Yaşam Becerileri 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Bu makalede, bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmalarına, sağlıklı ilişkiler kurmalarına ve başarılı bir yaşam sürmelerine yardımcı olan temel yaşam becerileri 2024-2025 bütünleme sınavı soruları temel alınarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Amaç, yaşam becerilerinin önemini ve geliştirilme yollarını anlamaktır.

Empati Becerisi ve Gelişim Dönemleri

Duyuşsal düzeyde empatik beceri, yani başkalarının duygularını hissetme yeteneği, okul öncesi dönemde gözlenmeye başlar.

Arkadaşlık İlişkilerinin Aşamaları ve Sosyal Gelişim

İlkokul yıllarında çocuklar benmerkezci olmadıkları gibi, hemcinsleriyle yoğun arkadaşlık ilişkileri kurarlar. Ergenlik döneminde ise hem kız hem de erkeklerle arkadaşlık kurulur ve ergenliğin sonlarına doğru romantik ilişkilere yönelik arkadaşlıklar gelişir. Okul öncesi yıllarda çocuklar cinsiyet ayrımı yapmaksızın arkadaşlık kurarlar.

Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramı: Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç

Bir ile üç yaş arasındaki bireyin yürüme ve çevresini keşfetme çabalarıyla birlikte bağımsızlığını ilan etmesi, Erikson’un kuramında Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç psikososyal evresine karşılık gelir. Çevre ihtiyaçlara cevap vermezse çocuk kendinden şüphe duymaya başlar.

Yaşam Becerileri Eğitimi ve Öğretim Yöntemleri

Yaşam becerileri eğitimi, çocukların ve gençlerin ihtiyaçlarına yönelik düzenlenmeli, tutum, bilgi ve becerileri geliştirmeyi amaçlamalı ve olası riskleri önlemeyi hedeflemelidir. Programlarda genellikle sunum yöntemi değil, daha çok uygulamaya yönelik aktif öğrenme yöntemleri kullanılmalıdır ve sonuç odaklıdır.

İletişim Süreçleri ve Dinlemenin Rolü

İletişim süreçleri arasında kodlama, yorumlama, geri bildirim ve gürültü yer alır. Dinleme ise iletişimin temel bir bileşeni olmakla birlikte, doğrudan süreçler arasında sayılmaz, sürecin etkili bir parçasıdır.

Yaşam Becerileri Bileşenlerinin Değişkenliğini Etkileyen Faktörler

Yaşam becerileri bileşenlerinin değişkenliğini bireylerin gelişim düzeyi, eğitim düzeyi, eğitim ihtiyacı ve yaşı etkilerken, cinsiyeti doğrudan bir etken değildir.

Psikolojik Sağlamlık ve Travma Sonrası Uyum

Büyük bir felaketin ardından Sevim’in hayata aktif katılımı ve başkalarına yardım etme çabası, onun psikolojik sağlamlığının güçlü olduğunu göstermektedir.

Yaratıcılığın Bilişsel Boyutları: Esneklik ve Özgünlük

Erce’nin problemlere farklı açılardan bakabilmesi esnekliği, kendine özgü çözümler üretebilmesi ise özgünlüğü ifade eder.

Gözlem ve Taklit Yoluyla Öğrenilebilecek Davranışlar

Yardımlaşma, iş birliği yapma, paylaşma ve alkol kullanma gözlem ve taklit yoluyla öğrenilebilirken, sakinlik daha çok içsel bir durumdur.

Yaşam Becerileri Tanımı

Rakamları bilme, kişisel bakım, mesleki beceriler ve ütü yapma yaşam becerilerindendir. Para kullanma da önemli bir beceri olmakla birlikte, sorudaki bağlamda diğerleri kadar temel bir yaşam becerisi olarak vurgulanmamıştır.

Sosyal Becerilerden Biri: Empati Kurma

Pan Amerikan Sağlık Organizasyonuna göre empati kurma, yaşam becerileri bileşenleri içerisinde yer alan sosyal becerilerden biridir.

Yaratıcı Düşünme İçin Gerekli Olmayan Özellik

Yaratıcı düşünme için bireyde problem durumunu tanıma, analiz etme, anlamlı sorular sorma ve sorgulama gibi özellikler bulunmalıdır. Problem durumuna geleneksel çözümler üretmek yaratıcılığın değil, alışılmış düşüncenin bir göstergesidir.

Sosyal Etki Teorisi (Latané)

Bireyin davranışlarının kaynaktan etkilenme durumunu açıklayan kuram Sosyal Etki Teorisi’dir.

