Arapça-III 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Arapça, zengin bir kelime hazinesi ve kurallı dilbilgisi (nahiv) yapısıyla sistematik bir dildir. İleri düzeyde Arapça, kelimelerin morfolojik yapısını (sarf) ve cümle içindeki rollerini (nahiv) derinlemesine anlamayı gerektirir. Bu makalede, Arapçanın fiil türleri, cümle öğeleri, istisna ve sayılar gibi daha karmaşık konuları ve özel yapıları ele alınacaktır.

Kelime Bilgisi ve Morfoloji (Sarf)

Arapçada kelimeler köklerine ve türetilme biçimlerine göre sınıflandırılır. Fiil kökünden türeyen ism-i fâil, ism-i mekân gibi isimlere “müştak” denirken, kendisi kök kabul edilen “mastar” ise türemiş değildir. Mastarların da farklı türleri vardır. Örneğin, “aşçılık” anlamına gelen طِبَاخَةٌ kelimesi, meslek bildiren فِعَالَةٌ veznindedir. Bir ideolojiyi veya kavramı ifade etmek için kelimenin sonuna şeddeli ـيَّة ekinin getirildiği yapıya ise “sınai mastar” denir; “komünizm” anlamındaki الشيوعية kelimesi buna bir örnektir. “İsm-i mekân” ise, bir fiilin yapıldığı yeri bildiren isimdir; المَطَارُ مَهْبِطُ الطَّائِرَاتِ (Havaalanı uçakların iniş yeridir) cümlesindeki مَهْبِطُ kelimesi gibi. Kelimelerin anlamlarını bilmek de önemlidir; örneğin باحة (avlu) kelimesinin eş anlamlısı ساحة kelimesidir.

Cümle Bilgisi (Nahiv): Fiiller ve Mef’uller

Arapça cümle yapısında fiillerin ve nesnelerin (mef’ûl) rolü kritiktir. Nesne almayan geçişsiz fiillere “lâzım fiil” denir; انْتَشَرَ (yayıldı) fiili buna bir örnektir. Nesne alan fiillere ise “müteaddî fiil” denir. Bazı fiiller ise iki nesne alabilir; يَكْسُو (giydirir, kuşatır) fiili, aslı mübteda ve haber olmayan iki nesne alan fiillerdendir. Bir cümlenin edilgen (meçhul) yapılması durumunda ise fail (özne) cümleden atılır ve mef’ûl (nesne), nâib-i fâil olarak merfû olur; صَحَّحَتِ الْمُدَرِّسَةُ الْكُرَّاسَاتِ (Bayan öğretmen defterleri düzeltti) cümlesinin meçhul hali صُحِحَتِ الْكُرَّاسَاتُ (Defterler düzeltildi) şeklindedir. Cümlelerde fiilin yapılma sebebini bildiren öğeye ise “mef’ûlün leh” denir.

Cümle Bilgisi (Nahiv): İstisna ve Sayılar

İstisna (Exception): “İllâ” (إلا) edatıyla yapılan bu yapının özel kuralları vardır. “Yalnızca zalimlerden nefret ediyorum” gibi bir cümlenin Arapça karşılığı لا أكره إلا الظالمين şeklindedir. Burada cümle olumsuz olduğu ve kendisinden istisna yapılan grup (müstesna minh) zikredilmediği için, “illâ”dan sonra gelen kelime cümlenin normal bir öğesi gibi (burada mef’ûlün bih olarak mansub) irab edilir.

Sayılar (Numbers): Arapçada sayıların kullanımı da özel kurallar içerir. Saat gibi sıra bildiren durumlarda sıra sayıları kullanılır; örneğin “saat on ikide” ifadesi فِي السَّاعَةِ الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ şeklinde söylenir. 11-99 arası sayılardan sonra gelen ve sayılan şeyi açıklayan tekil ve mansub isme ise “temyiz” denir; ثلاثون وزيرا (otuz bakan) ifadesindeki وزيرا kelimesi temyizdir.

