Ata Aöf Sağlık Ekonomisine Giriş 2024-2025 Vize Soruları

Sağlık Hizmetlerinin Sınıflandırılması ve Önemi

Sağlık hizmetleri temel olarak koruyucu ve tedavi edici olarak ikiye ayrılır. Gelişmekte olan ülkeler için maliyeti düşük, etkisi kitlesel olan koruyucu sağlık hizmetleri (aşılama, sanitasyon vb.) stratejik öncelik taşırken; tedavi edici hizmetler doğrudan bireysel teşhis ve müdahaleye odaklanır. Koruyucu hizmetlerin başarısı, toplumun genel sağlık düzeyini yükseltirken, tedavi edici hizmetlerin birey bazlı doğası tıbbi uzmanlık gerektirir. Türkiye’de bu modern tıp eğitiminin miladı, 14 Mart 1827’de Tıbhane ve Cerrahhane-i Amire’nin kurulmasıyla başlamış ve bu tarih günümüzde Tıp Bayramı olarak kutlanmaktadır.

Sağlık Ekonomisinin Temel Kavramları

Ekonomi, kıt kaynakların sınırsız ihtiyaçlar arasında nasıl dağıtılacağını inceleyen bir bilimdir. Makro iktisat; enflasyon, işsizlik ve büyüme gibi ekonominin bütününe yönelik verilerle ilgilenirken; Mikro iktisat birim bazlı davranışları inceler. Sağlık sektöründe kaynakların diğer sektörlerle (eğitim, savunma vb.) paylaşımı Makro Kaynak Dağılımı Sorunu olarak nitelendirilir. Toplumdaki tüm üretim faktörleri etkin kullanıldığında üretilebilecek maksimum mal bileşimlerini gösteren eğriye Üretim Olanakları Eğrisi denir.

Sağlık Piyasasının Özellikleri ve Talep Analizi

Sağlık piyasası, asimetrik bilgi (doktorun hastadan daha fazla bilgiye sahip olması) ve belirsizlikler nedeniyle tam rekabet koşullarından sapar. Sağlık hizmetlerine olan talep; gelir düzeyi, teknolojik gelişmeler, yaşam koşulları ve sosyal devlet yapısından etkilenir. Gelir düzeyi arttıkça sağlık hizmetlerine olan talebin de artması, aralarında pozitif bir ilişki olduğunu gösterir. Bir malın fiyatı ile arz edilen miktarı arasındaki doğru orantılı ilişki ise Arz Yasası ile tanımlanır. İki farklı mal arasındaki fiyat-talep etkileşimi ise Talebin Çapraz Esnekliği ile ölçülür.

Küresel Sağlık Sistemleri ve Sosyal Güvenlik

Ülkeler farklı sağlık sistemi modelleri benimserler. Finansmanı genel vergilerden sağlayan, personeli devlet memuru statüsünde olan ve tüm nüfusu kapsayan modellere Kapsayıcı Sağlık Sistemi denir; Kosta Rika bu modelin başarılı bir uygulayıcısıdır. ABD’de ise yoksullara yönelik bir sosyal yardım programı olan Medicaid; çocukları, yaşlıları ve engellileri kapsarken, geleneksel yapısında çocuk sahibi olmayan sağlıklı yoksul erkekleri kapsam dışı bırakmasıyla bilinir.

1. I. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler için en önemli sağlık hizmeti, koruyucu sağlık hizmetidir.
II. Tedavi edici sağlık hizmetleri genellikle birey üzerinde uygulanır.
III. Koruyucu sağlık hizmetleri toplumun sağlık düzeyinin yükselmesini sağlamaktadır.
Sağlık hizmetlerinin sınıflandırılmasıyla ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) I, II ve III
B) Yalnız I
C) Yalnız II
D) I ve II
E) II ve III

Cevap : A) I, II ve III

Açıklama : Sağlık hizmetlerinin sınıflandırılmasında koruyucu ve tedavi edici hizmetlerin nitelikleri belirleyicidir.

