Sporda Teknoloji Kullanımı 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Spor, bireysel ve toplumsal gelişimin önemli bir parçasıdır. Öğrenme veya gözlem yoluyla elde edilen gerçekler “bilgi” olarak tanımlanırken, “bilim” ise evrendeki olguları inceleyen sistemli bilgi topluluğudur. Bilimin en önemli özelliklerinden biri “seçici” olmasıdır; her bilim dalı kendi konusuyla ilgili olguları seçer ve inceler. Bu bağlamda spor bilimleri, spor olgusunu bilimsel yöntemlerle ele alır. Bu makalede, sporun bilimsel yönleri, Türkiye’deki yönetim tarihi ve ergonomi gibi destekleyici disiplinler incelenecektir.

Spor İşletmeleri ve Tesisleri

Spor faaliyetleri, farklı mekân ve organizasyon yapıları içinde gerçekleşir. Belirli spor branşları için tasarlanmış, özel donanımlara sahip alanlara “spor tesisleri” denir. İşletme yapısı gerektirmeyen, dağcılık veya kano gibi doğal alanlarda yapılan faaliyetlere imkan sağlayan yerler ise “Sporlaştırılmış Doğal ve Kentsel Alanlar” olarak adlandırılır. Spor işletmeleri, sahiplik yapılarına göre “kamu” ve “özel” işletmeler olarak sınıflandırılabilir. Spor işletmelerinin temel özellikleri arasında mal ve hizmet üretimi amacıyla faaliyette bulunmak ve gerekli üretim unsurlarını bulundurmak yer alır.

Türkiye’de Spor Yönetimi ve Olimpizm

Türkiye’de sporun yasal ve idari yapısı zaman içinde evrim geçirmiştir. Spora ilk kez “1982 Anayasası”nda yer verilmiştir. Kurthan Fişek’e göre, Cumhuriyet dönemi spor yönetimi farklı aşamalardan geçmiştir; 1946 sonrası Gençlik ve Spor Bakanlığı dönemi, kitlesel ve savaş sporlarındaki zorunlu uygulamaların sona erdiği bir dönemi ifade eder. Uluslararası düzeyde ise sporun zirvesi Olimpiyat Oyunlarıdır. Modern Olimpiyatların kurucusu Pierre de Coubertin’in benimsediği ve oyunların mottosu haline gelen “CITIUS, ALTIUS, FORTIUS” sözü, “Daha süratli, daha yükseğe, daha kuvvetli” anlamına gelir.

Spor Bilimleri ve Araştırma Yöntemleri

Spor bilimleri, diğer bilim dalları gibi hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerini kullanır. Sayısal verilere ve ölçüme dayanan nicel araştırmalar, genellikle hipotez test etmek için “tümdengelim” yaklaşımını izler; “tümevarım” ise nitel araştırmaların özelliğidir. Spor bilimleri, sporun toplumsal yönlerini de inceler; örneğin insanlarda var olan “suç korkusu” hakkında açıklama yapmak “sosyal bilimler” alanına girer.

Ergonomi ve İş Güvenliği

Ergonomi, insan, makine ve çevre uyumunu inceleyerek çalışanın sağlığını korumayı ve verimliliği artırmayı amaçlar; “araç gereçlerin minimum kullanılmasını sağlamak” gibi bir amacı yoktur. Türkiye’de ergonomi ile ilgili ilk akademik gelişme, 1971 yılında İTÜ’de bu alanın bir ders olarak verilmesidir. Ergonominin de bir parçası olduğu iş sağlığı ve güvenliği alanında “tehlike”, bir çalışana veya iş yerine zarar verme potansiyeli olarak tanımlanır.

Sonuç

Sporda teknoloji kullanımı, sporcunun performansını etkileyen faktörlerin analizinden, tesis yönetimine kadar geniş bir alanı kapsar. Sporcunun performansını etkileyen nem ve sıcaklık gibi dışsal faktörlerin yanı sıra, “yorgunluk” gibi içsel faktörler de bulunur. Ata sporumuz olan “güreş” gibi geleneksel dallardan modern spor organizasyonlarına kadar tüm alanlarda, bilimsel ve teknolojik yaklaşımlar sporun gelişimine katkı sağlamaktadır.

