Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-2 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Bu makalede, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra Atatürk ilkeleri doğrultusunda gerçekleştirilen önemli inkılaplar, siyasi, hukuki, eğitim ve ekonomik alandaki gelişmeler ile Türkiye’nin uluslararası ilişkileri 2024-2025 bütünleme sınavı soruları temel alınarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Amaç, Türkiye’nin modernleşme sürecini ve Atatürk ilkelerinin bu süreçteki rolünü kapsamlı bir şekilde anlamaktır.

Eğitim Alanındaki İnkılaplar: İlahiyat Fakültesi Kuruluşu

Darülfünun bünyesinde İlahiyat Fakültesinin açılması Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile gerçekleşmiştir.

Eğitim Alanındaki İnkılaplar: Köy Enstitüleri

Köy Enstitüleri, 17 Nisan 1940 tarihinde kurulmuş ve 1954 yılında İlköğretmen Okuluna dönüştürülmüştür.

II. TBMM ve Hükümet Başkanı

II. TBMM’nin açılmasının ardından Ali Fethi Okyar hükümet başkanı olarak seçilmiştir.

Türkiye’nin Avrupa Birliği Üyelik Süreci

Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik süreci Ankara Antlaşması’nın imzalanmasıyla başlamıştır.

Çok Partili Hayata Geçiş: Demokrat Parti’nin Kuruluşu

Demokrat Parti, 7 Ocak 1946 tarihinde Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından kurulmuş ve 1950 seçimleri sonrası iktidara gelmiştir.

Uluslararası İlişkiler: Bağdat Paktı’nın CENTO’ya Dönüşümü

Bağdat Paktı’nın adı 21 Ağustos 1959’da CENTO olarak değiştirilmiştir.

Din Alanındaki Gelişmeler: Dinî Islah Beyannamesi

İstanbul Darülfünunu İlahiyat Fakültesinde Fuat Köprülü başkanlığında toplanan bir heyet tarafından Dinî Islah Beyannamesi hazırlanmıştır.

Atatürk İlkeleri: Laiklik

Siyasal sistemde din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrı olması esası Laiklik ilkesi ile ifade edilir.

Dil Alanındaki İnkılaplar: Millet Mektepleri

Türk dilinin yeni Türk harfleriyle yazılması ve bu harflerin halka öğretilmesi amacıyla Millet Mektepleri kurulmuştur.

Sosyal Alandaki İnkılaplar: Soyadı Kanunu

Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934 tarihinde TBMM’de kabul edilmiştir.

Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri: Maastricht Antlaşması

Avrupa Topluluğu, Maastricht Antlaşması ile Avrupa Birliği adını almıştır.

Atatürk’ün Vefatı Sonrası Cumhurbaşkanı Seçimi

Atatürk’ün vefatının ardından Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı makamına İsmet İnönü seçilmiştir.

Demokrat Parti Dönemi’nde Kurulan Üniversiteler

Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve Ege Üniversitesi Demokrat Parti döneminde kurulmuştur. İstanbul Üniversitesi daha önce kurulmuştur.

Çok Partili Hayata Geçiş Dönemi Siyasi Partileri: Milli Kalkınma Partisi

Nuri Demirağ tarafından kurulan parti Milli Kalkınma Partisi’dir.

Toprak Reformu: Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu

“Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu”nun öngördükleri arasında büyük arazi sahiplerinin sayısını artırmak yer almaz; amaç toprağın daha geniş kitlelere dağıtılmasıdır.

Ekonomi Alanındaki Gelişmeler: Türkiye İş Bankası’nın İlk Genel Müdürü

Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan Türkiye İş Bankasının ilk genel müdürü Celal Bayar’dır.

Cumhuriyet Halk Fırkası ve Devletçilik İlkesi

Cumhuriyet Halk Fırkası 1931 Kurultayından sonra “Devletçilik” ilkesini kabul etmiş ve uygulamaya koymuştur.

Türkiye-Sovyet Rusya İlişkileri: Moskova Antlaşması (1921)

Türkiye ve Sovyet Rusya hükümetleri arasında imzalanan antlaşma Moskova Antlaşması’dır.

Atatürk Devri Türk Dış Politikasının Temel Özellikleri

Atatürk devri Türk dış politikası barışçı, eşitlikçi, statükocu, gerçekçi ve batıcı özelliklere sahiptir; revizyonist (yayılmacı) değildir.

