Psiko-Sosyal Rehabilitasyon 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, psiko-sosyal rehabilitasyonun yaşlı bireyler üzerindeki uygulamaları ve bu alanda kullanılan stratejiler ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, yaşlıların ruh sağlığını desteklemeye ve yaşam kalitelerini artırmaya yönelik çeşitli yaklaşımları kapsamaktadır.

Yaşlılarda Ruh Sağlığı Hizmetleri

Yaşlılarda ruh sağlığını desteklemek için destekleyici terapiler, hobi ve uğraşı kursları ve yaşlılığa hazırlık eğitimi gibi çeşitli hizmetler sunulmaktadır. Okuma köşeleri de bu hizmetler arasında yer alabilirken, kültür gezileri daha çok sosyal aktivite kapsamında değerlendirilir.

Kişiliği Etkileyen Faktörler

Kişiliğin oluşumunda kalıtsal ve çevresel etmenlerin ortak ürünü olan benlik önemli bir rol oynar.

Akut Beyin Yetmezliği – Delirium

Delirium, genellikle altta yatan bir tıbbi duruma bağlı olarak ortaya çıkan, dikkat, bilinç ve bilişsel işlevlerde ani gelişen bir beyin yetmezliği durumudur.

Yaşlılığa Hazırlık Evresi

Yaşlılığa hazırlık sürecinde sağlık kontrolleri yaptırmak, evi yaşlılığa uygun hale getirmek, kronik hastalıklara karşı önlem almak ve uğraşılacak aktiviteler belirlemek önemlidir. Yeni çalışma imkanları araştırmak bu evrenin temel adımlarından biri değildir.

Yaşlılarda Fiziksel İstismar

Yaşlı bireylere yönelik fiziksel istismar türlerinden biri ağrı verici fiziksel istismardır.

Yas Sendromu Danışmanlığı

Yas sendromu danışmanlık sürecinde, öfke ve suçluluk duygusu varsa bunları konuşmamak hatalı bir yaklaşımdır. Kaybın acısını kabullenmeyi telkin etmek ve kayıp yaşayan kişiyi kayba yol açan şartları anlatmaya teşvik etmek önemlidir.

Yaşlılara Yönelik İstismar ve İhmale Karşı Önlemler

Yaşlılara yönelik istismar ve ihmale karşı alınacak toplumsal ve kurumsal önlemlerden biri, bakım verecek aileyi desteklemektir.

Yaşlılık Döneminde Uyum ve Stres

Yaşlılık döneminde emeklilik, dul kalma, sosyal ilişkilerde azalma, sağlık durumunda kötüleşme ve kronik hastalıklar uyum ve stres sorunlarına yol açabilir.

Yaşlılarda Depresyonun Nedenleri

Yaşlı bireylerde cinsel güçte azalma depresyona yol açabilen bir durumdur ve her iki eşi de etkileyebilir.

Sağlığı Geliştirmek İçin Olumsuz Tutumlar

Sağlığı geliştirmek için pasif tutumlar benimsenmemelidir.

Yeti Yetersizliği Olan Yaşlılara Yönelik Hizmetler

Yeti yetersizliği olan yaşlılara fiziksel ve ruhsal rehabilitasyon, engelleri azaltan ev ortamları ve uygun bakım hizmetleri sağlanmalıdır. Maddi imkanların artırılması dolaylı bir destek unsurudur.

Yaşlıların Yaşam Memnuniyetini Etkileyen Faktörler

Yaşlıların yaşam memnuniyetini ruhsal sağlık, toplumsal saygınlık, sosyal ilişki kurma imkanı ve çevre durumu gibi faktörler etkilemektedir.

Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Güçlükleri

Sağlık hizmetlerinden yararlanma güçlükleri arasında coğrafi erişim zorlukları, sağlık personeli eksikliği ve ekonomik engeller yer alırken, hastaların tedaviye direnmesi farklı bir konudur.

Krize Yönelik Müdahale Stratejileri

Krize yönelik müdahale stratejileri problem çözme süreçlerinin kolaylaştırılmasını, toplumun bilinçlendirilmesini ve hizmetlerin planlanmasını içerir. İlaç kullanımının artırılması genel bir strateji değildir.

Sağlıklı Yaşlanmayı Etkileyen En Önemli Faktör

Yaşlı bireylerde sağlıklı yaşlanmayı etkileyen en önemli faktörlerden biri düzenli zihinsel aktivite yapılmasıdır.

Krize Müdahalenin Temel İlkeleri

Krize müdahalenin temel ilkelerinden biri terapistin aktif olmasıdır.

Geriatri Disiplini

Geriatri disiplini yaşlı bireylerin bakım ve tedavisini ifade etmektedir.

