İnternet ve Sosyal Medya Ortamında Pazarlama 2025-2026 Final Soruları

Dijital Pazarlamanın Temel Taşı: Site Yapışkanlığı ve İçerik Yönetimi

İnternet ortamında başarılı bir marka yaratmanın ilk kuralı, kullanıcıyı dijital mülkünüzde tutabilmektir. Literatürde “Site Yapışkanlığı” (Site Stickiness) olarak adlandırılan bu kavram; bir web sitesinin ziyaretçileri kendisine çekme, onları içeride uzun süre tutma ve tekrar gelmelerini sağlama kapasitesini ifade eder. İşletmeler, yaratıcı içerik yönetimi sistemleri ve kullanıcı dostu site tasarımları sayesinde müşterilerin aradıklarını hızlıca bulmalarını sağlayarak bu yapışkanlığı artırırlar. Bu süreç, marka bilinirliği ve sadakatinin (marka yaratımı) en güçlü yakıtıdır.

Viral Pazarlamanın Psikolojisi ve Motivasyonlar

Bir içeriğin “viral” hale gelmesi, tüketicilerin o mesajı kendi istekleriyle paylaşmalarına bağlıdır. Bu paylaşım sürecini tetikleyen ana unsurlar; mizah, heyecan, şaşkınlık veya sosyal bir statü kazanma arzusudur. Yaygın bir yanlış algının aksine, “markanın merak edilmesi” bir videonun paylaşılma nedeni değil, başarılı bir viral kampanyanın sonucudur. Kullanıcılar içeriği marka için değil, içerik onlarda güçlü bir duygusal tepki uyandırdığı için paylaşırlar.

Dijital Ortamda Sosyolojik Araştırmalar: Netnografi

Kültürel antropoloji tekniklerinin internet topluluklarına uyarlanmasıyla doğan Netnografi, online dünyadaki tüketici içgörülerini anlamak için kullanılan kalitatif bir yöntemdir. Robert Kozinets tarafından kavramsallaştırılan bu yöntem; forumlar, bloglar ve sosyal medya grupları üzerindeki dijital izleri analiz eder. Ancak bu yönteme yöneltilen en sert eleştiri, araştırmacının kimliğini gizleyerek veri toplamasının bir “ajanlık operasyonu” gibi algılanması ve etik sınırları zorlamasıdır.

Online Marka Toplulukları ve Tüketici Tipleri

Marka toplulukları; üyelerin birbirine olan aidiyet duygusu, ortak ritüeller ve ahlaki sorumluluk bilinciyle tanımlanır. Forrester Research’ün “Sosyal Teknografik Merdiveni”ne göre kullanıcılar farklı rollere bürünür. Bu merdivende yer alan “Toplayıcılar” (Collectors); içerik üretmek yerine RSS beslemelerini takip eden, bilgileri etiketleyen ve trendleri sürekli araştıran, bilginin organizasyonuna odaklanmış gruptur. Paylaşım türüne göre ise YouTube, insanların bir “kişi” yerine “video” (nesne) etrafında toplandığı nesne merkezli sosyal paylaşım sitelerinin en tipik örneğidir.

Dijital Reklamcılıkta Hedefleme ve Zamanlama

Etkili bir dijital reklam, doğru zamanda doğru kişiye ulaşmalıdır. Örneğin, hafta sonu kahvaltısıyla ünlü bir restoran için en uygun reklam zamanı, insanların hafta sonu planlarına en açık olduğu Cuma günü saat 16:00 civarıdır. Hedefleme yapılırken ise her zaman demografik özellikler (yaş, cinsiyet, gelir) temel iskeleti oluşturur. Kullanıcının o an okuduğu içerikle uyumlu olan “İçeriğe Bağlı Reklamlar” (Contextual Advertising), diğer yöntemlere göre tüketiciler tarafından “daha az rahatsız edici” bulunmasıyla öne çıkar.

Aracısızlaştırma ve Stratejik Mikro Siteler

İnternet teknolojileri, üretici ve tüketici arasındaki mesafeyi sıfırlayarak “Aracısızlaştırma” (Disintermediation) boyutunu ortaya çıkarmıştır. Kurumsal web sitelerinin ağır yapısı yerine, belirli bir kampanya veya ürün lansmanına odaklanan Mikro Web Siteleri, online reklam alanlarında dönüşümü artırmak için kritik rol oynar. Bu süreçte SEO kurallarına uymak hayati önem taşır; bir siteyi sadece reklamlarla doldurmak optimizasyon açısından yıkıcı bir hatadır.

