Segem 2026 Şubat Sınav Soruları

1. Sigortacılığın Evrensel Prensipleri

Sigorta sistemi, risklerin adil ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilebilmesi için temel hukuki ve teknik prensiplere dayanır. Bu prensiplerin ihlali, sigorta sözleşmelerini geçersiz kılabilir. Sınavda en çok karşılaşılan ilkeler şunlardır:

• Halefiyet (Subrogasyon) ve Rücu: Sigortacı, sigortalının hasarını ödedikten sonra hukuken onun yerine geçer. Zarara neden olan kusurlu üçüncü kişilere karşı dava açma veya alacak talep etme hakkını (rücu) kazanır. Bu ilke, sigortalının hem sigortacıdan hem de kusurlu taraftan para alarak haksız kazanç elde etmesini engeller. Hayat sigortalarında halefiyet ilkesi uygulanmaz.
• Sigortalanabilir Menfaat: Bir kişinin bir varlığı sigortalatabilmesi için o varlığın hasar görmesinden mali bir kayba uğraması şarttır. Kendi evinizi sigortalatabilirsiniz ancak komşunuzun evini sigortalatamazsınız. Bu kural, sigortayı kumardan ayıran en temel çizgidir.
• Tazminat İlkesi: Sigortanın amacı kişiyi zenginleştirmek değil, hasar öncesi mali durumuna geri getirmektir. Sigortalı “ne kâr ne zarar” etmelidir.
• Yakın Sebep (Proximate Cause): Zincirleme gelişen olaylar sonucunda bir hasar meydana geldiğinde, zararı yaratan en baskın ve belirleyici neden aranır. Örneğin, fırtınanın devirdiği bir ağaç arabanızı ezerse, hasarın yakın sebebi ağacın düşmesi değil, fırtınadır. Fırtına teminat altındaysa ödeme yapılır.
• Azami İyi Niyet (Uberrimae Fidei): Hem sigortacı hem de sigortalı, sözleşme kurulurken ve devamında riskle ilgili tüm önemli bilgileri şeffafça paylaşmak zorundadır. Sigortacı her bilgiyi bağımsız araştırmak zorunda değildir; sigortalının beyanına güvenir. Gizlenen veya yanlış verilen bilgiler sözleşmenin iptaline yol açar.

2. Sektörel Kurumlar ve Hukuki Düzenlemeler (5684 Sayılı Kanun)

Türkiye’de sigortacılık faaliyetleri 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile düzenlenir. Sektörün en üst düzenleyici ve denetleyici otoritesi Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) ve onun bağlı olduğu Hazine ve Maliye Bakanlığı’dır. Sektördeki şirketlerin üye olduğu üst meslek kuruluşu ise Türkiye Sigorta Birliği (TSB)’dir.

Müşteriler ile sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıkları mahkemeye gitmeden, hızlı ve ekonomik şekilde çözen alternatif yargı mercii Sigorta Tahkim Komisyonu’dur. Öte yandan, sigortasız araçların verdiği bedensel zararları, tespit edilemeyen araçların çarpıp kaçması durumlarını veya sigorta şirketinin iflası halinde mağdurların bedensel zararlarını karşılayan kritik fon Güvence Hesabı’dır.

3. Aracı Kurumlar: Acenteler, Brokerler ve Eksperler

Kanuna göre “aracı” tanımı yalnızca Acente ve Broker’ı kapsar. Acente sigorta şirketini temsil ederken, broker sigortalıyı temsil ederek en iyi şartları araştırır. Sigorta Eksperi ise aracı değildir; hasar anında zararın nedenini ve miktarını bağımsız ve tarafsız biçimde tespit eden lisanslı uzmandır.

Acenteler faaliyete başlamadan önce TOBB nezdinde tutulan Levha’ya kayıt olmak zorundadır. Levha’dan silinmeyi gerektirmeyen durumlardan biri aidat ödemeleridir; aidat ödemek kaydın korunması için rutin bir şarttır. 2026 yılı itibarıyla gerçek kişi acentelerin asgari mal varlığı, tüzel kişi acentelerin asgari sermayesine (yaklaşık 4.149.275 TL) eşitlenmiştir. TOBB bünyesindeki Sigorta Acenteleri İcra Komitesi, 4 yıl süreyle seçilen/atanan 9 üyeden oluşur.

4. Reasürans (Yeniden Sigorta) ve Koasürans

Sigorta şirketlerinin, üstlendikleri büyük riskleri mali dengelerini korumak amacıyla başka şirketlere devretmesine Reasürans denir. Reasüransın doğrudan sigortalının ödediği primi düşürmek gibi bir işlevi yoktur; amacı katastrofik (büyük yıkımlı) riskleri dağıtmaktır. Reasüransta terminoloji çok önemlidir:

• Sedan Şirket: Riski üstlenen ve reasüröre devreden orijinal sigorta şirketidir.
• Sesyon: Sedan şirketin riski reasüröre devretme işlemidir.
• Konservasyon (Muhafaza Payı): Şirketin devretmeyip kendi üzerinde tuttuğu risk payıdır.
• Retrosesyon: Reasürans şirketinin, devraldığı riski başka bir reasüröre devretmesidir.
• Orantısız Reasürans (Hasar Fazlası / Excess of Loss): Reasürörün prim paylaşımına girmediği, sadece belirli bir hasar eşiği aşıldığında ödeme yaptığı modeldir.

Koasürans (Birlikte Sigorta) ise reasüranstan farklıdır. Koasüransta birden fazla sigorta şirketi aynı riski bölüşerek doğrudan sigortalı ile poliçe düzenler.

5. Katılım Sigortacılığı (Tekafül) ve Muamelat Fıkhı

İslami finans prensiplerine uygun olarak geliştirilen Tekafül sistemi, faiz (riba), aşırı belirsizlik (garar) ve kumar (maysir) unsurlarını barındırmaz. Bu sistemin ruhuna en uygun hukuki yapılanma Kooperatif modelidir. Tekafülde prim ödenmez; katılımcılar havuza taberru (bağış) yapar. Yatırımlar iki ana modelle yönetilir: Mudarebe (şirketin emek, katılımcının sermaye koyduğu ve kârın paylaşıldığı model) ve Vekâlet (şirketin sadece yönetim hizmeti için sabit bir ücret aldığı model).

