Bilimsel Araştırma Teknikleri 2024-2025 Final Soruları (SH)

Korelasyonel İlişki

Değişkenlerden hangisinin bağımsız ve hangisinin bağımlı olduğuyla ilgilenmediğimiz ancak bu değişkenlerin birlikte değiştiklerini gözlediğimiz değişkenler arasındaki ilişkiyi Korelasyonel ilişki ifade eder.

Tamsayım

Genellikle küçük hacimli ana kütlelere uygulanan, sonlu bir ana kütlenin bütün birimlerinin incelenmesi işlemine Tamsayım adı verilir.

Sürekli Nicel Veri – Ağırlık

Kişilerin ağırlığı Sürekli nicel veri türüne örnektir.

Anket Uygulamasında Uygun Olmayan Hedef Kitle

Anket formlarının uygulanması uygun olmayan hedef kitle Çocuklardır.

Rassal Örnekleme

Ana kütlenin tüm özelliklerini içeren ve temsil yeteneğine sahip bir örneklem Rassal örnekleme yöntemiyle seçilmiş olabilir.

Bilimsel Araştırmalarda İlişkilendirme Yöntemleri

Bilimsel araştırmalarda çok yaygın olarak kullanılan ilişkilendirme yöntemleri Tümevarım ve tümdengelimdir.

Literatür Taraması

Literatür taramasıyla ilgili yanlış ifade Araştırmacıya araştırmasında rastgele ifade kullanabileceğini öğretir şeklindedir.

Araştırma Problemi

Araştırma problemi ile ilgili yanlış ifade Problem, soru cümlesi olarak ifade edilir ifadesidir.

Kapalı Uçlu – Filtrelenmiş Soru

Verilen örnekteki soru türü Kapalı uçlu – Filtrelenmiş sorudur.

İki Değişkenli Veri – Yaş ve Boy

Ahmet ve Berk’in yaş ve boylarının kaydedilmesiyle elde edilen yaş ve boy değişkenleri İki değişkenli veriye örnek olur.

İç Geçerlilik

Anketin yeterli sayıda ve ölçülmek istenen olguyu temsil edebilecek sorulardan oluşup oluşmadığından emin olmak amacıyla yapılan geçerlilik türü İç geçerliliktir.

Dikotom Soru

“Sürücü ehliyetiniz var mı?” sorusu Dikotom soru türüne örnektir.

Metodoloji

Bilimsel araştırmalarda araştırmacının izlediği genel yolu karşılayan ifade Metodolojidir.

Veri Toplama – CATI Yöntemi

Veri toplama göz önüne alındığında yanlış ifade CATI yöntemi ekonomiktir ifadesidir.

Veri Tanımı

Veriyi en kısa şekilde tanımlayan ifade Henüz işlenmemiş bilgilerdir ifadesidir.

Korelasyon Katsayısı

İstatistikte birlikte değişme Korelasyon katsayısı ile ölçülür.

Varsayımlar ve Hipotezler

Varsayımlar ve hipotezlerle ilgili doğru ifade Hipotezler test edilir ifadesidir.

Araştırma İle İlgili Yanlış İfade

Araştırma ile ilgili yanlış ifade Neden, genellikle çalışma isteğimizin sonucudur ifadesidir.

İkincil Veri Kaynakları – OECD Verileri

OECD’den alınan “hastanede yatış süresi” verileri İkincil veri kaynakları arasında yer alır.

Verinin Kabul Edilebilirliği İçin Gerekli Şart

Araştırmaya kanıt olması amacıyla toplanan bilgilerin veri olarak kabul edilebilmesi için Kayıt edilmiş olması gereklidir.

1- Değişkenlerden hangisinin bağımsız ve hangisinin bağımlı olduğuyla ilgilenmediğimiz ancak bu değişkenlerin birlikte değiştiklerini, arttıklarını veya azaldıklarını gözlediğimiz değişkenler arasındaki ilişkileri aşağıdaki kavramlardan hangisi ifade eder?

A) Regresyonel ilişki
B) Korelasyonel ilişki
C) Sonuçsal ilişki
D) Probabilistik ilişki
E) Nedensel ilişki

Cevap : B) Korelasyonel ilişki

Açıklama : Korelasyonel ilişki, iki veya daha fazla değişkenin birlikte değişip değişmediğini, birinin değeri artarken diğerinin de artıp artmadığını veya azalıp azalmadığını inceler. Bu ilişki türü, değişkenler arasında bir neden-sonuç bağlantısı kurmaz, sadece aralarındaki birlikteliği gösterir.

