Fair Play 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Fair Play, sporun sadece fiziksel bir mücadele değil, aynı zamanda ahlaki ve etik bir değerler sistemi olduğunu vurgulayan bir kavramdır. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ben sporcunun zeki, çevik ve ahlaklısını severim” sözü, sporcuda “ahlakın vazgeçilmez bir unsur olduğuna” dikkat çeker. Antik Çağ’da sadece zafer kazananın övüldüğü anlayışın aksine, modern spor anlayışı kaybedene saygıyı ve dürüst oyunu esas alır. Bu makalede, Fair Play’in tarihsel gelişimi, Türkiye’deki kurumsal yapısı ve örnek davranışlar incelenecektir.

Fair Play Kavramı ve İlkeleri

Fair Play, dürüst oyun, vicdanın sesini duyma ve centilmenlik gibi kavramları içerir; “hırslara göre hareket etme” bu kavramın dışındadır. Spor etiği, adalet, saygı, sorumluluk ve bütünlük gibi erdemlere dayanırken, “sevgi” bu etik erdemler listesinde yer almaz. Fair Play’in yaygınlaşması için en dinamik ilişki içinde olduğu alan “Eğitim”dir.

Finansal Fair Play: Spor kulüplerinin mali sürdürülebilirliğini hedefler. İşletmenin devamlılığı için “denetçi tarafından verilen görüşün olumsuz ya da şartlı olmaması” gibi kriterler aranır.

Türkiye’de Fair Play’in Kurumsallaşması

Türkiye’de Fair Play’e ilişkin çalışmalar, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi (TMOK) bünyesinde başlamıştır. İlk kurumsal yapılanma olan “Fair Play Komisyonu”, 1981 yılında kurulmuştur. Komisyonun ana hedefi, Fair Play ruhunu yaymak ve özendirmektir; “uymayanları cezalandırmak” birincil görevi değildir. Ülkemizde Fair Play alanındaki önemli eserlerden biri olan “Sporda Erdemlilik ve Sportmenlik” kitabı, 1974 yılında yayımlanmıştır.

Örnek Fair Play Davranışları

Türk spor tarihinde birçok Fair Play örneği bulunmaktadır:

• Mustafa Denizli: Altay Spor Kulübü’nün teklifini, alacağı ücretin “Mehmetçik Vakfı ve şehit ailelerine bağışlanması” şartıyla kabul etmiştir.
• İsmet Karababa: 1983 yılında yaptığı adil davranışla dünyanın en centilmen sporcusu seçilmiştir.
• Yıldırımspor U15 Takımı: 2013 yılında, maddi imkansızlıklar nedeniyle maça gelemeyen rakibini kendi araçlarıyla taşıyarak örnek bir davranış sergilemiştir.
• Denizlispor: Taraftarlarını centilmenliğe davet ederek stadyumdaki tel örgüleri kaldıran kulüptür.

Uluslararası Spor Kuruluşları ve Tarihsel Olaylar

Dünya sporunu yöneten ve denetleyen önemli kuruluşlar vardır:

• WADA: Dünya Anti Doping Ajansı’dır.
• UEFA: Avrupa Futbol Federasyonları Birliği’dir.
• Modern Olimpiyatlar: Uluslararası rekabeti artırmayı değil, barış, dostluk ve iyi niyeti geliştirmeyi amaçlar. 1936 Berlin Olimpiyatları, Jesse Owens’ın Hitler ile karşı karşıya geldiği tarihi bir organizasyondur.

Spor Yönetimi ve Maliyetler

Spor kulüplerinin gelirleri, faaliyet türüne göre ayrılır. “Reklam gelirleri” genellikle esas faaliyet gelirleri arasında yer alırken; temettüler, kira gelirleri ve sübvansiyonlar diğer faaliyet gelirleri kapsamında değerlendirilir.

1. Altay Spor Külübü’nün teklifini, alacağı ücretin Mehmetçik Vakfı ve şehit ailelerine bağışlanması şartıyla kabul eden ve bu örnek davranışından ötürü büyük fair play ödülüne layık görülen teknik direktörümüz kimdir?