Ekonomi Alanındaki Gelişmeler: Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası

1925 yılında özel sektöre kredi sağlamak ve ortaklık yapmak amacıyla kurulan banka Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası’dır.

Sonuç

Atatürk ilkeleri ve inkılapları, Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme sürecinde temel bir rol oynamıştır. Siyasi, hukuki, eğitim ve ekonomik alanda yapılan reformlar, Türkiye’nin çağdaş bir devlet ve toplum olma yolunda önemli adımlar atmasını sağlamıştır.

1- Darülfünun bünyesinde İlahiyat Fakültesinin açılması aşağıdaki kanunlardan hangisi ile gerçekleşmiştir?

A) Harf İnkılabı Kanunu
B) Ceza Kanunu
C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
D) Medeni Kanun
E) Belediye Kanunu

Cevap : C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu

Açıklama : 3 Mart 1924 tarihli Tevhîd-i Tedrisât (Öğretim Birliği) Kanunu, medreseleri kapatırken, yüksek din mütehassısları yetiştirmek amacıyla üniversite (Darülfünun) bünyesinde bir İlahiyat Fakültesi açılmasını öngörmüştür.

2- 17 Nisan 1940 tarihinde kurulan ve 1954’te İlköğretmen Okuluna dönüştürülen kurumun adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Halkevleri
B) Millet Mektepleri
C) Köy Enstitüleri
D) Yüksek İslam Enstitüleri
E) Türk Ocakları

Cevap : C) Köy Enstitüleri

Açıklama : Kırsal kesimde öğretmen yetiştirmek ve köy kalkınmasını sağlamak amacıyla 17 Nisan 1940’ta kurulan özgün eğitim kurumları Köy Enstitüleri’dir. Bu kurumlar 1954 yılında kapatılarak İlköğretmen Okullarına dönüştürülmüştür.

3- II. TBMM’nin açılmasının ardından hükümet başkanı olarak aşağıdaki isimlerden hangisi seçilmiştir?

A) Refet Bele
B) Kazım Karabekir
C) Rauf Orbay
D) Ali Fethi Okyar
E) İsmet İnönü

Cevap : D) Ali Fethi Okyar

Açıklama :

4- Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyelik süreci aşağıdaki antlaşmalardan hangisinin imzalanmasıyla başlamıştır?

A) Bükreş Antlaşması
B) Ankara Antlaşması
C) Londra Antlaşması
D) Paris Antlaşması
E) İstanbul Antlaşması

Cevap : B) Ankara Antlaşması

Açıklama : Türkiye’nin Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile ortaklık ilişkisini başlatan ve bugünkü AB üyelik sürecinin temelini oluşturan antlaşma, 1963 yılında imzalanan Ankara Antlaşması’dır.

5- 7 Ocak 1946 tarihinde Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan gibi şahsiyetler tarafından kurulan ve 1950 seçimleri sonrası iktidara gelen siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

A) Milli Kalkınma Partisi
B) Hürriyet Partisi
C) Cumhuriyet Halk Partisi
D) Millet Partisi
E) Demokrat Parti

Cevap : E) Demokrat Parti

Açıklama : Dörtlü Takrir’i veren Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından 7 Ocak 1946’da kurulan parti Demokrat Parti’dir. Bu parti, 1950 seçimlerini kazanarak tek parti dönemini sona erdirmiştir.

6- 21 Ağustos 1959’da Bağdat Paktı’nın adı ….. olarak değiştirilmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) NATO
B) SEATO
C) BM
D) CENTO
E) Asean

Cevap : D) CENTO

Açıklama : 1955’te kurulan Bağdat Paktı’ndan, devrim sonrası Irak’ın 1959’da çekilmesi üzerine, paktın adı Merkezi Antlaşma Teşkilatı yani CENTO (Central Treaty Organization) olarak değiştirilmiştir.

7- İstanbul Darülfünunu İlahiyat Fakültesinde Fuat Köprülü başkanlığında toplanan bir heyet tarafından hazırlanan metin aşağıdakilerden hangisidir?

