Fizyoloji 2024 Üç Ders Sınav Soruları

Giriş

Bu makalede, insan fizyolojisinin temel prensipleri ve vücudun çeşitli sistemlerinin işleyişi ele alınacaktır. 2024 yılı üç ders sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, homeostaziden hücresel enerji üretimine, sinir sisteminden sindirim sistemine kadar geniş bir yelpazede fizyolojik kavramları kapsamaktadır.

Homeostazi: İç Ortamın Dengesi

Homeostazi, bir canlının değişen dış çevre koşullarına rağmen iç ortamını sürekli olarak dengede tutma yeteneğidir. Bu dinamik süreç, vücut sıcaklığı, pH seviyesi ve kan şekeri gibi çeşitli fizyolojik parametrelerin sabit bir aralıkta tutulmasını sağlar.

Tiroid Stimülan Hormon (TSH) ve Guatr İlişkisi

Tiroid bezinin fonksiyonlarını düzenleyen Tiroid Stimülan Hormon’un (TSH) aşırı salgılanması, tiroid bezinin büyümesine ve sonuç olarak guatr oluşumuna neden olabilir.

Hücresel Enerji Üretimi: Mitokondrinin Rolü

Hücrelerde enerji molekülü olan ATP’nin sentezi, temel olarak mitokondri organelinde gerçekleşir. Mitokondri, hücresel solunum yoluyla besinleri enerjiye dönüştürerek hücrenin enerji ihtiyacını karşılar.

Surfaktan ve Akciğer Fonksiyonları

Akciğerlerdeki alveollerin yüzey gerilimini azaltarak onların kollaps olmasını engelleyen önemli salgı surfaktandır. Bu madde, solunumun düzgün bir şekilde gerçekleşmesi için hayati öneme sahiptir.

Pankreas Enzimleri ve Sindirim – Karboksipeptidazlar

Pankreasın salgıladığı sindirim enzimlerinden olan karboksipeptidazlar, proteinlerin yapı taşları olan peptidleri daha küçük aminoasitlere parçalayarak sindirim sürecine katkıda bulunurlar.

Özel Duyular ve Genel Duyular – Basınç Örneği

İşitme, görme, tat ve duyma özel duyulara örnek teşkil ederken, basınç tüm vücuda yayılmış olan genel bir duyudur ve özel duyular kategorisine girmez.

İşitme Süreci ve Kohleanın Rolü

İşitmeyi sağlayan reseptör yapıları iç kulakta bulunan kohlea içerisinde yer alır. Kohlea, ses dalgalarını elektriksel sinyallere dönüştürerek işitme sinirine iletir.

Kalsiyum Metabolizmasında Etkili Hormonlar

Kalsiyum metabolizmasında etkili hormonlar arasında kalsitonin, parathormon ve aktif D vitamini (Vitamin D3) bulunur. Bu hormonlar, vücuttaki kalsiyum dengesini hassas bir şekilde düzenlerler.

Duysal Bilgi İşleme ve Talamusun Önemi

Koku duyusu hariç bütün duysal bilgiler ilk olarak beyindeki talamus bölgesinde toplanır ve buradan beynin ilgili diğer bölgelerine iletilir.

Nefronun Bölümleri ve Makula Densa Hücreleri

Makula densa hücreleri, böbrekteki nefronun distal tübül bölümünde yer alır ve idrarın sodyum seviyesini algılayarak böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesinde rol oynar.

Oksijenden Zengin Kan Taşıyan Damarlar – Aort ve Böbrek Arteri

Damarlarımızda dolaşan aort ve böbrek arteri oksijenden zengin (arteriyel) kan taşır. Pulmoner arter ise oksijenden fakir kanı akciğerlere götürür.

Kanın Yapısı ve İşlevleri

Kan bir doku olarak kabul edilir ve sıvı kısmı plazma olarak adlandırılır. Kandaki trombositler değil, alyuvarlar kana kırmızı rengini verir.

Dinlenim Membran Potansiyeli ve İyon Kanalları

Dinlenim membran potansiyelinin oluşumunda sodyum potasyum pompası, sızma kanallarının sodyum ve potasyum geçirgenliği ile hücre zarından dışarı çıkamayan anyonlar etkilidir. Voltaj kapılı sodyum kanalları dinlenim durumunda kapalıdır.

Kalp Anatomisi ve Anulus Fibrous Cordis

Atriyumlar ile ventriküller dokuları ayıran doku anulus fibrous cordis’tir.

Kalp Fizyolojisi ve Yapısı Hakkında Temel Bilgiler

Kalp kendi kendine çalışır, sol ventrikül duvarı sağ tarafa göre daha kalındır, atriyum ve ventrikül adı verilen boşluklara sahiptir ve bu boşluklar arasında kapaklar bulunur. Kalbin sağ ventrikülü kanı akciğerlere pompalar, sistemik dolaşıma değil.