İletişim ve Halkla İlişkilerde Devrim

İnternetin PR (Halkla İlişkiler) dünyasına getirdiği en büyük değişim, kurumların daha fazla iletişime açık (diyalog odaklı) hale gelmesidir. Eskiden tek yönlü olan iletişim, artık tüketicinin anlık geri bildirimiyle çift yönlü bir sürece dönüşmüştür. Online anketler gibi veri toplama araçlarında ise mobil uyumluluk ve kullanıcıyı yormayan (mantıksal bölümlere ayrılmış) yapılar başarının anahtarıdır. Reklamcılık dijitalleşirken NFC, QR kod ve dijital açıkhava mecraları gelişse de, kurum içi iletişim süreci teknik olarak reklamcılığın değil, iç iletişimin konusudur.

1. “İnternet pazarlamasında söylentilerden birisi ……. Bu bağlamda, internet ortamında pazarlamada işletmeler içerik yönetimi sistemlerine fazlaca bağlıdırlar. Yaratıcı ileti ve sunumlarla site tasarımı sayesinde daha hızlı bir şekilde müşterilerin aradıklarını kontrol edebilmeleri sağlanabilir. Böylece marka yaratımı sağlamak mümkündür.”

Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) site yapışkanlığıdır
B) tüketici memnuniyetidir
C) marka bağlılığıdır
D) web sitesi düzenleyicisidir
E) site takibidir

Cevap : A) site yapışkanlığıdır

Açıklama : Dijital pazarlama literatüründe “Site Yapışkanlığı” (Site Stickiness) kavramı, bir web sitesinin ziyaretçileri kendisine çekme, onları sitede uzun süre tutma (süre) ve siteye tekrar gelmelerini sağlama (frekans) kapasitesini ifade eder. Sorudaki metinde (her ne kadar “söylentilerden birisi” gibi sıra dışı bir ifade kullanılsa da), devamında anlatılan “içerik yönetimi”, “yaratıcı sunumlar” ve “site tasarımı” gibi unsurlar, kullanıcının siteyle olan etkileşimini artırmayı ve aradığını kolayca bulmasını sağlamayı hedefler. Bir sitenin kullanıcıyı “yapıştırıp bırakmaması”, yani yapışkanlığının yüksek olması, uzun vadede marka bilinirliğine ve marka sadakatinin oluşmasına (marka yaratımı) doğrudan zemin hazırlar.

2. Aşağıdakilerden hangisi viral videoların paylaşılmasını sağlayan önemli motivasyonlar arasında yer almaz?

A) Mesajla ilgili duyulan heyecan
B) Markanın merak edilmesi
C) Mesajın alıcıda ilgi uyandırması
D) Mizah
E) Markaya olumlu duygular beslenmesi

Cevap : B) Markanın merak edilmesi

Açıklama : Viral pazarlamanın psikolojik temeli, kullanıcıların bir içeriği “kendi istekleriyle” paylaşmasına dayanır. İnsanlar viral videoları genellikle içerik onlarda güçlü bir duygu (kahkaha, şaşkınlık, korku, heyecan vb.) uyandırdığı için veya bu içeriği paylaşmanın kendilerine sosyal bir statü (zeki, komik, bilgili görünme) kazandıracağını düşündükleri için paylaşırlar. “Markanın merak edilmesi”, viral bir videonun paylaşılma nedeni değil, genellikle başarılı bir viral kampanyanın sonucudur. Kullanıcılar videoyu izlerken “Acaba bu videoyu hangi marka çekti?” diye merak edip paylaşmazlar; “Bu video çok komik, arkadaşlarım da görmeli” diye paylaşırlar. Marka farkındalığı bu sürecin sonunda oluşur.

3. Aşağıdakilerden hangisi online ortamda sürdürülen netnografik araştırmalara yöneltilen temel eleştirilerden birisidir?