I. Öncül: Gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde bütçe kısıtlıdır ve hastalık yükünün büyük kısmı önlenebilir bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanır. Bu nedenle, maliyeti düşük ancak toplumsal etkisi çok yüksek olan “koruyucu sağlık hizmetleri” (aşılama, temiz su, sanitasyon vb.) bu ülkeler için en stratejik ve hayati hizmettir.

II. Öncül: Tedavi edici hizmetler (hekimlik, cerrahi müdahale, ilaç kullanımı), doğası gereği hasta olan “kişiye” yöneliktir. Koruyucu hizmetler toplumu hedeflerken, tedavi edici hizmetler bireysel teşhis ve tedaviyi kapsar.

III. Öncül: Koruyucu hizmetler, hastalıkların henüz ortaya çıkmadan engellenmesini sağladığı için (birincil koruma), toplumun genel sağlık göstergelerini (bebek ölüm hızı, beklenen yaşam süresi vb.) iyileştiren ve sağlık düzeyini kitlesel olarak yükselten temel faktördür.

2. Aşağıdakilerden hangisi Kapsayıcı Sağlık Sistemi uygulayıcısı ülkelerden biridir?

A) Sovyetler Birliği
B) Çin
C) Avustralya
D) Küba
E) Kosta Rika

Cevap : E) Kosta Rika

Açıklama : Sağlık sistemleri literatüründe Kosta Rika, “Kapsayıcı Sağlık Sistemi” (Inclusive Health System) veya “Gelişmekte Olan Ülkeler için Refah Modeli”nin en başarılı örneklerinden biri olarak kabul edilir. Kişi başına düşen geliri çok yüksek olmamasına rağmen, Kosta Rika 1940’lardan itibaren sağlık hizmetlerini sosyal güvenlik çatısı altında birleştirmiş ve birinci basamak sağlık hizmetlerini ülkenin en ücra köşelerine kadar götürmeyi başarmıştır. Bu sayede tüm nüfusu kapsayan, eşitlikçi ve erişilebilir bir sistem kurmuştur. Diğer şıklardaki ülkeler (SSCB, Küba) daha çok “Merkezi Planlı/Sosyalist” model, Avustralya ise “Refah/Karma” model içinde değerlendirilir.

3. 14 Mart’ın Tıp Bayramı olarak kutlanmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü’nün kurulması
B) Numune hastanelerinin kurulması
C) Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti’nin kurulması
D) Tıbhane ve Cerrahhane-i Amire’ nin kurulması
E) Millî Sağlık Planı’nın kabul edilmesi

Cevap : D) Tıbhane ve Cerrahhane-i Amire’ nin kurulması

Açıklama : Türkiye’de modern tıp eğitiminin başlangıcı, Sultan II. Mahmut döneminde, Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi’nin önerisiyle İstanbul’da “Tıbhane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire”nin açıldığı tarih olan **14 Mart 1827** kabul edilir. Bu tarih, Osmanlı tıbbının geleneksel usta-çırak ilişkisinden modern, batılı tarzda akademik eğitime geçişini simgeler. Bu nedenle 1919 yılından itibaren 14 Mart günü “Tıp Bayramı” olarak kutlanmaktadır. Diğer seçeneklerdeki kurumlar Cumhuriyet dönemine veya daha farklı tarihlere aittir.

4. “Sağlık sektörüne daha fazla kaynak aktarılması borçlanma veya vergi artırımı yoluyla gerçekleştirilebilir. Ancak, bu durum diğer alanlardan sağlık alanına bir yeniden kaynak dağılımını öngörmektedir ki, özellikle politikacılar için bunu gerçekleştirmek zordur.” ifadesi sağlık sektöründeki sorunlardan hangisiyle ilgilidir?