A) Ersun Yanal
B) Fatih Terim
C) Şenol Güneş
D) Mustafa Denizli
E) Aykut Kocaman

Cevap : D) Mustafa Denizli

Açıklama : Altay Spor Kulübü’nün teklifini, alacağı ücreti Mehmetçik Vakfı ve şehit ailelerine bağışlanması şartıyla kabul eden teknik direktör **Mustafa Denizli**’dir ve bu davranışıyla fair play ödülüne layık görülmüştür.

2. Sadece zafer kazanan övülmekte, buna karşın kaybedenle, elinden geleni yapmış olmasına rağmen alay edilmektedir.
Bu gibi davranışlar hangi çağda yer almaktadır?

A) Orta Çağ
B) İlk Çağ
C) Yeni Çağ
D) Modern Çağ
E) Antik Çağ

Cevap : E) Antik Çağ

Açıklama : Antik Yunan ve Roma dönemlerini kapsayan **Antik Çağ**’da, spor müsabakalarında genellikle sadece **zafer kazanan** övülür, kaybeden ise küçümsenirdi.

3. Fair Play Komisyonu’nun ana hedefi aşağıdakilerden hangisi değildir?

A) Fair play sözünü, ruhunu Türkiye’nin en ücra köşesine kadar duyurmak
B) Topluma fair playi yaşam biçimi olarak kabul ettirmek
C) Fair playe uymayanları cezalandırmak
D) Toplumsal ve sportif alanda Türk halkını fair playe özendirmek
E) Fair playe ilişkin çalışmaları yürütmek

Cevap : C) Fair playe uymayanları cezalandırmak

Açıklama : Fair Play Komisyonu’nun ana hedefleri fair play ruhunu yaymak, yaşam biçimi olarak kabul ettirmek ve özendirmektir (A, B, D, E). Komisyonun birincil görevi **cezalandırmak** (C) değil, **ödüllendirmek** ve **bilinçlendirmektir**.

4. Sporda Erdemlilik ve Sportmenlik adlı eser kaç yılında yayımlanmıştır?

A) 1973
B) 2002
C) 1974
D) 1988
E) 1987

Cevap : C) 1974

Açıklama : **Sporda Erdemlilik ve Sportmenlik** adlı eser **1974** yılında yayımlanmıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi başabaş hesaplamasında kullanılan gelir kalemlerinden diğer faaliyet gelirleri arasında yer almaz?

A) Alınan temettüler
B) Reklam gelirleri
C) Kira gelirleri
D) Ödenekler
E) Sübvansiyonlar

Cevap : B) Reklam gelirleri

Açıklama : Başabaş hesaplamasında kullanılan gelir kalemlerinden **Reklam gelirleri** (B) genellikle kulüplerin **esas faaliyet gelirleri** arasında yer alır. Alınan temettüler, kira gelirleri, ödenekler ve sübvansiyonlar ise diğer faaliyet gelirleri (kulübün ana spor faaliyetleri dışında kalan) arasında değerlendirilebilir.

6. Fair Play ile arasında Hareketli ve Dinamik bir ilişki bulunan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Antrenörlük
B) Eğitim
C) Sportmenlik
D) Centilmenlik
E) Aile

Cevap : B) Eğitim

Açıklama : Fair Play’in bir davranış biçimi, ahlak ve değerler sistemi olması nedeniyle, bu kavramın yaygınlaşması ve içselleştirilmesi için **Eğitim** (B) ile arasında **Hareketli ve Dinamik** bir ilişki bulunmaktadır.

7. Finansal fair play çerçevesinde İşletmenin devamlılığı nasıl sağlanır?

A) Öz sermayesi negatif olmamalıdır.
B) Vadesi geçmiş olan vergi, maaş, transfer borçları olmamalıdır.
C) Gelirler ve giderler denk olmalıdır.
D) Çalışanlara ödenen ücret gelirlerinin yüzde 70 ini aşmamalıdır.
E) Denetçi tarafından verilen görüş olumsuz ya da şartı olmamalıdır.

Cevap : E) Denetçi tarafından verilen görüş olumsuz ya da şartı olmamalıdır.

Açıklama :

8. Dünya Anti Doping Ajansı aşağıdakilerden hangisidir?

A) FIFA
B) IOC
C) WHO
D) ECRI
E) WADA

Cevap : E) WADA

Açıklama : Dünya Anti Doping Ajansı’nın kısaltılmış hali **WADA** (World Anti-Doping Agency)’dır.

