Ulaşım Coğrafyası 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, ulaşım coğrafyasının temel kavramları, Türkiye ve dünya genelindeki ulaşım sistemlerinin gelişimi, özellikleri, çevresel etkileri ve geleceği 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Amaç, ulaşımın coğrafi, ekonomik ve sosyal boyutlarını kapsamlı bir şekilde anlamaktır.

Türkiye’de Demiryolu Ulaşımı: İstanbul-Ankara Bağlantısı

İstanbul ile Ankara arasındaki demiryolu bağlantısı 1892 yılında sağlanmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu Döneminde İlk Petrol Aramaları

Osmanlı İmparatorluğu döneminde ilk petrol aramaları 1887 yılında başlamıştır.

Havaalanlarının İşlevleri

Havaalanlarının temel işlevleri arasında bakım-onarım hizmetleri ve biletleme işlemleri yer alır. Hava tahmini ise havaalanlarının doğrudan bir işlevi değildir.

Türkiye’de Havaalanı Yolcu Taşıma Verileri (2019)

2019 yılı verilerine göre Türkiye’de toplam yolcu taşıma bakımından en büyük havalimanı Trabzon Havaalanı olup, onu Gaziantep Havaalanı ve Diyarbakır Havaalanı takip etmektedir.

Turizm Amaçlı İnşa Edilmiş Havalimanı: Dalaman

Bütünüyle turizm faaliyetlerine hizmet etmek üzere inşa edilmiş havalimanı Dalaman Havalimanı’dır.

Dünyanın En Uzun Demiryolu Köprüsü: Danyang-Kunshan

Dünyanın en uzun demiryolu köprüsü olarak kabul edilen Danyang-Kunshan Köprüsü’nün yaklaşık uzunluğu 165 kilometredir.

Dünyanın En Eski Metrosu: Londra Metrosu (1863)

1863 yılında hizmete giren dünyanın en eski metrosu Londra Metrosu’dur.

Ulaşım Sistemlerinin Gaz Emisyonuna Katkısı

Ulaşım sistemlerinin gaz emisyonuna katkısı en fazla olandan en aza doğru sıralaması Havayolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı şeklindedir.

Köprü Çeşitleri: İnşa Mimarisine Göre Sınıflandırma

Köprüler inşa mimarisine göre kiriş köprüler, halat destekli köprüler, asma köprüler ve kemer köprüler olarak sınıflandırılır. Beton ise köprü yapımında kullanılan bir malzemedir.

Teknolojik Gelişmelerin Ulaşım ve Dağıtım Sistemlerine Etkisi: Telgraf Örneği

Teknolojik gelişmeler, telgraf gibi bazı geleneksel iletişim araçları üzerinde olumsuz etkilere neden olmuştur.

Türkiye-İran Demiryolu Sınır Kapısı: Kapıköy

Türkiye-İran sınırında yer alan demiryolu sınır kapısı Kapıköy’dür.

Kentiçi Ulaşımda Altyapı Çalışmalarını Etkileyen Faktörler

Kentiçi ulaşımda altyapı çalışmalarını etkileyen veya belirleyen faktörler arasında yöneticilerin yaklaşım ve hassasiyetleri, finansmanın kaynağı, yolcu talep düzeyi ve altyapının estetik görünümü yer alır. Altyapının mevcut sağlamlığı ise bir belirleyici faktör olmaktan ziyade mevcut durumu ifade eder.

Toplu Taşıma Sistemlerinin Özellikleri

Bir ulaşım sisteminin toplu taşıma sayılabilmesi için sisteme erişimi sağlayan duraklarının olması, aynı anda birden fazla yolculuğun yapılmasına olanak sağlaması, belirli bir ücret karşılığında hizmet vermesi ve ücretin ödenmesi koşuluyla herkesin kullanımına açık olması gerekir. Ulaşım hizmetinin serbest bir güzergâh üzerinde verilmesi toplu taşımanın bir özelliği değildir.