A) İlaç arz sistemlerindeki etkinsizlik sorunu
B) Zayıf fonksiyon gören müracaat sistemleri sorunu
C) Zayıf mali planlama ve yönetim sistemleri sorunu
D) Kolay ulaşılabilirlik ve kullanım sorunu
E) Makro kaynak dağılımı sorunu

Cevap : E) Makro kaynak dağılımı sorunu

Açıklama : Bu soru, iktisadın temel problemi olan “kıt kaynakların tahsisi” ile ilgilidir. Bir ülkenin bütçesi sınırlıdır ve bu bütçenin ne kadarının sağlığa, ne kadarının eğitime veya savunmaya ayrılacağı kararı “Makro” düzeyde bir karardır. Eğer sağlığa daha fazla para ayrılacaksa, ya vergiler artırılmalı ya da başka bir sektörden kesinti yapılmalıdır (Fırsat maliyeti). Politikacıların bütçeyi sektörler arasında paylaştırırken yaşadığı bu zorluk ve tercih sorunu, literatürde **”Makro Kaynak Dağılımı Sorunu”** olarak adlandırılır. Mikro sorunlar ise hastane veya hasta bazındaki verimsizliklerle ilgilidir.

5. Sağlık sigortası sisteminin tüm nüfusu kapsadığı, finansmanın tamamen genel vergilerden sağlandığı, doktor ve diğer sağlık personelinin ücret sistemi ile istihdam edildikleri ve sağlıkla ilgili faaliyetlerin tamamına yakınının doğrudan hükümet kontrolünde olduğu sistem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosyalist Tip Sağlık Sistemi
B) Kapsayıcı Sağlık Sistemi
C) Refah Yönelimli Sağlık Sistemi
D) Kapitalist Sağlık Sistemi
E) Serbest Piyasa Tipi Sağlık Sistemi

Cevap : B) Kapsayıcı Sağlık Sistemi

Açıklama : Soruda tarif edilen sistemin özellikleri (Genel vergilerle finansman, personelin maaşlı devlet çalışanı olması, kamunun tam kontrolü), literatürde genellikle “Ulusal Sağlık Hizmeti (Beveridge Modeli)” veya “Sosyalist Model” özellikleridir. Ancak AÖF müfredatında ve sorunun bağlamında, tüm nüfusu içine alan ve devletin tam hakimiyetinde olan bu yapıya **”Kapsayıcı Sağlık Sistemi”** adı verilmektedir (Cevap anahtarı da bu yöndedir). Bu modelde piyasa mekanizması yoktur, sağlık bir kamu hizmeti olarak devlet tarafından üretilir ve sunulur.

6. Ekonominin bütününü ele alarak enflasyon, büyüme, işsizlik ve dış ekonomik denge gibi değişkenleri aşağıdakilerden hangisi inceler?

A) Mikro iktisat
B) Uluslararası iktisat
C) Makro iktisat
D) Pozitif iktisat
E) Normatif iktisat

Cevap : C) Makro iktisat

Açıklama : İktisat bilimi analiz düzeyine göre iki ana dala ayrılır. **Mikro İktisat**, küçük birimlerin (tüketici, firma) davranışlarını incelerken; **Makro İktisat**, ekonomiyi “bir bütün” olarak ele alır. Soruda geçen enflasyon (fiyatlar genel düzeyi), ekonomik büyüme (GSYİH), işsizlik oranı ve dış ticaret dengesi gibi konular, bireysel firmaların değil, tüm ülke ekonomisinin performansını gösteren toplulaştırılmış (agregat) verilerdir. Bu nedenle bu konular Makro İktisadın inceleme alanına girer.

7. I. Teknolojik gelişmeler
II. Sosyal devlet yapısı
III. Sosyal sınıf
IV. Yaşam koşulları
Yukarıdakilerden hangileri sağlık hizmetlerinin talebini etkileyen faktörlerdendir?

A) I, II ve III
B) I, II ve IV
C) I, III ve IV
D) II, III ve IV
E) I, II, III ve IV

Cevap : E) I, II, III ve IV

Açıklama : Sağlık hizmeti talebi pek çok dinamikten etkilenir:

I. Teknolojik Gelişmeler: Yeni tedavi yöntemlerinin bulunması (MR, yeni ilaçlar vb.), daha önce tedavisi olmayan hastalıklar için talep yaratır (Arz yönlü talep artışı).

