşımını “Hakkaniyet olarak adalet” (Justice as Fairness) şeklinde adlandırmıştır. Bu yaklaşım, adil bir toplumun ilkelerini belirlerken, bireylerin kendi konumlarından bağımsız ve tarafsız bir bakış açısıyla karar vermesi gerektiğini savunur.

20- Piyasanın eşitsiz bir yapıda olduğunu, rasyonel davrananların kazandığını, davranmayanların kaybettiğini ve piyasaya müdahale edilmemesi gerektiğini savunan liberal ilke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Laissez faire-laissez passer
B) Sosyal darvinizm
C) Bireysel tercih
D) Pozitif özgürlük
E) Pragmatizm

Cevap : A) Laissez faire-laissez passer

Açıklama : Verilen ifade, “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler” anlamına gelen “Laissez faire-laissez passer” ilkesini tanımlar. Bu ilke, liberal ekonomide devletin piyasaya müdahale etmemesi gerektiğini, piyasanın kendi dinamikleri içinde en verimli sonuca ulaşacağını savunur.