Reklam ve Analizi 2024-2025 Final Soruları

Reklamcılığın Temelleri ve Amaçları

Reklam, hedef tüketicilerin tutum ve davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahip, ikna edici bir iletişim sürecidir. Reklamın temel özelliklerinden biri, reklamı yapan kişi, kurum ve kuruluşun kimliğinin gizli tutulmamasıdır. İknanın temellerini atan ve kavramın günümüze kadar gelmesini sağlayan Antik Yunan düşünürü ise Aristo’dur.

Reklamın amaçları arasında marka farkındalığı yaratmak, ürünlerin satışını artırmak, marka çağrışımı yaratmak ve rakiplere karşı üstünlük sağlamak bulunur. Bütçenin olabildiğince kısıtlanmasını sağlamak ise bir amaç değil, bir planlama kısıtıdır. Markanın satışının artması ve sürekliliğinin oluşması yoluyla markanın itibar kazanmasını sağlamak, reklamın reklam veren yönünden işlevi kapsamında yer alır. Sezon veya mevsim dışı dönemlerde ürün veya hizmete yönelik algıyı açık tutmak amacıyla yapılan reklamlar ise hatırlatıcı reklamlardır.

Reklam ve Medya Planlama Süreci

Reklam planlama süreci; amaç ve hedeflerin belirlenmesi, hedef kitlenin belirlenmesi, stratejinin belirlenmesi ve bütçenin belirlenmesi gibi temel adımları içerir. Koordinasyon ise bu planın uygulama aşamasında yer alan bir faaliyettir.

Medya planlama, doğru hedef kitleye, doğru mesajı, doğru zamanda, doğru mecralar üzerinden ulaştırmayı tanımlayan kavramdır. Geniş hedef kitlelere ulaşmak isteyen bir medya planlama uzmanı, yayın ağı en geniş olan ulusal TV kanallarını tercih etmelidir. Televizyon, radyo, gazete gibi mecraların yanı sıra doğrudan postalama da bir reklam mecrası olarak kabul edilirken, davetiye bir reklam mecrası değildir. Markanın sosyal medya platformlarını aktifleştirmek üzerine çalışmak, medya stratejisi oluşturma kapsamındadır. Medya planlama sürecinin son aşaması ise kampanyanın başarısının analiz edildiği ölçme ve değerlendirme aşamasıdır.

Reklam Stratejileri ve Yaratıcılık

Doğrudan harekete geçiren reklamlar, kısa zamanda satışa yönlendirmeyi hedefler, ürüne yönelik fiyat bilgisi ve kampanya bilgilerine yer verir. Bu tür reklamların rakip markalara yönelik olumlu imaj oluşturmak gibi bir amacı yoktur.

Reklamcılar açısından yaratıcı bir reklamın “büyük bir fikir”e sahip olması gerekir. Büyük fikir kavramıyla kastedilen, beğenilmesine karşın bazı itirazlara da sebep olabilen bir fikir olmasıdır. Günümüzde reklamlarda en yaygın şekilde kullanılan duygusal çekicilik ise mizah çekiciliğidir.

Reklamcılıkta kültür önemli bir unsurdur. Kültür, küçük yaştan itibaren öğrenilen, tarihsel ve sembollere dayalı bir kurallar bütünüdür. Toplumdan bağımsız bir yapı olduğu bilgisi ise yanlıştır.

Reklam Analizi ve Etkinlik Ölçümü

Reklam analizinin amaçları arasında bir reklam kampanyasının ne kadar etkili olduğunu değerlendirmek, hedef kitlenin tepkilerini anlamak ve reklam verenin yatırımının getirisini değerlendirmek yer alır. Reklam yarışmalarından ödül alabilecek fikirler geliştirmek bu analizlerin bir amacı değildir.

• Kampanya Başarısı: Bir reklam kampanyasının başarısı hakkında fikir veren göstergeler arasında ürün satışlarındaki artış, ürünü deneyenlerdeki artış ve ürünü tavsiye edenlerdeki artış bulunur. Üretim maliyetlerindeki artış ise bir başarı ölçütü değildir.
• Ölçme Testleri: “Kaliteli, hesaplı ve sağlıklı denince aklınıza gelen ilk çikolata markası nedir?” gibi bir soru, markalar ile sıfatlar arasındaki bağlantıyı ölçen bir ilişki-çağrışım testidir.
• Göstergebilimsel Analiz: Göstergebilim; bir dizi filmin, bir siyasi parti afişinin veya bir sinema filmi afişinin çözümlenmesi gibi çalışmalarda kullanılır. Ancak bir siyasi haritanın çözümlenmesi bu alana örnek olarak gösterilemez.