A) İlk Hedefler Beyannamesi
B) 12 Temmuz Beyannamesi
C) Hürriyet Misakı
D) Dinî Islah Beyannamesi
E) Dörtlü Takrir

Cevap : D) Dinî Islah Beyannamesi

Açıklama : 1928 yılında, Fuat Köprülü başkanlığındaki bir komisyon tarafından dinde reform yapılması amacıyla hazırlanan ve ibadet dilinin Türkçeleştirilmesi gibi radikal öneriler içeren metin, “Dinî Islah Beyannamesi”dir.

8- Aşağıdakilerden hangisi siyasal sistemde din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrı olmaları esasını savunmak anlamına gelen ve Atatürk İlkeleri arasında yer alan ilkedir?

A) Halkçılık
B) Laiklik
C) Devletçilik
D) Milliyetçilik
E) Cumhuriyetçilik

Cevap : B) Laiklik

Açıklama : Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını, devletin tüm inançlara karşı eşit mesafede durmasını ve hukuk kurallarının dine değil, akla ve bilime dayanmasını öngören Atatürk ilkesi laikliktir.

9- Türk dilinin ferdî, umumi, hususi ve resmî her türlü yazışmasında yeni Türk harfleriyle tespiti kanunen kabul edildiği için uygulamada kolaylık olabilmesi amacıyla kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maarif Teşkilatı
B) Türk Tarih Kurumu
C) Millet Mektepleri
D) Türk Ocakları
E) Halkevleri

Cevap : C) Millet Mektepleri

Açıklama : 1928’deki Harf İnkılabı’ndan sonra yeni Türk harflerini halka öğretmek ve okuryazarlığı artırmak amacıyla ülke çapında açılan yaygın eğitim kurumları Millet Mektepleri’dir.

10- Soyadı Kanunu’nun TBMM’de kabul edildiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

A) 12 Mart 1925
B) 21 Haziran 1934
C) 23 Nisan 1937
D) 29 Ekim 1930
E) 18 Mart 1936

Cevap : B) 21 Haziran 1934

Açıklama : Her Türk vatandaşına bir soyadı taşıma zorunluluğu getiren Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde TBMM’de kabul edilmiştir.

11- Avrupa Topluluğu, aşağıdaki antlaşmaların hangisiyle Avrupa Birliği adını almıştır?

A) Balfour Deklarasyonu
B) Maastricht Antlaşması
C) Paris Antlaşması
D) Londra Antlaşması
E) Viyana Antlaşması

Cevap : B) Maastricht Antlaşması

Açıklama : 1992 yılında imzalanan ve 1993’te yürürlüğe giren Maastricht Antlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğu, siyasi ve parasal birliği de hedefleyerek “Avrupa Birliği” (AB) adını almıştır.

12- Atatürk’ün vefatının ardından Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı makamına kim seçilmiştir?

A) Celal Bayar
B) Fahri Korutürk
C) Kenan Evren
D) Cemal Gürsel
E) İsmet İnönü

Cevap : E) İsmet İnönü

Açıklama : Mustafa Kemal Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de vefat etmesinin ardından, ertesi gün TBMM tarafından yapılan oylama sonucunda İsmet İnönü, Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir.

13- Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti döneminde kurulan üniversitelerden biri değildir?

A) Karadeniz Teknik Üniversitesi
B) Orta Doğu Teknik Üniversitesi
C) İstanbul Üniversitesi
D) Atatürk Üniversitesi
E) Ege Üniversitesi

Cevap : C) İstanbul Üniversitesi

Açıklama : Karadeniz Teknik, ODTÜ, Atatürk ve Ege Üniversiteleri, Demokrat Parti’nin iktidarda olduğu 1950’li yıllarda kurulmuştur. İstanbul Üniversitesi ise 1933 Üniversite Reformu ile Darülfünun’un yerine çok daha önce kurulmuştur.

14- 24 Temmuz 1945 tarihinde Nuri Demirağ’ın kurduğu parti aşağıdakilerden hangisidir?

A) Demokrat Parti
B) Cumhuriyet Halk Partisi
C) Doğru Yol Partisi
D) Adalet Partisi
E) Milli Kalkınma Partisi

Cevap : E) Milli Kalkınma Partisi

Açıklama : Türkiye’de çok partili hayata geçiş sürecinde, Cumhuriyet Halk Partisi dışında kurulan ilk parti, sanayici ve iş adamı Nuri Demirağ tarafından 1945 yılında kurulan Milli Kalkınma Partisi’dir.