Çanakkale ve İstanbul Boğazları’nın Benzer ve Farklı Yönleri

Çanakkale ve İstanbul Boğazları ulaşım fonksiyonları, uzanış yönleri ve akıntıları bakımından benzerlik gösterirken uzunlukları farklıdır ve idari yönetimleri de ayrıdır.

Kanal Uzunluklarının Karşılaştırılması: Süveyş, Kiel, Korint

Uzunluklarına göre Süveyş Kanalı, Kiel Kanalı ve Korint Kanalı sıralaması büyükten küçüğe doğru I-III-II şeklindedir.

Türkiye’nin Kıyı Uzunlukları

Türkiye’nin kıyı uzunlukları bakımından uzundan kısaya doğru sıralaması Ege Denizi, Akdeniz ve Karadeniz şeklindedir.

Türkiye’de Sivil Havacılığın Düzenlenmesi: Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı (1954)

Türkiye’de sivil havacılık faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesini sağlamak amacıyla 1954 yılında Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı kurulmuştur.

Petrol Arama ve Sondaj Faaliyetleri (1935)

22 Haziran 1935 tarihinde yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun’la devlet adına arama ve sondaj faaliyetlerini yürütme görevi Maden Tetkik Arama Enstitüsü’ne (MTA) verilmiştir.

Uluslararası Karayolu Ağı: E Yolları

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UN/ECE) bünyesinde oluşturulmuş yollar E yolları olarak adlandırılır.

Havaalanı Yer Seçimini Etkileyen Faktörler: Topografik Şartlar

Havaalanlarının şehir merkezlerine uzak sahalarda inşa edilmesinde en fazla etkili faktör topografik şartlardır.

Sonuç

Ulaşım sistemleri, ekonomik ve sosyal gelişimin temelini oluşturur. Türkiye ve dünya genelindeki ulaşım ağlarının coğrafi özellikleri, bu sistemlerin verimliliği ve sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahiptir.

1- İstanbul­Ankara arasında demiryolu bağlantısı hangi yıl sağlanmıştır?

A) 1896
B) 1903
C) 1884
D) 1888
E) 1892

Cevap : E) 1892

Açıklama : İstanbul-Ankara demiryolu bağlantısı 1892 yılında sağlanmıştır.

2- Osmanlı İmparatorluğu döneminde ilk petrol aramaları hangi yıl başlamıştır?

A) 1869
B) 1877
C) 1902
D) 1887
E ) 1912

Cevap : D) 1887

Açıklama : Osmanlı İmparatorluğu döneminde ilk petrol aramaları 1887 yılında başlamıştır.

3- I.Bakım-onarım
II.Biletleme
III.Hava tahmini
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri havaalanlarının işlevlerinden değildir?

A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) Yalnız I
E) Yalnız III

Cevap : E) Yalnız III

Açıklama : Hava tahmini, havaalanlarının doğrudan işlevlerinden biri değildir. Bakım-onarım ve biletleme havaalanı işlevlerindendir.

4- I.Trabzon Havaalanı
II.Diyarbakır Havaalanı
III.Gaziantep Havaalanı
Yukarıdaki öncüller 2019 yılı verilerine göre toplam yolcu taşıma bakımından büyükten küçüğe doğru aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?

A) I-III-II
B ) II-I-III
C) II-III-I
D) I-II-III
E ) III-II-I

Cevap : A) I-III-II

Açıklama :

5- Aşağıdaki havalimanlarından hangisi bütünüyle turizm faaliyetlerine hizmet etmek üzere inşa edilmiştir?

A) Şakirpaşa Havalimanı
B) Adnan Menderes Havalimanı
C) Dalaman Havalimanı
D) Mersin Havalimanı
E ) Erhaç Havalimanı

Cevap : C) Dalaman Havalimanı

Açıklama : Dalaman Havalimanı, öncelikli olarak turizm bölgelerine ulaşım sağlamak amacıyla inşa edilmiştir.