9. Jesse Owens’in Hitler’le karşı karşıya geldiği olimpiyatın tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1956
B) 1836
C) 1946
D) 1926
E) 1936

Cevap : E) 1936

Açıklama : Amerikalı siyahi atlet **Jesse Owens**’ın, Adolf Hitler’in ev sahipliğinde dört altın madalya kazandığı olimpiyatın tarihi **1936** (Berlin Olimpiyatları)’dır.

10. 2013 senesinde hangi futbol takımımız play-off mücadelesinde maddi imkansızlıklar nedeniyle maça çıkamayacağını açıklayan rakibine kendi minibüsleri ile maçın oynanacağı sahaya taşımaları sonucu rakibi olan Yazılıkspor’un maça çıkmasını sağlayıp çok önemli bir fair play davranışı sergilemiştir?

A) Yıldırımspor U15 takımı
B) Galatasaray U15 takımı
C) Giresunspor U15 takımı
D) Yenibosnaspor U15 takımı
E) Bahçelievlerspor U15 takımı

Cevap : A) Yıldırımspor U15 takımı

Açıklama : 2013’te Yıldırımspor U15 takımı, play-off mücadelesinde yazılı rakipleri Yazılıkspor’un “maddi imkansızlıklar nedeniyle maça çıkamayacaklarını” açıklamasının ardından, kendi minibüsleriyle rakip takımı maça taşımış ve fair play ödülü kazanmıştır.

11. Türkiye’de Fair Play’e ilişkin ilk kurumsal yapılanma ne zaman oluşturulmuştur?

A) 1988
B) 1978
C) 1981
D) 1992
E) 1996

Cevap : C) 1981

Açıklama : Türkiye’de Fair Play’e ilişkin ilk kurumsal yapılanma, **1981** yılında Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi (TMOK) bünyesinde oluşturulmuştur.

12. Aşağıdakilerden hangisi spor etik kavramının içerdiği erdemlerden değildir?

A) Adalet
B) Sevgi
C) Saygı
D) Sorumluluk
E) Bütünlük

Cevap : B) Sevgi

Açıklama : Spor etiği kavramının içerdiği temel erdemler arasında **Adalet, Saygı, Sorumluluk, Dürüstlük ve Bütünlük** (E) yer alır. **Sevgi** (B) ise spor etiğinin doğrudan içerdiği bir erdem değildir.

13. Aşağıdakilerden hangisi fair play kavramını içermez?

A) Doğrudan yana olma becerisi
B) Dürüst oyun
C) Vicdanın sesini duyma
D) Hırslara göre hareket etme
E) Sporda centilmenlik

Cevap : D) Hırslara göre hareket etme

Açıklama : Fair Play; dürüstlük (B), vicdan (C), centilmenlik (E) ve doğrudan yana olma (A) gibi etik değerleri içerir. **Hırslara göre hareket etme** (D) ise Fair Play’in gerektirdiği etik sınırların aşılması ve kazanma arzusunun ön plana çıkması anlamına gelir.

14. Aşağıdakilerden hangisi centilmenlik örneği göstererek ve taraftarlarını centilmenliğe davet ederek stadyumda bulunan tel örgüleri kaldıran futbol takımıdır?

A) Beşiktaş JK
B) Denizlispor
C) Eskişehirspor
D) Fenerbahçe
E) Galatasaray

Cevap : B) Denizlispor

Açıklama :

15. Türkiye’de fair playe ilişkin Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi tarafından oluşturulan ilk kurumsal yapılanma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fair Play Komisyonu
B) Türkiye Fair Play Derneği
C) Türkiye Milli Fair Play Merkezi
D) Türkiye Adil Oyun Derneği
E) Türkiye Fair Play Şurası

Cevap : A) Fair Play Komisyonu

Açıklama : Türkiye’de fair playe ilişkin **Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi** (TMOK) tarafından oluşturulan ilk kurumsal yapılanma **Fair Play Komisyonu**’dur (1981).

