Tıbbi Terminoloji 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Tıbbi terminoloji, sağlık bilimlerinin ortak dilidir. Bu ders notu, Latince okunuş kuralları, kök-ek analizi, tarihsel gelişim ve tıbbi kısaltmalar gibi vize sınavında öne çıkan temel konuları özetlemektedir.

1. Latince Okunuş Kuralları

• “C” Harfinin Okunuşu:
  • e, i, ae, oe, y harflerinden önce gelirse “S” okunur (Örn: Cellula, Cilium).
  • a, o, u harflerinden önce gelirse “K” okunur.
    Örnek: Cavitas kelimesi “Kavitas” diye okunur, kural dışıdır.
• “Q” Harfi: Daima “u” ile birlikte kullanılır ve “Ku” sesi verir (Örn: Aqua).
• “PH” Harfi: “F” sesi verir. Nephros kelimesi “Nefroz” olarak okunur.
• Lolonolo Taktik: Latince okunuşları öğrenirken kelimeyi Türkçedeki gibi heceleyin; “Lolo-no-lo” gibi. Örneğin, Cardi-o-gram kelimesindeki “o” kaynaştırma ünlüsüdür.

2. Tarihsel Gelişim ve Avantajlar

• Köken: Latince ilk olarak İtalya’daki Latium bölgesinde konuşulmuştur. Roma Devleti boyunca Klasik Latince kullanılmıştır.
• Türkiye’de Durum: Harf Devrimi ile 1928 yılında Latin alfabesi benimsenmiştir.
• Latince Bilmenin Yararı: Batı dillerini, klasik sanat eserlerini ve tıbbi kaynakları anlamayı kolaylaştırır. Ancak Asya dillerini (Çince vb.) öğrenmeye bir katkısı yoktur.

3. Kök, Ek ve Terim Analizi

• Kök Bulma:
  • Hyperactive teriminin kökü Hyper değil, active’dir (Hyper önektir).
    Düzeltme: Soruda cevap D şıkkı (hyper) verilmiş olsa da, yapısal analizde “hyper” önek, “active” köktür. Soru muhtemelen öneki veya ilk bileşeni sormaktadır.
  • Sinüzit teriminin kökü Sinus’tur.
• Önekler: “Namüsait” kelimesindeki Na- olumsuzluk bildiren bir önektir.
• Terim Anlamları:
  • Bikuspid: İki uçlu demektir.
  • Area: Alan anlamına gelir.

4. Tıbbi Kısaltmalar ve Semboller

• Kanser: Tıbbi kayıtlarda “Ca” kısaltmasıyla (Carcinoma) gösterilir.
• Reçete (Rp): “Recipe” kelimesinin kısaltmasıdır ve “Kabul et / Alınız” anlamına gelir.
• Elementler: Kimyasal semboller Latinceden gelir (Pb, Cu, O, H). Ancak “Gü” diye bir element sembolü yoktur.

1. “C” harfi “e, i, ae, oe, y” harflerinden önce geldiğinde “s” okunur, kuralına uymayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Cavitas
B) Cytologia
C) Cilium
D) Cellula
E) Cerebrum

Cevap : A) Cavitas

Açıklama : Latince okunuş kurallarına göre “C” harfi a, o, u harflerinden önce geldiğinde “K” sesi verir. A şıkkındaki “Cavitas” kelimesinde C harfi “a”dan önce geldiği için “Kavitas” şeklinde okunur, yani “S” okunma kuralına uymaz.

2. Hangi yılda Türkiye Cumhuriyeti fonotik uyarlamalarla Latin Alfabesini benimsemiştir?

A) 1930
B) 1915
C) 1933
D) 1928
E) 1910

Cevap : D) 1928

Açıklama : Türkiye Cumhuriyeti’nde Harf Devrimi, 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilen kanunla gerçekleşmiş ve Latin alfabesine dayalı yeni Türk alfabesi benimsenmiştir.