Nöronun Temel Kısımları

Bir nöronun temel kısımları soma (hücre gövdesi), dendrit ve akson’dur.

Canlı Yapının Temel Özellikleri

Canlı yapının temel özellikleri arasında üreme, metabolizma, organizasyon ve hareket yer alır. Sıcaklık canlı yapının bir özelliği değil, çevresel bir faktördür.

Sodyum/Potasyum Pompasının İşlevi

Sodyum/potasyum pompası, 3 Na⁺ iyonunu hücre dışına atarken, 2 K⁺ iyonunu hücre içine alır.

Sindirim İşlevinin Basamakları

Sindirim işlevinin basamakları hareket, sindirim ve emilimdir. Boşaltım üriner sistemin işlevidir.

Zar Glikoproteinlerinin Görevi

Zar glikoproteinlerinin bir görevi antijenik yapı oluşturmaktır.

Sonuç

Fizyoloji, insan vücudunun karmaşık işleyişini anlamak için temel bir bilim dalıdır. Bu makalede ele alınan temel kavramlar, vücudun farklı sistemlerinin nasıl birbiriyle etkileşim içinde olduğunu ve yaşamın sürdürülmesinde nasıl rol oynadığını göstermektedir.

1- Aşağıdakilerden hangisi Homeostazi’yi en iyi şekilde tanımlar?

A) Vücut sıcaklığının sabit kalmasıdır.
B) Sabit bir denge durumudur.
C) Vücudun dengede tutulmasıdır.
D) İç ortam koşullarının devamlı denge durumudur.
E) Hücrelerin dengesidir.

Cevap : D) İç ortam koşullarının devamlı denge durumudur.

Açıklama : Homeostazi, canlı bir organizmanın, değişen dış çevre koşullarına rağmen iç ortamını (vücut sıcaklığı, pH, kan şekeri vb.) nispeten sabit ve dengeli bir durumda tutma yeteneğidir.

2- Aşağıda verilen hormonlardan hangisinin fazlalığında guatr oluşur?

A) Lüteinizan hormon
B) İnsülin
C) Kalsitonin
D) Tiroid stimulan hormon
E) Büyüme hormonu

Cevap : D) Tiroid stimulan hormon

Açıklama : Tiroid Stimülan Hormon (TSH), tiroid bezini uyararak tiroid hormonlarının üretimini sağlar. TSH’nin aşırı salgılanması, tiroid bezinin sürekli uyarılmasına ve büyümesine, yani guatr oluşumuna neden olur.

3- Aşağıdakilerden hangisi hücrede enerji (ATP) sentezinin gerçekleştiği organeldir?

A) Mitokondri
B) Çekirdek
C) Lizozom
D) Golgi aygıtı
E) Endoplazmik retikulum

Cevap : A) Mitokondri

Açıklama : Mitokondri, hücresel solunumun gerçekleştiği ve bu yolla besinlerin parçalanarak hücrenin kullanabileceği enerji molekülü olan ATP’nin (adenozin trifosfat) sentezlendiği organeldir. Bu nedenle hücrenin “enerji santrali” olarak bilinir.

4- Yüzey gerilimini azaltarak alveollerin kollabe olmasını engelleyen salgı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mukus
B) Surfaktan
C) Globulin
D) Hemoglobin
E) Adrenalin

Cevap : B) Surfaktan

Açıklama : Surfaktan, akciğerlerdeki alveollerin iç yüzeyini kaplayan, yüzey gerilimini düşüren ve böylece nefes verme sırasında alveollerin birbirine yapışıp sönmesini (kollabe olmasını) engelleyen bir maddedir.

5- Pankreas sindirim enzimlerinden olan …… peptidleri aminoasitlere parçalamakta görev alır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) karboksipeptidazlar
B) lipaz
C) nukleazlar
D) pankreatik amilaz
E) tripsin

Cevap : A) karboksipeptidazlar

Açıklama : Pankreas tarafından salgılanan sindirim enzimlerinden biri olan karboksipeptidazlar, proteinlerin yapı taşı olan polipeptit zincirlerinin ucundan başlayarak onları daha küçük peptitlere ve aminoasitlere parçalamakta görev alır.

6- Aşağıdakilerden hangisi özel duyulardan biri değildir?

A) İşitme
B) Görme
C) Basınç
D) Duyma
E) Tat

Cevap : C) Basınç

Açıklama : Özel duyular, belirli bir organda yerleşik olan reseptörler aracılığıyla alınan duyulardır. Görme, işitme, tat, koku ve denge özel duyulardır. Basınç ise dokunma duyusu gibi tüm vücuda yayılmış olan somatik (genel) bir duyudur.

7- Aşağıdakilerden hangisi işitmeyi sağlayan reseptör yapıları içermektedir?