Muamelat Fıkhı (İslam Ticaret Hukuku) kavramları sınavın vazgeçilmezlerindendir:

• İcap: Sözleşme kurmak için yapılan ilk teklif beyanıdır (Örn: Acentenin “Poliçenizi yenileyelim mi?” demesi).
• Selem: Paranın peşin, malın veresiye (ileride teslim) olduğu sözleşmedir.
• Sarf: Döviz veya değerli maden mübadelesidir.
• İcare: Kullanım hakkının bedel karşılığı devredilmesi (kiralama) işlemidir.
• Hibe: Malın bedelsiz ve karşılıksız devridir (ivazsız sözleşme).
• Müşareke: İki tarafın da sermaye ve emek koyduğu kâr-zarar ortaklığıdır.
• Riba’l-Fadl: Aynı cins malların (örn. altın) farklı miktarlarda peşin değişimiyle oluşan fazlalık faizidir.

Ayrıca, İslam hukukunda sözleşme şartlarının belirsizleşmesini engellemek için birden fazla sözleşmenin tek bir metinde birleştirilmesi (safkateyn yasağı) yasaktır.

6. Poliçe İşleyişi, Hasar Yönetimi ve Sözleşme Dinamikleri

Sigorta sözleşmesinin yazılı kanıtı Poliçe’dir. Sözleşme öncesi sigortalıyı aydınlatmak için Bilgilendirme Belgesi verilir. Sözleşme süresi içinde yapılan değişiklikler (adres, bedel vb.) Zeyilname ile kayıt altına alınır. Hayat sigortalarında özel bir kural vardır: Teklifname şirkete ulaştıktan sonra 30 gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır.

Hasar durumunda, sigortalının hasarı öğrendikten sonra en geç 5 iş günü içinde şirkete ihbarda bulunması zorunludur. Hırsızlık sigortalarında şirket, gerekli evraklar tamamlandıktan sonra en geç 30 gün içinde tazminatı ödemelidir. Şirketin yasal zorunluluğu olmadığı hâlde tamamen müşteri memnuniyeti ve iyi niyet çerçevesinde yaptığı ödemelere Ex-Gratia ödeme denir.

Temel Hesaplamalar ve Özel Durumlar

• Aşkın Sigorta: Poliçe bedelinin malın gerçek değerinden yüksek olmasıdır. Sadece gerçek zarar ödenir, fazla prim boşa gider.
• Eksik Sigorta: Poliçe bedelinin malın gerçek değerinden düşük olmasıdır. Hasar anında tazminat, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı (pro-rata) üzerinden hesaplanarak eksik ödenir.
• Muafiyet (Deductible/Franchise): Hasarın belirli bir limitin altında kalan kısmının sigortalı tarafından karşılandığı, şirketin devreye girmediği eşik değeridir.
• Zorunlu Deprem Sigortası (DASK): Köy yerleşim alanları içindeki meskenleri kapsamaz.
• Yeşil Kart: Yurt dışına çıkan araçlar için zorunlu olan bu belge otomobilleri kapsadığı gibi motosikletleri de kapsar.
• Ferdi Kaza Sigortası: Olayın “ani, harici ve irade dışı” olması şarttır. Kalp krizi geçirip düşmek, krizin dahili bir sağlık sorunu olması nedeniyle ferdi kaza sayılmaz.

1. Poliçe yenileme dönemlerinde sigorta acentesi tarafından sigortalıya “Poliçenizi yenileyelim mi?” şeklinde yapılan sözleşme teklifi, aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?

A) Reddi Kabul
B) Vekâlet
C) İcap (İcab)
D) Kabul

Cevap: C) İcap (İcab)

Açıklama: Muamelat fıkhında icap, bir sözleşmenin kurulması için taraflardan birinin diğerine yaptığı ilk teklif ya da irade beyanıdır. Acentenin sigortalıya “poliçenizi yenileyelim mi?” demesi, sözleşme kurma önerisi niteliğinde olduğundan icap kavramına örnektir. Karşı tarafın bu teklifi onaylaması ise kabuldür; icap ve kabulün bir araya gelmesiyle sözleşme kurulmuş olur. Bireysel emeklilik sözleşmelerindeki yenileme teklifleri de aynı şekilde icap kapsamında değerlendirilir. Vekâlet ise bir kişinin başkası adına iş yapma yetkisidir ve burada söz konusu değildir.

2. Aşağıdakilerden hangisi ivazlı (karşılıklı) sözleşmeler arasında yer almaz?

A) Mudarebe
B) Kira
C) Hibe
D) Müşareke

Cevap: C) Hibe

Açıklama: İvazlı (mübadele) sözleşmeler, tarafların karşılıklı edim yüklendikleri sözleşmelerdir. Mudarebe (emek-sermaye ortaklığı), kira ve müşareke (ortak sermaye), tarafların birbirinden karşılık beklediği ivazlı sözleşmelerdir. Buna karşılık hibe, karşılıksız (ivazsız) bir sözleşmedir; hibe eden taraf herhangi bir bedel talep etmeksizin mal veya parayı bağışlar. Bu nedenle hibe, ivazlı sözleşmeler arasında yer almaz. Muamelat fıkhında ivazsız sözleşmeler arasında hibe, sadaka ve karz-ı hasen sayılabilir.

3. Reasüransta, sigorta şirketinin devreden riske karşılık kendi üzerinde tuttuğu kısma ne ad verilir?

A) Sesyon
B) Retrosesyon
C) Konservasyon
D) Eksedan

Cevap: C) Konservasyon

Açıklama: Konservasyon (muhafaza payı), sigorta şirketinin üstlendiği bir riski reasürans yoluyla devretmeyip kendi hesabına tuttuğu kısımdır. Kısaca “şirketin kendi üzerinde bıraktığı pay” olarak tanımlanır. Sesyon ise sigorta şirketinin reasürans şirketine devrettiği kısımdır. Retrosesyon, reasürans şirketinin üstlendiği riski başka bir reasürans şirketine devretmesidir. Eksedan, belirli bir saklama limitinin (retention) üzerindeki riskin devredildiği orantılı reasürans türüdür.

4. Bir reasürans şirketinin, üstlendiği riskin bir kısmını ya da tamamını başka bir reasürans şirketine devretmesi işlemi nasıl adlandırılır?

