Bilgisayar Destekli Tasarım 2025-2026 Final Soruları

Dijital Renk Teorisi ve Algılama

Dijital tasarımda renk, sadece görsel bir unsur değil, fiziksel bir etkileşimin sonucudur. Bir rengin algılanabilmesi için ışık kaynağı, ışığı yansıtan veya soğuran bir nesne ve bu yansımayı yorumlayan bir algılayıcının (insan gözü veya sensör) bir arada bulunması şarttır. Gölge ise rengin oluşumu için bir ön şart değil, ışığın engellenmesinin bir sonucudur. Dijital görüntü işlemede Saturation (Doygunluk) ayarı, renklerin şiddetini belirler. Bu değer -100 seviyesine çekildiğinde renk bilgisi tamamen silinir ve görüntü siyah-beyaz (gri tonlamalı) bir yapıya dönüşür.

Görüntü Boyutlandırma ve Çözünürlük Standartları

Dijital görüntülerin kalitesini belirleyen en kritik faktör çözünürlüktür. Web ve ekran tasarımları için 72 ppi standart kabul edilirken, matbaa baskısı için endüstri standardı 300 ppi’dır. Görüntülerin ebadını Image Size komutu ile büyütmek, yazılımın pikselleri matematiksel olarak tahmin etmesine (interpolasyon) neden olur ki bu da detay kaybı ve bulanıklıkla sonuçlanır. Bu bozulmayı önlemek için, özellikle katmanlara çok kez Transform (Ctrl+T) uygulanacaksa, işlemden önce katmanın Smart Object (Akıllı Nesne) yapısına dönüştürülmesi gerekir; böylece orijinal veri her zaman korunur.

Photoshop Yazım ve Seçim Araçları

Photoshop’ta metinlerle çalışmak için Horizontal/Vertical Type ve bunların maske versiyonları bulunur. Serbest formlu bir şeklin içine yazı yazmak için mutlaka Pen Tool (Kalem Aracı) ile vektörel bir yol çizilmesi gerekir. Seçim araçları arasında ise geometrik, manuel, hızlı ve serbest seçim türleri yaygın olarak kullanılır. Vektörel çizimlerde bağlantı noktalarını (anchor points) tek tek düzenlemek için ise Direct Selection Tool (Beyaz Ok) kullanılır. Katmanlar panelinde ardışık olmayan birden fazla katmanı seçmek için ise Ctrl tuşu standart yardımcıdır.

Tahribatsız Düzenleme ve Rötuş Teknikleri

Profesyonel iş akışında Adjustment Layers (Ayarlama Katmanları) kullanımı esastır. Bu katmanlar, pikselleri kalıcı olarak değiştirmeden renk ve ışık düzenlemesi yapmaya, sonradan bu ayarları değiştirmeye veya iptal etmeye olanak tanır. Örneğin Levels komutu ile bir görselin gölgelerini (shadows) ve açık tonlarını (highlights) hassas bir şekilde düzenlemek mümkündür. Rötuş işlemlerinde Clone Stamp Tool, pikselleri olduğu gibi kopyalarken; Healing Brush gibi araçlar dokuyu hedef alanın ışık tonuyla kaynaştırır. Çalışma sırasında imlecin fırça boyutunu göstermesi veya artı (+) sembolüne dönüşmesi ise Caps Lock tuşu ile kontrol edilir.

Dosya Formatları ve Tasarımın Gücü

Tasarımın son aşaması, kullanım amacına uygun format seçimidir. Şeffaf arka plan gerektiren dijital sunumlar için GIF (veya günümüzde PNG) uygunken, yazıların kenar keskinliğini ve vektörel kalitesini korumak için PDF formatı tercih edilmelidir. İyi bir grafik tasarım ürünü sadece estetik değil, aynı zamanda bir anlam yaratma ve dikkat çekme gücüne sahip olmalıdır. Tasarımcı, ekrana sığmayan görsellerde hızlıca gezinmek için Space (Boşluk) tuşunu kullanarak el aracına geçiş yapabilir ve iş akışını hızlandırabilir.

1. Renk doygunluğu ayarı (Saturation) -100 değerine getirildiğinde dijital görüntüde aşağıdaki etkilerden hangisi oluşur?

A) Görüntü tamamen beyaz olur.
B) Görüntüdeki renkler çok canlılaşır.
C) Görüntüdeki canlı renkler solgunlaşır.
D) Görüntü tamamen siyah olur.
E) Görüntü siyah/beyaz olur.