II. Sosyal Devlet Yapısı: Devletin sağlık hizmetini ücretsiz veya düşük ücretle sunması, bireylerin maliyet engelini kaldırarak talebi artırır.

III. Sosyal Sınıf: Eğitim ve gelir düzeyi, bireylerin sağlık algısını, hastalığı tanımlama biçimini ve doktora başvurma alışkanlıklarını belirler.

IV. Yaşam Koşulları: Kötü barınma, beslenme ve çevre şartları hastalık riskini artırır, bu da doğal olarak sağlık hizmetine olan ihtiyacı (talebi) artırır.
Dolayısıyla verilen tüm öncüller talebi etkileyen faktörlerdir.

8. Sağlık insan gücü neyi ifade etmektedir?

A) Sağlık hizmetleri alanında faaliyet gösteren tüm sağlık çalışanlarının sayısını
B) Toplumdaki sağlıklı bireylerin sayısını
C) Sağlık hizmetlerinde faaliyet gösteren hemşirelerin sayısını
D) Sağlık hizmetlerinde faaliyet gösteren ebelerin sayısını
E) Sağlık hizmetlerinde faaliyet gösteren doktorların sayısını

Cevap : A) Sağlık hizmetleri alanında faaliyet gösteren tüm sağlık çalışanlarının sayısını

Açıklama : Sağlık hizmeti bir ekip işidir. “Sağlık İnsan Gücü” kavramı, bu hizmetin üretiminde rol alan, eğitimli ve eğitimsiz tüm personeli kapsayan geniş bir tanımdır. Sadece hekimleri veya hemşireleri değil; diş hekimlerini, eczacıları, laborantları, teknisyenleri, fizyoterapistleri, tıbbi sekreterleri ve sağlık yöneticilerini de içine alır. Bu nedenle en kapsayıcı ve doğru tanım A şıkkıdır.

9. Sağlığı etkileyen çevresel faktörlerden fiziki çevre arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Atıklar
B) Sular
C) Gürültü
D) İklim
E) Alkol bağımlılığı

Cevap : E) Alkol bağımlılığı

Açıklama : Sağlığı etkileyen faktörler sınıflandırıldığında; “Fiziki Çevre”, bireyin vücudu dışında kalan ve sağlığı etkileyen fiziksel, kimyasal ve biyolojik dış etkenleri (hava, su, atık, gürültü, iklim, radyasyon vb.) ifade eder. Buna karşılık **Alkol Bağımlılığı**, bireyin kendi tercihleri, alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla ilgili olan “Bireysel/Kişisel” bir faktördür. Çevreden gelen bir etki değil, kişinin davranışsal bir sorunudur.

10. Sağlık hizmetlerindeki etkinlik göstergeleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Sağlık insan gücü göstergeleri
B) Politik göstergeler
C) Demografik göstergeler
D) Ekonomik göstergeler
E) Hastane göstergeleri

Cevap : B) Politik göstergeler

Açıklama : Sağlık sisteminin performansını ve etkinliğini ölçmek için uluslararası kabul görmüş standart göstergeler kullanılır.

– **Demografik:** Bebek ölüm hızı, yaşam süresi (Sonuç göstergeleri).

– **Ekonomik:** Sağlık harcamalarının GSYİH’ye oranı (Girdi göstergeleri).

– **Sağlık İnsan Gücü:** Doktor/hemşire başına nüfus (Girdi/Kapasite).

– **Hastane:** Yatak doluluk oranı, ortalama yatış günü (Verimlilik).
Ancak **”Politik Göstergeler”** diye teknik bir etkinlik ölçüm kategorisi yoktur. Politikalar sistemin girdisidir, ancak ölçülebilir bir “etkinlik göstergesi” sınıfına girmezler.

