Bilgisayar Destekli Tasarım 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Grafik tasarım, özünde bir iletişim biçimidir. İyi bir grafik tasarım ürünü, her zaman bir “mesaj” barındırmalı, hedef kitlenin “dikkatini çekebilmeli” ve onlarda bir “anlam yaratabilmelidir”. Bu nedenle, bir tasarımcının en temel önceliği, hazırladığı ürünün “iletişim fonksiyonunu” yerine getirmesini sağlamaktır. Bu sürecin en önemli araçlarından biri olan Adobe Photoshop, “bitmap” tabanlı grafikler üzerinde çalışır. Bitmap grafiklerde görüntüyü oluşturan en küçük birim “pikseldir” ve bu grafikler ebatlandırıldığında detay kaybı yaşanır; matematiksel formüllerle üretilenler ise vektörel grafiklerdir.

Photoshop Arayüzünü Yönetmek

Photoshop’ta verimli çalışmak, çalışma alanını etkin bir şekilde yönetmekle başlar. Görüntü üzerinde çalışırken, klavyeden “Ctrl+0” kısayolu ile belgeyi ekrana sığdırabilir, “Ctrl++” ile görüntüye yakınlaşabilirsiniz. Arayüzün genel görünümünü, yani panellerin ve menü çubuğunun durumunu değiştirmek için ise “F” tuşuna basarak ekran modları arasında geçiş yapabilirsiniz. Panellerin yerini kaybettiğinizde veya varsayılan düzene dönmek istediğinizde ise “Window > Workspace > Reset Workspace” komutunu kullanabilirsiniz.

Temel Düzenleme ve Seçim Araçları

Photoshop, görüntüleri düzenlemek ve belirli alanları seçmek için zengin bir araç seti sunar.

• Kırpma Aracı (Crop Tool): Bir görüntünün istenmeyen kısımlarını atmak ve kadrajını yeniden düzenlemek için kullanılır.
• Seçim Araçları: Farklı ihtiyaçlara yönelik çeşitli seçim araçları vardır. “Kement aracı” (Lasso Tool), fareyi serbestçe hareket ettirerek seçim yapmayı sağlayan bir “serbest seçim aracıdır”. Herhangi bir seçim aracıyla bir alan seçiliyken klavyeden “Shift” tuşuna basılı tutarak yeni bir seçim yaptığınızda, bu yeni alan mevcut seçime eklenir. Seçili olan pikselleri değil de, seçimin kendisini (sınırlarını) döndürmek veya ölçeklendirmek için ise “Select > Transform Selection” komutu kullanılır.

İleri Düzey Seçim: Pen Tool

Hassas ve pürüzsüz seçimler yapmak için kullanılan en güçlü araçlardan biri Pen Tool’dur (Kalem Aracı). Bu araç, kullanıcının süreci tamamen kontrol ettiği bir “manuel seçim” aracıdır. Bir görseldeki nesneyi arka planından ayırma işlemine “dekupe” denir ve Pen Tool bu işlem için idealdir. Pen Tool ile oluşturulan bir yoldaki tek bir bağlantı noktasını veya yön kollarını düzenlemek için “Direct Selection Tool” (beyaz ok) kullanılır. Çizim yaparken, aracın seçenekler çubuğundaki “Rubber Band” (Lastik Bant) seçeneğini aktif hale getirmek, bir sonraki tıklamanın oluşturacağı çizgiyi ön izleme olarak göstererek işinizi kolaylaştırır.

Tasarımın Tarihsel Bağlamı

Günümüz dijital tasarımının temelleri, 20. yüzyılın sonlarında yaşanan “Masaüstü Yayıncılık” (DTP) devrimine dayanır. Grafiksel kullanıcı arayüzünü (GUI) ve fareyi yaygınlaştıran ilk bilgisayar olan Apple Macintosh’un “1984” yılında piyasaya sürülmesi bu devrimin başlangıcı olmuştur. Hemen ardından, 1985’te Aldus firması tarafından geliştirilen “PageMaker”, ilk masaüstü yayıncılık yazılımı olarak tarihe geçmiştir.