A) Birden fazla araştırmacının acının kontrolünün gerekmesi
B) Bir ajanlık operasyonu olarak tanımlanması
C) Araştırmaya hazırlık sürecinin çok uzun sürmesi
D) Uygun örneklem bulmanın zor olması
E) İnternet kullanıcılarının yoğunluklu olarak kadınlardan oluşması sebebiyle cinsiyet dengesinin olmaması

Cevap : B) Bir ajanlık operasyonu olarak tanımlanması

Açıklama : Netnografi (İnternet Etnografisi), sanal toplulukların kültürünü, dilini ve davranışlarını doğal ortamlarında inceleyen nitel bir araştırma yöntemidir. Bu yöntemin en tartışmalı yanı “etik” boyutudur. Eğer araştırmacı, incelediği topluluğa (forum, grup vb.) kimliğini ve amacını açıklamadan, gizlice veri toplarsa, bu durum katılımcılar tarafından “kandırılma”, “gözetlenme” veya bir tür “Ajanlık Operasyonu” olarak algılanabilir. Bu durum, özel hayatın gizliliği ve araştırma etiği açısından netnografiye yöneltilen en büyük eleştiridir.

4. Aşağıdakilerden hangisi online marka topluluklarınım tanımlanmasında kullanılan özellikler arasında sıralanamaz?

A) Topluluğun satış verilerini etkilemesi
B) Topluluk üyelerinin topluluğa aidiyeti
C) Marka topluluklarının hitap ettiği kitlenin büyüklüğü
D) Kurumların topluluk üzerinden yürüttükleri stratejiler
E) Topluluk üyelerinin topluluk içinde aktif olması

Cevap : A) Topluluğun satış verilerini etkilemesi

Açıklama : Online marka toplulukları (Online Brand Communities); Muniz ve O’Guinn gibi teorisyenlere göre “Bilinç Türü” (Aidiyet – B şıkkı), “Ritüeller ve Gelenekler” ve “Ahlaki Sorumluluk” gibi sosyolojik özelliklerle tanımlanır. Üyelerin aktif katılımı (E şıkkı) ve topluluğun yapısı (C ve D şıkları) da bu tanımın parçasıdır. Ancak “Topluluğun satış verilerini etkilemesi”, topluluğun bir tanım özelliği veya yapısal bir unsuru değildir; bu durum topluluğun var olmasının işletme açısından sağladığı ticari bir sonuçtur (çıktıdır). Bir topluluğu “satış artıran grup” olarak tanımlamak, onun sosyal doğasını göz ardı etmek olur.

5. Aşağıdakilerden hangisi Kodak firmasının X’de yürüttüğü iletişim stratejisini özetlemektedir?

A) Şirketin tanıtımından uzak durup, değerli içerikler üretmek
B) Farklı dillerdeki hesaplarla uluslararsı bir kurum olduğunun vurgusunu yapmak
C) Yeni çıkan ürünlerin beğenisini ölçümlemek için kullanmak
D) X hesabı üzerinden bir topluluk oluşturmak
E) Reklamlarını ilk kez X üzerinden sunarak sosyal medyaya verdiği önemi göstermek

Cevap : A) Şirketin tanıtımından uzak durup, değerli içerikler üretmek

Açıklama : Kodak, sosyal medyanın (özellikle Twitter/X’in) yükseliş döneminde “Chief Listener” (Baş Dinleyici) unvanlı bir yönetici atayarak dikkat çekici bir strateji izlemiştir. Marka, bu mecrada doğrudan ürün satışı veya kurumsal övgü yapmak yerine; fotoğrafçılıkla ilgili ipuçları, nasıl yapılır rehberleri, fotoğraf saklama yöntemleri gibi kullanıcıların ilgisini çeken ve onlara fayda sağlayan “değerli içerikler” paylaşmayı tercih etmiştir. Bu yaklaşım, modern “İçerik Pazarlaması”nın (Content Marketing) temelini oluşturur: Ürün değil, değer satmak.