Cevap : E) Görüntü siyah/beyaz olur.

Açıklama : Dijital görüntü işlemede **Saturation (Doygunluk)**, renklerin canlılığını ve şiddetini ifade eder. Değerin artırılması renkleri canlandırırken, düşürülmesi renkleri soldurur. Saturation değeri en alt sınır olan **-100**’e çekildiğinde, görüntüdeki tüm renk bilgisi (krominans) silinir ve geriye sadece ışık bilgisi (lüminans) kalır. Bu durum, görüntünün tamamen gri tonlamalı (Grayscale), yani halk arasındaki tabiriyle **siyah-beyaz** bir hale dönüşmesine neden olur.

2. Aşağıdakilerden hangisi Photoshop’taki yazım araçlarından birisi değildir?

A) Vertical Type Tool
B) Horizontal Type Mask Tool
C) Vertical Type Mask Tool
D) Horizontal Type Tool
E) Type Mask Tool

Cevap : E) Type Mask Tool

Açıklama : Photoshop araç kutusunda metin (Type) araçları grubu altında standart olarak 4 araç bulunur:
1. **Horizontal Type Tool:** Yatay normal yazı yazar.
2. **Vertical Type Tool:** Dikey normal yazı yazar.
3. **Horizontal Type Mask Tool:** Yazı şeklinde yatay seçim alanı oluşturur.
4. **Vertical Type Mask Tool:** Yazı şeklinde dikey seçim alanı oluşturur.
**”Type Mask Tool”** şeklinde genel bir araç ismi yoktur; maske araçları yatay veya dikey olarak spesifik isimlendirilir.

3. Rengin oluşumunda ve algılanmasında aşağıdakilerden hangisine gerek yoktur?

A) İzleyici
B) Görüntü algılayıcı
C) Işık
D) Gölge
E) Nesne

Cevap : D) Gölge

Açıklama : Rengin fiziksel ve algısal olarak oluşabilmesi için üç temel unsur şarttır:
1. **Işık Kaynağı (C):** Işık olmadan renk olmaz.
2. **Nesne (E):** Işığı yansıtacak veya soğuracak bir materyal.
3. **Algılayıcı/İzleyici (A, B):** Yansıyan ışığı yorumlayacak bir göz veya kamera sensörü.
**Gölge** ise ışığın engellendiği yerdir ve rengin oluşumu için bir ön şart değil, ışığın bir sonucudur. Hatta tam gölgede (karanlıkta) renk algısı kaybolur.

4. Photoshop’ta Image Size (Görüntü Ebadı) komutu ile görüntünün ebadını büyültme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile ebadını büyültmek görüntüde detay kaybına neden olur.
B) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile ebadını büyültmek her tasarım projesinde kullanılmalıdır.
C) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile hiçbir zaman ebadı değiştirilmemelidir.
D) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile ebadını büyültmek görüntüde herhangi bir bozulmaya neden olmaz.
E) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile ebadını büyültmek çözünürlük değiştirilmediği sürece detay kaybına neden olmaz.

Cevap : A) Bir dijital görüntünün Photoshop’ta Image Size ile ebadını büyültmek görüntüde detay kaybına neden olur.

Açıklama : Piksel tabanlı (raster) görüntülerin boyutunu yapay olarak büyütmek (upscaling), yazılımın aradaki eksik pikselleri matematiksel olarak tahmin edip (interpolasyon) doldurması demektir. Bu işlem, orijinalde olmayan piksellerin uydurulması anlamına geldiği için görüntüde **bulanıklaşmaya, keskinlik kaybına ve detay kaybına (pikselleşmeye)** neden olur. Vektörel çizimlerin aksine, fotoğraflar kalite kaybı olmadan büyütülemez.

5. Aşağıdakilerden hangisi Photoshop’taki seçim türlerinden birisi değildir?

A) Serbest seçim
B) Otomatik seçim
C) Manuel seçim
D) Hızlı seçim
E) Geometrik seçim

Cevap : B) Otomatik seçim

Açıklama :

6. Boyama aracı ile belge üzerinde boyama yaparken imleç artı sembolünde ise ve fırça büyüklüğü daire şeklinde görülmek istenirse aşağıdakilerden hangisine basılmalıdır?