Reklamda Etik ve Yasal Konular

Bilinçaltı reklamlar, insanların algılama kapasitelerini göz ardı ederek bir ürünü tüketmelerini sağlamaya çalışan, etkileri ölçülemeyen ve dünya genelinde yasaklanmış olan bir reklam türüdür.

Örnek Reklam Kampanyaları

• Karpat Polat ve ekibi tarafından 2010 yılında Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) için tasarlanan ilanlarda vahşi hayvanlar kullanılmıştır.
• 2005 yılında Gun-Free South Africa için Jupiter Drawing Room ajansı tarafından tasarlanan basın ilanında ise bir satış otomatı görseli yer almıştır.
• Mevcut hükümetin başarılarına odaklanarak “İleriyi Seçin (Choose Forward)” ismiyle medyada yer alan siyasal reklam, Kanada Başbakanı Justin Trudeau adına yapılmıştır.

1- İknanın temellerini atan ve kavramın günümüze kadar gelmesini sağlayan Antik Yunan düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Aristo
B) Çiçero
C) Kant
D) Schopenhauer
E) Hegel

Cevap : A) Aristo

Açıklama : İkna kavramının temelleri, Antik Yunan filozofu Aristo’nun retorik üzerine geliştirdiği Ethos (karakter), Pathos (duygu) ve Logos (mantık) kavramlarına dayanmaktadır.

2- X ürününe ilişkin mesajını geniş hedef kitlelere ulaştırmak isteyen bir medya planlama uzmanı aşağıdakilerden hangisini tercih etmelidir?

A) İlanları
B) Yerel radyoları
C) Ulusal TV kanalları
D) Dergileri
E) Yerel TVleri

Cevap : C) Ulusal TV kanalları

Açıklama : Ulusal TV kanalları, coğrafi olarak en geniş yayın ağına sahip oldukları için bir mesajı çok geniş hedef kitlelere ulaştırmak için en etkili araçlardan biridir.

3- Markanın sosyal medya platformlarını aktifleştirmek isteyen bir planlama uzmanı aşağıdakilerden hangisi üzerinde çalışmaktadır?

A) Hedef kitlenin belirlenmesi
B) Ölçme değerlendirme
C) Durum analizi
D) Medya stratejisi
E) Uygulama

Cevap : D) Medya stratejisi

Açıklama : Hangi sosyal medya platformlarının kullanılacağı, bu platformlarda ne tür içeriklerin paylaşılacağı ve nasıl bir zamanlamayla aktifleştirileceği gibi kararlar medya stratejisinin bir parçasıdır.

4- Aşağıdakilerden hangisi reklamın amaçları arasında yer almaz?

A) Marka farkındalığı yaratmak
B) Ürünlerin satışını artırmak
C) Bütçenin olabildiğince kısıtlanmasını sağlamak
D) Marka çağırışımı yaratmak
E) Rakiplere karşı üstünlük sağlamak

Cevap : C) Bütçenin olabildiğince kısıtlanmasını sağlamak

Açıklama : Reklamın temel amaçları marka bilinirliğini ve satışları artırmak gibi pazarlama hedeflerine hizmet etmektir. Bütçeyi kısıtlamak bir amaç değil, planlama sürecinin bir kısıtıdır.

5- Kültürle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

A) Kültür küçük yaştan itibaren öğrenilen bir sistemdir.
B) Kültür bir kurallar bütünüdür,
C) Kültür toplumdan bağımsız bir yapıdadır.
D) Kültür tarihseldir.
E) Kültür semboller bütünüdür.

Cevap : C) Kültür toplumdan bağımsız bir yapıdadır.

Açıklama : Kültür, bir toplumu veya topluluğu oluşturan bireyler tarafından paylaşılan ve nesilden nesile aktarılan değerler, inançlar ve davranışlar bütünüdür. Dolayısıyla toplumdan bağımsız olması düşünülemez.

6- Kaliteli, hesaplı ve sağlıklı denince aklınıza gelen ilk çikolata markası nedir? Yukarıda verilen soruda aşağıdakilerden hangi ölçme-değerlendirme testi kullanılmış olabilir?

A) Mecra testi
B) Laboratuvar testi
C) Tadım testi
D) İlişki-çağrışım testi
E) Eylem testi

Cevap : D) İlişki-çağrışım testi

Açıklama : Bu soru, belirli sıfatlar (kaliteli, hesaplı, sağlıklı) ile bir marka arasında kurulan zihinsel bağlantıyı, yani çağrışımı ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle ilişki-çağrışım testi kullanılmıştır.