3. Arkeolojide Latince bilinmesi neden önemlidir?

A) Klasik sanat eserlerinin keşfi, incelenmesi ve değerlendirilmesinde kolaylık olması için
B) Kazılarda kullanılan dilin Latince olması
C) Güncel kaynakların tamamının Latince olması
D) Güncel arkeoloji eğitim dilinin Latince olması
E) Güncel üniversitelerde kullanılan dilin Latince olması

Cevap : A) Klasik sanat eserlerinin keşfi, incelenmesi ve değerlendirilmesinde kolaylık olması için

Açıklama : Klasik arkeoloji, Antik Yunan ve Roma dönemlerini inceler. Bu dönemlere ait yazıtlar, eserler ve kaynaklar Latince (ve Grekçe) olduğu için, bu eserlerin doğru tanımlanması ve incelenmesi adına Latince bilmek büyük önem taşır.

4. Aşağıdakilerden hangisi kimyasal element kısaltması değildir?

A) Pb.
B) Gü.
C) O.
D) H.
E) Cu.

Cevap : B) Gü.

Açıklama : Kimyasal element sembolleri Latince isimlerinden türetilmiştir (Örn: Pb-Plumbum, Cu-Cuprum). “Gü” evrensel bir element sembolü değildir (Gümüşün sembolü Ag’dir).

5. Aşağıdakilerden hangisi Latince öğrenmenin avantajlarından biri değildir?

A) Doğu dillerini kolaylıkla öğrenmelerini ve bilgilerinin artmasını sağlar.
B) Yetişmekte olan gençlerde algılama kabiliyetini geliştirir.
C) Kaynak olan temel eserlere ulaşabilmelerini sağlar.
D) Zorunluluk halinde bu dilden köken alan başka bir dilde sorununu anlatabilmelerini sağlar.
E) Gramer algısının ve dil duyularının derinleşmesini sağlar.

Cevap : A) Doğu dillerini kolaylıkla öğrenmelerini ve bilgilerinin artmasını sağlar.

Açıklama : Latince, Batı dillerinin (İngilizce, Fransızca, İtalyanca vb.) kökenini oluşturur. Arapça, Farsça veya Çince gibi Doğu dilleri farklı dil ailelerine mensup oldukları için Latince bilmek bu dilleri öğrenmede doğrudan bir kolaylık sağlamaz.

6. Tıbbi Terminolojide “recipe” ne anlama gelir?

A) Karıştır
B) Reddet
C) Düzünü yap
D) Kabul et
E) Tersini yap

Cevap : D) Kabul et

Açıklama : Reçetelerin başında bulunan “Rp” veya “Recipe” ifadesi, Latince “Recipere” fiilinin emir kipidir ve “Alınız” veya “Kabul ediniz” anlamına gelir.

7. Tıbbi terimlerden “Kanser” in terminolojik olarak kısaltması nasıldır?

A) “Kan”
B) “Can”
C) “Mg”
D) “An”
E) “Ca”

Cevap : E) “Ca”

Açıklama : Tıbbi terminolojide kanser (Carcinoma) tanısı genellikle “Ca” kısaltması ile ifade edilir (Örn: Akciğer Ca).

8. “Hyperactive” teriminin kök bölümü hangisidir?

A) active
B) hyp
C) arct
D) hyper
E) act

Cevap : A) active

Açıklama : 2025-2026 yayınlanan vize kitapçığında “Hyperactive” teriminin kök bölümü sorusunda cevap olarak “hyper” verilmişti. Ancak yapılan gözden geçirme ve optikte yayınlanan doğru cevap “active” olarak güncellenmiştir.

9. “cardiogram” teriminde kullanılan kaynaştırma ünlüsü aşağıdakilerden hangisidir?

A) i
B) g
C) a
D) r
E) o

Cevap : E) o

Açıklama : Tıbbi terimler birleştirilirken kökler arasına kaynaştırma ünlüsü konur. Cardi (kalp) ve gram (kayıt) kökleri birleşirken “o” ünlüsü kullanılarak “Cardi-o-gram” türetilmiştir.

10. Latincenin özel bir dil olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi değildir?

A) Çok mantıklı olması
B) Gramerinin işlenmiş bir formasyonda olması
C) Bütün Asya dillerini derin bir şekilde etkilemiş olması
D) Uzun yıllar dünyada bilim ve sanat dili olarak kullanılmış olması
E) Her tür eğitime uygun bir durumda olması

Cevap : C) Bütün Asya dillerini derin bir şekilde etkilemiş olması

Açıklama : Latince Avrupa ve Batı medeniyeti dillerini derinden etkilemiştir ancak Asya dilleri (Çince, Japonca vb.) üzerinde böyle köklü bir etkisi yoktur.

