Bakım ve Onarımda İş sağlığı ve Güvenliği 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Bakım ve onarım işleri, iş ekipmanlarının verimliliğini artırmak ve güvenli çalışmayı sağlamak için hayati öneme sahiptir. Ancak bu işler doğası gereği yüksek riskler taşır; bu nedenle “Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımı zorunludur”. İSG Kanunu’na göre risk değerlendirmesi sadece işverenin sorumluluğunda değildir, “çalışanların katılımını da gerektirir”. Bu makalede, bakım onarımda karşılaşılan temel tehlikeler, elektrik ve kaynak işlerinde güvenlik, ve kişisel risk faktörleri ele alınacaktır.

Elektrikle Çalışma Güvenliği

Elektrik işleri, ciddi hayati riskler içerir. “Elektrik arkı” sadece temasla değil, yaydığı ısı ve ışıkla da yanıklara neden olabilir. Elektrik panosunda çalışırken “tüm sigortaların açık bırakılması” güvenli bir uygulama değildir; enerji kesilmeli ve kilitlenmelidir. Elektrik çarpması durumunda ilk yapılması gereken, “kazazedeyi elektrik kaynağından güvenli bir şekilde ayırmaktır”. Alçak gerilim tesislerinde çalışmadan önce “ekipmanın topraklamasının kontrol edilmesi”, elektrikli aletlerle yüksekte çalışırken de aletin topraklanması (A) en önemli önlemdir.

Sıcak İşlemler ve Kaynak Güvenliği

Kaynak ve lehimleme gibi sıcak işlemler yangın ve sağlık riski taşır. Elektronik devre onarımında genellikle “yumuşak lehimleme” kullanılır. Kaynak sırasında “ıslak eldivenlerle çalışmak” elektrik çarpması riskini artırır. Ark üflemesi, kaynak kalitesini bozan bir sorundur; ancak “kalın çaplı elektrot kullanımı” bu soruna neden olmaz. Sıcak işlemler sırasında yangın çıkarsa, ilk yapılması gereken “yangın söndürme ekipmanlarıyla müdahale etmektir”.

Yüksekte Çalışma ve Ekipman Güvenliği

Yüksekte yapılan bakım işlerinde düşme riski yüksektir. Bu işler için risk değerlendirmesi yapmak, “potansiyel tehlikeleri belirlemek ve uygun önlemleri almak” (E) için kritiktir. Merdivenler kullanılırken “her zaman sağlam ve güvenli olmalıdır”. Yüksekte çalışırken “yalnız çalışmak” bir önlem değil, riski artıran bir durumdur.

Sağlık Riskleri ve Ergonomi

Bakım işlerinde fiziksel ve kimyasal riskler de mevcuttur. “Tekrarlayan hareketler gerektiren işler” ergonomik bir tehlike örneğidir. Uzun vadede en ciddi sağlık sorunlarına yol açan tehlike ise genellikle “kimyasal maddelere maruziyettir” (meslek hastalığı riski). Bireysel faktörler (yaş, eğitim vb.) de iş kazası riskini “etkileyebilir”.

Yönetimsel Önlemler

Güvenli bir çalışma ortamı için yönetimsel süreçler de önemlidir. Tehlikeli işlerde “çalışma izni” uygulaması, işlerin “planlı ve kontrollü yapılmasını” sağlar. İş kazası meydana geldiğinde, bu durumun ilk olarak “işverene veya iş güvenliği uzmanına” bildirilmesi gerekir. KKD seçimi ise “çalışanların kişisel tercihlerine göre değil”, işin risklerine göre yapılmalıdır.

1. Bakım ve onarım işlerinde aşağıdakilerden hangisi lehimleme işlemi ile ilgili doğru bir ifadedir?

A) Elektronik devrelerin onarımında genellikle yumuşak lehimleme kullanılır
B) Lehimleme işlemi yüksek sıcaklıklarda gerçekleştirilir.
C) Lehimleme işlemi sırasında koruyucu gözlük takmaya gerek yoktur
D) Lehimlemede kullanılan malzemeler sadece aynı cins metallerin birleştirilmesini sağlar
E) Lehimleme, metalleri ergiterek birleştirme işlemidir.

Cevap : A) Elektronik devrelerin onarımında genellikle yumuşak lehimleme kullanılır

Açıklama : Lehimleme işlemi, metalleri ergitmek yerine dolgu metali (lehim) kullanarak birleştiren bir işlemdir ve elektronik devre onarımlarında düşük sıcaklıklı (yumuşak) lehimleme yaygın olarak kullanılır.