7- Reklamcılar açısından yaratıcı bir reklamın büyük bir fikre sahip olması gerekir.
Yukarıda verilen cümlede büyük fikir kavramıyla kastedilen aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnsanların aklında kalıcı olabilen bir fikir
B) Kimsenin beğenmeyeceği bir fikir
C) Beğenilmesine karşın bazı itirazlara da sebep olabilen bir fikir
D) Herkesin hoşuna giden bir fikir
E) Hedef kitlenin dikkatini çeken bir fikir

Cevap : C) Beğenilmesine karşın bazı itirazlara da sebep olabilen bir fikir

Açıklama :

8- Karpat Polat ve ekibi tarafından 2010 yılında Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF) için tasarlanan ilanlarda oldukça etkileyici görseller kullanıldığı görülmektedir.
Bu görsellerde aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

A) Vahşi hayvanlar
B) Dinozorlar
C) Yıldırım görüntüleri
D) Gökdelenler
E) Evcil hayvanlar

Cevap : A) Vahşi hayvanlar

Açıklama : Dünya Doğayı Koruma Vakfı’nın (WWF) misyonu, doğayı ve özellikle nesli tükenmekte olan yaban hayatını korumaktır. Bu nedenle reklam kampanyalarında genellikle vahşi hayvan görselleri kullanılır.

9- Aşağıdakilerden hangisi “sezon/mevsim dışı dönemlerde ürün-hizmete yönelik algıları açık tutmak” düşüncesiyle yapılan reklam amaçlarındadır?

A) Hatırlatıcı
B) Bilgilendirici
C) Özümsetici
D) İkna edici
E) Bağlayıcı

Cevap : A) Hatırlatıcı

Açıklama : Hatırlatıcı reklamlar, tüketicilerin ürüne ihtiyaç duymadığı veya satın alma döneminin dışında olduğu zamanlarda markayı akılda tutmak ve marka algısını canlı tutmak amacıyla yapılır.

10- Aşağıdakilerden hangisi medya planlama sürecinin son aşamasını gösterir?

A) Ölçme değerlendirme
B) Planlama
C) Kaynak
D) Araştırma
E) Sonuç

Cevap : A) Ölçme değerlendirme

Açıklama : Medya planlama süreci; durum analizi, hedeflerin belirlenmesi, strateji oluşturma, planlama ve uygulama adımlarından sonra, kampanyanın ne kadar başarılı olduğunun analiz edildiği ölçme ve değerlendirme aşamasıyla sona erer.

11- Aşağıdakilerden hangisi doğrudan harekete geçiren reklamların özelliklerinden değildir?

A) Ürüne yönelik fiyat bilgisi paylaşılır.
B) Rakip markalara yönelik olumlu imaj oluşturulur.
C) Kısa zamanda satışa yönlendirmeyi hedefler.
D) Kuruma kâr kazandırmayı amaçlar.
E) Kampanya bilgilerine yer verilir.

Cevap : B) Rakip markalara yönelik olumlu imaj oluşturulur.

Açıklama : Doğrudan harekete geçiren reklamlar, izleyiciyi hemen bir eylemde bulunmaya (satın alma, arama, tıklama vb.) teşvik eder. Rakip markalara yönelik imaj oluşturmak ise uzun vadeli bir marka konumlandırma stratejisidir ve doğrudan eylem amacı taşımaz.

12- Aşağıdakilerden hangisi reklam planlama sürecinin aşamalarından biri değildir?

A) Stratejinin belirlenmesi
B) Koordinasyonun belirlenmesi
C) Hedef kitlenin belirlenmesi
D) Bütçenin belirlenmesi
E) Amaç ve hedeflerin belirlenmesi

Cevap : B) Koordinasyonun belirlenmesi

Açıklama : Reklam planlama süreci; amaç, hedef kitle, strateji ve bütçenin belirlenmesi gibi temel adımları içerir. Koordinasyon ise bu planın uygulama (tatbik) aşamasında yer alan bir faaliyettir.

13- Mevcut hükümetin başarılarına odaklanarak “İleriyi Seçin (Choose Forward)” ismiyle medyada yer alan siyasal reklam aşağıdakilerden hangisi adına yapılmıştır?