2- Genellikle küçük hacimli ana kütlelere uygulanan, sonlu bir ana kütlenin bütün birimlerinin incelenmesi işlemine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Küme örnekleme
B) Kartopu örneklemesi
C) Sistematik örnekleme
D) Standart hata
E) Tamsayım

Cevap : E) Tamsayım

Açıklama : Tamsayım, bir araştırma evreninin (ana kütlenin) tamamındaki birimlerin hepsinin tek tek incelenmesi işlemidir. Bu yöntem, genellikle evrenin küçük olduğu durumlarda uygulanır.

3- Kişilerin ağırlığı aşağıda yer alan hangi veri türüne örnektir?

A) Sürekli nicel veri
B) Süreksiz nicel veri
C) Süreksiz nitel veri
D) Sürekli nitel veri
E) Kesikli nitel veri

Cevap : A) Sürekli nicel veri

Açıklama : Kişilerin ağırlığı, ondalıklı değerler alabilen ve iki değer arasında sonsuz sayıda başka değer alabilen sayısal bir veridir. Bu özelliklerinden dolayı “sürekli nicel veri” olarak sınıflandırılır.

4- Anket formlarının aşağıdakilerden hangisine uygulanması uygun olmaz?

A) Hane halkına
B) Çocuklara
C) Çalışanlara
D) Üniversite öğrencilerine
E) İşsizlere

Cevap : B) Çocuklara

Açıklama : Anket formları, okuma-yazma bilen ve soruları anlayıp cevaplayabilecek yetkinlikte olan kişilere uygulanır. Küçük yaşlardaki çocukların bilişsel ve okur-yazarlık becerileri bu tür bir veri toplama tekniği için yeterli olmadığından, anket uygulanması uygun değildir.

5- Ana kütlenin tüm özelliklerini içeren ve temsil yeteneğine sahip bir örneklem aşağıdaki örnekleme yöntemlerinden hangisiyle seçilmiş olabilir?

A) Küme örnekleme ile
B) Rassal örnekleme ile
C) Kolayda örnekleme yöntemi ile
D) Sistematik örnekleme ile
E) Sürekli örnekleme yöntemi ile

Cevap : B) Rassal örnekleme ile

Açıklama : Ana kütleyi en iyi şekilde temsil eden örneklemi oluşturmanın en temel yolu, her birimin örnekleme seçilme şansının eşit olduğu “rassal örnekleme” (random sampling) yöntemidir. Bu yöntem, yansız ve genellenebilir sonuçlar elde etme olasılığını en yükseğe çıkarır.

6- Bilimsel araştırmalarda çok yaygın olarak kullanılan ilişkilendirme yöntemi/yöntemleri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kuram
B) Felsefe
C) Hipotez
D) Teori
E) Tümevarım ve tümdengelim

Cevap : E) Tümevarım ve tümdengelim

Açıklama : Bilimsel araştırmalarda akıl yürütme ve sonuç çıkarma için iki temel yöntem kullanılır: Gözlemlerden yola çıkarak genel bir sonuca ulaşmayı hedefleyen “tümevarım” ve genel bir kuraldan yola çıkarak özel durumlar hakkında sonuç çıkaran “tümdengelim”.

7- Literatür taramasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Çalışmanın başlangıç noktasını belirlemeye yardımcı olur.
B) Yakın zamanlardaki önemli kalıcı düşünsel ve metodolojik gelişmeleri fark ettirir.
C) Araştırmacıya araştırmasında rastgele ifade kullanabileceğini öğretir.
D) Problemlerin nasıl çözülüp iyileştirileceği hakkında bilgi verir.
E) Sunulan önerinin özlü olmasını sağlar.

Cevap : C) Araştırmacıya araştırmasında rastgele ifade kullanabileceğini öğretir.

Açıklama : Literatür taraması, araştırmacının konusuna hakim olmasını, doğru terminolojiyi kullanmasını ve bilimsel bir dil geliştirmesini sağlar. Rastgele ifadeler kullanmayı değil, tam aksine kavramları doğru ve tutarlı bir şekilde kullanmayı öğretir.