6. Kahvaltısıyla ünlü bir restoran için internete reklam verilebilecek en uygun gün ve saat aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) Salı 14.00
B) Pazartesi 16.00
C) Pazar 12.00
D) Perşembe – 12.00
E) Cuma-16.00

Cevap : E) Cuma-16.00

Açıklama : Dijital reklamcılıkta zamanlama stratejisi, tüketicinin “karar verme anına” en yakın ve en uygun ruh halinde olduğu zamanı hedefler. Hafta sonu kahvaltısı gibi keyif ve sosyalleşme odaklı bir etkinlik için planlar genellikle hafta sonuna girerken yapılır. Pazar 12.00 (C şıkkı) kahvaltı için çok geçtir. Hafta başı (Pazartesi/Salı) ise iş yoğunluğu nedeniyle hafta sonu planı için erkendir. İnsanların iş stresinden uzaklaşıp hafta sonu moduna girdiği, plan yapmaya en açık olduğu zaman dilimi Cuma öğleden sonra (16.00) saatleridir. Bu saatte gösterilen bir kahvaltı görseli, hafta sonu rezervasyonuna dönüşme potansiyeli en yüksek olandır.

7. “….., bir şeyler üzerinde araştırma yapmayı ve trendleri takip etmeyi severler.”

Yukarıda tanımda verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Konuşmacılar
B) Yaratıcılar
C) Eleştirmenler
D) Katılanlar
E) Toplayıcılar

Cevap : E) Toplayıcılar

Açıklama : Forrester Research’ün “Sosyal Teknografik Merdiveni” (Social Technographics Ladder) modeline göre internet kullanıcıları davranışlarına göre sınıflandırılır. Bu merdivende; içerik üretenlere “Yaratıcılar”, yorum yapanlara “Eleştirmenler” denir. “Toplayıcılar” (Collectors) ise aktif olarak içerik üretmeseler de; RSS beslemeleri kullanan, web sayfalarını sık kullanılanlara ekleyen, bilgileri etiketleyen (tagging), arşivleyen, sürekli araştıran ve trendleri yakından takip eden, bilginin organizasyonunu sağlayan kullanıcı grubudur.

8. Aşağıdaki anket türlerinden hangisi akıllı telefonlar gibi taşınabilir cihazlara diğerlerinden daha uygundur?

A) Web anketi
B) E-posta anketi
C) Online anket
D) İndirilebilir anket
E) Tüketici anketi

Cevap : D) İndirilebilir anket

Açıklama :

9. Aşağıdakilerden hangisi tüm reklam uygulamalarında hedef kitle belirleme yöntemlerinin temelini oluşturmaktadır?

A) Coğrafi özellikler
B) Demografik özellikler
C) İçeriğe bağlı özellikler
D) Alım temelli özellikler
E) Davranışsal özellikler

Cevap : B) Demografik özellikler

Açıklama : Pazarlamada hedef kitle analizi yapılırken en kolay ulaşılabilen, en somut ve sınıflandırmanın temelini oluşturan veriler “Demografik Özellikler”dir. Yaş, cinsiyet, gelir düzeyi, eğitim durumu, medeni hal ve meslek gibi veriler; pazar bölümlendirmenin ilk adımıdır. Psikografik (yaşam tarzı) veya davranışsal (satın alma alışkanlığı) gibi daha karmaşık hedefleme yöntemleri, ancak bu demografik temel üzerine inşa edildiğinde anlamlı ve uygulanabilir olur.

10. Aşağıdakilerden hangisi paylaşım türüne göre sosyal paylaşım siteleri incelendiğinde, nesne merkezli sosyal paylaşım sitelerine örnek gösterilebilir?

A) Facebook
B) LinkedIn
C) Youtube
D) X
E) Instagram

Cevap : C) Youtube

Açıklama : Sosyolog Knorr-Cetina’nın “Nesne Merkezli Sosyalilik” (Object-Centered Sociality) teorisine göre sosyal ağlar ikiye ayrılır:

1. Ego (Kişi) Merkezli Ağlar: İnsanların birbirini tanıdığı veya profiller üzerinden bağ kurduğu ağlardır (Örn: Facebook, LinkedIn). Burada odak “kişi”dir.

2. Nesne Merkezli Ağlar: İnsanların belirli bir içerik (nesne) etrafında toplandığı ağlardır. YouTube bunun en tipik örneğidir. Kullanıcılar YouTube’a arkadaşlarını bulmak için değil, “Video” (Nesne) izlemek ve bu videolar hakkında yorum yaparak etkileşime girmek için gelirler. Bağlantıyı sağlayan şey videodur.