16. Antrenörlerin etik kurallara uygun oluşturacağı eylem planları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Sporcuları etik kurallar açısından geliştirmeye odaklanan felsefenin benimsenmesi
B) Yerleşik davranış kurallarının (toplumsal kuralların) öğretilmesi ve rol model olunması
C) Sporcuların geçmişine eylem planı hazırlanırken dikkat edilmesi
D) Çaba ve öğrenmeyi ödüllendiren bir ortamların geliştirilmesi
E) Hazırlanan programların sporcuların ihtiyaçlarına göre belirlenmesi

Cevap : C) Sporcuların geçmişine eylem planı hazırlanırken dikkat edilmesi

Açıklama : Antrenörlerin etik kurallara uygun eylem planları, sporcuların **ihtiyaçlarına göre** program hazırlamayı (E), etik felsefeyi benimsemeyi (A), rol model olmayı (B) ve çabayı ödüllendirmeyi (D) içerir. **Sporcuların geçmişine dikkat edilmesi** (C) ise daha çok bireysel gelişim takibiyle ilgili olup, etik kurallara uygun eylem planlarının doğrudan bir parçası değildir.

17. 1983 yılında yapmış olduğu adil davranıştan dolayı o dönemde dünyanın en centilmen sporcusu olarak isimlendirilen sporcumuz kimdir?

A) İsmet Karababa
B) İsmet Badem
C) Sinan Şamil Sam
D) Naim Süleymanoğlu
E) Kenan Sofuoğlu

Cevap : A) İsmet Karababa

Açıklama : **1983 yılında** yapmış olduğu adil davranıştan dolayı dünyanın en centilmen sporcusu olarak isimlendirilen sporcu, güreşçi **İsmet Karababa**’dır.

18. Ulu önder Mustafa Kemal ATATÜRK, “‘… Spor yalnız beden kabiliyetinin bir üstünlüğü sayılmaz. İdrak ve ahlak da bu işe yardım eder. Zekâ ve kavrayışı kısa olan kuvvetliler, zekâ ve kavrayışı yerinde olan daha az kuvvetlilerle başa çıkamazlar. Ben sporcunun zeki, çevik ve ahlaklısını severim” sözleriyle aşağıdakilerden hangisine dikkat çekmiştir?

A) Sporcuda ahlakın vazgeçilmez bir unsur olduğuna
B) İdrak ve kabiliyete
C) Beden gücü ve sporcu arasındaki ilişkiye
D) Sporda yeteneğin önemine
E) Sporcuda zindelik ve gücün neden önemli olduğuna

Cevap : A) Sporcuda ahlakın vazgeçilmez bir unsur olduğuna

Açıklama : Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözleri, sporun sadece **beden gücü** ile sınırlı olmadığını, aynı zamanda **idrak ve ahlakın** da sporda belirleyici olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, **sporcuda ahlakın vazgeçilmez bir unsur olduğuna** dikkat çekmektedir.

19. Avrupa Futbol Federasyonları Birliği’nin kısaltılmış hali aşağıdakilerden hangisidir?

A) WHO
B) FIFA
C) TMOK
D) UEFA
E) WADA

Cevap : D) UEFA

Açıklama : Avrupa Futbol Federasyonları Birliği’nin kısaltılmış hali **UEFA** (Union of European Football Associations)’dır.

20. Aşağıdakilerden hangisi modern olimpiyat oyunlarının düzenleme amaçları arasında yer almaz?

A) Uluslararası evrensel bir iyi niyet ortamı yaratmak ve geliştirmek amacı ile olimpizm prensiplerini dünyaya yaymak
B) Spor yapmanın amacının, insanın bedensel olduğu kadar beyinsel gelişmesinde de katkısı olduğunu anlatmak
C) Dünya’nın dört köşesindeki sporcu gençliği, olimpiyat oyunları dediğimiz büyük spor şöleninde bir araya getirmek
D) Uluslararası rekabeti arttırıcı çalışmaların yapılacağı bir platform oluşturmak
E) Daha iyi ve barışçı bir dünya için, gençlerin spor yoluyla birbirlerini anlamaları ve dost olmaları imkânlarını yaratmak

Cevap : D) Uluslararası rekabeti arttırıcı çalışmaların yapılacağı bir platform oluşturmak

Açıklama : Modern olimpiyat oyunlarının amaçları; evrensel iyi niyet (A), bütüncül gelişim (B), sporcuları bir araya getirme (C) ve barış/dostluk ortamı yaratmaktır (E). **Uluslararası rekabeti arttırıcı çalışmaların** yapılacağı bir platform oluşturmak (D), olimpiyatların **barış ve dostluk** ilkesiyle çeliştiği için amaçları arasında yer almaz.