1. Kitlesel sporlar ve savaş sporları alanındaki zorunlu uygulamalara son verilmiştir. Spor yönetimi günümüzdeki biçimini almaya başlamıştır.
Fişek (1983)’e göre cümlede bahsedilen dönem hangisidir?

A) TİCİ dönemi
B) 1936 Beden Terbiyesi dönemi
C) 1946 sonrası Gençlik ve Spor Bakanlığı dönemi
D) Türk Spor Kurumu dönemi
E) Spor Genel Müdürlüğü dönemi

Cevap : C) 1946 sonrası Gençlik ve Spor Bakanlığı dönemi

Açıklama :

2. Bir veya birden fazla spor branşı için tasarlanmış, planlanmış ve malzeme tedarik edilmiş, içinde sadece spora özgü donanımıyla spor yapılan alanlar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Spor kulüpleri
B) Spor aletleri
C) Spor malzemeleri
D) Spor tesisleri
E) Spor dernekleri

Cevap : D) Spor tesisleri

Açıklama : Bir veya birden fazla spor branşı için tasarlanmış, özel donanımlarla spor yapılan alanlar **Spor Tesisleri** olarak adlandırılır.

3. Herhangi bir işletme yapısı gerektirmeden dizayn edilen spor aktiviteleri için imkan sağlayan alanlardır. Dağcılık, yelken, kano gibi sporlar doğal alanlarda yapılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi cümleyi tanımlayan spor işletmeleridir?

A) Seyircili spor işletmeleri
B) Açık spor işletmeleri
C) Sporlaştırılmış Doğal ve Kentsel Alanlar
D) Özel spor işletmeleri
E) Seyircisiz spor işletmeleri

Cevap : C) Sporlaştırılmış Doğal ve Kentsel Alanlar

Açıklama : İşletme yapısı gerektirmeyen ve dağcılık, kano gibi doğal alanlarda yapılan spor aktiviteleri için imkan sağlayan alanlar **Sporlaştırılmış Doğal ve Kentsel Alanlar** olarak tanımlanır.

4. Aşağıdakilerden hangisi kurumlara göre sınıflandırılan spor işletmeleri arasında yer alır?

A) Açık-kapalı
B) Kamu-Özel
C) Seyircili-seyircisiz
D) Seyircisiz-Kamu
E) Özel-doğal

Cevap : B) Kamu-Özel

Açıklama : Spor işletmeleri **kurumlara göre** (sahiplik/yönetim açısından) **Kamu** spor işletmeleri ve **Özel** spor işletmeleri olarak sınıflandırılır. Diğerleri mekana, seyirciye veya alana göre yapılan sınıflandırmalardır.

5. Pierre de Coubertin’in kendisi için benimsediği ve olimpiyat oyunlarının sözü olan CITIUS, ALTIUS ve FORTIUS’un anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Daha ileri, daha hızlı, daha yükseğe
B) Daha hızlı, daha azimli, daha ileri
C) Daha süratli, daha yükseğe, daha kuvvetli
D) Daha süratli, daha hızlı, daha başarılı
E) Daha hızlı, daha çok, daha başarılı

Cevap : C) Daha süratli, daha yükseğe, daha kuvvetli

Açıklama : Olimpiyatların Latince mottosu **CITIUS (Daha Süratli), ALTIUS (Daha Yükseğe) ve FORTIUS (Daha Kuvvetli)** anlamına gelir.

6. İnsanlarda var olan suç korkusu hakkında açıklama yapmak hangi bilim dalı alanına girmektedir?

A) Fizik
B) Doğa bilimleri
C) Siyaset bilimleri
D) Biyoloji
E) Sosyal bilimler

Cevap : E) Sosyal bilimler

Açıklama : İnsan davranışları, sosyal olgular ve korku gibi toplumsal/psikolojik konular hakkında açıklama yapmak **Sosyal Bilimler** (özellikle Sosyoloji, Psikoloji, Kriminoloji) alanına girer.

7. Spora ilk kez hangi tarihli anayasada yer verilmiştir?

A) 1961 Anayasası
B) 2002 Anayasası
C) 2016 Anayasası
D) 1982 Anayasası
E) 1992 Anayasası

Cevap : D) 1982 Anayasası

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi ergonomi biliminin amaçları arasında yer almaz?