Yaşlılıkta Hastalık ve Bağımlı Kalma Riskini Azaltan Faktörler

Yaşlılık döneminde hastalık ve bağımlı kalma riskini azaltan faktörlerden biri sağlığa zararlı alışkanlıklardan kaçınmaktır.

Yaşlılarda İntiharı Engelleme – Üçüncül Önlemler

Yaşlılarda intiharı engellemede alınacak üçüncül önlemlerdendir eğitim programları planlama.

Hz. Muhammed Döneminde Engellilere Yönelik Destek Uygulamaları

Hz. Muhammed döneminde engellilere yönelik destek uygulamaları arasında bedensel engellilerin vali olarak atanması, ticaret yapmasının desteklenmesi, engellilerin iş gücü istismarından korunması ve görme engelliler için istihdam imkanları sağlanması yer alırken, engellilere yönelik okullar açılması bu dönemde gerçekleşmemiştir.

Sonuç

Psiko-sosyal rehabilitasyon, yaşlı bireylerin ruhsal ve sosyal iyilik hallerini destekleyerek onların daha aktif ve tatmin edici bir yaşam sürmelerine yardımcı olmayı amaçlar. Bu makalede ele alınan konular, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlara yönelik çeşitli müdahale ve destek yaklaşımlarını özetlemektedir.

1- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda ruh sağlığı hizmetlerinden biri değildir?

A) Okuma köşeleri
B) Destekleyici terapiler
C) Hobi ve uğraşı kursları
D) Yaşlılığa hazırlık eğitimi
E) Kültür gezileri

Cevap : E) Kültür gezileri

Açıklama :

2- Kişiliğe biçim veren kalıtsal ve çevresel etmenlerin ortak ürünü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Psise
B) Davranış
C) Huy
D) Benlik
E) Birey

Cevap : D) Benlik

Açıklama :

3- Beynin akut olarak gelişen yetmezlik durumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bunama
B) Delirium
C) Zekâ geriliği
D) Alzheimer
E) Obsesif takıntılar

Cevap : B) Delirium

Açıklama : Deliryum, genellikle altta yatan bir tıbbi duruma bağlı olarak ortaya çıkan, dikkat, bilinç ve bilişsel işlevlerde ani (akut) ve dalgalı bozulmalarla karakterize bir beyin yetmezliği durumudur.

4- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa hazırlık evresinde yapılması gerekenlerden biri değildir?

A) Sağlık kontrolleri yaptırmak
B) Yeni çalışma imkânları araştırmak
C) Evi yaşlılığa göre düzenlemek
D) Kronik hastalıklara karşı önlem almak
E) Uğraşılacak aktiviteler belirlemek

Cevap : B) Yeni çalışma imkânları araştırmak

Açıklama : Yaşlılığa hazırlık süreci; düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak, evi yaşlılığa uygun hale getirmek, kronik hastalıklara karşı önlem almak ve sosyal/hobi aktiviteleri belirlemek gibi adımları içerir. Yeni çalışma imkanları araştırmak ise bu temel hazırlık adımlarından biri olarak kabul edilmez.

5- Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylere de uygulanan fiziksel istismarın bir türüdür?

A) Bakım verici istismarı
B) Ekonomik istismar
C) Israrlı takip
D) Ağrı verici fiziksel istismar
E) Cinsel istismar

Cevap : D) Ağrı verici fiziksel istismar

Açıklama : Fiziksel istismar, bireyin bedenine kasıtlı olarak zarar verme eylemidir. Tokat atma, itme, yakma gibi “ağrı verici” eylemler fiziksel istismarın en yaygın türlerindendir.

6- Aşağıdakilerden hangisi yas sendromu danışmanlık sürecinde hatalı bir yaklaşımdır?

A) Öfke ve suçluluk duygusu varsa bunları konuşmamak
B) Kaybın acısını kabullenmeyi telkin etmek
C) Kayıp yaşayan kişiyi kayba yol açan şartları anlatmaya teşvik etmek
D) Kayba yol açan şartları ve deneyimleri anlatmasına izin vermek
E) Evlilik sürecini anlatmaya teşvik etmek

Cevap : A) Öfke ve suçluluk duygusu varsa bunları konuşmamak

Açıklama : Yas sürecinde olan bir kişiye yardımcı olurken, kaybın acısını kabullenmesine ve bu konudaki duygularını ifade etmesine izin vermek önemlidir. Öfke ve suçluluk gibi yoğun duyguları bastırmaya çalışmak veya bunları konuşmaktan kaçınmak, yas sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesini engelleyen hatalı bir yaklaşımdır.

7- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik istismar ve ihmale karşı alınacak toplumsal ve kurumsal önlemlerden biridir?

A) Mirasını bir avukat aracılığıyla güvence altına almak
B) Bakım veren kişilerin seçiminde titizlik göstermek
C) Evde yalnız kalmamasına özen göstermek
D) Bakım verecek aileyi desteklemek
E) Aile ve yakın çevreyle sosyal ilişkileri sürdürmek

Cevap : D) Bakım verecek aileyi desteklemek

Açıklama : Yaşlıya yönelik istismar ve ihmali önlemede, bireysel tedbirlerin yanı sıra toplumsal ve kurumsal önlemler de gerekir. Bakım yükü altında ezilen ailelere yönelik eğitim, danışmanlık ve ekonomik destek gibi hizmetler sunarak “bakım verecek aileyi desteklemek”, bu tür kurumsal önlemlerden biridir.

8- Yaşlılık döneminde emeklilik, dul kalma, sosyal ilişkilerde azalma, sağlık durumunda kötüleşme ve kronik hastalıklar hangi soruna yol açmaktadır?

A) Takıntı bozukluğu
B) Panik atak
C) Uyum ve stres
D) Delirium
E) Korku

Cevap : C) Uyum ve stres

Açıklama : Emeklilik, kayıplar, sosyal ilişkilerin azalması ve sağlık sorunları gibi yaşlılık dönemine özgü değişimler, bireyin yeni duruma adapte olmasını gerektiren ve yoğun stres yaratan önemli yaşam olaylarıdır. Bu durumlar “uyum ve stres” sorunlarına yol açabilir.

9- Yaşlı bireylerde depresyona yol açan ve her iki eşi aynı anda etkileyen durum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Cinsel güçte azalma
B) Emekli olma
C) Bir eşin kaybı
D) Unutkanlığın başlaması
E) Fiziksel hastalıklar

Cevap : A) Cinsel güçte azalma

Açıklama :

10- Sağlığı geliştirmek için yapılmaması gereken davranışlar hangi tutumlar içerisinde yer alır?

A) Olumlu tutum
B) Olumsuz tutum
C) Aktif tutum
D) Engelleyici tutum
E) Pasif tutum

Cevap : E) Pasif tutum

Açıklama :

11- Aşağıdakilerden hangisi yeti yetersizliği olan yaşlılar için sağlanacak hizmetlerden biri değildir?

A) Fiziksel ve ruhsal rehabilitasyon hizmetlerinin sağlanması
B) Yaşıların engellerini azaltan ev ortamlarının geliştirilmesi
C) Yeti yetersizliklerinin meydana gelmesini ve kötüleşmesini önleyen çevrelerin geliştirilmesi
D) Maddi imkânlarının artırılması
E) Rehabilitasyon ve uygun bakım hizmetleri verilmesi

Cevap : D) Maddi imkânlarının artırılması

Açıklama : Yeti yetersizliği olan yaşlılara yönelik hizmetler; fiziksel ve ruhsal rehabilitasyon, ev ve çevre düzenlemeleri ile uygun bakım hizmetlerini içerir. Maddi imkanların artırılması ise doğrudan bir hizmet olmaktan çok, genel bir sosyal politika konusudur.

12- I. Ruhsal sağlık
II. Toplumsal saygınlık
III. Sosyal ilişki kurma imkânı
IV. Çevre durumu
Yukarıdakilerden hangileri yaşlıların yaşam memnuniyet durumlarının tespit edilmesinde ele alınan özellikleri yansıtmaktadır?

A) II ve IV
B) I, III ve IV
C) III ve IV
D) I, II ve IV
E) I ve II

Cevap : B) I, III ve IV

Açıklama :

13- Aşağıdakilerden hangisi sağlık hizmetlerinden yararlanma güçlükleri arasında yer almaz?

A) Coğrafi erişim zorlukları
B) Sağlık personeli eksikliği
C) Ekonomik engeller
D) Sosyal destek mekanizmalarının eksikliği
E) Hastaların tedaviye direnmeleri

Cevap : E) Hastaların tedaviye direnmeleri

Açıklama : Sağlık hizmetlerinden yararlanmayı zorlaştıran etkenler arasında coğrafi ve ekonomik engeller, personel eksikliği ve sosyal destek yetersizliği gibi faktörler bulunur. Hastaların tedaviye direnmesi ise hizmete erişimden çok, hizmetin kabulü ve devamlılığı ile ilgili bir sorundur.

14- Aşağıdakilerden hangisi krize yönelik müdahale stratejileri içerisinde yer almaz?