8- Araştırma problemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Her bir alt problem kendi içinde alt maddeler olarak yazılabilir.
B) Tezin problem kısmında, cevap verilmesi planlanan araştırma sorusunun ne olduğu belirtilmelidir.
C) Alt problemler, soru cümleleri şeklinde oluşturulabilir.
D) Problem, soru cümlesi olarak ifade edilir.
E) Alt problemler sınamayı amaçladığı hipotezler biçiminde ifade edilebilir.

Cevap : D) Problem, soru cümlesi olarak ifade edilir.

Açıklama :

9- 1. En az bir sosyal medya hesabında aktif üyeliğiniz bulunmakta mıdır?
– Evet.
– Hayır.
(Cevabınız evet ise 12. soruya geçiniz.)
12. Sosyal medyayı ne sıklıkta kullanmaktasınız?
– Her saat hesaplarımı kontrol ederim.
– Günde iki kez.
– Her gün bir kez.
– Gün aşırı.
– Haftada iki.
– Haftada bir.
Yukarıda yer verilen soru türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapalı uçlu – Filtrelenmemiş
B) Açık uçlu – Filtrelenmiş
C) Kapalı uçlu – Filtrelenmiş
D) Likert tipi – Filtrelenmiş
E) Açık uçlu – Filtrelenmemiş

Cevap : C) Kapalı uçlu – Filtrelenmiş

Açıklama : Soruda, ilk olarak “evet/hayır” şeklinde kapalı uçlu bir soru sorulmakta ve verilen cevaba göre katılımcı farklı bir soruya yönlendirilmektedir. Bu yönlendirme işlemi nedeniyle soru tipi “filtrelenmiş” olarak adlandırılır. Soruların cevap seçenekleri önceden belirlendiği için de “kapalı uçlu”dur.

10- Ahmet 24, Berk ise 26 yaşındadır. Ahmet’in boyu 1.78 cm, Berk’in boyu ise 1.84 cm’dir. Ahmet’in aylık geliri 1200 TL, Berk’in aylık geliri ise 2000 TL’dir.
Yukarıdaki metne göre Ahmet ile Berk’in yaş ve boylarının kaydedilmesiyle elde edilen yaş ve boy değişkenleri aşağıdaki hangi tür veriye örnek olur?

A) İki değişkenli veri
B) Nominal veri
C) Panel veri
D) Çok değişkenli veri
E) Tek değişkenli veri

Cevap : A) İki değişkenli veri

Açıklama :

11- Anketin yeterli sayıda ve ölçülmek istenen olguyu temsil edebilecek sorulardan oluşup oluşmadığından emin olmak amacıyla yapılan geçerlilik türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yüzey geçerliliği
B) Yapısal geçerlilik
C) İç geçerlilik
D) Dış geçerlilik
E) Anlam geçerliliği

Cevap : C) İç geçerlilik

Açıklama :

12- Sürücü ehliyetiniz var mı?
-Evet
-Hayır
Yukarıdaki soru aşağıdaki soru türlerinden hangisine örnektir?

A) Monotom soru
B) Dikotom soru
C) Likert tipi soru
D) Açık uçlu soru
E) Açıklama sorusu

Cevap : B) Dikotom soru

Açıklama : Sadece iki seçenekli (“evet” veya “hayır” gibi) cevaplara sahip olan sorulara “dikotom soru” (dichotomous question) denir.

13- Bilimsel araştırmalarda araştırmacının izlediği genel yolu karşılayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Filoloji
B) Epistemoloji
C) Pozitivizm
D) Rölativizm
E) Metodoloji

Cevap : E) Metodoloji

Açıklama : Metodoloji, bilimsel bir araştırmanın amacına ulaşmak için izlediği bütünsel yolu, mantıksal çerçeveyi ve kullandığı yöntemlerin arkasındaki stratejiyi ifade eden genel bir kavramdır.

14- Veri toplama göz önüne alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kişisel görüşmeler çok zaman alıcıdır.
B) Kişisel görüşmelerde derinlemesine sorular sorulabilir.
C) Kişisel görüşmelerde kaynak ihtiyacı fazladır.
D) CATI yönteminde telefon ve bilgisayar kullanılır.
E) CATI yöntemi ekonomiktir.

Cevap : E) CATI yöntemi ekonomiktir.

Açıklama : Yüz yüze görüşmelerin çok zaman alıcı , derinlemesine bilgi sağladığı ve kaynak ihtiyacının fazla olduğu doğrudur. CATI yönteminin telefon ve bilgisayar kullandığı da doğrudur. Ancak CATI yönteminin ekonomik olması görecelidir; yüz yüze görüşmeye göre ekonomik olsa da, çevrimiçi anketlere göre daha maliyetli olabilir ve önemli bir teknolojik altyapı gerektirir. Bu nedenle “ekonomiktir” ifadesi her duruma göre doğru olmayabilir.