A) Üretim verimliliğinin en üst düzeye çıkmasını sağlamak
B) Çalışanı gereksiz zorlanmalardan korumak
C) Bireyin fiziksel ve mental sağlığını korumak
D) Araç gereçlerin minimum kullanılmasını sağlamak
E) İnsanın mutlu olmasını sağlamak

Cevap : D) Araç gereçlerin minimum kullanılmasını sağlamak

Açıklama : Ergonomi, sistemleri insan ihtiyaçlarına göre tasarlayarak verimliliği, sağlığı ve mutluluğu artırmayı amaçlar. **Araç gereçlerin minimum kullanılmasını sağlamak** ergonominin değil, maliyet düşürmeye yönelik bir yaklaşımın amacı olabilir.

9. İş yerinde olan veya dışarıdan gelebilecek, çalışanı ya da iş yerini etkileme ihtimali olan zarar veya hasar verme potansiyeli olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uyarı
B) Tehlike
C) Yaralanma
D) Ikaz
E) Risk

Cevap : B) Tehlike

Açıklama : **Tehlike** (Hazard), iş yerinde olan veya dışarıdan gelebilecek, çalışana veya iş yerine **zarar veya hasar verme potansiyeli** taşıyan her şeyi ifade eder. Risk ise bu tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve sonuçlarının şiddetidir.

10. Aşağıdakilerden hangisi spor bilimlerinin taşıması gereken ölçütler arasında yer almaz?

A) Spor bilimlerinin dili evrensel kavramları ve bunların karşılıklarını içeren ulusal bilim dili üzerine kurulmalıdır.
B) Spor bilimlerinin dili evrensel kavramları ve bunların karşılıklarını içeren uluslararası bilim dili üzerine kurulmalıdır.
C) Spor bilimleri genel veya kendi alanlarına özgü yöntemler geliştirmelidir.
D) Spor bilimlerinin özgün ve bilimsel yapısı ile özdeşleşmiş bir konusu olmalıdır.
E) Spor bilimlerinin kendine özgü tarihi olmalıdır.

Cevap : B) Spor bilimlerinin dili evrensel kavramları ve bunların karşılıklarını içeren uluslararası bilim dili üzerine kurulmalıdır.

Açıklama :

11. “Evrende olup biten olgular, çeşit ve sayı açısından sonsuzdur. Her bilim, kendi konusuyla ilgili olguları bunların içinden seçer ve diğerleriyle ilgilenmezler. Matematik matematikle, fizik fizikle ilgili soruları incelemektedir.”
Yukarıdaki metinde bilimin hangi özelliğinden bahsedilmektedir?

A) Bilim genelleyicidir.
B) Bilim seçicidir.
C) Bilim kesindir.
D) Bilim eleştiricidir.
E) Bilim soyutlayıcıdır.

Cevap : B) Bilim seçicidir.

Açıklama : Metin, her bilimin kendi konusuyla ilgili olguları sonsuz olgular arasından **seçtiğini** ve diğerleriyle ilgilenmediğini belirterek **Bilimin Seçiciliği** özelliğini vurgulamaktadır.

12. A. Mal ve hizmet üretimi amacıyla faaliyette bulunmak
B. Gerekli üretim unsurlarını bulundurmak
C. Bireylerin spor yapacakları ücreti sağlamak
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri spor işletmelerinin özellikleri arasımda yer alır?

A) B ve C
B) Yalnız A
C) Yalnız B
D) A ve C
E) A ve B

Cevap : E) A ve B

Açıklama : Spor işletmeleri, **Mal ve hizmet üretimi amacıyla faaliyette bulunmak** (A) ve bu faaliyeti gerçekleştirmek için **Gerekli üretim unsurlarını bulundurmak** (B) gibi genel işletme özelliklerine sahiptirler. Bireylerin spor yapacakları ücreti sağlamak (C) ise işletmenin amacı değil, hizmeti kullanıcının ödediği ücrettir.

