Ata-Aöf Temel Bilgi Teknolojileri 1 Ünite -7

Giriş

Windows 10, kullanıcıların ek bir yazılıma ihtiyaç duymadan temel görevleri yerine getirebilmesi için bir dizi dahili uygulama ve sistem aracıyla birlikte gelir. “Donatılar” olarak bilinen bu programlar, metin düzenlemeden resim yapmaya, ses kaydından sistem bakımına kadar geniş bir yelpazede işlevsellik sunar. Bu makalede, Windows 10’un en yaygın kullanılan donatılarını ve Sistem Geri Yükleme gibi kritik bir bakım aracının özelliklerini inceleyeceğiz.

Metin ve Belge Düzenleyiciler: Not Defteri ve WordPad

Windows, metin tabanlı çalışmalar için iki temel program sunar: Not Defteri ve WordPad. Not Defteri, en basit metin düzenleyicidir; yazı tipi ve boyutu değiştirme, belge yazdırma gibi temel işlevlere sahiptir. Ancak en önemli kısıtlaması, zengin metin formatlarını desteklememesi ve bu nedenle “metne resim ekleme” gibi işlemlerin yapılamamasıdır.

WordPad ise Not Defteri’ne göre daha gelişmiş bir kelime işlemci programıdır ve temel kullanım amacı “metin oluşturma” ve biçimlendirmektir. Resim ve basit grafikler eklemeye olanak tanır. WordPad programında bir belge kaydedilirken, varsayılan dosya uzantısı Zengin Metin Biçimi anlamına gelen “.rtf”‘dir. Programın “Görünüm” sekmesi altında Cetvel, Durum Çubuğu, Yakınlaştırma ve Ölçü Birimi gibi seçenekler bulunurken, “Kaydet” komutu Dosya menüsünde yer alır. Ayrıca, belge içindeki bir kelimeyi veya ifadeyi başka bir metinle otomatik olarak değiştirmeyi sağlayan işlev ise “Değiştir” komutudur.

Multimedya Araçları: Paint ve Ses Kaydedici

Windows Donatıları, basit multimedya görevleri için de pratik çözümler içerir. Bunlardan en bilineni olan Paint programının temel kullanım amacı “resim yapma” ve mevcut görseller üzerinde temel düzenlemeler gerçekleştirmektir.

Ses Kaydedici ise mikrofon aracılığıyla sesleri dijital olarak kaydetmeye yarar. Bu programa ulaşmak için izlenmesi gereken yol “Başlat -> Tüm Programlar -> Ses Kaydedicisi” şeklindedir. Kaydedilen sesler varsayılan olarak “.m4a” formatında bir dosya olarak kaydedilir. Program, kayda işaretleyici eklemek, sesi paylaşmak, yeniden adlandırmak veya silmek gibi işlemlere izin verirken; “sesin bir kısmını kopyalayıp yapıştırmak” gibi daha gelişmiş düzenleme yeteneklerine sahip değildir.

Sistem Koruma Aracı: Sistem Geri Yükleme

Windows, olası yazılım sorunlarına karşı güçlü bir koruma mekanizması olan Sistem Geri Yükleme aracını sunar. Bu aracın çalışabilmesi için sistemde daha önceden oluşturulmuş bir “geri yükleme noktası” olması gerekir. Bu noktalar sistem tarafından otomatik olarak veya kullanıcı tarafından manuel olarak oluşturulabilir. Geri yükleme işlemi başlatıldığında, sistem dosyaları, sürücüler ve programlar seçilen tarihteki durumlarına geri döner. Bu işlemle ilgili en yaygın yanlış kanılardan biri, kişisel dosyaların da silineceğidir. Ancak bu doğru değildir; “geri yükleme işlemi belgeleri etkiler” ifadesi yanlıştır. Kişisel dosyalarınız, fotoğraflarınız ve belgeleriniz bu işlemden etkilenmez.

Sonuç

Windows 10’un dahili donatıları ve sistem araçları, kullanıcıların günlük dijital ihtiyaçları için pratik ve erişilebilir çözümler sunar. Not Defteri ve WordPad ile metin işlemleri, Paint ve Ses Kaydedici ile temel multimedya görevleri kolayca yerine getirilebilirken, Sistem Geri Yükleme aracı da işletim sisteminin kararlılığını korumak için hayati bir güvence sağlar.

1. Aşağıdaki işlemlerden hangisi not defteri programında yapılamaz?

A) Metne resim ekleme
B) Yazı tipini değiştirme
C) Yazı boyutunu değiştirme
D) Belge yazdırma
E) Sözcük kaydırma

Cevap : A) Metne resim ekleme

Açıklama : Not Defteri, yalnızca metin oluşturmak için kullanılan basit bir kelime işlemcidir. Bu nedenle grafik ve resim bileşenleri kullanılamaz.