Yaşam Becerileri Eğitiminin Amaçları

Yaşam becerileri öğrenilebilen ve geliştirilebilen becerilerdir. Bireylerin ihtiyaçlarına yönelik olmalı, uygun ortamda ve uzman eğitmenler tarafından verilmelidir. Hem bireysel hem de toplumsal gelişimi sağlar ve riskleri azaltır. Akademik becerileri geliştirmek birincil hedefi değildir.

Ergenlik Dönemindeki Biyolojik Değişimler Hakkında Yanlış Bilgi

Geçmiş yıllara kıyasla ergenliğe giriş yaşının günümüzde daha ileri yaşlarda olduğu bilgisi yanlıştır; genellikle daha erken yaşlarda başlar.

Problem Çözme Yaklaşımlarını Etkileyen Unsurlar

Problem çözme yaklaşımlarını tutumlar, duygusal tepkiler, geçmiş deneyimler ve inançlar etkilerken ekonomik durum doğrudan psikolojik bir unsur değildir.

Kişiler Arası Bilişsel Problem Çözme (ICPS) Programı

Problem çözme becerilerini desteklemek amacıyla kullanılan programlardan biri Kişiler Arası Bilişsel Problem Çözme (ICPS) Programı’dır.

Problem Davranış Teorisi (Jessor, Turbin ve Costa) ve Koruyucu Faktörler

Sağlığa verilen değer, Problem Davranış Teorisi kapsamında kişilik sistemi içinde yer alan koruyucu faktörlerden birisidir.

İletişimi Engelleyen Faktörler: Gözdağı Verme

Öğretmenin çocuklara acele etmelerini söylemesi ve etkinliklerini tamamlamadan teneffüse çıkamayacaklarını söylemesi iletişimi engelleyen faktörlerden gözdağı verme ile açıklanabilir.

Yaşam Becerileri Eğitiminin Boyutları: Beceri Boyutu

Yaşam becerileri eğitiminin en önemli boyutlarından biri, bireylerin eğitimler sonucunda yaşam becerilerini uygulayabilmelerini vurgulayan beceri boyutudur.

Sonuç

Yaşam becerileri, bireylerin sağlıklı ve başarılı bir yaşam sürdürebilmeleri için hayati öneme sahiptir. İletişim, empati, problem çözme, yaratıcılık ve psikolojik sağlamlık gibi becerilerin geliştirilmesi, bireysel ve toplumsal refahın artmasına katkıda bulunur.

1- Duyuşsal düzeyde empatik beceri, yaşamın hangi döneminde gözlenmeye başlanmaktadır?

A ) Okul öncesi dönem
B ) Orta çocukluk dönemi
C ) İlk yetişkinlik dönemi
D ) Ergenlik dönemi
E ) İlkokul dönemi

Cevap : A ) Okul öncesi dönem

Açıklama : Duyuşsal empati, yani bir başkasının duygusal durumunu hissetme ve paylaşma becerisinin ilk belirtileri, çocukların başkalarının duygularını fark etmeye başladığı okul öncesi dönemde gözlemlenir.

2- Arkadaşlık ilişkilerinin aşamaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A ) Ergenlik döneminde çocuklar hem kız hem de erkeklerle arkadaşlık kurarlar.
B ) Ergenliğin son yıllarında flört ve romantik ilişkilere yönelik arkadaşlık kurulur.
C ) İlkokul yıllarında çocuklar benmerkezci olduğu için pek sosyal değildirler.
D ) İlkokul yıllarında çocuklar hemcinsleri ile arkadaşlık kurarlar.
E ) Okul öncesi yıllarda çocuklar cinsiyet ayrımı yapmaksızın arkadaşlık kurarlar.

Cevap : C ) İlkokul yıllarında çocuklar benmerkezci olduğu için pek sosyal değildirler.

Açıklama : İlkokul yılları, çocukların benmerkezcilikten uzaklaşarak akran ilişkilerine ve sosyalleşmeye yoğun bir şekilde başladıkları dönemdir. Pek sosyal olmadıkları bilgisi yanlıştır.

3- Birey bir ile üç yaşlar arasında yürümeye ve yürümekle beraber çevresini keşfetmeye de hazırdır. Yürümekle birlikte bağımsızlığını ilan eden birey, kendi başına yapabileceği hareketleri de keşfetmeye çalışır. Çevre, bireyin ihtiyaçlarına karşılık vermezse birey kendinden şühpe etmeye ve özerkliğine yönelik herhangi bir girişimde bulunmamaya başlar. Bu durum bireyin kendinden utanmasına sebep olur.
Yukarıda bahsedilen durum Erikson’un kuramına göre hangi psikososyal evreye karşılık gelmektedir?