Sonuç

Bilgisayar destekli tasarım, teknik beceri ile iletişim ilkelerinin birleşimidir. İnsanların görsel mesajları kendi ilgi alanlarına, ihtiyaçlarına ve tecrübelerine göre filtreleyerek algıladığı unutulmamalıdır. Başarılı bir tasarımcı, Photoshop gibi güçlü araçları kullanarak, hedef kitlenin bu algı süzgecinden geçebilecek, hem estetik hem de işlevsel olarak etkili çalışmalar üretir.

1. Photoshop’ta çalışma belgesini ekrana sığdırma işleminin kısayol tuş kombinasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ctrl+0
B) Ctrl + A
C) Ctrl + Enter
D) Ctrl + 1
E) Ctrl + –

Cevap : A) Ctrl+0

Açıklama : Adobe Photoshop’ta, üzerinde çalışılan belgenin tamamını mevcut çalışma alanına sığacak şekilde hızlıca görüntülemek için Ctrl+0 (Sıfır) kısayolu kullanılır.

2. Bir grafik tasarım ürünü aşağıdakilerden hangisini her zaman barındırmalıdır?

A) Mesaj
B) Simge
C) Fotoğraf
D) İllüstrasyon
E) Tipografik unsurlar

Cevap : A) Mesaj

Açıklama : Grafik tasarımın temel amacı iletişim kurmaktır. Bu nedenle, bir tasarım ürünü fotoğraf, illüstrasyon veya simge gibi unsurları içermese bile, hedef kitleye iletilmesi gereken bir “mesaj”ı her zaman barındırmak zorundadır.

3. Bitmap grafiklerde görüntüyü oluşturan en küçük birimin adı nedir?

A) Nokta
B) Tram
C) Piksel
D) QR
E) İm

Cevap : C) Piksel

Açıklama : Bitmap (veya raster) tabanlı grafikler, her biri farklı bir renk bilgisi taşıyan küçük karelerden oluşan bir matris yapısındadır. Bu görüntüyü oluşturan en küçük tekil birime “piksel” (picture element) denir.

4. Pen tool ile dijital görüntüde istenilen alanın seçilerek ayıklanması işlemine ne ad verilmektedir?

A) Curvature
B) Shape
C) Anchor
D) Dekupe
E) Space

Cevap : D) Dekupe

Açıklama : Bir görseldeki nesneyi, Pen Tool gibi araçlarla çevresini hassas bir şekilde çizerek arka planından ayırma işlemine, Fransızca “découper” (kesmek) kelimesinden gelen “dekupe” adı verilir.

5. Bir grafik tasarım (görsel iletişim) ürünü hazırlarken tasarımcının önceliği (vazgeçilmez kriteri) ne olmalıdır?

A) Tasarımı tamamıyla bilgisayarda oluşturmak
B) Tasarım ürününün iletişim fonksiyonunu birincil öncelik olarak gözetmek
C) Tasarımda biçimsel özellikleri öncelikle gözetmek
D) Tasarımın estetik değerine yoğunlaşmak
E) Tasarım yazılımının son sürümünü kullanmak

Cevap : B) Tasarım ürününün iletişim fonksiyonunu birincil öncelik olarak gözetmek

Açıklama : Grafik tasarım, estetik bir kaygı taşısa da özünde bir iletişim biçimidir. Bu nedenle tasarımcının en temel ve vazgeçilmez önceliği, hazırladığı ürünün iletmek istediği mesajı hedef kitleye doğru ve etkili bir şekilde ulaştırması, yani “iletişim fonksiyonu”nu yerine getirmesidir.

6. Aşağıdakilerden hangisi Bitmap grafiklerin özelliklerinden biri değildir?

A) Fotografik etkidedir.
B) Görüntü matematiksel formüller ile üretilir.
C) Jpeg, Gif, Png, Tiff en yaygın kullanılan dosya formatlarıdır.
D) Görüntüyü oluşturan en küçük birim pikseldir.
E) Ebatlandırmada detay kaybı olur.

Cevap : B) Görüntü matematiksel formüller ile üretilir.

Açıklama : Görüntünün matematiksel formüller (vektörler, eğriler) ile üretilmesi, vektörel grafiklerin bir özelliğidir. Bitmap grafikler ise piksellerden oluşur ve büyütüldüklerinde görüntü kalitesinde bozulma (detay kaybı) yaşanır.