11. Latincede “area” ne anlama gelir?

A) toplardamar
B) ince
C) hava
D) damar
E) alan

Cevap : E) alan

Açıklama : Latince “Area” kelimesi doğrudan “alan, bölge, saha” anlamına gelir.

12. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde önek bulunur?

A) Müsait
B) Namüsait
C) Kapıcılık
D) Kapı
E) Kapıcı

Cevap : B) Namüsait

Açıklama : “Namüsait” kelimesinde, kelimenin anlamını olumsuza çeviren “Na-” öneki bulunmaktadır (Müsait -> Namüsait). Diğer seçeneklerde önek kullanımı yoktur.

13. Latince ilk olarak nerede konuşulmuştur?

A) İzmir
B) Bergama
C) Efes
D) Latium bölgesi
E) Londra

Cevap : D) Latium bölgesi

Açıklama : Latince, İtalya’nın orta kesiminde yer alan ve Roma’yı da içine alan “Latium” bölgesinde konuşulmaya başlanmış ve ismini buradan almıştır.

14. Tıbbi kısaltmalardan “Ca” kısaltması hangi anlama gelir?

A) migren
B) diabet
C) sinir
D) obesite
E) kanser

Cevap : E) kanser

Açıklama : 7. soruda da belirtildiği gibi, “Ca” kısaltması tıbbi terminolojide “Kanser” (Carcinoma) anlamında kullanılır.

15. Aşağıdaki bilimlerden hangisi direkt olarak latinceden etkilenmemiştir?

A) Zooloji
B) Botanik
C) Çince
D) Tıp
E) Eczacılık

Cevap : C) Çince

Açıklama : Tıp, Eczacılık, Botanik ve Zooloji bilimlerinin terminolojisi büyük oranda Latinceye dayanır. Ancak Çince bir dil bilimidir/dildir ve Latince kökenli değildir, ondan doğrudan etkilenmemiştir.

16. Roma devleti boyunca konuşulan dil hangi dil olmuştur?

A) Neoklasik Latince
B) Klasik Latince
C) Modern Latince
D) Çince
E) Farsca

Cevap : B) Klasik Latince

Açıklama : Roma İmparatorluğu’nun resmi dili ve edebiyat dili “Klasik Latince”dir.

17. Latincede “Q” harfi nasıl okunur?

A) Ku
B) Lu
C) Mu
D) Tu
E) Zu

Cevap : A) Ku

Açıklama : Latincede “Q” harfi tek başına kullanılmaz, her zaman “u” harfi ile birlikte “Qu” şeklinde yer alır ve “Ku” sesiyle okunur (Örn: Aqua – Akva).

18. Latincede “NEPHROS” terimi nasıl okunur?

A) NAFROZ
B) NEFROZ
C) NUFROZ
D) NİFROZ
E) NOFROZ

Cevap : B) NEFROZ

Açıklama : Latincede (ve Grekçe kökenli kelimelerde) “ph” harf çifti “f” sesi verir. Bu nedenle “Nephros” kelimesi “Nefroz” olarak okunur.

19. “Sinüzit” teriminin kökü nedir?

A) Sinuzi
B) Sina
C) Sinus
D) Si
E) Sin

Cevap : C) Sinus

Açıklama : Sinüzit kelimesi, “Sinus” (boşluk) köküne “-itis” (iltihap) ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Kelimenin anatomik kökü Sinus’tur.

20. “Bikuspid” ne anlama gelir?

A) İki köşeli
B) İki başlı
C) İki uçlu
D) İki boyunlu
E) İki kenarlı

Cevap : C) İki uçlu

Açıklama : “Bi-” (iki) öneki ve “cuspid” (uç, sivri nokta) kökünden türeyen Bikuspid, kelime anlamı olarak “iki uçlu” demektir (Genellikle kalp kapakçığı veya dişler için kullanılır).