A) Sesyon
B) Retrosesyon
C) Koasürans
D) Prim transferi

Cevap: B) Retrosesyon

Açıklama: Retrosesyon, reasürans şirketinin kabul ettiği riski tekrar başka bir reasürans şirketine devretmesidir; yani “reasüransın reasüransı”dır. Bu işlemde cedant (devreden) reasürans şirketi, riskin bir kısmından kurtularak portföy dengesini korur. Sesyon ise sigortacının reasüransa yaptığı devir işlemidir. Koasürans, bir riskin birden fazla sigorta şirketi tarafından paylaşılmasıdır ve reasüranstan farklıdır çünkü her şirket doğrudan sigortalıyla muhataptır.

5. “Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik” kapsamında faaliyette bulunan kurum/kuruluşlar aşağıdakilerden hangisinde doğru ve eksiksiz olarak verilmiştir?

A) Sigorta şirketleri, sigorta acenteleri, sigorta brokerları, finansal hizmet sağlayıcıları
B) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri, sigorta uzmanları, finansal danışmanlık firmaları
C) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri, sigorta acenteleri, bankalar ile özel kanunla kurulmuş ve kendisine sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan kurumlar
D) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri, sigorta aracıları, bankalar ile özel kanunla kurulmuş ve kendisine sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan kurumlar ve mal ve hizmete bağlı sunulan sigortalar için ticaret ortamı sağlayan kişi ve kuruluşlar

Cevap: D) Sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri, sigorta aracıları, bankalar ile özel kanunla kurulmuş ve kendisine sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan kurumlar ve mal ve hizmete bağlı sunulan sigortalar için ticaret ortamı sağlayan kişi ve kuruluşlar

Açıklama: 16 Haziran 2021 tarihli Yönetmeliğin 2. maddesi uyarınca kapsama giren kuruluşlar şunlardır: sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, sigorta teminatı veren emeklilik şirketleri, sigorta aracıları (acente ve brokerları kapsayan üst kavram), bankalar ve özel kanunla yetkilendirilen kurumlar ile mal ve hizmete bağlı sunulan sigortalar için ticaret ortamı sağlayan kişi ve kuruluşlar. C şıkkında “sigorta aracıları” yerine yalnızca “sigorta acenteleri” yazıldığından eksik ve yanlıştır. Doğru cevap D şıkkıdır çünkü en kapsamlı ve mevzuata uygun tanımı içermektedir.

6. Aşağıdakilerden hangisi bir hayat sigortası branşı değildir?

A) Evlilik Sigortası
B) Sermaye İfa Sigortası
C) Fonların Yönetimi İşlemi
D) Emniyeti Suistimal Sigortası
E) Tontin

Cevap: D) Emniyeti Suistimal Sigortası

Açıklama: Sigortacılık Kanunu’na göre hayat sigortası branşları şunlardır: Hayat, Evlilik/Doğum, Bağlı Hayat, Sermaye İfa, Fonların Yönetimi, Tontin, Sermaye İtfası ve Grup Sigortası. Emniyeti Suistimal Sigortası ise bir mal sigortası (yangın grubu) branşıdır; çalışanların işverende verdiği maddi zararları güvence altına alır. Bu nedenle D şıkkı hayat branşı değildir. Evlilik sigortası (evlilik veya doğum gerçekleştiğinde ödeme yapılan), tontin (katılımcıların oluşturduğu havuzdan en uzun yaşayanlara pay aktarılan) ve fonların yönetimi hayat branşları arasında yer alır.

7. Emtea nakliyat sigortası kapsamında aşağıdaki seçeneklerden hangileri bu sigortanın güvence alanına girer?
I- Sigortalı malların fırtınadan, geminin batmasından veya karaya vurmasından ya da kaya/sığlığa binmesinden kaynaklanan zararlar
II- Geminin sabit, seyyar veya sabih bir cisme (buz dahil) çarpmasından doğan zararlar
III- Malın denize atılmasından (jettison) kaynaklanan zararlar
IV- Yangın veya infilaktan kaynaklanan zararlar

A) Yalnız I ve II
B) I, II ve III
C) I, III ve IV
D) I, II ve IV

Cevap: D) I, II ve IV

Açıklama: Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartları (kloz A/Tam Ziya ve Hasar kapsamı) uyarınca; fırtına, gemi batması, karaya vurma, sabit/hareketli cisme çarpma, yangın ve infilak (I, II ve IV) tüm standart klozlarda teminat altındadır. Malın denize atılması (jettison – III) ise yalnızca kapsamlı (A kloz) poliçelerde güvence altına alınmakta; dar kapsamlı (C kloz) poliçelerde yer almamaktadır. Bu soru sınav formatında “hangileri kapsamdadır” şeklinde sorulmuş olup doğru cevap I, II ve IV’tür.

9. Aynı cins malların farklı miktarlarda peşin olarak mübadele edilmesi durumunda ortaya çıkan faiz türü hangisidir?

A) Riba’n-Nesia (Vade Faizi)
B) Alışveriş Faizi
C) Riba’l-Fadl (Fazlalık Faizi)
D) Bileşik Faiz

Cevap: C) Riba’l-Fadl (Fazlalık Faizi)

Açıklama: İslam hukukunda iki temel riba (faiz) türü vardır. Riba’l-Fadl (fazlalık faizi), aynı cinsten iki malın veya paranın peşin mübadelesinde taraflardan birinin fazla almasıyla oluşur (örneğin 1 kg altın için 1,1 kg altın). Riba’n-Nesia (vade faizi) ise borç/alacak ilişkisinde süre uzaması karşılığında fazla ödeme alınmasıdır. Bu soruda “aynı cins, farklı miktar, peşin mübadele” ifadesi kesinlikle Riba’l-Fadl’ı işaret etmektedir. Katılım sigortacılığında her iki riba türü de yasaktır ve sözleşmeler bu yasaktan arındırılmış şekilde yapılandırılır.