7. Pen tool (kalem aracı) hangi tür seçim aracıdır?

A) Geometrik seçim
B) Manuel seçim
C) Otomatik seçim
D) Hızlı seçim
E) Serbest seçim

Cevap : B) Manuel seçim

Açıklama : Pen Tool, kullanıcının bağlantı noktalarını (anchor points) tek tek ve hassas bir şekilde yerleştirerek bir yol (path) oluşturmasını sağlar. Bu süreç tamamen kullanıcının kontrolünde olduğu için manuel bir seçim aracıdır.

8. Çalışma alanını kontrol komutlarının yer aldığı Window/Workspace altındaki komutlardan hangisi çalışma alanındaki tüm panelleri tanımlanmış (default) yerlerine göre düzenler?

A) New Workspace
B) Delete Workspace
C) Lock Workspace
D) Reset Workspace
E) Essential

Cevap : D) Reset Workspace

Açıklama : Photoshop’ta Window > Workspace menüsü altında yer alan Reset [Çalışma Alanı Adı] (örneğin, Reset Essentials) komutu, o an aktif olan çalışma alanının panellerini orijinal, varsayılan konumlarına geri getirir.

9. Photoshop’ta çalışma belgesindeki görüntüye yakınlaşmak için kullanılan kısayol tuş kombinasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ctrl+-
B) Crtl+Z
C) Ctrl++
D) Ctrl+S
E) Crtl+V

Cevap : C) Ctrl++

Açıklama : Photoshop’ta görüntüye adım adım yakınlaşmak (zoom in) için Ctrl ve + tuşlarına birlikte basılır. Uzaklaşmak (zoom out) için ise Ctrl ve – tuşları kullanılır.

10. Pen tool ile Photoshop’ta yapılan çizimlerde bağlantı noktasını seçmek için kullanılan araç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Curvature pen tool
B) Freeform pen tool
C) Pen tool
D) Path selection tool
E) Direct selection tool

Cevap : E) Direct selection tool

Açıklama : Pen Tool ile oluşturulan bir yoldaki (path) tek bir bağlantı noktasını (anchor point) veya yön kollarını seçip düzenlemek için “Doğrudan Seçim Aracı” (Direct Selection Tool – beyaz ok) kullanılır. “Yol Seçim Aracı” (Path Selection Tool – siyah ok) ise yolun tamamını seçer.

11. Photoshop’ta aktif seçimi ölçeklendirmek veya döndürmek için hangi komut kullanılır?

A) Select menüsü / Subject
B) Select menüsü / Grow
C) Select menüsü / Modify/Contract
D) Select menüsü / Modify / Smooth
E) Select menüsü / Transform selection

Cevap : E) Select menüsü / Transform selection

Açıklama : Seçilen pikselleri değil, seçimin kendisini (yani yürüyen karıncalar ile belirtilen alanı) yeniden boyutlandırmak, döndürmek veya eğmek için Select > Transform Selection komutu kullanılır.

12. Photoshop’ta aktif pencere, paneller ve menü çubuğunun görüntülenme modunun (screen mode) değiştirilmesi için kullanılan tuş aşağıdakilerden hangisidir?

A) P
B) A
C) D
D) S
E) F

Cevap : E) F

Açıklama : Klavyedeki F tuşuna basmak, Photoshop’un ekran modları (Standart Ekran Modu, Menü Çubuğu ile Tam Ekran Modu, Tam Ekran Modu) arasında geçiş yapmayı sağlar.

13. Pen tool ile Photoshop’ta çizim yaparken çizimin takip edeceği yolu göstermesi için aşağıdaki araç seçeneklerinden (options) hangisi aktif olmalıdır?

A) Fill
B) Rubber band
C) Pixels
D) Shape
E) Stroke

Cevap : B) Rubber band

Açıklama : Pen Tool seçenekleri arasında yer alan Rubber Band (Lastik Bant) seçeneği aktif edildiğinde, bir sonraki tıklamanın oluşturacağı eğri veya çizgi ön izleme olarak dinamik bir şekilde gösterilir, bu da çizimi kolaylaştırır.