6- Dünyanın en uzun demiryolu köprüsü olarak kabul edilen Danyang­Kunshan Köprüsü’nün yaklaşık uzunluğu aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) 165 km
B ) 126 km
C) 111 km
D) 103 km
E ) 143 km

Cevap : A) 165 km

Açıklama : Danyang-Kunshan Köprüsü’nün yaklaşık uzunluğu 165 kilometredir.

7- 1863 yılında hizmete giren dünyanın en eski metrosu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Londra Metrosu
B ) Paris Metrosu
C) Newyork Metrosu
D) Moskova Metrosu
E ) İstanbul Tünel

Cevap : A) Londra Metrosu

Açıklama : Dünyanın en eski metrosu 1863 yılında açılan Londra Metrosu’dur.

8- Ulaşım sistemlerinin gaz emisyonuna etkisi veya katkısı en fazladan en aza doğru aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Denizyolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı
B) Havayolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı- Denizyolu Ulaşımı
C) Havayolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı
D) Demiryolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı
E ) Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı-Havayolu Ulaşımı

Cevap : C) Havayolu Ulaşımı-Denizyolu Ulaşımı-Demiryolu Ulaşımı

Açıklama : Gaz emisyonu en fazla olan ulaşım türü havayolu, sonra denizyolu ve en az ise demiryoludur.

9- İnşasında kullanılan malzemenin türü yanında inşa mimarisine göre de köprüler birbirinden farklılaşmaktadır.
Bu çerçevede aşağıdakilerden hangisi inşa mimarisine göre bir köprü türü değildir?

A) Kiriş köprüler
B) Halat destekli köprüler
C) Asma köprüler
D) Kemer köprüler
E) Beton köprüler

Cevap : E) Beton köprüler

Açıklama : Beton, köprünün yapımında kullanılan bir malzemedir, inşa mimarisine göre bir köprü türü değildir. Diğer seçenekler mimari türlerdir.

10- Teknolojik gelişmelerin ve yeniliklerin, yeni dağıtım ağ ve araçlarının ortaya çıkması ile var olan bazı sistemlerin ortadan kalkması üzerindeki etkisine dikkati çekmektedir.
Bu kapsamda teknolojik gelişmeler aşağıdakilerden hangisi üzerinde en fazla olumsuz etkide bulunmuştur?

A) Telefon
B) Televizyon
C) Radyo
D) Bilgisayar
E) Telgraf

Cevap : E) Telgraf

Açıklama : Teknolojik gelişmeler, özellikle internet ve bilgisayarın yaygınlaşmasıyla telgrafın kullanımını büyük ölçüde azaltmıştır.

11- Türkiye­İran sınırında yer alan demiryolu sınır kapısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapıköy
B ) Akyaka
C) Uzunköprü
D) Nusaybin
E ) Kapıkule

Cevap : A) Kapıköy

Açıklama : Türkiye-İran demiryolu sınır kapısı Kapıköy’dür.

12- Aşağıdakilerden hangisi kentiçi ulaşımda altyapı çalışmalarını etkileyen veya belirleyen faktörlerden biri değildir?

A) Yöneticileri yaklaşım ve hassasiyetleri
B) Finansmanın kaynağı
C) Altyapının sağlamlığı
D) Yolcu talep düzeyi
E ) Altyapının estetik görünümü

Cevap : C) Altyapının sağlamlığı

Açıklama :

13- Aşağıdakilerden hangisi bir ulaşım sisteminin toplu taşıma sayılabilmesi için sahip olması gereken özelliklerden biri değildir?

A) Sisteme erişimi sağlayan ve genellikle önceden belirlenmiş durakların olması
B ) Aynı anda birden fazla yolculuğun yapılmasına olanak sağlaması
C) Ulaşım hizmetinin serbest bir güzergâh üzerinde verilmesi
D) Taşıma hizmetlerinin belli bir ücret karşılığında verilmesi
E ) Ücretin ödenmesi koşuluyla herkesin kullanımına açık olması

Cevap : C) Ulaşım hizmetinin serbest bir güzergâh üzerinde verilmesi

Açıklama : Toplu taşıma sistemleri genellikle belirlenmiş güzergâhlar üzerinde hizmet verirler, serbest güzergâh toplu taşımanın bir özelliği değildir.