15- Aşağıdakilerden hangisi veriyi en kısa şekilde tanımlamaktadır?

A) Henüz işlenmemiş bilgilerdin
B) Öğrenme için bir anlam çıkarma sürecidir.
C) Araştırma konusu ile ilgili kabul edilmeyen tüm ayrıntılardır.
D) Bir konu ile ilgili tutum ve davranışların bütünüdür.
E) Elde edilen deneyimin zaman içerisinde pekiştirilmesidir.

Cevap : A) Henüz işlenmemiş bilgilerdin

Açıklama : Veri (data), en temel tanımıyla, henüz analiz edilmemiş, yorumlanmamış ve bir anlam yüklenmemiş ham gerçekler, rakamlar veya gözlemlerdir. İşlenerek anlamlı hale getirildiğinde enformasyona (bilgi) dönüşür.

16- İstatistikte birlikte değişme aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ölçülür?

A) Likert katsayısı
B) Probability katsayısı
C) Korelasyon katsayısı
D) Regresyon katsayısı
E) Semantik farklılıklar katsayısı

Cevap : C) Korelasyon katsayısı

Açıklama : İki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü, yani “birlikte değişme” derecesini ölçen istatistiksel kavrama “korelasyon katsayısı” denir.

17- Varsayımlar ve hipotezlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Hipotezler test edilir.
B) Varsayımlar baştan doğru kabul edilmez ve sınanırlar.
C) Bir araştırmada en az iki varsayım bulunmalıdır.
D) Araştırma sonuçlarının geçerliliği varsayımların yanlışlanabilirliğine bağlıdır.
E) Varsayımlar, hipotezleri yanlış olarak kabul eden yargılardır.

Cevap : A) Hipotezler test edilir.

Açıklama : Bilimsel araştırmada varsayımlar, araştırmanın temelini oluşturan ve doğruluğu test edilmeden kabul edilen önermelerdir. Hipotezler ise, doğruluğu veya yanlışlığı araştırma verileriyle test edilmek üzere kurulan, sınanabilir iddialardır.

18- Araştırma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Araştırma projesi genellikle giriş, gelişme ve sonuç şeklinde ele alınır.
B) Araştırma belirli bir amaca yöneliktir.
C) Araştırma sorusu spesifik olmalıdır.
D) Neden, genellikle çalışma isteğimizin sonucudur.
E) Birimler, örnekleme konusuyla doğrudan ilişkilidir.

Cevap : D) Neden, genellikle çalışma isteğimizin sonucudur.

Açıklama : Bir araştırma projesi belirli bir amaca yöneliktir , spesifik bir sorusu olmalıdır , belirli bir yapıya (giriş, gelişme, sonuç) sahiptir ve örnekleme konusuyla ilgili birimleri inceler. “Neden, genellikle çalışma isteğimizin sonucudur” ifadesi ise bilimsel araştırma süreciyle ilgili teknik ve anlamlı bir ifade değildir.

19- OECD’den (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) alınan “hastanede yatış süresi” verileri aşağıdaki veri kaynaklarından hangisi arasında yer alır?

A) Üçüncül veri kaynakları
B) Nitel veri kaynakları
C) Birincil veri kaynakları
D) İkincil veri kaynakları
E) Yargısal veri kaynakları

Cevap : D) İkincil veri kaynakları

Açıklama : Araştırmacının kendisi tarafından değil de, başka bir kişi veya kurum (bu örnekte OECD) tarafından daha önce toplanmış ve yayımlanmış olan verilere “ikincil veri” denir.

20- Araştırmaya kanıt olması amacıyla toplanan bilgilerin veri olarak kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?

A) Herkes tarafından kabul edilmesi
B) Anlaşılabilir olması
C) Ham bilgi olmaması
D) Kayıt edilmiş olması
E) Şematik olması

Cevap : D) Kayıt edilmiş olması

Açıklama : Gözlemlerin, ölçümlerin veya toplanan bilgilerin, analiz edilebilmek ve kanıt olarak kullanılabilmek üzere “veri” niteliği kazanabilmesi için ilk ve en temel şart, sistematik bir şekilde “kayıt edilmiş” olmasıdır.