A) Caps Lock
B) Del
C) Insert
D) Ctrl
E) Shift

Cevap : A) Caps Lock

Açıklama : Photoshop’ta fırça (Brush) kullanırken imlecin görünümü iki modda olabilir:
1. **Standart Fırça Ucu:** Fırçanın boyutunu gösteren daire.
2. **Hassas İmleç (Precise Cursor):** Tam merkezi gösteren artı (+) işareti.
Klavye üzerindeki **Caps Lock** tuşu açık olduğunda imleç “Hassas (+)” moda geçer. Caps Lock kapatıldığında tekrar fırça boyutunu gösteren “Daire” şekline döner.

7. I. Renk düzenleme komutu uyguladıktan sonra bu uygulama ile ilgili düzenleme yapılamaz, renk değişikliği direkt görüntü pikselleri üzerinde gerçekleşir.
II. Renk düzenleme komutu uyguladıktan sonra istenildiği zaman bu uygulama ile ilgili düzenleme yapılabilir.
III. Uygulanan renk düzenleme komutu istenildiği zaman iptal edilebilir.
Photoshop’ta bir görüntü katmanına ayarlama katmanı (Adjustment Layer) oluşturarak renk düzenleme komutu uygulama ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) II ve III
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) Yalnız I

Cevap : A) II ve III

Açıklama : Photoshop’ta **Ayarlama Katmanları (Adjustment Layers)**, tahribatsız (non-destructive) düzenleme yapmayı sağlar.
– **I Yanlış:** Ayarlama katmanları pikselleri kalıcı olarak değiştirmez, üzerine bir filtre gibi eklenir.
– **II Doğru:** Katman panelinden ilgili ayara çift tıklanarak değerler her zaman değiştirilebilir.
– **III Doğru:** Ayarlama katmanı gizlenerek (göz ikonu) veya silinerek işlem iptal edilebilir.

8. Photoshop’ta serbest formlu bir şekil (alan) içerisine yazı yazmak için aşağıdakilerden hangisi yapılır?

A) Quick selection tool (hızlı seçim aracı) ile istenilen alan seçilir, yatay yazı aracı ile bu seçili alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.
B) Lasso tool (kement aracı) ile serbest bir alan seçilir, yatay yazı aracı ile bu seçili alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.
C) Horizontal type tool alınır, belge içerisinde fare sol tuşuna basılı tutarak istenilen bir şekil çizilir, ardından yatay yazı aracı ile bu seçili alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.
D) Brush tool (fırça aracı) ile istenilen bir şekil çizilir, yatay yazı aracı ile bu çizilen alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.
E) Pen tool (kalem aracı) ile istenilen şekil shape opsiyonu ile çizilir, yatay yazı aracı ile bu seçili alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.

Cevap : E) Pen tool (kalem aracı) ile istenilen şekil shape opsiyonu ile çizilir, yatay yazı aracı ile bu seçili alanın içerisine tıklanarak yazı yazılır.

Açıklama : Photoshop’ta bir şeklin içine metin akıtmak (Text inside path/shape) için, o şeklin **vektörel bir yol (path) veya şekil (shape)** olması gerekir. Piksel tabanlı seçim alanlarının (Lasso, Quick Select vb.) içine doğrudan metin aracıyla yazı yazılamaz. **Pen Tool (Kalem Aracı)** ile çizilen vektörel bir yolun üzerine Yazı Aracı (Type Tool) ile gelindiğinde imleç daire içine alınmış “I” şekline dönüşür ve tıklandığında yazı o şeklin sınırları içine hapsolur.

9. Photoshop’ta katmandaki görüntüyü ebatlandırmak için kullanılan transform komutunun kısayol tuş kombinasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ctrl+M
B) Ctrl+Shift+T
C) Ctrl+Alt+T
D) Ctrl+F
E) Ctrl+T

Cevap : E) Ctrl+T

Açıklama : Photoshop’ta bir katmanın boyutunu değiştirmek, döndürmek veya eğmek için kullanılan “Free Transform” (Serbest Dönüştürme) komutunun evrensel kısayolu **Ctrl + T** (Mac’te Command + T) tuş kombinasyonudur.

10. Matbaa baskı makineleri ile çok sayıda basılacak bir tiyatro afişi tasarımı için yeni belge açarken çözünürlük kısmına hangi değer girilmelidir?

A) 300 piksel/inch
B) 1000 piksel/inch
C) 72 piksel/inch
D) 100 piksel/inch
E) 500 piksel/inch

Cevap : A) 300 piksel/inch

Açıklama : Dijital tasarımda çözünürlük (Resolution) kullanım alanına göre belirlenir:
– **Ekran/Web:** 72 ppi (pixel per inch) standarttır.
– **Baskı/Matbaa:** Kaliteli bir baskı alabilmek için endüstri standardı **300 ppi** (veya dpi) değeridir. 300’ün altındaki değerler baskıda bulanıklığa veya pikselleşmeye yol açar.