Çeviri ve Anlama

Dilbilgisi kurallarını bilmek, metinleri doğru bir şekilde anlamayı ve çevirmeyi sağlar. Örneğin, “İnternet doğru bir şekilde kullanılmadığında zararı herkesi kapsar” cümlesi, عِنْدَمَا ﻻ َ ﯾُﺴْﺘَﺨْﺪَم ُ اﻹﻧْﺘَﺮْﻧَﺖ ﺑِﺸَﻜْﻞ ٍ ﺻَﺤِﯿﺢ ٍ ﯾَﺸْﻤَﻞ ُ ﺿَﺮَرُه اﻟْﺠَﻤِﯿﻊ cümlesinin en yakın Türkçe karşılığıdır. “Halit, erkek kardeşlerini özellikle de Ali’yi seviyor” cümlesini Arapçaya çevirirken “özellikle de” anlamını veren وَلَا سِيَّمَا kalıbı kullanılır: يُحِبُّ خَالِدٌ إِخْوَتَهُ وَلَا سِيَّمَا عَلِيٌّ. Benzer şekilde, bir amaç bildiren “için” anlamı, اسْتَمِعْ إِلَى الْمُعَلِّمِ حَتَّى تَفْهَمَ الدَّرْسَ (Dersi anlamak için öğretmeni dinle) cümlesindeki gibi حَتَّى edatıyla verilebilir.

Sonuç

Arapça, kurallı ve derin bir yapıya sahip bir dildir. Türklerin İslam tarihi sahnesine çıkışını ve Abbasi halifeleriyle sıkı bağlantılı Selçuklu Devleti’ni kuruşunu anlatan uzun bir metni doğru tercüme edebilmek, bu dilbilgisi kurallarının bütününü anlamayı gerektirir. Bu kurallara hakim olmak, Arapçanın zengin anlam dünyasının kapılarını aralamanın anahtarıdır.

1. َﻋِﻨْﺪَﻣَﺎ ﻻ َ ﯾُﺴْﺘَﺨْﺪَم ُ اﻹﻧْﺘَﺮْﻧَﺖ ﺑِﺸَﻜْﻞ ٍ ﺻَﺤِﯿﺢ ٍ ﯾَﺸْﻤَﻞ ُ ﺿَﺮَرُه
اﻟْﺠَﻤِﯿﻊ
Yukarıdaki cümlenin en yakın Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnternet doğru kullanıldığında da herkesin ondan zarar görmesine yol açar.
B) İnternet doğru bir şekilde kullanılmadığında zararı herkesi kapsar.
C) Herkes interneti doğru bir şekilde kullanarak zararlarından kendilerini koruyamaz.
D) İnternetin zararlarının kimseye dokunmaması için doğru bir şekilde kullanılması gerekir.
E) Doğru bir şekilde kullanmadığımız internetten herkese zarar gelir.

Cevap : B) İnternet doğru bir şekilde kullanılmadığında zararı herkesi kapsar.

Açıklama : Cümlenin doğru ve tam çevirisi: “İnternet doğru bir şekilde kullanılmadığı zaman, zararı herkesi kapsar/içine alır.”

2. كان في باحة جامع بايزيد قسم الرعاية الحمام
Yukarıdaki cümlede altı çizili fiilin eş anlamlısı hangisidir?

A) فرغ
B) إنشاء
C) بناء
D) منذنَةٌ
E) ساحة

Cevap : E) ساحة

Açıklama : Altı çizili kelime باحة (bâha) “avlu, meydan, alan” anlamına gelir. Eş anlamlısı ise yine “alan, saha, avlu” anlamına gelen ساحة (sâha) kelimesidir.

3. اسْتَمِعْ إِلَى الْمُعَلِّمِ ….. تَفْهَمَ الدَّرْسَ جَيْدًا
Yukarıdaki cümledeki boşluk için hangisi uygundur?

A) لن
B) لَوْ
C) أم
D) حَتَّى
E) أن

Cevap : D) حَتَّى

Açıklama : Cümle “Dersi iyi anlamak için öğretmeni dinle” anlamını taşımaktadır. Bu “için, -mek/-mak için” anlamını veren edat حَتَّى (hattâ) edatıdır.