A ) Girişimciliğe karşı suçluluk
B ) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç
C ) Kimlik kazanmaya karşı rol karmaşası
D ) Başarıya karşı aşağılık duygusu
E ) Temel güvene karşı güvensizlik

Cevap : B ) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç

Açıklama : Erik Erikson’un psikososyal gelişim kuramında, 1-3 yaş arası döneme denk gelen ve çocuğun kendi iradesini kullanarak bağımsız eylemlerde bulunma çabası ile çevrenin kısıtlamaları arasındaki çatışmayı ifade eden evre “Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç” evresidir.

4- Yaşam becerileri eğitimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A ) Sonuç odaklıdır.
B ) Olası riskleri önlemeyi amaçlamaktadır.
C ) Tutum, bilgi ve becerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır.
D ) Programlarda genelde sunum yöntemi kullanılmaktadır.
E ) Çocukların ve gençlerin ihtiyaçlarına yönelik düzenlenmelidir.

Cevap : D ) Programlarda genelde sunum yöntemi kullanılmaktadır.

Açıklama :

5- Aşağıdakilerden hangisi iletişim süreçleri arasında yer almaz?

A ) Dinleme
B ) Geri bildirim
C ) Kodlama
D ) Gürültü
E ) Yorumlama

Cevap : A ) Dinleme

Açıklama :

6- Aşağıdakilerden hangisi yaşam becerileri bileşenlerinin değişkenliğini etkileyen durumlardan biri değildir?

A ) Bireylerin gelişim düzeyi
B ) Bireylerin eğitim düzeyi
C ) Bireylerin eğitim ihtiyacı
D ) Bireylerin yaşı
E ) Bireylerin cinsiyeti

Cevap : E ) Bireylerin cinsiyeti

Açıklama :

7- Sevim, 6 Şubat depremiyle beraber evini ve bazı yakınlarını kaybetmiş, ailesiyle birlikte çadır kentte yaşamaya başlamıştır. Depremin birkaç gün ardından “Bir şeyler yapmalıyım.” fikriyle harekete geçmiş ve etrafındaki çocukları toplayarak onlara oyun temelli etkinlikler yaptırmış, eğitimlerinden geri kalmamaları için müfredatlarına bağlı kalarak bir şeyler öğretmeye çalışmıştır. Bu sırada yüksek lisans derecesini de tamamlamaya çalışan Sevim, internet buldukça yüksek lisans tezini yazmaya ve araştırmasını bitirmeye odaklanmıştır.
Yaşanan bu felaketin ardından Sevim’in davranışları onun hangi yönünün güçlü oluşuyla açıklanabilir?

A ) Sosyal etki
B ) Geleneksel ahlaki düzey
C ) Kolay mizaç ve uyum
D ) Sosyal öğrenme
E ) Psikolojik sağlamlık

Cevap : E ) Psikolojik sağlamlık

Açıklama : Yaşanan büyük bir travmaya rağmen Sevim’in olumsuz koşullara uyum sağlayabilmesi, normal işlevselliğini sürdürebilmesi ve hedeflerine odaklanabilmesi, onun “psikolojik sağlamlık” (resilience) düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir.

8- Erce, karşılaştığı problemlere diğer arkadaşlarından farklı bakabilmekte ve kendine özgü bakış açısı ile karşılaştığı problemleri çözmektedir.
Yukarıda bahsedilen durum yaratıcılığın bilişsel boyutlarından hangilerini açıklamaktadır?

A ) Akıcılık – Özgünlük
B ) Esneklik – Özgünlük
C ) Esneklik – Detaylandırma
D ) Özgünlük – Detaylandırma
E ) Akıcılık – Esneklik

Cevap : B ) Esneklik – Özgünlük

Açıklama : Erce’nin problemlere farklı açılardan bakabilmesi “esneklik”, kendine özgü çözümler üretebilmesi ise “özgünlük” bilişsel boyutlarını yansıtmaktadır.

9- Aşağıdakilerden hangisi gözlem ve taklit yoluyla öğrenilebilecek bir davranış değildir?

A ) Yardımlaşma
B ) Sakinlik
C ) İş birliği yapma
D ) Paylaşma
E ) Alkol kullanma

Cevap : B ) Sakinlik

Açıklama : Yardımlaşma, iş birliği, paylaşma ve alkol kullanma gibi davranışlar doğrudan gözlemlenip taklit edilebilir. Sakinlik ise bir davranıştan çok, bir mizaç özelliği veya duygusal bir durumdur ve doğrudan taklit yoluyla öğrenilmesi daha zordur.