14- Aşağıdakilerden hangisi Çanakkale ve İstanbul Boğazları’nın benzer yönlerinden biri değildir?

A) İdari yönetimleri
B) Uzunlukları
C ) Uzanış yönleri
D) Ulaşım fonksiyonları
E ) Akıntıları

Cevap : B) Uzunlukları

Açıklama :

15- I.Süveyş Kanalı
II.Korint Kanalı
III.Kiel Kanalı
Yukarıda belirtilen kanalların sahip oldukları uzunluklara göre büyükten küçüğe doğru sıralanışları aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) I-II-III
B) I-III-II
C ) II-III-I
D) II-I-III
E ) III-II-I

Cevap : B) I-III-II

Açıklama : Uzunluklarına göre sıralama: Süveyş Kanalı > Kiel Kanalı > Korint Kanalı.

16- I.Akdeniz
II.Karadeniz
III.Ege Denizi
Yukarıdaki denizler; Türkiye’nin kıyı uzunlukları bakımından uzundan kısaya aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru şekilde sıralanmıştır?

A) I-III-II
B) III-I-II
C ) III-II-I
D) I-II-III
E ) II-I-III

Cevap : B) III-I-II

Açıklama : Türkiye’nin kıyı uzunlukları sıralaması: Ege Denizi > Akdeniz > Karadeniz.

17- Dünya’da sivil havacılığın hızla gelişmesi, uluslararası havacılık kurallarına uyum sağlanması ve Türkiye’de sivil havacılık faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesini sağlamak amacıyla 1954 yılında oluşturulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Devlet Hava Meydanları İşletmesi
B) Türk Teyyare Cemiyeti
C) Türk Hava Yolları
D) Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı
E ) Türk Hava Postaları

Cevap : D) Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı

Açıklama : 1954 yılında kurulan Sivil Havacılık Dairesi Başkanlığı, Türkiye’de sivil havacılık faaliyetlerini düzenlemek ve denetlemekle görevlidir.

18- 22 Haziran 1935 tarihinde yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun’la devlet adına arama ve sondaj faaliyetlerini yürütme görevi aşağıdaki kurumlardan hangisine verilmiştir?

A) Türkiye Neft Yağı Müessesesi
B) Maden Tetkik Arama Enstitüsü
C ) Türkiye Madencilik İşletmesi
D) Türk Petrol Kurumu
E ) Petrol Arama ve İşletme Anonim Şirketi

Cevap : B) Maden Tetkik Arama Enstitüsü

Açıklama : 2804 sayılı Kanun ile devlet adına petrol arama ve sondaj faaliyetlerini yürütme görevi Maden Tetkik Arama Enstitüsü’ne (MTA) verilmiştir.

19- Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UN/ECE) bünyesinde yapılan çalışmalarla oluşturulmuş yollar aşağıdakilerden hangisidir?

A) A yollar
B) ECO yollar
C) TEN-T yolları
D) E yollar
E ) TEM yolları

Cevap : D) E yollar

Açıklama : Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu bünyesinde oluşturulan uluslararası karayolu ağı E yolları olarak adlandırılır.

20- Zaman zaman havaalanlarının şehir merkezlerine oldukça uzak sahalarda inşa edilmesinde en fazla etkili faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) iklim özellikleri
B) Ekonomik nedenler
C) Çevresel hassasiyetler
D) Topografik şartlar
E ) Politik nedenler

Cevap : D) Topografik şartlar

Açıklama : Havaalanı inşaatları için uygun düz ve geniş arazilerin genellikle şehir merkezlerinden uzakta bulunması topografik şartların en etkili faktör olmasının nedenidir.