A) Dış kulak
B) Kohlea
C) Kulak zarı
D) Östaki borusu
E) Vestibüler aparat

Cevap : B) Kohlea

Açıklama : İşitmenin gerçekleştiği, ses dalgalarını sinirsel sinyallere dönüştüren tüy hücreleri (reseptörler), iç kulakta bulunan ve salyangoz şeklindeki bir yapı olan kohleanın (salyangoz) içindeki Corti organında yer alır.

8- I. Kalsitonin
II. Parathormon
III. Vitamin D3
IV. Oksitosin
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri kalsiyum metabolizmasında etkili hormonlardır?

A) I, II ve III
B) Yalnız III
C) Yalnız IV
D) Yalnız 1
E) I ve III

Cevap : A) I, II ve III

Açıklama : Vücuttaki kalsiyum dengesi temel olarak üç hormon tarafından düzenlenir: Kemiklerden kana kalsiyum geçişini sağlayan Parathormon (II), kandan kemiklere kalsiyum geçişini sağlayan Kalsitonin (I) ve bağırsaklardan kalsiyum emilimini artıran aktif D vitamini (III).

9- Aşağıdaki beyin bölgelerinden hangisi koku duyusu hariç bütün duysal bilginin toplandığı ve beynin alt bölgelerine iletildiği alandır?

A) Korteks
B) Serebellum
C) Limbik sistem
D) Talamus
E) Hipotalamus

Cevap : D) Talamus

Açıklama : Talamus, beyinde koku duyusu hariç tüm duyusal bilgilerin (görme, işitme, dokunma vb.) ilk olarak toplandığı, filtrelendiği ve ilgili beyin kabuğu (korteks) alanlarına iletildiği bir ara istasyon görevi görür.

10- Makula densa hücreleri, nefronun aşağıdaki hangi bölümünde bulunur?

A) Proksimal tübül
B) Distal tübül
C) Bowman kapsülü
D) Toplayıcı kanallar
E) Henle kulbu

Cevap : B) Distal tübül

Açıklama : Makula densa hücreleri, böbreklerdeki nefronun bir parçası olan jukstaglomerüler aparat içerisinde yer alan, idrarın sodyum konsantrasyonunu algılayan özelleşmiş hücrelerdir ve distal tübülün başlangıç kısmında bulunurlar.

11- I. Aort
II. Pulmoner arter
III. Böbrek arteri
“Damarlarımızda dolaşan ……” oksijenden zengin (arteriyel kan) taşır.
Verilen cümledeki boşluk yukarıdaki önermelerden hangisi/hangileri ile doldurulmalıdır?

A) I ve II
B) Yalnız II
C) Yalnız I
D) I ve III
E) II ve III

Cevap : D) I ve III

Açıklama : Aort, kalpten çıkan ve oksijenden zengin kanı tüm vücuda dağıtan ana atardamardır (I doğru). Böbrek arteri de aorttan ayrılarak böbreklere oksijence zengin kan taşır (III doğru). Pulmoner arter ise kalpten akciğerlere oksijenden fakir (kirli) kanı taşıyan tek atardamardır (II yanlış).

12- I. kan bir doku olarak kabul edilir.
II. kanın sıvı kısmı plazma olarak adlandırılır.
III. kandaki trombositler kana kırmızı rengini veren hücrelerdir.
Yukarıdaki önermelerden hangisi veya hangileri “Damarlarımızda dolaşan ………” cümlesini doğru olarak tamamlar?

A) I ve II
B) Yalnız III
C) Yalnız I
D) Yalnız II
E) II ve III

Cevap : A) I ve II

Açıklama : Kan, hücreler (alyuvar, akyuvar, trombosit) ve plazma adı verilen sıvı bir matriksten oluşan özelleşmiş bir bağ dokusu olarak kabul edilir (I doğru). Kanın sıvı kısmı plazmadır (II doğru). Kana kırmızı rengini veren hücreler ise trombositler değil, hemoglobin içeren alyuvarlardır (eritrositler) (III yanlış).

13- Aşağıdakilerden hangisi dinlenim membran potansiyelinin oluşumunda etkili değildir?

A) Sodyum potasyum pompası
B) Voltaj kapılı sodyum kanalları
C) Hücre zarından dışarı çıkamayan anyonlar
D) Sızma kanallarının sodyum geçirgenliği
E) Sızma kanallarının potasyum geçirgenliği

Cevap : B) Voltaj kapılı sodyum kanalları

Açıklama : Dinlenim membran potansiyeli, hücrenin uyarılmadığı durumdaki elektrik potansiyelidir ve oluşumunda sodyum-potasyum pompası ile sızma kanalları rol oynar. Voltaj kapılı sodyum kanalları ise dinlenim durumunda kapalıdır ve sadece aksiyon potansiyeli sırasında açılırlar.