13. Aşağıdakilerden hangisi uluslararası çapta düzenlenen spor organizasyonlarının amaçları arasında yer almaz?

A) Sağlıklı bireyler yetiştirmek
B) Siyasi üstünlükleri göstermek
C) Ülkenin tanıtımını yapmak
D) Dostluk ve barışa katkı sağlamak
E) Maddi kazanç sağlamak

Cevap : A) Sağlıklı bireyler yetiştirmek

Açıklama :

14. İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütününe verilen ad, öğrenme, araştırma veya gözlem yolu ile elde edilen gerçek olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Öğrenme
B) Deneyim
C) Bilim
D) Bilgi
E) Bilimsel bilgi

Cevap : D) Bilgi

Açıklama : İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütününe verilen ad, öğrenme, araştırma veya gözlem yolu ile elde edilen gerçek **Bilgi** olarak tanımlanır.

15. Aşağıdakilerden hangisi mekânsal açıdan spor işletmeleri arasında yer alır?

A) Kamu spor işletmeleri
B) Özel spor işletmeleri
C) Seyircisiz spor işletmeleri
D) Seyircili spor işletmeleri
E) Sporlaştırılmış doğal ve kentsel mekânlar

Cevap : E) Sporlaştırılmış doğal ve kentsel mekânlar

Açıklama : **Mekânsal açıdan** yapılan sınıflandırmalar genellikle tesisleri ve alanları kapsar. **Sporlaştırılmış doğal ve kentsel mekânlar** mekânsal sınıflandırma içinde yer alır. Diğerleri kurumsal (A, B) veya faaliyet (C, D) bazlı sınıflandırmalardır.

16. Aşağıdakilerden hangisi Fişek’in Cumhuriyet dönemi spor yönetimi aşamalarından değildir?

A) 1956-1958 Spor Genel Müdürlüğü Dönemi
B) 1946 sonrası Gençlik ve Spor Bakanlığı Dönemi
C) 1922-1936 TİCİ dönemi
D) 1936-1938 Türk Spor Kurumu dönemi
E) 1939-1945 Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü Dönemi

Cevap : A) 1956-1958 Spor Genel Müdürlüğü Dönemi

Açıklama :

17. Nicel araştırmalarla ilgili verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?

A) Ölçmeyi amaçlar ve ölçüm yapar.
B) Tümdengelim yaklaşımı izler.
C) Tümevarım yaklaşımı izler.
D) Sonuçlar sayılarla açıklanır.
E) Deneysel ortamlarda yapılır.

Cevap : C) Tümevarım yaklaşımı izler.

Açıklama : **Nicel (Kantitatif) araştırmalar**, teori ve hipotezleri test etmeyi amaçladığı için genellikle **Tümdengelim** (dedüktif) yaklaşımı izler. **Tümevarım** (endüktif) yaklaşımı ise Kalitatif (Nitel) araştırmaların özelliğidir.

18. Ata sporu olarak nitelendirilen spor hangisidir?

A) Güreş
B) Binicilik
C) Yüzme
D) Okçuluk
E) Eskrim

Cevap : A) Güreş

Açıklama : Güreş, Türk kültüründe en eski ve en yaygın olarak bilinen **Ata Sporu**’dur. (Binicilik ve Okçuluk da ata sporları olsa da, şıklarda Güreş öncü olarak kabul edilir.)

19. Aşağıdakilerden hangisi performansı etkileyen dışsal faktörler arasında ver almaz?

A) Nem
B) Yükseklik
C) Beslenme
D) Sıcaklık
E) Yorgunluk

Cevap : E) Yorgunluk

Açıklama : Performansı etkileyen dışsal faktörler çevreyle ilgilidir (Nem, Yükseklik, Sıcaklık). **Yorgunluk** ve **Beslenme** ise bireyin **içsel (fizyolojik/mental)** faktörleri arasında yer alır.

20. Tarihsel olarak ülkemizde ergonomi ile ilgili ilk gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) İTÜ’de 1971 yılında ders olarak verilmesi
B) Ergonomik kurul oluşturulması
C) Ergonomi kitabının basılması
D) Ergonomi Derneği kurulması
E) İstanbul Ergonomi Sempozyumu

Cevap : A) İTÜ’de 1971 yılında ders olarak verilmesi

Açıklama : Türkiye’de ergonomi ile ilgili ilk gelişme, tarihsel olarak **1971 yılında İTÜ’de ders olarak verilmesi** ile başlamıştır.