10. Aşağıdakilerden hangisi hem hayat hem de hayat dışı sigorta branşları kapsamında yer alır?

A) Yangın Sigortası
B) Nakliyat Sigortası
C) Kaza Sigortası
D) Mühendislik Sigortası

Cevap: C) Kaza Sigortası

Açıklama: Sigortacılık mevzuatına göre kaza sigortası, hem hayat branşları hem de hayat dışı branşlar arasında yer alan tek branştır. Hayat dışı branşlarda kazaya bağlı maddi ve bedensel zararlar (ferdi kaza poliçeleri), hayat branşında ise kazaya bağlı ölüm veya sakatlık teminatları bu kapsamda değerlendirilir. Yangın, nakliyat ve mühendislik sigortaları yalnızca hayat dışı branşlar içinde yer alır.

11. Güvence Hesabı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İflası kesinleşen sigorta şirketleri nedeniyle mağdur olan sigortalılara ödeme yapar
B) Türkiye’de faaliyet izni olmayan yabancı sigorta şirketleri için de ödeme yapabilir
C) Teminat tutarı rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla ödenir
D) Sigortalıların maddi zararlarının tamamını güvence altına alır

Cevap: D) Sigortalıların maddi zararlarının tamamını güvence altına alır

Açıklama: Güvence Hesabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile TSB bünyesinde kurulan bir fondur. Zorunlu sigortalara ilişkin belirli durumlarda (şirket iflası, kaçak araç, belirsiz araç vb.) sigortalıların bedensel zararlarını belirli limitler dahilinde karşılar. Ancak maddi zararların tamamını güvence altına almaz; bu nedenle D şıkkı yanlıştır. Güvence Hesabı kapsamı: sigortasız araçların neden olduğu bedensel zararlar, iflası kesinleşen şirketler, çalınan araçlarla verilen zararlar gibi durumları kapsar. Rücü hakkı saklı tutularak ödeme yapılır.

12. Sigorta poliçesinde meydana gelen değişiklikleri belgeleyen ve poliçeye ek olarak düzenlenen belgeye ne ad verilir?

A) Rejistro
B) Teklifname
C) Zeyilname
D) Sigorta Sertifikası

Cevap: C) Zeyilname

Açıklama: Zeyilname (ek poliçe), yürürlükteki bir sigorta sözleşmesinde yapılan değişiklikleri (sigorta bedeli, adres, araç plakası vb.) kayıt altına alan ek belgedir. Sigorta sözleşmesi devam ederken tarafların anlaşmasıyla değişiklik yapılmak istendiğinde zeyilname düzenlenir ve poliçenin ayrılmaz parçası hâline gelir. Rejistro, sigorta acentelerinin poliçe, tecditname ve zeyilnamelerini tarih ve prim bilgileriyle kaydettiği yasal defterdir. Teklifname ise sözleşme öncesinde hazırlanan teklif belgesidir.

13. Hırsızlık sigortasında, sigortacı belirlenen tazminatı rizikonun gerçekleştiğini belirleyen bilgi ve belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren en geç kaç gün içinde ödemek zorundadır?

A) 5 iş günü
B) 15 gün
C) 30 gün
D) 45 gün

Cevap: C) 30 gün

Açıklama: Hırsızlık Sigortası Genel Şartları uyarınca sigortacı, rizikonun gerçekleştiğini kanıtlayan bilgi ve belgelerin kendisine eksiksiz olarak ulaşmasından itibaren en geç 30 gün (1 ay) içinde tazminatı ödemekle yükümlüdür. Kasko sigortasında çalınan araçlarda ise ilgili makamların araştırmasının 30 gün içinde sonuçsuz kalması halinde “bulunamadı” yazısı alınarak tazminat ödenir. Hasar ihbar süresi ise farklıdır: sigortalı olayı öğrendiği andan itibaren 5 iş günü içinde sigortacıya bildirmek zorundadır.

14. Eksik sigorta durumunda muafiyetsiz poliçelerde tazminat nasıl hesaplanır?

A) Hasarın tamamı ödenir
B) Sigorta bedeli esas alınarak orantılı tazminat ödenir
C) Sigorta bedeli / Sigorta değeri oranında tazminat ödenir (1/3 kuralı uygulanmaz)
D) Sigorta bedeli ile hasar arasındaki fark, sigortalı ile 1/3 – 2/3 oranında paylaşılır

Cevap: C) Sigorta bedeli / Sigorta değeri oranında tazminat ödenir (1/3 kuralı uygulanmaz)

Açıklama: Eksik sigorta (noksanlık), sigorta bedelinin sigorta değerinin (menfaatin gerçek değerinin) altında kalmasıdır. Bu durumda tazminat, (Sigorta Bedeli / Sigorta Değeri) × Hasar formülüyle hesaplanır; yani orantılı (pro-rata) sistem uygulanır. Örneğin değeri 300.000 TL olan bir mülk 200.000 TL üzerinden sigortalanmışsa, 90.000 TL’lik hasarda tazminat = (200.000/300.000) × 90.000 = 60.000 TL olur. Muafiyetli poliçelerde ise belirlenen muafiyet tutarı veya oranı (örn. 1/3) kadar kısım sigortalı tarafından üstlenilir.

15. Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) kapsamında aşağıdakilerden hangisi güvence altına alınmaz?

A) Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler
B) Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar
C) Devlet tarafından yaptırılan veya devlet kredisiyle inşa edilen ve tapuya kayıtlı binalar
D) Köy yerleşim alanları içindeki meskenler

Cevap: D) Köy yerleşim alanları içindeki meskenler

Açıklama: 587 sayılı Zorunlu Deprem Sigortası Kanun Hükmünde Kararnamesi’ne göre DASK zorunlu sigorta kapsamına; Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı özel mülk meskenler ve devlet yardımıyla yapılan konutlar girmektedir. Ancak köy nüfusuna kayıtlı ve köy yerleşim alanları içindeki binalar, köyde sürdürülen tarım faaliyetlerine yönelik yapılar ve tapuya kayıtlı olmayan binalar DASK kapsamı dışındadır. Bu nedenle D şıkkı doğru cevaptır.