14. Günümüz insanı maruz kaldığı görsel iletişim ürünlerini filtreleyip algılarken aşağıdaki kriterlerden hangisini kullanmaz?

A) İlgi alanları
B) Dikkat seviyesi
C) Kodlama bilgisi
D) İhtiyaçları
E) Tecrübeleri

Cevap : C) Kodlama bilgisi

Açıklama : Bireyler, görsel mesajları algılarken kendi ilgi alanlarına, ihtiyaçlarına, geçmiş tecrübelerine ve o anki dikkat seviyelerine göre bir süzgeçten geçirirler. “Kodlama bilgisi” (programlama bilgisi) ise bu bilişsel algı süreciyle ilgili bir kriter değildir.

15. Photoshop’ta aktif bir seçime yeni bir seçim eklemek için hangi tuşa basılıyken ikinci seçim yapılır?

A) Insert
B) Alt
C) Space
D) Ctrl
E) Shift

Cevap : E) Shift

Açıklama : Herhangi bir seçim aracıyla bir alan seçiliyken, klavyeden Shift tuşuna basılı tutarak yeni bir alan seçildiğinde, bu yeni alan mevcut seçime eklenir. Bu sırada imlecin yanında “+” işareti belirir.

16. Masaüstü yayıncılık sisteminde kullanılan ilk grafiksel kullanıcı arayüzüne sahip bilgisayar hangi yıl piyasaya sürülmüştür?

A) 1986
B) 1980
C) 1984
D) 1982
E) 1990

Cevap : C) 1984

Açıklama : Fare kullanımı ve pencereler gibi unsurları içeren Grafiksel Kullanıcı Arayüzü’nü (GUI) ticari olarak yaygınlaştıran ve masaüstü yayıncılık devrimini başlatan ilk bilgisayar, Apple’ın 1984 yılında piyasaya sürdüğü Macintosh’tur.

17. Photoshop’ta görüntüleri kırpmak için kullanılan araç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Crop tool
B) Lasso tool
C) Zoom tool
D) Rectangular marquee tool
E) Move tool

Cevap : A) Crop tool

Açıklama : Bir görüntünün istenmeyen kısımlarını atmak ve kadrajını yeniden düzenlemek için kullanılan araca “Kırpma Aracı” (Crop Tool) denir.

18. İlk masaüstü yayıncılık yazılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) PageMaker
B) Photoshop
C) QuarkXPress
D) Illustrator
E) MacWrite

Cevap : A) PageMaker

Açıklama : Aldus firması tarafından 1985 yılında Apple Macintosh için geliştirilen PageMaker, sayfa mizanpajı yapmaya olanak tanıyan ve masaüstü yayıncılık (DTP – Desktop Publishing) kavramını başlatan ilk yazılımdır.

19. Aşağıdakilerden hangisi serbest seçim aracıdır?

A) Magic wand tool (Sihirli değnek aracı)
B) Eliptical marquee tool (Eliptik seçim aracı)
C) Pen tool (Kalem aracı)
D) Lasso tool (Kement aracı)
E) Object selection tool (Nesne seçim aracı)

Cevap : D) Lasso tool (Kement aracı)

Açıklama : Lasso Tool, kullanıcının fareyi serbestçe hareket ettirerek bir alanın etrafını elle çizmesine olanak tanıyan bir serbest seçim aracıdır. Diğer şıklar geometrik (B), otomatik (A, E) veya manuel yol tabanlı (C) seçim araçlarıdır.

20. I. Tamamıyla el çizimi görseller
II. Anlam yaratma gücü
III. Dikkat çekebilme gücü
İyi bir grafik tasarım ürünü yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerini kesinlikle barındırmalıdır?

A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) Yalnız I
D) II ve III
E) I ve III

Cevap : D) II ve III

Açıklama : İyi bir grafik tasarımın temel amacı, hedef kitlenin dikkatini çekerek (III) onlara belirli bir mesaj iletmek ve bir anlam yaratmaktır (II). Bir tasarımın el çizimi olması ise bir zorunluluk değildir; fotoğraf, tipografi veya soyut şekiller de kullanılabilir.