11. Aşağıdaki rötuş araçlarından hangisi kopyalanan/taşınan pikselleri yeni alanın rengine uyarlamadan birebir kopyalama yapar?

A) Content Aware Tool
B) Clone Stamp Tool
C) Spot Healing Brush Tool
D) Healing Brush Tool
E) Patch Tool

Cevap : B) Clone Stamp Tool

Açıklama :
– **Clone Stamp Tool (Klonlama Damgası):** Kaynak alandaki pikselleri hedef alana **birebir, olduğu gibi** kopyalar. Işık veya renk uyarlaması yapmaz.
– Healing Brush, Spot Healing ve Patch Tool: Kaynak dokuyu alıp hedef alanın ışık ve renk tonuna matematiksel olarak “kaynaştırır” (blend eder).
– Content Aware: İçeriğe uygun dolgu yaparak yapay zeka ile doku üretir.

12. I. Tamamıyla el çizimi görseller
II. Anlam yaratma gücü
III. Dikkat çekebilme gücü
İyi bir grafik tasarım ürünü yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerini kesinlikle barındırmalıdır?

A) Yalnız III
B) II ve III
C) Yalnız I
D) Yalnız II
E) I ve III

Cevap : B) II ve III

Açıklama : Grafik tasarım bir iletişim sanatıdır.
– **II (Anlam):** Tasarımın bir mesajı olmalı, izleyiciye bir şey anlatmalıdır.
– **III (Dikkat):** Tasarımın kalabalık içinde fark edilmesi, izleyicinin ilgisini çekmesi gerekir.
– **I (El Çizimi):** Tasarımda fotoğraf, tipografi veya dijital çizim kullanılabilir; “tamamıyla el çizimi olma” zorunluluğu yoktur. Bu bir stil tercihidir, “kesinlikle barındırılması gereken” bir nitelik değildir.

13. Photoshop’ta ekrana sığmayan görüntüyü ekranda kaydırmak için kullanılan kavrayıcı el (Grabbing Hand) kısayolu aşağıdakilerden hangisidir?

A) “Back Space” tuşu
B) “Ctrl” tuşu
C) “Space” tuşu
D) “Alt” tuşu
E) “Enter” tuşu

Cevap : C) “Space” tuşu

Açıklama : Photoshop’ta çalışırken herhangi bir araç seçiliyken **Boşluk Tuşuna (Spacebar)** basılı tutmak, geçici olarak **El Aracını (Hand Tool)** aktif eder. Bu sayede fare ile tıklayıp sürükleyerek (pan yaparak) görüntünün görünmeyen kısımlarını ekrana getirebilirsiniz. Tuşu bıraktığınızda önceki aracınıza dönersiniz.

14. Dijital bir sunumda kullanılacak, dekube edilmiş ve etrafı şeffaf kullanılacak bir çiçek görselini kaydetmek için aşağıdaki formatlardan hangisi uygundur?

A) TARGA
B) TIF
C) GIF
D) JPEG
E) DOC

Cevap : C) GIF

Açıklama : Soruda “şeffaflık” (transparency) desteği aranmaktadır.
– JPEG: Şeffaflığı desteklemez, arka planı beyaza çevirir.
– **GIF:** Şeffaflığı destekler ve dijital sunumlar/web için uygun hafif bir formattır (Her ne kadar günümüzde PNG daha yaygın olsa da şıklar arasında şeffaflık sunan en uygun dijital format GIF’tir).
– TIF: Şeffaflığı destekler ama dosya boyutu çok yüksektir, genellikle baskı için kullanılır, dijital sunum için hantaldır.
– DOC: Word belgesidir, resim formatı değildir.

15. İçerisinde yazı da bulunan bir Photoshop belgesi aşağıdaki dosya formatlarından hangisi ile kaydedilirse belgedeki yazının kenar keskinliği korunur?

A) TIFF
B) PNG
C) JPG
D) PDF
E) GIFF

Cevap : D) PDF

Açıklama : TIFF, PNG, JPG ve GIF formatları görüntüyü “pikselleştirerek” (rasterize ederek) kaydeder. Bu durumda yazılar da piksele dönüşür ve yakınlaştırıldığında kenarları tırtıklı görünür. **Photoshop PDF** formatı ise (ayarları doğru yapıldığında) yazıları ve vektörel şekilleri **vektörel veri** olarak saklayabilir. Bu sayede belge ne kadar büyütülürse büyütülsün yazıların kenar keskinliği (vektörel kalitesi) korunur.