2. WordPad programında bir belge kaydedilirken varsayılan dosya uzantısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) .txt
B) .rtf
C) .doc
D) .xls
E) .pdf

Cevap : B) .rtf

Açıklama : WordPad programında kaydedilen belgenin varsayılan dosya uzantısı .rtf’dir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Windows Tüm Programlar bölümündeki Paint programının kullanım amacıdır?

A) Metin oluşturma
B) Sunum hazırlama
C) Veri depolama
D) Hesaplama yapma
E) Resim yapma

Cevap : E) Resim yapma

Açıklama : Paint, resim ve grafik düzenleyici bir programdır. Bu program ile resimler çizilebilir veya başka bir ortamdan alınan resimler üzerinde değişiklikler yapılabilir.

4. Aşağıdakilerden hangisi ses kaydedicisi programını görüntülemek için izlenmesi gereken yoldur?

A) Başlat -> Tüm Programlar -> Ses Kaydedicisi
B) Başlat -> Tüm Programlar -> Ses -> Ses Kaydedicisi
C) Başlat -> Tüm Programlar -> Eğlence -> Ses Kaydedicisi
D) Başlat -> Tüm Programlar -> Sistem ->Ses Kaydedicisi
E) Başlat -> Tüm Programlar -> Sistem Araçları-> Ses Kaydedicisi

Cevap : A) Başlat -> Tüm Programlar -> Ses Kaydedicisi

Açıklama : Ses kaydedicisi programını çalıştırmak için izlenmesi gereken yol Başlat > Tüm Programlar > Ses Kaydedicisi şeklindedir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sistem geri yükleme ile doğru değildir?

A) Sistemi geri yüklemek için geri yükleme noktasının olması gerekir.
B) Geri yükleme noktası otomatik olarak oluşturulabilir.
C) Geri yükleme işleminde program ve sürücüler etkilenir.
D) Geri yükleme işlemi belgeleri etkiler.
E) Birden fazla geri yükleme noktası oluşturulabilir.

Cevap : D) Geri yükleme işlemi belgeleri etkiler.

Açıklama : Sistem geri yükleme işlemi, kullanıcı tarafından kaydedilen belgeler, kişisel bilgiler veya sık kullanılanlar listesi gibi verileri etkilemez. Sadece sistem dosyaları, programlar ve sürücüler eski haline döner.

6. Aşağıdakilerden hangisi .m4a formatında dosya kaydeder?

A) Not Defteri
B) WordPad
C) Ses Kaydedici
D) Paint
E) Word

Cevap : C) Ses Kaydedici

Açıklama : Ses Kaydedici programı, dijital ses kayıtlarını .m4a formatında dosyalar olarak kaydeder.

7. Aşağıdakilerden hangisi ses kaydediciden yapılabilen işlemlerden biri değildir?

A) İşaretleyici eklemek
B) Sesi paylaşmak
C) Sesin bir kısmını kopyalayıp yapıştırmak
D) Ses kayıt ismini değiştirmek
E) Sesi silmek

Cevap : C) Sesin bir kısmını kopyalayıp yapıştırmak

Açıklama : Ses kaydedici programı ile ses kaydını paylaşma, silme, ismini değiştirme ve kırpma işlemleri yapılabilirken, sesin bir kısmını kopyalayıp yapıştırma işlemi gibi ileri düzey düzenleme fonksiyonları programda bulunmaz.

8. Aşağıdakilerden hangisi görünüm sekmesindende değildir?

A) Cetvel
B) Durum çubuğu
C) Yakınlaştır
D) Ölçü birimi
E) Kaydet

Cevap : E) Kaydet

Açıklama : Görünüm sekmesinde yakınlaştır, göster/gizle ve ayarlar grupları yer alır. Bu gruplar altında cetvel, durum çubuğu, ölçü birimi ve yakınlaştırma gibi seçenekler bulunur. Kaydet ise dosya menüsünde yer alan bir komuttur.

9. Aşağıdakilerden hangisi WordPad programının kullanım amacıdır?

A) Metin oluşturma
B) Sunum hazırlama
C) Veri depolama
D) Hesaplama yapma
E) Resim yapma

Cevap : A) Metin oluşturma

Açıklama : WordPad, metin oluşturmak, resim, grafik ve metin biçimlendirme işlemlerini destekleyen bir kelime işlemci programıdır.

10. Aşağıdakilerden hangisi belge içerisinde bir metnin başka bir metin ile otomatik olarak değiştirilmesini sağlayan işlevdir?

A) Bul
B) Yerine koy
C) Değiştir
D) Ara bul değiştir
E) Otomatik değiştir

Cevap : C) Değiştir

Açıklama : Bir metin içerisinde bir kelimeyi veya ifadeyi başka bir kelimeyle değiştirmek için Değiştir komutu kullanılır.