16. Aşağıdakilerden hangisi sigorta acentesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

A) Sigorta sözleşmelerine aracılık etmek
B) Prim tahsilatı yapmak
C) Sigortalıya bilgilendirme belgesi sunmak
D) Eksper göndererek hasar tespiti yapmak

Cevap: D) Eksper göndererek hasar tespiti yapmak

Açıklama: Sigorta acentelerinin görev ve yetki alanı, sigorta sözleşmelerine aracılık etmek, prim tahsil etmek, poliçe/zeyilname düzenlemek ve sigortalıyı bilgilendirmekten oluşur. Hasar tespiti (ekspertiz) ise lisanslı sigorta eksperleri tarafından yapılan ayrı bir mesleki faaliyettir. Acenteler hasar sürecinde bilgi aktarımı yapabilir; ancak bizzat eksper göndererek hasar tespiti yapamazlar. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde hasar inceleme ve ekspertiz işlemleri, acentenin değil sigortacının (veya yetkilendirdiği eksperin) görevidir.

17. TOBB bünyesinde oluşturulan Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketleri Mesleki Kuruluşu İcra Komitesi’ne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Komite 7 üyeden oluşur ve tüm üyeler seçimle belirlenir
B) Komite 9 üyeden oluşur; üyeler 4 yıl süreyle seçilir
C) Komite 9 üyeden oluşur; 7’si seçilir, 2’si atanır; üyeler 2 yıl bilfiil sigorta deneyimi aranır şıkkı yanlış olup doğru koşul farklıdır
D) Komite 10 üyeden oluşur ve oy çokluğuyla karar alır

Cevap: B) Komite 9 üyeden oluşur; üyeler 4 yıl süreyle seçilir

Açıklama: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca TOBB bünyesindeki sigorta sektörü İcra Komitesi 9 üyeden oluşmaktadır. Komite üyeleri, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB) genel kurulu tarafından 4 yıl süreyle seçilir. Üyeler arasında en az 7’si seçimle belirlenen sektör temsilcileri, 2’si ise ilgili bakanlık atamalarıyla oluşmaktadır. Sınavda “2 yıl bilfiil sigorta sektörü deneyimi” şıkkı yanlış bir bilgi olarak sunulmuştur; bu koşul icra komitesi üyeleri için aranmaz.

18. Aşağıdakilerden hangisi reasüransın sigorta sektörüne sağladığı faydalar arasında yer almaz?

A) Büyük ve katastrofik risklerin finansal etkisini dağıtır
B) Sigorta şirketinin öz sermayesini ve teknik rezervlerini güçlendirir
C) Riskin geniş bir coğrafyaya ve çok sayıda şirkete yayılmasını sağlar
D) Sigortalıların primlerini doğrudan düşürür ve poliçe maliyetini azaltır

Cevap: D) Sigortalıların primlerini doğrudan düşürür ve poliçe maliyetini azaltır

Açıklama: Reasüransın temel faydaları şunlardır: büyük risklerin yayılması, şirketin mali gücünün korunması, hasar dalgalanmalarının dengelenmesi ve sigorta kapasitesinin artırılması. Ancak reasürans, doğrudan sigortalıların prim miktarını düşürmez; prim belirlemesine etkisi ancak dolaylı yoldan (kapasite artışı nedeniyle rekabet) olabilir. D şıkkı yanlıştır çünkü reasürans, sigorta şirketi ile reasüransçı arasındaki ilişkiyi düzenler; sigortalının ödediği prime doğrudan müdahil olmaz.

19. Azami iyi niyet (Uberrima Fides) ilkesine göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sigorta ettirenin, sözleşme öncesinde risk hakkındaki tüm önemli bilgileri sigortacıya bildirmesi zorunludur
B) Azami iyi niyet yalnızca sözleşme kurulurken değil, sigorta süresi boyunca da geçerlidir
C) Sigortacı, sigortalıdan aldığı bilgilerin doğruluğunu her koşulda bağımsız olarak araştırmakla yükümlüdür
D) Kasıtlı yanlış beyan, sigortacıya sözleşmeden cayma hakkı tanır

Cevap: C) Sigortacı, sigortalıdan aldığı bilgilerin doğruluğunu her koşulda bağımsız olarak araştırmakla yükümlüdür

Açıklama: Azami iyi niyet (Uberrima Fides) ilkesi, sigortacılıkta tarafların birbirine karşı tam dürüstlük ve şeffaflık içinde davranmasını gerektirir. Sigorta ettirenin beyan yükümlülüğü vardır; önemli tüm bilgileri bildirmelidir. Bu ilke sözleşme süresince de devam eder. Sigortacı ise sigortalının beyanına güvenebilir; her bilgiyi bağımsız araştırmak zorunda değildir. Bu nedenle C şıkkı yanlıştır: Sigortacının her koşulda araştırma yükümlülüğü yoktur, sigortalının beyanına güvenmek esastır. Yanlış beyan halinde sigortacıya cayma veya sözleşmeyi feshetme hakkı doğar.

20. Sigorta sözleşmesinin taraflardan biri lehine haksız kazanca yol açacak ölçüde kapalılık taşıması ve net olmaması durumu aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

A) Garar
B) Belirsizlik
C) Maysir
D) Sigorta süresinin uzatılması

Cevap: B) Belirsizlik

Açıklama: Sigorta sözleşmesinin taraflara haksız kazanç sağlayacak şekilde açık olmayan, belirsiz veya kapalı bir içerik taşıması durumu belirsizlik olarak tanımlanır. Sigorta hukukunda sözleşmelerin açık, net ve anlaşılır olması zorunludur; belirsizlik durumunda mahkemeler genellikle sigortalı lehine yorum ilkesini uygular. Garar ise İslam hukukundaki aşırı belirsizlik yasağını ifade eden özgün bir kavramdır. Maysir, kumar ve şansa dayalı kazanç anlamındadır. Bu soru, sözleşme hukuku çerçevesinde belirsizlik kavramını sormaktadır.

22. Katılım sigortacılığında sözleşmelerin temel amacına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tarafların birbirine ileride ihtilafa düşmemesi ve karşılıklı hak ve yükümlülüklerin net olarak belirlenmesi
B) Sigortacının azami kâr elde etmesinin güvence altına alınması
C) Katılımcıların hissedar olarak şirket kârından pay alması
D) Primlerin faize dayalı yatırım araçlarında değerlendirilmesi

Cevap: A) Tarafların birbirine ileride ihtilafa düşmemesi ve karşılıklı hak ve yükümlülüklerin net olarak belirlenmesi

Açıklama: Katılım (tekafül) sigortacılığında İslam hukuku ilkelerine göre yapılan sözleşmelerin temel şartlarından biri, tarafların ileride ihtilafa (anlaşmazlığa) düşmemesidir. Bu nedenle sözleşmelerde konu, bedel, süre ve tüm koşulların açıkça belirlenmesi gerekir; garar (aşırı belirsizlik) yasaklanmıştır. Her iki tarafın haklarını ve yükümlülüklerini net biçimde ortaya koyan, ileride hak kaybına veya tartışmaya yol açmayacak şeffaf bir yapı esas alınır. Bu prensip, konvansiyonel sigortadan farklı olarak ahlaki ve dinî bir zorunluluğu da yansıtmaktadır.

