Çocuk Resimlerinin Analizi 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Çocuk resimleri, çocuğun iç dünyasına, zihinsel gelişimine ve duygusal durumuna açılan bir penceredir. Bu alandaki çalışmalar, resimlerin sadece sanatsal bir faaliyet değil, aynı zamanda bir iletişim ve zeka göstergesi olduğunu ortaya koymuştur. Bu makalede, çocuk resimlerinin tarihsel gelişimi, gelişim evreleri ve resimlerdeki psikolojik ipuçları ele alınacaktır.

1. Tarihsel Arka Plan ve Kökenler

İnsanoğlunun kendini ifade etme aracı olarak resim, yazının icadından bile önce gelmektedir.

• Mağara Resimleri: İlk çağ insanları duygu ve düşüncelerini mağara duvarlarına yansıtmışlardır. Taş üzerine yontma/oyma anlamına gelen Petroglif kavramı bu döneme aittir. İspanya’daki Altamira mağarasındaki ünlü resimler, babasıyla gezen Maria tarafından bulunmuştur.
• Yazının Temeli: Resim, Antik Mısır’daki Hiyeroglif örneğinde olduğu gibi yazının temelini oluşturmuştur.
• Bilimsel İlgi: Çocuk resimlerine yönelik bilimsel ilgi ve koleksiyonculuk, 1885-1920 yılları arasında yoğunlaşmıştır.
• Fotoğrafçılığa Geçiş: 19. yüzyılda fotoğraf makinesinin icadıyla portre ressamlığından fotoğrafçılığa geçiş yaşanmıştır.

2. Çizgisel Gelişim Evreleri ve Kuramcılar

Çocukların resim gelişimi belirli evrelerden geçer. Bu alanda öne çıkan kuramcılar ve görüşleri şunlardır:

• Viktor Lowenfeld: 7-9 yaş aralığını Şematik Dönem olarak tanımlar. Bu dönemde çocuk nesneler için sabit semboller (şemalar) geliştirir.
• Florence Goodenough: “Bir Adam Çiz” testi ile çocuk resimlerinin zekâ ölçümü için kullanılabileceğini öne süren kitabı yayımlamıştır.
• Luquet: Çocukların en sık çizdiği figürün İnsan olduğunu belirtmiştir.
• Rouma: İnsan figürünün gelişiminde 10 farklı dönemden bahseder.

3. Resimlerin Psikolojik Analizi

Çocuğun çizdiği figürlerin boyutu, baskısı ve eksik organları önemli psikolojik veriler sunar.

• Çizgi Kalitesi: Kalın, koyu ve bastırılarak çizilen çizgiler genellikle çocuğun kuvvetli ve aşırı enerji yüklü (bazen saldırgan) olduğunun göstergesidir.
• Anne Figürü: Çocuğun anneyi kendisinden çok küçük çizmesi, annenin evde baskı gördüğüne veya değersizleştirildiğine (şiddet tanıklığı) işaret edebilir.
• Ağız Detayı: Ağız, iletişim aracıdır. Resimde ağzın çizilmemesi, ilişki kurma sorunu, içe kapanıklık veya iletişim reddi anlamına gelebilir.

4. Yetişkinin Rolü ve Yaratıcılık

Çocuğun sanatsal gelişiminde yetişkinlerin tutumu kritik öneme sahiptir.

• Doğru Tutum: Yetişkinin en temel görevi, çocuğu yargılamadan dinlemek ve onu anlamaya çalışmaktır.
• Yaratıcılığı Köreltenler: Çocuğun resmi hakkında sürekli yorum yapmak ve ona “hazır reçeteler/kalıplar” sunmak yaratıcılığı engeller. Çocukları birbirleriyle yarıştırmamak (karşılaştırmamak) ise doğru bir davranıştır.

1. Aşağıdakilerden hangisi çocuğun kendini ifade etmesiyle ilgili yetişkinlerin görevlerinden biridir?

A) Umursamamak
B) Gözlem yapmamak
C) İlgi göstermemek
D) Dinlememek
E) Anlamaya çalışmak

Cevap : E) Anlamaya çalışmak

Açıklama : Çocuğun çizimler yoluyla veya sözel olarak kendini ifade etme sürecinde bir yetişkinin en temel görevi, çocuğu yargılamadan dinlemek, gözlemlemek ve onun iç dünyasını **anlamaya çalışmaktır**.

2. Aşağıdaki dönemlerden hangisi Lowenfeld’in çocuğun çizgisel gelişim basamaklarını tanımladığı 7-9 yaş arasını kapsar?

A) Gerçekçilik Dönemi
B) Şematik Dönem
C) Şema Öncesi Dönem
D) Doğalcılık Dönemi
E) Karalama Dönemi

Cevap : B) Şematik Dönem

Açıklama : Viktor Lowenfeld’in gelişim aşamalarına göre 7-9 yaş aralığı **Şematik Dönem** olarak adlandırılır. Bu dönemde çocuk, nesneler ve figürler için belirli semboller (şemalar) geliştirir (Örneğin, insanı hep aynı şekilde çizmek).