14- Atriyumlar ile ventriküller dokuları ayıran doku aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pürkinje lifleri
B) Sinoatriyal düğüm
C) His demetleri
D) İnterkale diskler
E) Anulus fibrous cordis

Cevap : E) Anulus fibrous cordis

Açıklama : Anulus fibrous cordis, kalbin kulakçıkları (atriyumlar) ile karıncıkları (ventriküller) arasında bulunan, elektriksel bir yalıtım sağlayan ve kalp kapakçıklarının tutunduğu fibröz (bağ dokusu) bir halkadır.

15- Aşağıdakilerden hangisi kalp ile ilgili yanlış bir ifadedir?

A) Kalp kendi kendine çalışır.
B) Sol ventrikül duvarı sağ tarafa göre daha kalındır.
C) Kalbin sağ ventrikülü kanı sistemik dolaşıma pompalar.
D) Atriyum ve ventrikül adı verilen boşluklara sahiptir.
E) Atriyumlar ile ventriküller arasında kapaklar bulunur.

Cevap : C) Kalbin sağ ventrikülü kanı sistemik dolaşıma pompalar.

Açıklama : Kalbin sağ ventrikülü, kanı akciğerlere (pulmoner dolaşım) pompalar. Kanı tüm vücuda (sistemik dolaşım) pompalayan oda ise sol ventriküldür. Bu nedenle C şıkkı yanlıştır.

16- Aşağıdakilerden hangisi bir nöronun kısımlarını içerir?

A) Sempatik ve parasempatik
B) Merkezî ve periferik
C) Duysal ve motor
D) Korteks ve medulla
E) Soma, dendrit ve akson

Cevap : E) Soma, dendrit ve akson

Açıklama : Bir sinir hücresinin (nöron) temel kısımları; hücre gövdesi (soma), uyarıları alan kısa uzantılar (dendrit) ve uyarıyı ileten uzun uzantıdır (akson).

17- Aşağıdakilerden hangisi canlı yapının bir özelliği değildir?

A) Üreme
B) Metabolizma
C) Sıcaklık
D) Organizasyon
E) Hareket

Cevap : C) Sıcaklık

Açıklama : Canlıların ortak özellikleri arasında; hücresel organizasyon, metabolizma, hareket, üreme ve çevreye tepki verme gibi özellikler bulunur. Sıcaklık ise bir özellik değil, canlılığın devamı için belirli bir aralıkta tutulması gereken bir çevre koşuludur.

18- Aşağıdakilerden hangisi sodyum/potasyum pompasının işlevini doğru olarak belirtir?

A) 2 Na⁺ dışarı atarken 3 Cl⁻ içeri alır
B) 2 Na⁺ dışarı atarken 3 K⁺ içeri alır.
C) 2 Ca⁺² dışarı atarken 3 K⁺ içeri alır.
D) 3 Na⁺ dışarı atarken 2 Ca⁺² içeri alır.
E) 3 Na⁺ dışarı atarken 2 K⁺ içeri alır.

Cevap : E) 3 Na⁺ dışarı atarken 2 K⁺ içeri alır.

Açıklama : Sodyum-potasyum pompası, her ATP harcadığında hücre içinden 3 sodyum (Na⁺) iyonunu dışarı atarken, hücre dışından 2 potasyum (K⁺) iyonunu içeri alarak hücrenin dinlenim potansiyelini korur.

19- I. Hareket
II. Sindirim
III. Emilim
IV. Boşaltım
Yukarıdakilerden hangisi sindirim işlevinin basamakları arasındadır?

A) I ve IV
B) I ve III
C) Yalnız IV
D) Yalnız I
E) I, II ve III

Cevap : E) I, II ve III

Açıklama : Sindirim sisteminin temel işlevleri; besinlerin sindirim kanalında ilerlemesini sağlayan “hareket”, besinlerin küçük moleküllere parçalandığı “sindirim” ve bu küçük moleküllerin kana karıştığı “emilim” basamaklarından oluşur. Boşaltım ise sindirim sisteminin değil, üriner sistemin bir işlevidir.

20- Aşağıdakilerden hangisi zar glikoproteinlerinin bir görevidir?

A) Enzim olarak görev almak
B) Kanal görevi üstlenmek
C) Antijenik yapı oluşturmak
D) İyon geçişlerinde görev almak
E) Taşıyıcı olarak görev almak

Cevap : C) Antijenik yapı oluşturmak

Açıklama : Hücre zarında bulunan glikoproteinler, hücrenin kimliğini belirleyen ve bağışıklık sistemi tarafından tanınmasını sağlayan “antijenik” yapılar olarak görev yaparlar. Bu sayede vücut kendi hücrelerini yabancı hücrelerden ayırt edebilir.