16. I. Gölgeler (Shadows)
II. Açık tonlar (Highlights)
III. Renk Doygunluğu (Saturation)
Photoshop’taki renk düzenleme komutlarından Levels (Seviyeler) yukarıda yazılı görüntü bileşenlerinden hangisi veya hangilerini düzenlemeye imkân verir?

A) II ve III
B) Yalnız I
C) I ve II
D) I ve III
E) Yalnız II

Cevap : C) I ve II

Açıklama : **Levels (Seviyeler)** komutu, görüntünün ton aralığını (histogramı) düzenler.
– Sol taraftaki sürgü **Gölgeleri (Shadows – I)**,
– Sağ taraftaki sürgü **Açık Tonları (Highlights – II)**,
– Ortadaki sürgü ise Orta Tonları (Midtones) kontrol eder.
Levels komutu “Lüminans” (Işık) tabanlıdır, “Renk Doygunluğu”nu (Saturation) doğrudan kontrol eden bir araç değildir (Onun aracı Hue/Saturation’dır).

17. Photoshop belgesinde seçili alanı araç paletindeki alt renk (background color) ile doldurmanın kısayolu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ctrl+Alt+ Backspace
B) Ctrl+TAB + Backspace
C) Ctrl+Shift + Backspace
D) Ctrl+Backspace
E) Alt+Backspace

Cevap : D) Ctrl+Backspace

Açıklama : Photoshop’ta renkle doldurma (Fill) kısayolları şöyledir:
– **Alt + Backspace:** Ön Plan Rengi (Foreground Color) ile doldurur.
– **Ctrl + Backspace:** Arka Plan Rengi (Background Color) ile doldurur.

18. Pen tool ile Photoshop’ta yapılan çizimlerde bağlantı noktasını seçmek için kullanılan araç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pen tool
B) Direct selection tool
C) Path selection tool
D) Curvature pen tool
E) Freeform pen tool

Cevap : B) Direct selection tool

Açıklama : Vektörel çizimlerde seçim araçları ikiye ayrılır:
1. **Path Selection Tool (Siyah Ok):** Tüm yolu (çizimin tamamını) seçer ve taşır.
2. **Direct Selection Tool (Beyaz Ok):** Çizim üzerindeki tek bir **bağlantı noktasını (anchor point)** veya yönlendirme kolunu seçerek o noktayı bağımsız olarak düzenlemeyi sağlar.

19. Photoshop belgesinde bir katmana çok kez Transform komutu uygulanarak ebatlandırma yapma durumu varsa katmandaki görüntünün detay kaybı olmaması için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

A) Tüm katmanlar seçilerek “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
B) Transform komutu verildikten sonra tutamaçlar göründüğünde “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
C) Transform işlemlerinden önce “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
D) Katman ilk kez oluşturulduğunda direkt “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
E) Transform işlemlerinden sonra “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.

Cevap : C) Transform işlemlerinden önce “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.

Açıklama : Normal bir piksel katmanını küçültüp (veri atılır) sonra tekrar büyütürseniz (veri uydurulur), görüntü kalitesi ciddi şekilde bozulur. Ancak işleme başlamadan önce katman **”Akıllı Nesne”ye (Smart Object)** dönüştürülürse, Photoshop orijinal veriyi saklı tutar. Böylece nesneyi defalarca küçültüp büyütseniz bile, her seferinde saklanan orijinal veri referans alınır ve **kalite/detay kaybı yaşanmaz**.

20. Photoshop’ta katmanlar panelindeki birden fazla katmanı seçili hâle getirmek için seçim sırasında hangi tuşa basılı tutulmalıdır?

A) Ctrl+Alt
B) Tab
C) Ctrl + Tab
D) Ctrl
E) Alt

Cevap : D) Ctrl

Açıklama : İşletim sistemi standartlarında olduğu gibi Photoshop’ta da:
– **Ctrl (Mac’te Command):** Birbirinden ayrı, ardışık olmayan birden fazla katmanı tek tek seçmek için kullanılır.
– Shift: Aralıktaki tüm katmanları (baştan sona) topluca seçmek için kullanılır.
Soruda genel çoklu seçim sorulduğu için cevap Ctrl’dir.