23. Bireysel emeklilik sistemine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Bireysel emeklilik sistemi zorunludur ve tüm çalışanlar kayıt yaptırmak zorundadır
B) Emeklilik yatırım fonları Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından yönetilir
C) Sistemde biriken fonlar, bireysel emeklilik şirketleri tarafından katılımcılar adına yönetilen yatırım fonlarında değerlendirilir
D) Bireysel emeklilik sözleşmeleri hayat sigortası poliçesiyle aynı belge üzerinde düzenlenir

Cevap: C) Sistemde biriken fonlar, bireysel emeklilik şirketleri tarafından katılımcılar adına yönetilen yatırım fonlarında değerlendirilir

Açıklama: Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların ödediği katkı payları, bireysel emeklilik şirketleri tarafından kurulan ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimindeki emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilir. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM), sistemin şeffaf ve güvenilir işlemesini sağlamak amacıyla kurulmuş bir gözetim ve bilgi merkezi olup fonları bizzat yönetmez; sektörü izler ve raporlar. Sistem gönüllülük esasına dayanmakla birlikte işyeri bazlı otomatik katılım uygulaması da mevcuttur. Bireysel emeklilik sözleşmeleri ise hayat poliçesinden ayrı düzenlenir.

24. Yurt dışında geçerli Yeşil Kart (Uluslararası Motor Sigorta Sertifikası) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Yalnızca otomobiller için düzenlenir, motosikletler kapsam dışındadır
B) Türkiye dahil tüm Yeşil Kart üyesi ülkelerde geçerlidir
C) Motosikletler de dahil olmak üzere tescilli motorlu taşıtlar için düzenlenebilir
D) Yeşil Kart, Türkiye sınırları içinde zorunlu trafik sigortası yerine geçer

Cevap: C) Motosikletler de dahil olmak üzere tescilli motorlu taşıtlar için düzenlenebilir

Açıklama: Yeşil Kart (Green Card), Türkiye’den yurt dışına çıkan araçların, gidilen ülkedeki zorunlu trafik sigortası koşullarını karşıladığını gösteren uluslararası bir belgedir. Otomobiller, ticari araçlar ve motosikletler dahil tescilli tüm motorlu taşıtlar için düzenlenebilir. Sınavda motosikletle ilgili yeşil kart sorusu sorulmuştur; motosikletlerin de Yeşil Kart kapsamında olduğu bilinmelidir. Yeşil Kart, yalnızca üye ülkelerde (Türkiye dahil 48 ülke) geçerlidir; ancak Türkiye içinde zorunlu trafik sigortasının yerini almaz.

25. Türkiye’deki bir konuta ilişkin sigorta sözleşmesi yurt dışında bir sigorta şirketine yaptırılabilir mi?

A) Evet, istenen herhangi bir ülkedeki sigorta şirketine yaptırılabilir
B) Evet, ancak yalnızca AB ülkelerindeki sigorta şirketlerine yaptırılabilir
C) Hayır, Türkiye’deki taşınmaz varlıklar yurt dışında sigortalatılamaz
D) Evet, ancak SEDDK’ya önceden başvurulması gerekir

Cevap: C) Hayır, Türkiye’deki taşınmaz varlıklar yurt dışında sigortalatılamaz

Açıklama: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesine göre, Türkiye’de bulunan taşınmaz mallar, Türkiye’de tescil edilen araçlar ve Türkiye’de imzalanan sözleşmeler kapsamındaki riskler, yurt dışındaki sigorta şirketlerine sigortalatılamaz. Yani Türkiye’deki bir konut yurt dışında sigortalatılamaz. Bu kural, ülkeden döviz çıkışını önlemek ve yerli sigortacılığı korumak amacıyla getirilmiştir. İstisnai durumlar (yurt dışı kaynaklı kredi teminatları vb.) Bakanlar Kurulu kararıyla düzenlenebilir.

26. Hayat sigortalarına ilişkin sözleşmelerin yapılmasına dair teklifnamenin sigorta şirketine ulaştığı tarihten itibaren kaç gün içinde reddedilmezse sigorta sözleşmesi kurulmuş sayılır?

A) 7 gün
B) 15 gün
C) 30 gün
D) 45 gün

Cevap: C) 30 gün

Açıklama: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesi gereği, hayat sigortası teklifnamesi sigorta şirketine ulaştıktan itibaren 30 gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş kabul edilir. Bu “kabul edilmiş sayılma” kuralı, yalnızca hayat sigortaları için geçerlidir; diğer branşlarda bu tür bir sessiz kabul (zımni kabul) süresi uygulanmaz. Sigortacı 30 gün içinde teklife yanıt vermezse, sözleşme teklifname koşullarında kurulmuş olur.

27. Reasüransta, sigorta şirketinin üstlendiği bir riski reasürans şirketine devretmesi işlemine ne ad verilir?

A) Retrosesyon
B) Sesyon
C) Konservasyon
D) Porto

Cevap: B) Sesyon

Açıklama: Reasürans terminolojisinde temel kavramlar şöyle sıralanır: Sesyon, sigorta şirketinin (cedant/sedan şirket) üstlendiği riski reasürans şirketine devretmesidir. Bu işlemde sigorta şirketi “sedan”, reasürans şirketi ise “reasürör” olarak adlandırılır. Konservasyon, sigorta şirketinin kendinde tuttuğu kısımdır. Retrosesyon ise reasürans şirketinin başka reasürans şirketine yaptığı devir işlemidir. Porto, deniz ticaretindeki liman ücretlerini ifade eden farklı bir kavramdır.