15- Aşağıdakilerden hangisi “Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu”nun öngördükleri arasında değildir?

A) Büyük arazi sahiplerinin sayısını artırmak
B) Toprağı fiilen işleyen ortakçı, yarıcı veya tarım işçisinin işlediği toprağı sahiplenmesini mümkün kılmak
C) Ülke topraklarının sürekli olarak işletilmesini sağlamak
D) Arazisi olmayan veya yetmeyen çiftçileri arazi sahibi kılmak
E) Arazisi olup da üretim vasıtaları olmayanlara sermaye ve canlı-cansız demirbaş vermek

Cevap : A) Büyük arazi sahiplerinin sayısını artırmak

Açıklama : 1945 tarihli Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun amacı, topraksız veya az topraklı çiftçilere toprak dağıtarak büyük arazi sahiplerinin sayısını artırmak değil, tam aksine toprak mülkiyetini tabana yaymak ve sosyal adaleti sağlamaktı.

16- Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan Türkiye İş Bankasının ilk genel müdürüdür?

A) Adnan Menderes
B) Yusuf Kemal Tengirşenk
C) İsmet İnönü
D) Hasan Saka
E) Celal Bayar

Cevap : E) Celal Bayar

Açıklama : Atatürk’ün direktifleriyle 1924 yılında kurulan Türkiye’nin ilk ulusal özel bankası olan Türkiye İş Bankası’nın ilk Genel Müdürü Celal Bayar’dır.

17- Cumhuriyet Halk Fırkası aşağıdaki kurultaylardan hangisinden sonra “Devletçilik” ilkesini kabul etmiş ve uygulamaya koymuştur?

A) 1931 Kurultayı
B) 1919 Kurultayı
C) 1938 Kurultayı
D) 1943 Kurultayı
E) 1935 Kurultayı

Cevap : A) 1931 Kurultayı

Açıklama : 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın ardından, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin doğrudan ekonomik yatırımlar yapmasını öngören “Devletçilik” ilkesi, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın 1931 yılındaki Üçüncü Büyük Kurultayı’nda resmi olarak kabul edilmiştir.

18- Türkiye ve Sovyet Rusya hükümetlerinin Batılı emperyalist devletlere karşı yaptıkları işbirliği neticesinde imzalanan 16 Mart 1921 tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Moskova Antlaşması
B) İstanbul Antlaşması
C) Bükreş Antlaşması
D) Berlin Antlaşması
E) Londra Antlaşması

Cevap : A) Moskova Antlaşması

Açıklama : Kurtuluş Savaşı sırasında TBMM Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, ortak düşman olan emperyalist devletlere karşı iş birliği ve dostluk temelinde imzalanan antlaşma, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması’dır.

19- Aşağıdakilerden hangisi Atatürk devri Türk dış politikasının özelliklerinden biri değildir?

A) Barışçı ve eşitlikçi
B) Statükocu
C) Gerçekçi
D) Revizyonist (Yayılmacı)
E) Batıcı

Cevap : D) Revizyonist (Yayılmacı)

Açıklama : Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel ilkesi “Yurtta sulh, cihanda sulh”tur. Bu politika, mevcut sınırları korumayı (statükocu) ve sorunları barışçıl yollarla çözmeyi hedefler; başka ülkelerin topraklarında gözü olan “revizyonist (yayılmacı)” bir politika değildir.

20- Aşağıdakilerden hangisi 1925 yılında özel sektöre kredi sağlayıp onlarla ortaklık yapmak, Osmanlı’dan devralınan işletmeleri geçici olarak yönetip bunları özel kesime devretmek ve her türlü bankacılık işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla kurulmuştur?

A) Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası
B) Ziraat Bankası
C) Osmanlı Bankası
D) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
E) Türkiye İş Bankası

Cevap : A) Türkiye Sanayi ve Maadin Bankası

Açıklama : 1925 yılında, Sanayi ve Maadin Bankası, Cumhuriyet’in ilk yıllarında sanayiyi geliştirmek, özel sektöre kredi sağlamak ve devlete ait sanayi işletmelerini yönetmek amacıyla kurulmuştur.