4. ًھﻜَﺬَا ﺑَﺪَأ َ اﻷﺗﺮَاك ُ ﻣُﻨﺬ ُ ذﻟﻚ اﻟﺘﱠﺎرِﯾﺦ ِ ﻓﻲ اﻟﻈﱡﮭُﻮر ِ ﻓﻲ أَدوَار ٍ ھَﺎﻣﱠﺔ
ﻋﻠﻰ ﻣَﺴﺮَح ِ اﻟﺘﱠﺎرِﯾﺦ ِ اﻹِﺳﻼَﻣِﻲ ِّ ﺣَﺘﱠﻰ أﺳﱠﺴُﻮا دَوﻟﺔ ً إِﺳﻼَﻣِﯿﱠﺔ
ِﻛَﺒِﯿﺮَة ً ﻛَﺎﻧَﺖ ﻋﻠﻰ ﺻِﻠَﺔ ٍ ﻗَﻮِﯾﱠﺔ ٍ ﺑﺨُﻠَﻔَﺎء ِ اﻟﺪﱠوﻟَﺔ ِ اﻟﻌﺒﱠﺎﺳِﯿﱠﺔ ِ ﻋُﺮِﻓَﺖ
ﺑﺎﻟﺪﱠوﻟَﺔ ِ اﻟﺴﱠﻠﺠُﻮﻗِﯿﱠﺔ
Yukarıdaki cümlenin Türkçe tercümesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Bu şekilde Türk komutanlar, o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde önemli rollerde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devletiyle bağları kuvvetli, Selçuklu olarak bilinen büyük İslam devletini kurdular.
B) Bu şekilde Türkler o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devleti halifeleriyle güçlü bağlar kurarak Selçuklu olarak bilinen büyük İslam devletini kurdular.
C) Bu şekilde Türkler o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde önemli rollerde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devleti halifeleriyle sıkı bağlantılı Selçuklu olarak bilinen büyük Türk devletini kurmaya çalıştılar.
D) Bu şekilde Türkler o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde önemli rollerde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devleti halifeleriyle bağlantıyı keserek, Selçuklu olarak bilinen büyük Islam devletini kurdular.
E) Bu şekilde Türkler o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde önemli rollerde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devleti halifeleriyle sıkı bağlantılı Selçuklu olarak bilinen büyük İslam devletini kurdular.

Cevap : E) Bu şekilde Türkler o tarihten itibaren İslam tarihi sahnesinde önemli rollerde boy göstermeye başladılar ve Abbasi devleti halifeleriyle sıkı bağlantılı Selçuklu olarak bilinen büyük İslam devletini kurdular.

Açıklama : Cümlenin tüm öğelerini (Türkler, İslam tarihi sahnesi, önemli roller, Abbasi halifeleriyle sıkı bağlantı, Selçuklu devleti) doğru ve eksiksiz bir şekilde içeren çeviri E şıkkıdır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde lâzım fiil vardır?

A) أتقنت العاملة عملها
B) هَزَمَ جَيشنا العَدُو
C) عَلَّمَ الله الإنسان مَا لَم يَعْلَمُ
D) وَسِعَ كُرسيه السموات والأرض
E) انْتَشَرَ العِلم فِي المَدِينَة

Cevap : E) انْتَشَرَ العِلم فِي المَدِينَة

Açıklama : Lâzım fiil, mef’ûl (nesne) almayan, geçişsiz fiildir. انْتَشَرَ (inteşera – yayıldı) fiili nesne almaz. Diğer şıklardaki fiillerin hepsi nesne alan müteaddî (geçişli) fiillerdir.

6. “Halit, erkek kardeşlerini özellikle de Ali’yi seviyor.”
Yukarıdaki cümlenin Arapça tercümesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) يُحِبُّ خَالِدٌ إِخْوَتَهُ وَلَا سِيَّمَا عَلِيٌّ
B) يُحِبُّ عَلِيٌّ إِخْوَتَهُ وَلَا سِيَّمَا خَالِدٌ
C) يُحِبُّ خَالِدٌ عَلِيًّا وَلَا سِيَّمَا إِخْوَتَهُ
D) أَحِبَّ خَالِدٌ أَخَوَاتِهِ وَلَا سِيَّمَا عَلِيٌّ
E) يُحِبُّ عَلِيٌّ خَالِدًا وَلَا سِيَّمَا إِخْوَتَهُ

Cevap : A) يُحِبُّ خَالِدٌ إِخْوَتَهُ وَلَا سِيَّمَا عَلِيٌّ

Açıklama : “Özellikle de” anlamını veren kalıp ifade وَلَا سِيَّمَا (ve lâ siyyemâ) kalıbıdır. Cümlenin öznesi Halit, nesnesi ise erkek kardeşleri olduğu için doğru çeviri A şıkkındadır.

7. Aşağıdaki cümlelerden hangisi istisna kurallarına göre hata içermektedir?

A) لم يستيقظ سوى طلف
B) كل الأيام كانت ممكرة حاشا يوم الجمعة
C) سوف يشترك الوزراء في الاجتماع سوى وزير التربية
D) أفراد الأسرة حول المائدة غير الوالد
E) يرجع العمال إلى بيوتهم إلا علي

Cevap : E) يرجع العمال إلى بيوتهم إلا علي

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi “müştak” isimlerden değildir?