11. Selçuklular ve Osmanlılar Dönemi’ndeki sağlık kuruluşları, padişahların kurdukları hangi kurumlar aracılığı ile yönetilmekteydi?

A) Vakıflar
B) Bankalar
C) Askeriyeler
D) Hastaneler
E) Belediyeler

Cevap : A) Vakıflar

Açıklama : Türk-İslam medeniyetinde, özellikle Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde, devlet bütçesinden doğrudan harcama yapılmadan sosyal hizmetlerin (sağlık, eğitim, bayındırlık) yürütülmesi **”Vakıf Müessesesi”** sayesinde sağlanmıştır. Padişahlar, sultanlar veya varlıklı kişiler, mülklerini (han, hamam, arazi) vakfederek bunların gelirleriyle Darüşşifaların (hastanelerin) giderlerini, personel maaşlarını ve hasta masraflarını karşılamışlardır. Sağlık kuruluşlarının yönetimi ve finansmanı yüzyıllarca bu sistemle yürümüştür.

12. Sundukları sağlık hizmetlerine göre hastanelerin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Hastaneler sağlık ekonomisi bilimi gibi alanları kendi yönetimlerinde uygulayan işletmelerdir.
B) Ödeme gücü olmayanlara da hizmet sunan sosyal kurumlardır.
C) Hastaneler sağlık çalışanlarına eğitim veren eğitim kurumlarıdır.
D) Hastaneler doğrudan tedavi hizmeti sundukları için tıbbi birimlerdir.
E) Hastaneler özellikle kişisel faydayı esas alma yönlerinden dolayı özel işletmelerdir.

Cevap : E) Hastaneler özellikle kişisel faydayı esas alma yönlerinden dolayı özel işletmelerdir.

Açıklama : Hastanelerin tanımı yapılırken, onların sadece kar amacı güden ticari işletmeler olmadığı vurgulanır.

– Hastaneler tıbbi (tedavi edici) kurumlardır (D).

– Hekim ve hemşire yetiştiren eğitim yuvalarıdır (C).

– Toplum sağlığını önceleyen ve yoksullara da (acil durumlarda veya kamu hastanelerinde) bakan sosyal kurumlardır (B).

– Kaynakları verimli kullanmak için ekonomi biliminden yararlanan işletmelerdir (A).
Ancak E şıkkındaki ifade yanlıştır; çünkü hastanelerin (özellikle kamu ve üniversite hastanelerinin) temel amacı “kişisel fayda/kar maksimizasyonu” değil, **”toplumsal fayda”**dır. Hastaneleri sadece “kişisel çıkar güden özel işletme” olarak tanımlamak, sağlık hizmetinin sosyal ve kamusal yönünü yok saymak demektir.

13. Sağlık şartlarının bozulmasının çevre, insan ve ekonomi üzerindeki etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Hayvan sağlığının bozulması
B) Üretkenliğin bozulması
C) Besin gereksiniminin azalması
D) Turizmin bozulması
E) Kaynakların olumsuz etkilenmesi

Cevap : C) Besin gereksiniminin azalması

Açıklama : Sağlık şartlarının (çevresel veya epidemiyolojik) bozulması zincirleme olumsuzluklar yaratır: Çevre kirliliği hayvanları ve doğal kaynakları bozar (A, E), salgınlar turizmi bitirir (D), hasta insanlar çalışamaz ve üretkenlik düşer (B). Ancak hastalık durumunda insan vücudu iyileşmek ve enfeksiyonla savaşmak için daha fazla enerjiye ve besine ihtiyaç duyar (katabolik süreç). Dolayısıyla sağlık bozulduğunda **besin gereksinimi azalmaz**, aksine kaliteli ve yeterli beslenme ihtiyacı devam eder veya artar. “Besin gereksiniminin azalması” fizyolojik olarak beklenen bir sonuç değildir.

14. Sağlık hizmetleri talebini belirleyen özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Nüfus ve aile yapısı etkilidir.
B) Sağlık sigortası etkendir.
C) Hava koşulları etkilidir.
D) Tam rekabet hâkimdir.
E) Doktorların rolü yüksektir.