11. Web sitesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Web sitelerini yanlızca reklam amaçlı kullanmak optimizasyonları için gereklidir.
B) Web siteleri yazı, ses ve görüntü üzerinden bilgi sunabilir.
C) Web siteleri üzerinden kullanıcıların geri dönüşleri alınabilir.
D) Web siteleri kullanıcılarını araştırma ve promosyonlara teşvik edebilir.
E) Web siteleri bilgiyi tüketiciye ulaştırma görevi üstlenir.

Cevap : A) Web sitelerini yanlızca reklam amaçlı kullanmak optimizasyonları için gereklidir.

Açıklama : Web sitelerinin tek fonksiyonu reklam yapmak değildir; bilgi sağlama, müşteri ilişkileri, satış, marka imajı gibi çok yönlü işlevleri vardır. Arama Motoru Optimizasyonu (SEO) kurallarına göre, bir web sitesinin “yalnızca reklam amaçlı” kullanılması veya sadece reklamlarla dolu olması (içeriksiz olması), o sitenin kalitesini düşürür ve arama motorları tarafından cezalandırılmasına neden olur. SEO, kullanıcıya fayda sağlayan, özgün ve zengin içeriği ödüllendirir. Dolayısıyla A şıkkındaki ifade, dijital pazarlama mantığına ve SEO prensiplerine tamamen terstir.

12. Aşağıdakilerden hangisi içeriğe bağlı reklam belirleme yönteminin en önemli avantajıdır?

A) Kullanıcılar daha fazla reklamları tıklamaktadır.
B) Kullanıcılar tarafından daha az rahatsız edici görülür.
C) Web sitesi ziyaret sayısını arttırır.
D) Satışları arttırır.
E) Reklam görünürlüğü daha fazladır.

Cevap : B) Kullanıcılar tarafından daha az rahatsız edici görülür.

Açıklama : İçeriğe Bağlı Reklam (Contextual Advertising), kullanıcının o anda incelediği içeriğin konusuyla ilgili reklamların gösterilmesidir (Örneğin; bir araba inceleme yazısının yanında araba lastiği reklamının çıkması). Bu yöntemin en büyük avantajı, reklamın kullanıcının o anki ilgi alanıyla ve okuduğu konuyla uyumlu olması nedeniyle, alakasız ve rastgele çıkan reklamlara kıyasla kullanıcılar tarafından “daha az rahatsız edici” (intrusive olmayan) bulunmasıdır. Reklam, içeriğin doğal bir parçası veya tamamlayıcısı gibi algılanır.

13. Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinden yürütülen pazarlama faaliyetlerinin işletmeler açısından üstünlükleri arasında gösterilemez?

A) Pazarlama bütçesinden tasarruf
B) Global erişim
C) Fiyat karşılaştırması
D) Zaman tasarrufu
E) Fırsat eşitliği

Cevap : C) Fiyat karşılaştırması

Açıklama : Soruda “İşletmeler açısından üstünlük” sorulmaktadır. İnternet pazarlaması işletmelere maliyet tasarrufu (A), dünyaya açılma (B), zaman kazanma (D) ve küçük işletmelerin büyüklerle rekabet edebilmesi (Fırsat Eşitliği – E) gibi avantajlar sağlar. Ancak “Fiyat Karşılaştırması”, tüketiciler için muazzam bir avantajken (en ucuzu bulmak), işletmeler için genellikle bir dezavantaj veya tehdittir. Tüketicilerin fiyatları saniyeler içinde kıyaslayabilmesi, rekabeti şiddetlendirir, kâr marjlarını düşürür ve işletmeleri sürekli fiyat kırmaya zorlar. Bu nedenle işletme perspektifinden bakıldığında bu bir “üstünlük” değil, yönetilmesi zor bir piyasa koşuludur.

14. “Kurumsal web sitelerinin yanında kampanyalar, ürünler, yeni ürün lansmanlarını desteklemek için kullanılan de online reklam alanı olarak kullanılmaktadır.”

Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) etkinlik siteleri
B) kampanya web siteleri
C) mikro web siteleri
D) mini reklam siteleri
E) ek siteler

Cevap : C) mikro web siteleri

Açıklama : Ana kurumsal web sitesinin karmaşasından uzak, sadece belirli bir ürünün lansmanına, özel bir kampanyaya veya etkinliğe odaklanmak amacıyla hazırlanan, genellikle kısa ömürlü, az sayfalı ve odaklanmış web sitelerine “Mikro Siteler” (Microsites) denir. Bu siteler, reklam kampanyalarının trafiğini yönlendirmek (landing page) ve kullanıcıyı dikkati dağılmadan sadece o ürünle etkileşime sokmak için stratejik olarak kullanılır.

15. “Bilgi teknolojileri sayesinde üretici ve tüketici arasındaki yakınlaşma giderek artmaktadır. Bu durum ….. boyutunu ortaya çıkarmaktadır.”

Yukarıdaki boşluğa en uygun kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A) bilgisayarlı tüketim
B) internet pazarlaması
C) aracısızlaştırma
D) teknolojileşme
E) bireysel tüketim

Cevap : C) aracısızlaştırma

Açıklama : İnternet ve dijital teknolojiler, tedarik zincirindeki geleneksel aracıların (toptancılar, dağıtıcılar, perakendeciler) ortadan kalkmasına olanak tanımıştır. Üreticilerin, web siteleri veya e-ticaret platformları üzerinden ürünlerini doğrudan nihai tüketiciye satabilmesi sürecine literatürde “Aracısızlaştırma” (Disintermediation) denir. Bu durum, üretici ve tüketiciyi birbirine yaklaştırır, maliyetleri düşürür ve iletişimi hızlandırır.

16. Aşağıdaki ifadelerden hangisi reklamcılık ve dijitalleşme başlığı altında incelenebilecek bir konu değildir?

A) Açıkhava mecralarındaki değişim
B) NFC uygulamaları
C) QR kod uygulaması
D) Internet reklamcılığı
E) Kurum içi iletişim süreci

Cevap : E) Kurum içi iletişim süreci

Açıklama : Reklamcılık, tanımı gereği bir kurumun ürün, hizmet veya imajını “dış hedef kitleye” (tüketicilere, kamuoyuna) tanıtma faaliyetidir. Açıkhava panolarının dijitalleşmesi, NFC ve QR kod teknolojileri, internet reklamları; markanın tüketiciyle buluştuğu dijital reklamcılık kanallarıdır. Ancak “Kurum içi iletişim süreci”, reklamcılığın değil; İnsan Kaynakları veya Kurumsal İletişim departmanının (Halkla İlişkiler) konusudur. Çalışanlara yönelik iletişim, pazarlama iletişimi veya reklamcılık kapsamında değerlendirilmez.

17. ….. kültürel antropoloji gelenek ve tekniklerini, bilgisayar temelli iletişimler sayesinde ortaya çıkan topluluklara uyarlayan yeni bir kalitatif araştırma metodudur.

Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnceleme araştırmaları
B) Derinlemesine görüşme
C) Sanal alemler
D) Netnografi
E) Online odak grup

Cevap : D) Netnografi

Açıklama : Etnografi, antropolojide bir topluluğun kültürünü, yaşam biçimini ve davranışlarını yerinde (katılımcı gözlemle) inceleyen bir yöntemdir. İnternetin yaygınlaşmasıyla birlikte, bu yöntemin sanal topluluklara (forumlar, sosyal medya grupları, bloglar vb.) uyarlanmış haline “Netnografi” (İnternet + Etnografi) adı verilmiştir. Robert Kozinets tarafından kavramsallaştırılan bu yöntem, online toplulukların dijital izlerini ve etkileşimlerini analiz ederek tüketici içgörüleri elde etmeyi sağlar.

18. Dijital içerik pazarlaması ve reklam ilişkisiyle ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Geleneksel mecrada reklamlar tüketicilerin tercihleri dışında karşılarına çıkmalarından dolayı, reklamları görmeme ya da kanal değiştirme eğilimi söz konusudur.
B) Reklamları görmeme eğilimleri dijital ortamda tüketicilerin hoşlanacakları içeriklerle reklamın çözümünü doğurmuştur.
C) Geleneksel kitle iletişim araçlarında yer alan reklamlar kişilerin reklamları izleyip izlemediğine bakmaksızın davetsiz bir misafir gibi karşılarına çıkmaktadır.
D) Dijital ortamdaki içerik pazarlamasının farkı artık içeriği tüketicilerin oluşturuyor olmasıdır.
E) İnternetten önce de şirketler sektörel raporlar, kurumsal dergiler vb. araçlarla içerik pazarlaması yapmaktaydı.