2. Bakım onarım işleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bakım onarım işleri, iş ekipmanlarının verimliliğini artırır.
B) Bakım onarım işleri, iş kazası ve meslek hastalığı riskini azaltır.
C) Bakım onarım işleri sırasında kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı zorunlu değildir.
D) Bakım onarım işleri, işyerindeki iş güvenliği kültürünün bir parçasıdır.
E) Bakım onarım işleri, sadece uzman kişiler tarafından yapılmalıdır.

Cevap : C) Bakım onarım işleri sırasında kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı zorunlu değildir.

Açıklama : Bakım onarım işleri, yüksek risk taşıdığı için **Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) kullanımı zorunludur**.

3. Elektrik arkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ultraviyole ışık yayabilir.
B) Yüksek ses basıncına sebep olabilir.
C) Yüksek sıcaklıklara ulaşabilir.
D) Elektrik panolarında oluşabilir.
E) Sadece temas ile yanıklara sebep olur.

Cevap : E) Sadece temas ile yanıklara sebep olur.

Açıklama : Elektrik arkı, **sadece temas** ile değil, aynı zamanda yaydığı yoğun ısı ve ışık **radyasyonu** ile de ciddi yanıklara sebep olabilir.

4. Elektrik panosunda çalışma yaparken aşağıdakilerden hangisi güvenli bir uygulama değildir?

A) Panonun topraklamasını sağlamak
B) Panoyu kapalı ve mühürlü tutmak
C) Yalnızca yetkili personelin panoya erişimini sağlamak
D) Panoda uyarı işaretleri bulundurmak
E) Bakım ve onarım sırasında tüm sigortaları açık bırakmak

Cevap : E) Bakım ve onarım sırasında tüm sigortaları açık bırakmak

Açıklama : Elektrik panosunda güvenli çalışma için, bakım ve onarım öncesinde enerjinin kesilmesi ve **tüm sigortaların kapalı** (de-enerjize) konuma getirilerek kilitlenmesi (LOTO) esastır.

5. Bakım onarım işlerinde kullanılan merdivenlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Merdivenler sadece dikey olarak kullanılmalıdır.
B) Metal merdivenler elektrik işleri için idealdir.
C) Merdivenlerin yere sabitlenmesine gerek yoktur.
D) Merdivenler her zaman sağlam ve güvenli olmalıdır.
E) Merdivenin en üst basamağında durmak güvenlidir.

Cevap : D) Merdivenler her zaman sağlam ve güvenli olmalıdır.

Açıklama : İş ekipmanlarının kullanımında temel İSG ilkesi, kullanılan tüm aletlerin, özellikle merdivenlerin, her zaman **sağlam ve güvenli** (kontrollü) olmasını gerektirir.

6. Bakım onarım işlerinde sıcak işlemler sırasında yangın çıkması durumunda ilk yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yangın söndürme ekipmanlarını kullanarak müdahale etmek
B) Çalışma alanını terk etmek
C) 112’yi aramak
D) İş güvenliği sorumlusuna haber vermek
E) Elektrik kaynak makinesinin fişini çekmek

Cevap : A) Yangın söndürme ekipmanlarını kullanarak müdahale etmek

Açıklama : Yangın küçük ve kontrol edilebilir durumda ise, öncelik **yangın söndürme ekipmanlarını kullanarak ilk müdahaleyi** yapmak ve yangını büyümeden kontrol altına almaktır.

7. Bakım onarım işlerinde “çalışma izni” uygulamasının amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşçilerin çalışma saatlerini kontrol etmek
B) Bakım onarım işlerindeki riskleri ortadan kaldırmak
C) Bakım onarım işlerinin planlı ve kontrollü yapılmasını sağlamak
D) İşçilerin performansını değerlendirmek
E) İşçilerin izinsiz çalışma yapmasını engellemek

Cevap : C) Bakım onarım işlerinin planlı ve kontrollü yapılmasını sağlamak

Açıklama : Tehlikeli işlerde (bakım onarım, kapalı alan vb.) uygulanan **çalışma izni** sisteminin temel amacı, işin yapılacağı ortam ve alınacak önlemleri belirleyerek işin **planlı ve kontrollü** yapılmasını sağlamaktır.

8. Yüksekte yapılan bakım veya onarım işlerinde risk değerlendirmesi önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşin maliyetini artırmak
B) Çalışanların moralini düşürmek
C) Yasal sorumluluktan kaçınmak
D) Gereksiz güvenlik önlemlerini belirlemek
E) Potansiyel tehlikeleri belirlemek ve uygun önlemleri almak

Cevap : E) Potansiyel tehlikeleri belirlemek ve uygun önlemleri almak

Açıklama : Risk değerlendirmesinin temel amacı, yüksekte çalışma gibi riskli işlerde **potansiyel tehlikeleri önceden belirlemek** ve bu tehlikelere karşı **uygun koruyucu önlemleri** (KKD, iskele vb.) almaktır.