Cevap : D) Tam rekabet hâkimdir.

Açıklama : Sağlık ekonomisinin en temel kuralı, sağlık piyasasının **”Tam Rekabet Piyasası”** koşullarını sağlamadığıdır. Tam rekabet için gerekli olan; tam bilgi (tüketici her şeyi bilir), homojen ürün, çok sayıda alıcı-satıcı ve piyasaya giriş-çıkış serbestisi sağlıkta yoktur.

– **Asimetrik Bilgi:** Doktor bilgili, hasta bilgisizdir (E şıkkını doğrular).

– **Giriş Engelleri:** Diploma ve ruhsat zorunluluğu vardır.

– **Belirsizlik:** Talebin ne zaman oluşacağı bilinmez.
Bu nedenle sağlık piyasasında “Tam Rekabet” değil, “Eksik Rekabet” veya kendine özgü “Aksak Piyasa” koşulları hakimdir. Diğer şıklar (nüfus, sigorta, iklim) talebi etkileyen gerçek faktörlerdir.

15. Fiyat ile arz edilen miktar arasındaki doğrusal ilişkiye ne ad verilmektedir?

A) Talep yasası
B) Arz yasası
C) Talep azalması
D) Arz ve talep dengesi
E) Arz azalması

Cevap : B) Arz yasası

Açıklama : İktisat teorisinde üretici davranışlarını açıklayan **”Arz Yasası”**, diğer değişkenler sabitken (ceteris paribus), bir malın fiyatı arttığında üreticilerin o maldan satmak (arz etmek) istedikleri miktarın da artacağını ifade eder. Fiyat ile miktar arasında **pozitif (doğru orantılı/doğrusal)** bir ilişki vardır. Fiyat artarsa kar beklentisi artar ve arz artar. (Talep yasasında ise ilişki ters orantılıdır).

16. Gelir düzeyi ile sağlık hizmetleri talebi arasında nasıl bir ilişki vardır?

A) Gelir düzeyi artarken sağlık hizmetleri talebi azalır.
B) Gelir düzeyi artarken sağlık hizmetleri talebi sabit kalır.
C) Gelir düzeyi ile sağlık hizmetleri talebi arasında bir ilişki yoktur.
D) Gelir düzeyi artarken sağlık hizmetleri talebi artar.
E) Gelir düzeyi azalırken sağlık hizmetleri talebi artar.

Cevap : D) Gelir düzeyi artarken sağlık hizmetleri talebi artar.

Açıklama : Sağlık hizmetleri iktisadi olarak genellikle “normal mal” veya “lüks mal” kategorisinde değerlendirilir. Bireylerin veya toplumların **gelir düzeyi arttıkça**, temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra sağlıklarına, estetiklerine ve yaşam kalitelerine daha fazla kaynak ayırırlar. Daha iyi tedavi, check-up, özel hastane kullanımı gibi harcamalar artar. Yapılan ampirik çalışmalar da gelir ile sağlık harcaması/talebi arasında **pozitif (artı) yönlü** güçlü bir ilişki olduğunu kanıtlamıştır.

17. Sağlık hizmetleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Doğrudan doğruya bir maddi mal üretimi değildir.
B) Bir hizmet üretimidir.
C) Sağlığa ayrılan harcamalar doğrudan doğruya üretimi artırmayı yöneliktir.
D) Ehliyetli sağlık çalışanları tarafından sunulmaktadır.
E) Maddi malların üretimi sürecinde bir ara basamaktır.

Cevap : C) Sağlığa ayrılan harcamalar doğrudan doğruya üretimi artırmayı yöneliktir.