3. Çocuk resminin tarihçesi açısından, çocukların yapmış olduğu resimlere ilgi ne zaman artmış ve araştırmacılar bu resimleri ne zaman biriktirmeye başlamışlardır?

A) 1990-2000
B) 1750-1820
C) 1885-1920
D) 2005-2020
E) 1600-1720

Cevap : C) 1885-1920

Açıklama : Çocuk resimlerinin bilimsel olarak incelenmesi ve koleksiyonunun yapılması, psikolojinin ve pedagojinin gelişimiyle paralel olarak **19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında** (1885-1920) yoğunluk kazanmıştır.

4. Resimle zekâ ölçülebileceğine dair bir kitap yayımlayan yazar kimdir?

A) Goodenough
B) Lowenfeld
C) Rouma
D) Luquet
E) Piaget

Cevap : A) Goodenough

Açıklama : Florence **Goodenough**, “Bir Adam Çiz” (Draw-a-Man) testini geliştirmiş ve çocuk çizimlerinin zihinsel gelişim (zekâ) düzeyi hakkında bilgi verdiğini öne süren çalışmalar yapmıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi Antik Döneme ait bir yazı sistemini temsil eder?

A) Roma alfabesi
B) Hiyeroglif
C) Çin yazısı
D) Fenike yazısı
E) Çivi yazısı

Cevap : B) Hiyeroglif

Açıklama : Antik Mısır dönemine ait olan ve nesnelerin resmedilmesiyle oluşturulan yazı sistemi **Hiyeroglif**tir. (Resim yazısı).

6. Mağara resimleri olarak tanımlanan ve taş üzerine yontma anlamını taşıyan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

A) Petralog
B) Petroglif
C) Patraglif
D) Petraglof
E) Petrag

Cevap : B) Petroglif

Açıklama : Yunanca “petra” (taş) ve “glypho” (oymak) kelimelerinden türetilen **Petroglif**, kaya yüzeylerine kazınarak veya oyularak yapılan tarih öncesi resim ve şekillerdir.

7. Çocuğun resimde annesini kendisinden küçük çizmesi neye işaret eder?

A) Mutlu olmasına
B) Anneye dönük baskı ve şiddetin tanıklığına
C) Kardeş kıskançlığına
D) Kendini savunmasına
E) Güvensizliğe

Cevap : B) Anneye dönük baskı ve şiddetin tanıklığına

Açıklama : Çocuk resimlerinde figürlerin büyüklüğü genellikle o kişiye atfedilen önem veya güçle ilgilidir. Annenin çocuktan çok küçük çizilmesi, annenin evde etkisiz, güçsüz görüldüğüne veya baskı altında olduğuna (değersizleştirme) işaret edebilir.

8. Lowenfeld ve Brittain’e göre aşağıdakilerden hangisi çocukların yetenekleriyle birlikte gelişen unsurlardan biri değildir?

A) Fiziksel alanda gösterdikleri gelişim
B) Duygusal alanda gösterdikleri gelişim
C) Sosyal alanda gösterdikleri gelişim
D) Nesnel alanda gösterdikleri gelişim
E) Bilişsel alanda gösterdikleri gelişim

Cevap : D) Nesnel alanda gösterdikleri gelişim

Açıklama : Lowenfeld ve Brittain, sanatsal gelişimi; Fiziksel, Duygusal, Sosyal, Bilişsel, Algısal, Estetik ve Yaratıcı gelişim alanlarıyla ilişkilendirir. **”Nesnel alan”** diye tanımlanmış standart bir gelişim kategorisi bu sınıflandırmada yer almaz.

9. Portreden fotoğrafçılığa ne zaman geçilmiştir?

A) 18. yüzyıl
B) 17. yüzyıl
C) 15. yüzyıl
D) 19. yüzyıl
E) 16. yüzyıl

Cevap : D) 19. yüzyıl

Açıklama : Fotoğraf makinesinin icadı ve yaygınlaşması **19. yüzyılda** (1800’ler) gerçekleşmiş, bu durum portre ressamlığından fotoğrafçılığa geçişi sağlamıştır.

10. Okul çocuklarının resimlerini inceleyen Rouma, insan figürünün çizilmesinde kaç dönemden söz etmektedir?

A) 5
B) 7
C) 10
D) 20
E) 12

Cevap : C) 10

Açıklama :

11.

Yukarıdaki resim çocuğun hangi çizgisel gelişim basamağına örnek olarak gösterilebilir?