10- Aşağıdakilerden hangisi bir yaşam becerisi değildir?

A ) Rakamları bilme
B ) Para kullanma
C ) Kişisel bakım
D ) Mesleki beceriler
E ) Ütü yapma

Cevap : B ) Para kullanma

Açıklama :

11- Pan Amerikan Sağlık Organizasyonuna göre aşağıdakilerden hangisi yaşam becerileri bileşenleri içerisinde yer alan sosyal becerilerden biridir?

A ) Stresle baş etme
B ) Öfke ile baş etme
C ) Karar verme
D ) Empati kurma
E ) Sorun çözme

Cevap : D ) Empati kurma

Açıklama : “Empati kurma”, yani başkalarının duygularını ve bakış açılarını anlama yeteneği, kişilerarası ilişkileri düzenleyen en temel sosyal becerilerden biridir. Diğer şıklar daha çok bilişsel veya duygusal düzenleme becerileridir.

12- Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı düşünmenin ortaya çıkabilmesi için bireyde bulunması gereken özellikler arasında yer almaz?

A ) Problem durumunu tanıması
B ) Problem durumunu analiz etmesi
C ) Problem durumu ile ilgili anlamlı sorular sorması
D ) Problem durumuna geleneksel çözümler üretmesi
E ) Problem durumunu sorgulaması

Cevap : D ) Problem durumuna geleneksel çözümler üretmesi

Açıklama : Yaratıcı düşünme, bilinenin ve gelenekselin dışına çıkarak yeni, farklı ve özgün çözümler üretmeyi gerektirir. Geleneksel çözümler üretmek yaratıcılığın değil, alışılmış düşüncenin bir özelliğidir.

13- Latané’e göre bireyin davranışları üç farklı değişkenden etkilenmektedir. Bu üç değişken bireyin çevresinden etkilenme durumunu tayin etmektedir. Kaynağın güçlü olması, bireye yakın olması ve sayısının fazla olması birey üzerindeki sosyal etkiyi artırmaktadır. Ayrıca bu teoriye göre bireyler küçük gruplar hâlindeyken çevrelerinden daha fazla etkilenmektedirler.
Yukarıda özellikleri verilen kuram aşağıdakilerden hangisidir?

A ) Sosyal Etki Teorisi
B ) Bilişsel Gelişim Kuramı
C ) Sosyal Bilişsel Kuram
D ) Yılmazlık Teorisi
E ) Psikolojik Sağlamlık Teorisi

Cevap : A ) Sosyal Etki Teorisi

Açıklama : Paragrafta açıklanan, bireylerin tutum ve davranışlarının, çevrelerindeki insanların gücü, yakınlığı ve sayısından nasıl etkilendiğini açıklayan kuram, Bibb Latané’nin “Sosyal Etki Teorisi”dir.

14- Yaşam becerileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A ) Yaşam becerileri eğitim programları bireylerin akademik becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir.
B ) Yaşam becerileri öğrenilebilen ve geliştirilebilen becerilerdir.
C ) Yaşam becerileri eğitim programlarının bireylerin ihtiyaçlarına yönelik olması, bireyler açısından uygun bir ortamda ve eğitim verdiği konuda uzmanlaşmış bir eğitmen tarafından verilmesi önemlidir.
D ) Yaşam becerileri eğitimi okullarda yürütüleceği gibi okulların dışında sivil toplum örgütleri ve çeşitli devlet dışı kurumlar tarafından da yürütülebilmektedir.
E ) Yaşam becerileri eğitimi hem bireysel hem de toplumsal açıdan gelişimi sağlamakta ve yaşanması muhtemel riskleri minimum düzeye indirgemeyi hedeflemektedir.

Cevap : A ) Yaşam becerileri eğitim programları bireylerin akademik becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir.

Açıklama : Yaşam becerileri eğitimi, bireylerin günlük hayatta karşılaştıkları durumlarla başa çıkmalarını sağlayan psikososyal becerileri geliştirmeyi hedefler. Doğrudan akademik becerileri (matematik, okuma vb.) geliştirmek bu eğitimin birincil amacı değildir.

15- Ergenlik döneminde çocuklarda birtakım biyolojik değişimler görülmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi bu değişimlerle ilgili doğru bir bilgi değildir?

A ) Ergenlik dönemi bireyin yetişkinliğe geçiş dönemi olarak görülmektedir.
B ) Ergenlik dönemi fiziksel ve cinsel olgunluğa erişilen dönemdir.
C ) Geçmiş yıllara kıyasla ergenliğe giriş yaşının günümüzde daha ileri yaşlarda olduğu bilinmektedir.
D ) Biyolojik değişiklikler erkek çocuklarında 9 ile 15 yaşlar arasında görülmektedir.
E ) Biyolojik değişiklikler kız çocuklarında 8 ile 14 yaşlar arasında görülmektedir.