9. Bakım işlerinde karşılaşılabilecek aşağıdaki tehlikelerden hangisi, uzun vadede en ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir?

A) Kapalı alanlarda çalışma
B) Elektrik çarpması
C) Yüksekten düşme
D) Hareketli makine parçalarıyla temas
E) Kimyasal maddelere maruziyet

Cevap : E) Kimyasal maddelere maruziyet

Açıklama : Elektrik çarpması, düşme ve temas gibi tehlikeler genellikle akut yaralanmalara neden olurken, **Kimyasal maddelere maruziyet** (E) (asbest, çözücüler, tozlar) uzun vadede kanser, akciğer hastalıkları gibi **en ciddi sağlık sorunlarına** (meslek hastalıklarına) yol açabilir.

10. İş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesinde bireysel faktörlerin önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bireysel faktörler, iş kazaları ve meslek hastalıklarının oluşumunda çevresel faktörlerden daha önemlidir.
B) Bireysel faktörler, sadece psikolojik sorunları olan çalışanlar için önemlidir.
C) Bireysel faktörler (yaş, sağlık durumu, eğitim düzeyi vb.), iş kazası ve meslek hastalığı riskini etkileyebilir.
D) Bireysel faktörlerin iş kazaları ve meslek hastalıkları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.
E) Bireysel faktörler sadece çalışanların iş performansını etkiler, sağlık ve güvenliklerini etkilemez.

Cevap : C) Bireysel faktörler (yaş, sağlık durumu, eğitim düzeyi vb.), iş kazası ve meslek hastalığı riskini etkileyebilir.

Açıklama : Bireysel faktörler (sağlık, eğitim, tecrübe, yaş), iş kazası ve meslek hastalığı riskini **artırabilir** veya **azaltabilir**. (C şıkkı, faktörlerin risk üzerindeki etkisini doğru şekilde ifade eder).

11. Bakım işlerinde risk değerlendirmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Risk değerlendirmesi, düzenli olarak gözden geçirilmeli ve güncellenmelidir.
B) Risk değerlendirmesi, tehlikelerin belirlenmesi, risk analizi ve kontrol önlemlerinin belirlenmesini kapsar.
C) Risk değerlendirmesi, işin yapılacağı ortam, kullanılacak ekipmanlar ve malzemeleri içermelidir.
D) Risk değerlendirmesi, sadece işverenin sorumluluğundadır ve çalışanların katılımını gerektirmez.
E) Risk değerlendirmesi, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için yapılır.

Cevap : D) Risk değerlendirmesi, sadece işverenin sorumluluğundadır ve çalışanların katılımını gerektirmez.

Açıklama : İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre risk değerlendirmesi, işverenin sorumluluğunda olsa da, **çalışanların katılımını ve görüşlerini almayı zorunlu kılar**. (D şıkkı yanlıştır).

12. Aşağıdakilerden hangisi bakım işlerinde karşılaşılabilecek “ergonomik” tehlike örneğidir?

A) Kimyasal madde kullanımı
B) Tekrarlayan hareketler gerektiren işler
C) Kapalı alan çalışması
D) Elektrik panosunda çalışma
E) Yüksekte çalışma

Cevap : B) Tekrarlayan hareketler gerektiren işler

Açıklama : **Ergonomik tehlikeler**, çalışma ortamı, araçlar veya yapılan işin doğası gereği kas-iskelet sistemine yük bindiren tehlikelerdir. **Tekrarlayan hareketler** (B), ergonomik bir tehlike örneğidir.

13. Aşağıdakilerden hangisi, elektrik kaynak işlemi sırasında elektrik çarpması riskini artıran bir durumdur?

A) Kişisel koruyucu donanımların kullanılması
B) Islak eldivenlerle kaynak işlemi yapılması
C) Kaynak makinesinin uygun şekilde topraklanması
D) Kuru bir ortamda çalışılması
E) Kaynak kablolarının hasarsız olması

Cevap : B) Islak eldivenlerle kaynak işlemi yapılması

Açıklama : **Islak eldivenlerle kaynak işlemi yapılması** (B), suyun iletkenliği nedeniyle elektrik çarpması riskini ciddi şekilde **artıran** bir durumdur. Diğerleri riski azaltır.