28. Aşağıdakilerden hangisi orantısız reasürans türüdür?

A) Kotpar Reasüransı
B) Eksedan Reasüransı
C) Hasar Fazlası (Excess of Loss) Reasüransı
D) Prim Transferi

Cevap: C) Hasar Fazlası (Excess of Loss) Reasüransı

Açıklama: Reasürans türleri iki ana gruba ayrılır: Orantılı reasürans (prim ve hasar belirli bir oran dahilinde paylaşılır): Kotpar ve Eksedan bunlara örnektir. Orantısız reasürans (prim paylaşımı değil, belirli bir hasar limitinin aşıldığı durumlarda devreye girer): Hasar Fazlası (Excess of Loss / XL) ve Kümül Fazlası bunlara örnektir. Hasar fazlası reasüransında sigortacı belirli bir limite kadar hasarı karşılar; bu limitin üzerindeki kısım reasürör tarafından ödenir. Bu yapı büyük ve beklenmedik hasarlara karşı koruma sağlar.

29. Risk yönetimi sürecinin aşamaları doğru sıralanmış olarak aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Risk transferi → Risk tespiti → Risk değerlendirme → Riskin izlenmesi
B) Risk tespiti → Risk analizi ve değerlendirme → Risk kontrolü/muamelesi → Riskin izlenmesi
C) Risk analizi → Risk finansmanı → Risk tespiti → Riskin izlenmesi
D) Riskin izlenmesi → Risk tespiti → Risk analizi → Risk transferi

Cevap: B) Risk tespiti → Risk analizi ve değerlendirme → Risk kontrolü/muamelesi → Riskin izlenmesi

Açıklama: Risk yönetimi döngüsünün temel aşamaları şu sırayla ilerler: (1) Risk tespiti (tanımlama) – mevcut ve potansiyel risklerin belirlenmesi, (2) Risk analizi ve değerlendirme – risklerin olasılık ve etkisinin ölçülmesi, (3) Risk kontrolü/muamelesi – riskten kaçınma, azaltma, transfer veya kabul etme kararı, (4) Riskin izlenmesi ve gözden geçirilmesi – uygulanan önlemlerin etkinliğinin sürekli takibi. Sigorta, risk yönetimi araçlarından biri olan “risk transfer” aşamasına karşılık gelir.

30. Tazminat ilkesine göre sigortalının sigorta tazminatı alabilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel koşuldur?

A) Sigortalının kusursuz olması
B) Sigortalının gerçek bir maddi zarara uğramış olması
C) Hasarın üçüncü bir kişi tarafından verilmiş olması
D) Sigorta bedelinin hasar miktarından yüksek olması

Cevap: B) Sigortalının gerçek bir maddi zarara uğramış olması

Açıklama: Tazminat ilkesi (İndemnity Principle), sigortalının uğradığı gerçek maddi zararın telafi edilmesini esas alır. Bu ilkeye göre sigortalı, hasardan önce içinde bulunduğu mali duruma geri getirilmeli; ne daha fazlası ne de daha azı ödenmeli ve sigorta yoluyla haksız kazanç elde edilmemelidir. Temel koşul, gerçek bir maddi zararın varlığıdır; zarar yoksa tazminat da olmaz. Bu ilke, hayat sigortaları için tam anlamıyla geçerli değildir çünkü insan hayatının parasal değeri kesin olarak ölçülemez.

31. Halefiyet (Subrogation) ilkesine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sigortalı, aynı riski birden fazla şirkete sigortalatabilir ve her birinden tam tazminat alır
B) Sigortacı tazminatı ödedikten sonra, sigortalının zarara yol açan üçüncü kişiye karşı sahip olduğu haklara halef olur
C) Sigortalı, tazminat aldıktan sonra da sorumlu tarafa dava açabilir
D) Halefiyet ilkesi hayat sigortalarında da eksiksiz uygulanır

Cevap: B) Sigortacı tazminatı ödedikten sonra, sigortalının zarara yol açan üçüncü kişiye karşı sahip olduğu haklara halef olur

Açıklama: Halefiyet (halef olma/subrogasyon) ilkesine göre sigortacı, sigortalının zararını tazmin ettikten sonra, sigortalının zarara neden olan üçüncü kişiye karşı sahip olduğu hukuki haklara kanun gereği halef olur (geçer). Böylece sigortacı, ödediği tazminatı sorumlu kişiden geri talep edebilir. Bu ilke, tazminat ilkesinin tamamlayıcısıdır ve sigortalının çifte kazanç elde etmesini önler. Örneğin aracını çarptıran üçüncü kişi nedeniyle kasko tazminatı alan sigortalı, sigortacı adına rücü hakkından vazgeçemez. Hayat sigortalarında ise halefiyet ilkesi uygulanmaz.

32. Yakın sebep (Proximate Cause) ilkesine göre sigorta tazminatının ödenebilmesi için temel koşul nedir?

A) Zararın son nedeni ne olursa olsun ödeme yapılır
B) Hasara yol açan en yakın, etkin ve hâkim sebebin poliçede güvence altına alınmış olması gerekir
C) Zararın oluşmasında birden fazla neden varsa tazminat ödenmez
D) Hasarın sadece doğal afet sonucu oluşması zorunludur

Cevap: B) Hasara yol açan en yakın, etkin ve hâkim sebebin poliçede güvence altına alınmış olması gerekir

Açıklama: Yakın sebep (Proximate Cause) ilkesi, sigortacının tazminat yükümlülüğünün doğabilmesi için hasara yol açan en yakın, en etkin ve belirleyici nedenin (proximate cause) sigorta poliçesinde güvence altına alınmış bir riziko olması gerektiğini öngörür. Zincirleme sebep-sonuç ilişkisinde hangi nedenin “yakın” olduğu incelenir. Örneğin fırtınanın devirdiği ağaç arabayı ezerse, yakın sebep “fırtına”dır. Fırtına poliçede kapsam dahilindeyse tazminat ödenir. Bu ilke, sigorta tazminatının sınırlarını belirler.