Cevap : C ) Geçmiş yıllara kıyasla ergenliğe giriş yaşının günümüzde daha ileri yaşlarda olduğu bilinmektedir.

Açıklama : Beslenme koşullarının iyileşmesi ve çevresel faktörler nedeniyle, geçmiş yüzyıllara kıyasla günümüzde ergenliğe giriş yaşı daha ileri değil, tam aksine daha erken yaşlara kaymıştır.

16- Aşağıdakilerden hangisi problem çözme yaklaşımlarına etki eden unsurlardan biri değildir?

A ) Tutumlar
B ) Duygusal tepkiler
C ) Geçmiş deneyimler
D ) Ekonomik durum
E ) İnançlar

Cevap : D ) Ekonomik durum

Açıklama : Bireyin bir probleme yaklaşımını; o konudaki tutumları, inançları, duygusal tepkileri ve geçmiş deneyimleri doğrudan etkiler. Ekonomik durum ise dolaylı bir etkiye sahip olsa da, temel bir psikolojik unsur değildir.

17- Problem çözme becerilerini desteklemek amacıyla en sık kullanılan programlardan birisi ….. Programı’dır. Programın çocukların problem çözme düşünce biçimini geliştirdiği ve yüksek risk taşıyan davranışları azalttığı ve önlediği belirtilmektedir. Programın genel amacı çocuklara ne düşüneceklerini değil, nasıl düşüneceklerini ve kendi fikirlerini nasıl değerlendirebileceklerini öğretmektir. Program, bilişsel işlevlerdeki gelişimi hedef almaktadır.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A ) Kişilik
B ) Sorun Çözebilirim
C ) Sosyal Bilişsel Başlangıçlar
D ) Erken Güçlü Başlangıç
E ) Kişiler Arası Bilişsel Problem Çözme

Cevap : E ) Kişiler Arası Bilişsel Problem Çözme

Açıklama : Paragrafta tanımı yapılan ve çocuklara sosyal problemler karşısında nasıl düşüneceklerini ve alternatif çözümler üreteceklerini öğretmeyi amaçlayan program, “Kişiler Arası Bilişsel Problem Çözme” (ICPS – I Can Problem Solve) programıdır.

18- Jessor, Turbin ve Costa problem davranış teorisi kapsamında risk faktörleri ve koruyucu faktörler ortaya atmışlardır.
Koruyucu faktörlerden birisi olan sağlığa verilen değer, aşağıdaki sistemlerin hangisinde yer almaktadır?

A ) Duygusal sistem
B ) Algılanan çevre sistemi
C ) Davranış sistemi
D ) Algılanan sağlık sistemi
E ) Kişilik sistemi

Cevap : E ) Kişilik sistemi

Açıklama : Problem Davranış Teorisi’ne göre, bireyin sağlığa verdiği değer gibi kişisel inanç ve tutumları, onun “kişilik sistemi” içinde yer alan koruyucu faktörlerdendir.

19- Ayça Öğretmen, çocuklarla beraber bir sanat etkinliğine başlamıştır. Çocuklara karton, renkli kâğıtlar, makas ve yapıştırıcı dağıtarak etkinlik boyunca yapacaklarını açıklamıştır. Kısa bir süre sonra teneffüse çıkılacağından dolayı Ayça Öğretmen etkinliği bitirmeye odaklanmıştır. Bu kaygı ile çocuklara acele etmelerini ve etkinliklerini tamamlamadan teneffüse çıkamayacaklarını söylemiştir.
Ayça Öğretmen’in bu davranışı, iletişimi engelleyen faktörlerden hangisi ile açıklanmaktadır?

A ) İsim takma
B ) Emir verme
C ) Gözdağı verme
D ) Alay etme
E ) Ahlak dersi verme

Cevap : C ) Gözdağı verme

Açıklama :

20- Yaşam becerileri eğitiminin en önemli boyutlarından biri, bireylerin eğitimler sonucunda yaşam becerilerini uygulayabilmeleridir.
Yukarıda verilen ifade yaşam becerileri eğitiminin hangi boyutunu vurgulamaktadır?

A ) Tutum boyutu
B ) Bilgi boyutu
C ) Beceri boyutu
D ) Analiz boyutu
E ) Uygulama boyutu

Cevap : C ) Beceri boyutu

Açıklama :