A) Problem çözme süreçlerinin kolaylaştırılması
B) Bireylere rehabilitasyonun tanımlanması
C) Toplumun bilinçlendirilmesi
D) Yapılacak hizmetlerin planlanması
E) İlaç kullanımının artırılması

Cevap : E) İlaç kullanımının artırılması

Açıklama : Krize müdahale stratejileri; problem çözme süreçlerini kolaylaştırma, toplumu bilinçlendirme ve yapılacak hizmetleri planlama gibi adımları içerir. İlaç kullanımının artırılması ise genel bir strateji değil, ancak bazı durumlarda başvurulabilecek tıbbi bir müdahale yöntemidir.

15- Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerde sağlıklı yaşlanmayı etkileyen en önemli faktörlerden biridir?

A) Düzenli zihinsel aktivite yapılması
B) Yalnızlık hissinin artması
C) Çevresel kirliliğin yüksek olması
D) Egzersiz yapılmaması
E) Sağlıksız gıda maddelerinin tüketilmesi

Cevap : A) Düzenli zihinsel aktivite yapılması

Açıklama : Sağlıksız alışkanlıklardan kaçınmak önemli olsa da, sağlıklı yaşlanmayı etkileyen en önemli olumlu faktörlerden biri, beyni aktif tutarak bilişsel gerilemeyi yavaşlatan “düzenli zihinsel aktivite” yapmaktır (kitap okuma, bulmaca çözme, yeni bir dil öğrenme vb.).

16- Aşağıdakilerden hangisi krize müdahalenin temel ilkelerindendir?

A) Terapistin aktif olması
B) Hastanın çevresinden izole edilmesi
C) Hastayı krizin sebepleriyle yüzleştirmekten kaçınılması
D) Tedavinin odak noktasının geçmiş sorunlara çekilmesi
E) İlaç tedavisinin sürecin dışında tutulması

Cevap : A) Terapistin aktif olması

Açıklama : Krize müdahalenin temel ilkelerinden biri, terapistin veya sosyal çalışmacının pasif bir dinleyici olmak yerine, durumu yönetmek, yönlendirmek ve somut çözümler bulmak için “aktif” bir rol üstlenmesidir.

17- Geriatri disiplini hangi bireylerin bakım ve tedavisini ifade etmektedir?

A) Yetişkin
B) Yaşlı
C) Orta yetişkin
D) Erkek
E) Genç

Cevap : B) Yaşlı

Açıklama : Geriatri, 65 yaş ve üzeri “yaşlı” bireylerin sağlık sorunları, hastalıkları, sosyal ve fonksiyonel yaşamları ile ilgilenen bir tıp uzmanlık dalıdır.

18- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde hastalık ve bağımlı kalma riskini azaltan faktörlerden biridir?

A) Çevresel sorunları göz ardı etmek
B) Sosyal dışlanmayı çözümlemek
C) Sağlığa zararlı alışkanlıklardan kaçınmak
D) Sedanter yaşam tarzını teşvik etmek
E) Sadece bireysel sağlık önlemleri almak

Cevap : C) Sağlığa zararlı alışkanlıklardan kaçınmak

Açıklama : Yaşlılık döneminde hastalık riskini ve başkalarına bağımlı kalma durumunu azaltmanın en temel yollarından biri, sigara ve alkol kullanımı, sağlıksız beslenme gibi “sağlığa zararlı alışkanlıklardan kaçınmak”tır.

19- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda intiharın engellenmesinde alınacak üçüncül önlemlerdendir?

A) Karar verme/sorun çözme becerileri
B) İntihar girişiminin izlenmesi
C) Eğitim programları planlama
D) Sağlık ve iyilik hâlinin sağlanması
E) Sosyal destek ağlarının kurulması ve güçlendirilmesi

Cevap : C) Eğitim programları planlama

Açıklama :

20- Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammed döneminde engellilere yönelik destek uygulamalarından biri değildir?

A) Bedensel engelliler vali olarak atanmıştır.
B) Bedensel engellilerin ticaret yapması desteklenmiştir.
C) Engellilere yönelik okullar açılmıştır.
D) Engelliler iş gücü istismarından korunmuştur.
E) Görme engelliler için istihdam imkânları sağlanmıştır.

Cevap : C) Engellilere yönelik okullar açılmıştır.

Açıklama : Hz. Muhammed döneminde engellilerin sosyal hayata katılımı desteklenmiş, vali olarak atanmış, ticaret yapmalarına imkan tanınmış ve istismardan korunmuşlardır. Ancak günümüzdeki anlamıyla, sadece engellilere yönelik ayrı ve yapılandırılmış “okullar” açılması o dönemin bir uygulaması değildir.