14. Bakım onarım işlerinde kaynak işlemi sırasında aşağıdakilerden hangisi ark üflemesine neden olmaz?

A) İnce çaplı elektrotlar kullanılması
B) Kaynak akımının yüksek olması
C) Kalın çaplı elektrotlar kullanılması
D) Uzun ark boyu ile çalışılması
E) Rüzgarlı bir ortamda çalışılması

Cevap : C) Kalın çaplı elektrotlar kullanılması

Açıklama :

15. İşyerinde meydana gelen bir iş kazasını bildirilmesi gereken ilk kişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosyal Güvenlik Kurumuna
B) En yakın sağlık kuruluşuna
C) Aile hekimine
D) İşverene veya iş güvenliği uzmanına
E) İş arkadaşlarına

Cevap : D) İşverene veya iş güvenliği uzmanına

Açıklama : Bir iş kazası meydana geldiğinde, çalışanın kazayı ilk olarak **İşverene veya İş Güvenliği Uzmanına** (D) bildirmesi gerekir ki, onlar da yasal süresi içinde (3 iş günü) Sosyal Güvenlik Kurumu’na (A) bildirimde bulunsun.

16. Elektrik çarpması durumunda aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

A) Kazazedeyi elektrik kaynağından güvenli bir şekilde ayırmak
B) Kazazedeye su içirmek
C) Kazazedeyi hemen başka bir yere taşımak
D) Kazazedenin başını arkaya yatırıp dilini çıkarmak
E) Kazazedeye hemen dokunarak yardım etmeye çalışmak

Cevap : A) Kazazedeyi elektrik kaynağından güvenli bir şekilde ayırmak

Açıklama : Elektrik çarpması durumunda ilk ve en hayati adım, kazazedeyi akımdan kurtarmak için **elektrik kaynağından güvenli bir şekilde (iletken olmayan bir cisimle) ayırmaktır**.

17. Elektrikli aletlerle yüksekte bakım veya onarım yaparken en önemli güvenlik önlemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Elektrikli aleti topraklamak
B) Eldiven giymek
C) Gözlük takmak
D) Elektrikli aleti ıslak elle kullanmamak
E) Çalışma alanını iyi aydınlatmak

Cevap : A) Elektrikli aleti topraklamak

Açıklama :

18. Yüksekte bakım veya onarım yaparken aşağıdakilerden hangisi düşmeleri önlemek için alınması gereken bir önlem değildir?

A) Çalışma alanını düzenli tutmak
B) Yalnız çalışmak
C) Hava koşullarını kontrol etmek
D) Uygun iskele veya platform kullanmak
E) Emniyet kemeri kullanmak

Cevap : B) Yalnız çalışmak

Açıklama : Yüksekte çalışma gibi riskli işlerde **yalnız çalışmak** (B) bir önlem değil, **riski artıran** ve genellikle yasaklanan bir uygulamadır. Bu tür işler için gözetim ve ekip çalışması esastır.

19. Alçak gerilim tesislerinde çalışma yaparken aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Çalışma sırasında elektrik kesilmesine gerek yoktur.
B) Çalışma öncesinde ekipmanın topraklaması kontrol edilmelidir.
C) Çalışma alanında metal merdiven kullanılabilir.
D) Islak zeminlerde çalışma yapılabilir.
E) Yüksek gerilim eldivenleri kullanılmalıdır.

Cevap : B) Çalışma öncesinde ekipmanın topraklaması kontrol edilmelidir.

Açıklama : **Alçak gerilim** dahil tüm elektrik işlerinde, çalışma öncesinde güvenlik için en önemli kontrollerden biri, kullanılan ekipmanların ve tesisatın **topraklamasının kontrol edilmesidir** (B).

20. Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) KKD’ler, tehlikelerin kaynağında kontrol altına alınamadığı durumlarda kullanılır.
B) KKD’lerin doğru kullanımı ve bakımı, iş güvenliği için önemlidir.
C) KKD’ler, işverenin tercihine göre değil, işin risklerine göre belirlenmelidir.
D) KKD’ler, çalışanların kişisel tercihlerine göre seçilmelidir.
E) Her tehlike için uygun KKD seçimi yapılmalıdır.

Cevap : D) KKD’ler, çalışanların kişisel tercihlerine göre seçilmelidir.

Açıklama : KKD’ler, çalışanların **kişisel tercihlerine** (D) göre değil, **yapılan işin risklerine** ve belirlenen standartlara uygun olarak işveren tarafından temin edilmeli ve çalışan tarafından kullanılmalıdır. (D şıkkı yanlıştır).