A) Masdar
B) İsm-i fail
C) İsm-i mekan
D) İsm-i tafdil
E) Sıfat-ı müşebbehe

Cevap : A) Masdar

Açıklama : İsm-i fâil, ism-i mekân gibi diğer isimler bir fiil kökünden “türetilirler” (müştak). Mastar ise fiilin kendisinden türediği kabul edilen, türemiş olmayan (câmid) bir isimdir.

9. “Yalnızca zalimlerden nefret ediyorum” cümlesinin Arapça doğru karşılığı hangi seçenektir?

A) لا أكره حاشا الظالمين
B) لا أكره غير الظالمون
C) لا أكره سوى الظالمون
D) لا أكره إلا الظالمين
E) لا أكره إلا الظالمون

Cevap : D) لا أكره إلا الظالمين

Açıklama : Cümle olumsuz bir istisnadır (müstesnâ minhi zikredilmemiş). Bu durumda, إلا (illâ) edatından sonra gelen kelime cümledeki konumuna göre i’rab alır. Burada mef’ûlün bih olduğu için mansûb olmalıdır. الظالمين (ez-zâlimîne) kelimesi cem-i müzekker salimin mansub halidir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mef ûlün leh yoktur?

A) انْتَظَرَ أَحْمَدُ الْحَافِلَةَ لِلذَّهَابِ إِلَى الْبَيْتِ
B) وَقَفَ الْمُسْلِمُونَ فِي عَرَفَاتِ وَغُرُوبَ الشَّمْسِ
C) أَلْقَى الرَّجُلُ نَفْسَهُ فِي النَّهْرِ إِنْقَاذَا لِلْغَرِيقِ صَبَاحًا
D) رَكَضَ أَطْفَالُ الْحَيِّ إِلَى الْبَحْرِ لِيَسْبَحُوا فِيهِ
E) يَصُومُ الْمُسْلِمُونَ رَمَضانَ كُلَّ سَنَةٍ لِرِضَى الله

Cevap : B) وَقَفَ الْمُسْلِمُونَ فِي عَرَفَاتِ وَغُرُوبَ الشَّمْسِ

Açıklama : Mef’ûlün leh, fiilin yapılma sebebini bildiren bir mastardır. B şıkkındaki ifade, “Müslümanlar Arafat’ta durdular ve güneş battı” gibi bir anlam taşır ve bir sebep bildirmez.

11. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili kelime ism-i mekân anlamındadır?

A) مَطْلَعُ الْفَجْرِ خَيْرُ وَقْتٍ لِلْمُذَاكَرَةِ ( altı çizili sözcük مَطْلَعُ )
B) مُجْتَمَعُ الْحُجَّاجِ يَوْمُ عَرَفَةَ ( altı çizili sözcük مُجْتَمَعُ )
C) عَادَ الرَّاعِي قَبْلَ مَغِيبِ الشَّمْسِ ( altı çizili sözcük مَغِيبِ )
D) المَطَارُ مَهْبِطُ الطَّائِرَاتِ ( altı çizili sözcük مَهْبِطُ )
E) مَوْلِدُ النَّبِيِّ شَهْرُ رَبِيعِ الْأَوَّلِ ( altı çizili sözcük مَوْلِدُ )

Cevap : D) المَطَارُ مَهْبِطُ الطَّائِرَاتِ

Açıklama : İsm-i mekân, fiilin yapıldığı yeri bildiren isimdir. D şıkkında “Havaalanı, uçakların iniş yeridir” denmektedir ve مَهْبِطُ (mehbit) kelimesi “iniş yeri” anlamıyla ism-i mekândır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki mef’ûle müteaddî olan fiil mefülleri açısından diğerlerinden farkıdır?

A) رأيتُ اللهَ أَكْبَرَ كُلِّ شَيْءٍ
B) صَيرَ الصَّائِعُ الذَّهَبَ سَبِيكَةُ
C) يَكْسُو العِلْمُ أَهْلَهُ وَقَارًا
D) ظَنَّت الفَتاةَ الدَّرْسَ صَعْبًا
E) اتَّخَذَ المُسافِرُونَ الْبَاخِرَةَ فُنْدُقًا

Cevap : C) يَكْسُو العِلْمُ أَهْلَهُ وَقَارًا

Açıklama : A, B, D ve E şıklarındaki fiiller (kalp ve tef’il fiilleri) aslı mübteda ve haber olan iki mef’ûl alırlar. C şıkkındaki كَسَا (kesâ – giydirmek) fiili ise aslı mübteda ve haber olmayan iki mef’ûl alır.

13. ….. رَجَعْتُ إِلَى الْبَيْتِ فِي السَّاعَةِ
Yukarıdaki cümledeki boşluğa hangi sıra sayısı getirilebilir?