A) Şematik Dönem
B) Gerçekdışı Dönem
C) Şema Öncesi Dönem
D) Doğaüstü Dönem
E) Karalama Dönemi

Cevap : E) Karalama Dönemi

Açıklama :

12. Aşağıdakilerden hangisi ilk çağlardaki insanların kendilerini ifade etmek için resim yaptıkları alan/mekân olmuştur?

A) Konak
B) Ev
C) Mağara
D) Ağaç ev
E) Ahşap kulübe

Cevap : C) Mağara

Açıklama : İlk çağ insanları (Paleolitik dönem), duygu, düşünce ve av sahnelerini **mağara duvarlarına** çizmişlerdir.

13. Aşağıdakilerden hangisinin resmin temelinde icat edildiği söylenebilir?

A) Yazı
B) Telefon
C) Kâğıt
D) Baskı makinesi
E) Kamera

Cevap : A) Yazı

Açıklama : Yazının tarihsel gelişimi incelendiğinde, ilk yazı sistemlerinin (piktogramlar, hiyeroglifler) resimlerden türediği ve stilize edilerek harflere dönüştüğü görülür. Bu nedenle resim, **yazının** temelini oluşturur.

14. “Çocukların Dünya Resimleri” adlı çalışma kim tarafından yapılmıştır?

A) Kerschensteiner
B) Rogoff
C) Lowenfeld
D) Luquet
E) Rouma

Cevap : C) Lowenfeld

Açıklama :

15. I. Eylemleri hakkında sürekli yorum yapma
II. Çocukları birbirleriyle yarıştırmama/karşılaştırmama
III. Çocuklara hazır reçeteler sunma
Yukarıdaki eylemlerin hangisi/hangileri, çocukların yaratıcılıklarını geliştirmede yapılan yanlışlar arasında yer alır?

A) I ve III
B) Yalnız III
C) II ve III
D) Yalnız II
E) Yalnız I

Cevap : A) I ve III

Açıklama : Çocuğun yaptığı resme sürekli müdahale edip yorum yapmak (I) ve ona hazır kalıplar/reçeteler sunmak (III), yaratıcılığı köreltir. Ancak çocukları yarıştırmamak (II) doğru bir yaklaşımdır. Yanlış olanlar **I ve III**’tür.

16. Çocuk resimlerini inceleyen bilim insanlarına göre kalın ve vurgulu çizgiler, çocuklarla ilgili aşağıdakilerden hangisinin göstergesi olabilir?

A) Durgun ve sakin
B) Çok fazla konuşmayı sevmeyen
C) Tedirgin ve sessiz
D) Zayıf ve çekingen
E) Kuvvetli ve aşırı enerji yüklü

Cevap : E) Kuvvetli ve aşırı enerji yüklü

Açıklama : Bastırılarak çizilen, kalın ve koyu çizgiler genellikle yüksek enerji, iddia, bazen saldırganlık veya dürtüselliğin, yani **kuvvetli ve aşırı enerji yüklü** olmanın bir işareti olarak yorumlanır.

17.

Yukarıdaki mağara resmi kim tarafından bulunmuştur?

A) Maria
B) David
C) Auguste
D) Pablo
E) Victor

Cevap : A) Maria

Açıklama : İspanya’daki Altamira mağarasındaki ünlü boğa resimlerini, babası Marcelino Sanz de Sautuola ile gezerken tesadüfen kızı **Maria** keşfetmiştir.

18. Resimde ağız çizimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Öğrenme tutkusu
B) Özgüven göstergesi
C) Gözlem aracı
D) Güç sembolü
E) Konuşma/iletişim aracı

Cevap : E) Konuşma/iletişim aracı

Açıklama : Projektif testlerde ağız, beslenme ve **iletişim/konuşma** organı olarak değerlendirilir.

19.

Yukarıdaki örnekte olduğu gibi, resimde ağzın çizilmemiş olması ne anlama gelmektedir?

A) Öğrenme tutkusu
B) Duygu kontrol bozukluğu
C) Bağımsızlık duygusu
D) İlişki kurma sorunu
E) Özgüven eksikliği

Cevap : D) İlişki kurma sorunu

Açıklama : Resimde ağzın hiç çizilmemesi veya silinmesi; iletişim kurmak istememe, içe kapanıklık, başkalarıyla **ilişki kurma sorunu** veya depresif eğilimler olarak yorumlanabilir.

20. Luquet’in (1913) aktarımına göre çocukların en çok çizdiği figür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bitki
B) Hayvan
C) Ev
D) İnsan
E) Okul

Cevap : D) İnsan

Açıklama : G.H. Luquet ve diğer araştırmacılara göre, çocukların resimlerinde en sık ve öncelikli olarak yer verdikleri figür **İnsan** figürüdür.