A) Anthony Albanese
B) Justin Trudeau
C) Rishi Sunak
D) Chris Hipkins
E) Jacinda Ardern

Cevap : B) Justin Trudeau

Açıklama :

14- I. A marka ürünlerinin satışındaki artış
II. A marka ürünleri tavsiye edenlerdeki artış
III. A marka ürünlerin üretim maliyetlerindeki artış
IV. A marka ürünlerini deneyenlerdeki artış
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri A markası ürünün reklam kampanyasının başarısında fikir sağlayabilir?

A) Yalnız I
B) I, II ve IV
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I, III ve IV

Cevap : B) I, II ve IV

Açıklama : Bir reklam kampanyasının başarısı; satışlardaki artış (I), ürünü deneyenlerin sayısındaki artış (IV) ve ürünü başkalarına tavsiye edenlerin (savunucuların) artması (II) gibi metriklerle ölçülür. Üretim maliyeti (III) ise bir kampanya başarısı ölçütü değildir.

15- Reklamcılar açısından reklam analizi belirli amaçlarla yapılır.
Aşağıdakilerden hangisi bu amaçlardan biri değildir?

A) Bir reklam kampanyasının ne kadar etkili olduğunu değerlendirmek
B) Hedef kitlenin tepkilerinin anlaşılmasını sağlamak
C) Reklam verenin yatırımının getirisini değerlendirmek
D) Bir reklam stratejisi geliştirmek
E) Reklam yarışmalarından ödül alabilecek fikirlerin geliştirilmesini sağlamak

Cevap : E) Reklam yarışmalarından ödül alabilecek fikirlerin geliştirilmesini sağlamak

Açıklama : Reklam analizi, kampanyanın etkinliğini ölçmek, hedef kitleyi anlamak ve gelecekteki stratejileri geliştirmek gibi iş hedeflerine odaklanır. Ödül almak bir amaç değil, başarılı bir çalışmanın olası bir sonucudur.

16- Gösterge bilim görsel çalışmalar, medya çalışmaları ve kültürel çalışma alanlarında yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bu çalışmalardan birine örnek olarak gösterilemez?

A) Bir dizi filmin çözümlenmesi
B) Bir siyasi parti afişinin çözümlenmesi
C) Bir reklam afişinin çözümlenmesi
D) Bir siyasi haritanın çözümlenmesi
E) Bir sinema filminin afişinin çözümlenmesi

Cevap : D) Bir siyasi haritanın çözümlenmesi

Açıklama :

17- İnsanların algılama kapasitelerini göz ardı ederek bir ürünü tüketmelerini sağlamaya çalışan, etkileri ölçülemeyen ve dünya genelinde yasaklanmış olan reklam türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ünlü kullanan reklamlar
B) Örtülü reklamlar
C) Cinsel çekicilik kullanan reklamlar
D) Bilinçaltı reklamlar
E) Alkollü içecek reklamları

Cevap : D) Bilinçaltı reklamlar

Açıklama : Bilinçaltı (subliminal) reklamlar, izleyicinin bilinçli algı eşiğinin altında mesajlar vererek onları etkilemeye çalıştığı iddia edilen ve etik bulunmadığı için dünya genelinde yasaklanmış bir reklam türüdür.

18- 2005 yılında Gun-Free South Africa için Jupiter Drawing Room ajansı tarafından tasarlanan basın ilanında aşağıdaki görsellerden hangisi kullanılmıştır?

A) İnsansız hava aracı
B) Portakal suyu
C) Belediye otobüsü
D) Su tabancası
E) Satış otomatı

Cevap : E) Satış otomatı

Açıklama :

19- Günümüzde reklamlarda en yaygın şekilde kullanılan duygusal çekicilik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosyal çekicilik
B) Güç/prestij çekiciliği
C) Cinsel çekicilik
D) Korku çekiciliği
E) Mizah çekiciliği

Cevap : E) Mizah çekiciliği

Açıklama : Mizah (espri), pozitif duygular yarattığı, dikkat çektiği ve hatırlanabilirliği artırdığı için reklamlarda en yaygın ve etkili şekilde kullanılan duygusal çekicilik türlerinden biridir.

20- Doğru hedef kitleye, doğru mesajı, doğru zamanda, doğru mecralar üzerinden ulaştırmayı en doğru tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Araştırma
B) Pazar analizi
C) Ölçme değerlendirme
D) Erişim
E) Medya planlama

Cevap : E) Medya planlama

Açıklama : “Doğru mesajı, doğru hedef kitleye, doğru zamanda ve doğru mecrada ulaştırma” tanımı, medya planlamasının temel ve klasik tanımıdır.