A) الثَّالِثِ
B) الأول
C) الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ
D) الثَّلَاثَ
E) الْحَادِيَةَ عَشَرَ

Cevap : C) الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ

Açıklama : Boşluğa gelecek kelime, السَّاعَةِ (es-sâati) kelimesinin sıfatı olacaktır. السَّاعَةِ kelimesi mecrûr ve müennes olduğu için sıfatı da ona uymalıdır. Ancak 11-19 arası sıra sayıları fetha üzere mebnîdir. Bu nedenle müennes olan الثَّانِيَةَ عَشْرَةَ (es-sâniyete aşrate) doğru cevaptır.

14. الشيوعية نظام سياسي واقتصادي تم تطبيقه في روسيا
Yukarıdaki cümlede altı çizili kelime hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur? ( altı çizili sözcük الشيوعية )

A) Sınai mastar
B) Naib-i fail
C) Haber
D) İsm-i mensub
E) Mimli mastar

Cevap : A) Sınai mastar

Açıklama : Altı çizili kelime الشيوعية (eş-şuyû’iyye), “komünizm” anlamına gelir. Kelimenin sonuna gelen ve bir ideolojiyi, akımı ifade eden şeddeli يَّة (iyye) eki, bu kelimenin bir “sınai mastar” (el-masdaru’s-sınâ’î) olduğunu gösterir.

15. صَحَّحَتِ الْمُدَرِّسَةُ الْكُرَّاسَاتِ بِدِقَةٍ
Yukarıdakidaki cümlenin meçhul ifadesi hangisidir?

A) صُحْحَتِ الْكُرَّاسَاتِ بِدِقَةٍ
B) صُجِّحَتِ الْمُدَرِّسَةُ بِدِقَةٍ
C) صُحْحَتِ الْمُدَرِّسَةُ الْكُرَّاسَاتِ بِدِقَةٍ
D) صُحِحَتِ الْكُرَّاسَاتُ بِدِقَةٍ
E) صُحَحَ الْكُرَّاسَاتُ بِدِقَةٍ

Cevap : D) صُحِحَتِ الْكُرَّاسَاتُ بِدِقَةٍ

Açıklama : Fiil meçhul (edilgen) yapıldığında fâil (الْمُدَرِّسَةُ) cümleden atılır. Mef’ûl (الْكُرَّاسَاتِ) ise nâib-i fâil olarak merfû olur. Fiil de nâib-i fâilin cinsiyetine uyar. الْكُرَّاسَاتُ akılsız çoğul olduğu için fiil müfred müennes gelir. Doğru ifade D şıkkındadır.

16. …. وقف القطار أثناء السير
Yukarıdaki boşluğa hangi seçenek gelmelidir?

A) وقفات
B) ثلاث وقفات
C) وقفتان
D) ثلاثة وقفات
E) وقفة

Cevap : B) ثلاث وقفات

Açıklama :

17. اشترك في المؤتمر ثلاثون وزيرا
Yukarıdaki altı çizili kelime aşağıdakilerden hangisidir? ( altı çizili sözcük وزير )

A) Temyiz
B) Meful-ü mutlak
C) Sıfat
D) Mefülün bih
E) Mevsuf

Cevap : A) Temyiz

Açıklama : Arapçada 11-99 arası sayılardan sonra gelen ve sayılan şeyin ne olduğunu açıklayan isim, “temyiz” olarak irab edilir ve daima müfred mansûb olur.

18. …. المنزل جديد لكن النوافذ
Yukarıdaki boşluğa en uygun olan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A) صغيرة
B) صغيرة
C) صغيرة
D) صغير
E) صغيرًا

Cevap : C) صغيرة

Açıklama :

19. ﯾﺸﺮب اﻷطﻔﺎل ….. ﻣﺎء
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi uygundur?

A) كُوبًا
B) كُوبَ
C) كوبان
D) كُوبَيْنِ
E) كوب

Cevap : B) كُوبَ

Açıklama :

20. Aşağıdaki mastarlardan hangisi bir meslek, sanat, işkolu veya yetenek ifade eden mastar vezninden gelmiştir?

A) إِبَاءُ
B) زُرْقَةٌ
C) طِبَاخَةٌ
D) نُبَاحٌ
E) لَمَعَانُ

Cevap : C) طِبَاخَةٌ

Açıklama : Arapçada فِعَالَةٌ (fi’âletun) vezni, genellikle bir meslek veya zanaatı ifade eden mastarlar için kullanılır. طِبَاخَةٌ (tıbâhatun – aşçılık) kelimesi de bu vezindedir.