Cevap : D) Dijital ortamdaki içerik pazarlamasının farkı artık içeriği tüketicilerin oluşturuyor olmasıdır.

Açıklama : İçerik Pazarlaması (Content Marketing), markanın hedef kitlesini etkilemek için değerli, eğitici veya eğlendirici içerikler üretmesi ve dağıtmasıdır. Burada asıl içerik üreticisi (kaynak) yine markadır. D şıkkındaki “içeriği tüketicilerin oluşturuyor olması” ifadesi, İçerik Pazarlamasını değil, sosyal medyanın bir özelliği olan “Kullanıcı Türevli İçerik” (User Generated Content – UGC) kavramını tanımlar. İçerik pazarlamasında marka, yayıncı gibi davranır; içeriği tüketiciye bırakmaz, bizzat üretir veya küratörlüğünü yapar.

19. Aşağıdakilerden hangisi internetle birlikte halkla ilişkiler perspektifinden bakıldığında kurumların yaşadığı en büyük değişimdir?

A) Şirket faaliyet raporlarının yayınlanmasının zorunlu hale gelmesi
B) Şirket yöneticilerinin daha demokratik karar vermek zorunda hissetmeleri
C) Kurumların kârlarını arttırmaları
D) Her kurumun halkla ilişkilere ihtiyaç duyması
E) Kurumların daha fazla iletişime açık hâle gelmesi

Cevap : E) Kurumların daha fazla iletişime açık hâle gelmesi

Açıklama : İnternet öncesi dönemde Halkla İlişkiler (PR), genellikle kurumdan kamuoyuna doğru tek yönlü bir bilgi akışı (monolog) şeklindeydi ve kurumlar kapalı kutular gibiydi. İnternet ve sosyal medya ile birlikte bu yapı yıkıldı. Tüketiciler artık anında geri bildirim verebiliyor, şikayet edebiliyor, soru sorabiliyor ve kurumları sorgulayabiliyor. Bu durum, kurumları şeffaflaşmaya, hesap verebilir olmaya ve “daha fazla iletişime açık (çift yönlü/diyalog) hale gelmeye” zorlamıştır. Artık kurumlar saklanamaz, sürekli iletişim halinde olmak zorundadırlar.

20. Aşağıdakilerden hangisi online anket katılımcılarının anketi kendi başlarına doldururken sıkıntı çekmelerine engel olacak bir uygulama değildir?

A) Katılımcıların çalışmanın hangi noktasında olduklarını bilmeleri gerekir.
B) Anketin araştırma hedefleriyle uyumlu ve olabildiğince kısa olması gerekir.
C) Üslup önemlidir, kibar ve samimi olunmalıdır.
D) Anketin üç sayfadan fazla olmamasına dikkat etmek gerekir.
E) Kolay anlaşılır açık bir dil kullanmak gerekir.

Cevap : D) Anketin üç sayfadan fazla olmamasına dikkat etmek gerekir.

Açıklama : Online anketlerin kullanılabilirliğini (usability) artırmak için; ilerleme çubuğu koymak (A), anketi kısa tutmak (B), açık bir dil kullanmak (E) ve samimi bir üslup (C) çok önemlidir. Ancak “Anketin üç sayfadan fazla olmaması” gibi katı bir kural, her zaman doğru veya geçerli bir uygulama değildir. Aksine, bazen çok uzun bir anketi tek bir sayfaya yığıp sonsuz kaydırma (scroll) yaptırmak yerine, mantıksal bölümlere ayırarak 5-6 sayfaya bölmek (sayfalama) kullanıcı yorgunluğunu azaltabilir ve odaklanmayı artırabilir. Önemli olan sayfa sayısı değil, anketin toplam süresi ve akıcılığıdır. “Maksimum 3 sayfa” kısıtlaması, anket tasarımında engelleyici bir hata olabilir.