Açıklama : Sağlık hizmeti somut bir “mal” değil, soyut bir “hizmet”tir (A ve B doğru). Uzmanlarca sunulur (D). Sağlıklı insan gücü, üretimin devamlılığı için bir araçtır (E). Ancak C şıkkındaki ifade iktisadi açıdan hatalıdır. Sağlık harcamaları, bir fabrika yatırımı gibi “doğrudan” mal üretimini artırmayı hedeflemez. Sağlık harcamasının birincil amacı, bireyin acısını dindirmek, yaşam süresini uzatmak ve refahını artırmaktır (Tüketim yönü). Üretime katkısı **dolaylıdır** (sağlıklı işçinin daha verimli çalışması yoluyla). Bu nedenle “doğrudan üretimi artırmaya yöneliktir” ifadesi sağlık hizmetinin doğasını yanlış yansıtır.

18. ABD’de uygulanan Medicaid Programı aşağıdaki nüfus gruplarından hangisini kapsamaz?

A) Fakir çocuklar
B) Fakir erkekler
C) Fakir kadınlar
D) Yaşlılar
E) Kör ve malullar

Cevap : B) Fakir erkekler

Açıklama : ABD’deki kamu sağlık sigortası programı olan **Medicaid**, “kategorik” bir yardım programıdır. Yani sadece yoksul olmak yetmez, aynı zamanda “hak sahibi” bir kategoriye girmek gerekir. Geleneksel olarak bu kategoriler: Yoksul çocuklar, yoksul hamile kadınlar/anneler, yoksul yaşlılar ve yoksul engellilerdir (kör ve maluller). Bu sistemde, herhangi bir engeli bulunmayan, 65 yaş altı, çocuk sahibi olmayan **yoksul yetişkin erkekler** (ve çoğu zaman çocuksuz kadınlar), ne kadar fakir olurlarsa olsunlar geleneksel Medicaid kapsamı dışında bırakılmışlardır. (Not: 2010 Obamacare reformu ile bu durum değişmeye başlasa da, ders müfredatlarında klasik kapsam dışı grup olarak fakir erkekler öğretilir).

19. Toplumdaki mevcut üretim faktörlerinin tamamının kullanılması durumunda üretilebilecek mal ve hizmet miktarını gösteren eğriye ne ad verilmektedir?

A) Üretim Olanakları Eğrisi
B) Arz Eğrisi
C) Engel Eğrisi
D) Talep Eğrisi
E) Maliyet Eğrisi

Cevap : A) Üretim Olanakları Eğrisi

Açıklama : İktisadın temel kavramlarından biri olan **”Üretim Olanakları Eğrisi” (Transformation Curve)**; bir ekonominin belirli bir dönemde sahip olduğu tüm üretim faktörlerini (emek, sermaye, doğal kaynaklar) ve mevcut teknolojiyi tam ve etkin kapasiteyle kullanarak üretebileceği maksimum mal ve hizmet bileşimlerini geometrik olarak gösteren eğridir. Bu eğri, kıtlık sorununu, tercih yapma zorunluluğunu ve fırsat maliyetini görselleştirir.

20. Aşağıdakilerden hangisi A malında talep edilen miktardaki yüzdelik değişmenin B malının fiyatındaki yüzdelik değişime oranını ifade etmektedir?

A) Talebin gelir esnekliği
B) Talebin fiyat esnekliği
C) Talebin çapraz esnekliği
D) Arzın fiyat esnekliği
E) Arzın gelir esnekliği

Cevap : C) Talebin çapraz esnekliği

Açıklama : Esneklik kavramı, bir değişkendeki değişimin başka bir değişkene etkisini ölçer. Soruda iki farklı mal (A ve B malı) arasındaki ilişkiden bahsedilmektedir.

– Bir malın fiyatı değiştiğinde (B malı), diğer malın (A malı) talebi değişiyorsa buna **”Talebin Çapraz Fiyat Esnekliği”** denir. Bu katsayı malların birbirinin ikamesi mi (çay-kahve) yoksa tamamlayıcısı mı (araba-benzin) olduğunu gösterir.

– Kendi fiyatına tepkisi “Fiyat Esnekliği”, gelire tepkisi “Gelir Esnekliği”dir.