33. Sigortalanabilir menfaat (Insurable Interest) ilkesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Her kişi, başkasına ait herhangi bir mal için sigorta yaptırabilir
B) Sigortalının, sigortaya konu olan mal veya kişi üzerinde hukuki ve mali bir çıkarı bulunmalıdır
C) Hayat sigortasında sigortalanabilir menfaat aranmaz
D) Sigortalanabilir menfaat sadece sözleşme anında değil, hasardan sonra da aranabilir

Cevap: B) Sigortalının, sigortaya konu olan mal veya kişi üzerinde hukuki ve mali bir çıkarı bulunmalıdır

Açıklama: Sigortalanabilir menfaat, bir kişinin sigorta konusu mal veya varlık üzerindeki hukuki, ekonomik ya da duygusal (hayat sigortasında) çıkarıdır. Sigortalının, riziko gerçekleştiğinde zarar görecek bir menfaatinin bulunması gerekir; yoksa sigorta, kumara dönüşür. Örneğin kendi arabanıza yangın sigortası yaptırabilirsiniz; komşunuzun arabasına yaptıramazsınız (çünkü o arabanın yanmasından zarara uğramazsınız). Hayat sigortasında eş, çocuk ve bazı durumlarda iş ortakları için sigortalanabilir menfaat kabul edilir.

34. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na göre acentenin kendi talebiyle faaliyetlerine son vermek istemesi durumunda bu kararı kaç iş günü içinde TOBB’a bildirmesi gerekir?

A) 3 iş günü
B) 5 iş günü
C) 10 iş günü
D) 15 iş günü

Cevap: B) 5 iş günü

Açıklama: Sigorta Acenteleri Yönetmeliği gereği, acentelerin kendi istekleriyle faaliyetlerine son vermek istemeleri halinde faaliyetin sonlandırılmasına ilişkin kararın alındığı tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde durumu TOBB’a bildirmeleri ve Levha’dan silinme işlemini başlatmaları zorunludur. Bu süre, acentenin devam eden poliçelerin sigorta şirketine devrini ve müşteri haklarının korunmasını sağlamak amacıyla belirlenmiştir.

35. Sigortalı, hasarı öğrendiği tarihten itibaren kaç iş günü içinde sigortacıya ihbar etmek zorundadır?

A) 3 iş günü
B) 5 iş günü
C) 7 iş günü
D) 10 iş günü

Cevap: B) 5 iş günü

Açıklama: Sigorta genel şartları uyarınca sigortalı, rizikonun (hasarın) gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren 5 iş günü içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Bu süre, ihbar yükümlülüğü olarak tanımlanır. Süresinde yapılmayan ihbar, tazminatın azaltılmasına veya reddine yol açabilir; ancak bunun için sigortacının bu gecikmeden zarar görmesi gerekir. Hasar ihbarı; bizzat şirkete başvurarak, çağrı merkezini arayarak, acente aracılığıyla ya da elektronik yollarla yapılabilir.

36. Ferdi kaza sigortasına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Sigortalının kendi kusuru sonucu oluşan kazalar hiçbir koşulda teminat kapsamındadır
B) Yalnızca trafik kazaları teminat altındadır
C) Ani, harici ve irade dışı bir olayın bedene verdiği zararları güvence altına alır
D) Kalp krizi geçirirken düşerek hayatını kaybeden kişinin ailesi kaza tazminatı alır

Cevap: C) Ani, harici ve irade dışı bir olayın bedene verdiği zararları güvence altına alır

Açıklama: Ferdi kaza sigortası, ani, dışsal (harici) ve sigortalının iradesi dışında gerçekleşen bir kazanın neden olduğu ölüm, sürekli sakatlık veya geçici iş göremezlik zararlarını güvence altına alır. Bu tanımdaki anahtar kriterler: “ani”, “dışsal” ve “irade dışı”dır. D şıkkındaki örnek yanlıştır çünkü ölümün yakın sebebi kalp krizidir (dahili/sağlık kaynaklı), düşme bu krizin sonucudur; bu nedenle ferdi kaza tazminatı ödenmez. Sağlık kaynaklı ani ölümler genellikle hayat sigortası kapsamındadır.

37. Türkiye’de sigorta sektörünü düzenleyen ve denetleyen kurum hangisidir?

A) Türkiye Sigorta Birliği (TSB)
B) Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
C) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB)
D) Sigorta Tahkim Komisyonu

Cevap: B) Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)

Açıklama: SEDDK (Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu), 2021 yılında kurularak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ilgili birimlerinin görevlerini devralmıştır. Sigorta şirketlerine faaliyet izni vermek, denetlemek, tüketiciyi korumak ve sektörü düzenlemek SEDDK’nın temel görevleridir. TSB, sigorta şirketlerinin meslek kuruluşudur (lobbying/istatistik). TOBB ise acentelerin kayıtlı bulunduğu ve Levha’yı tutan kuruluştur. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarını çözen bir alternatif uyuşmazlık çözüm merkezidir.

38. Koasürans (ortak sigorta) aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanabilir?

A) Bir sigorta şirketinin riskini reasürans şirketine devretmesi
B) Birden fazla sigorta şirketinin aynı riski belirlenmiş oranlar dahilinde doğrudan üstlenmesi
C) Sigortalının birden fazla şirkete aynı riski sigortalatarak tazminatını katlaması
D) Reasürans şirketinin başka bir reasürans şirketiyle ortak çalışması

Cevap: B) Birden fazla sigorta şirketinin aynı riski belirlenmiş oranlar dahilinde doğrudan üstlenmesi

Açıklama: Koasürans, tek bir riskin birden fazla sigorta şirketi tarafından belirli oranlar ve limitler dahilinde doğrudan sigortalıyla muhatap olarak üstlenildiği ortak sigorta sistemidir. Her şirket kendi oranı kadar prim alır ve hasar öder. Reasüranstan farkı, reasüransta sigortalının yalnızca tek bir şirketle muhatap olması; ikinci şirketin işlem sigorta şirketi ile reasürör arasında kalmasıdır. Koasüransta ise her şirket doğrudan sigortalıyla ilişki içindedir ve poliçede adı geçer.

39. Mudarebe akdine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Her iki taraf hem sermaye hem emek koyar
B) Zarar oluşması halinde hem rabb-ul-mal hem de mudarib eşit paylaşır
C) Sermayedar (rabb-ul-mal) sermayeyi koyar; mudarib emek/yönetim sağlar; kâr önceden belirlenen oran dahilinde paylaşılır
D) Mudarib, sözleşmede belirtilen sabit bir ücret karşılığı çalışır

Cevap: C) Sermayedar (rabb-ul-mal) sermayeyi koyar; mudarib emek/yönetim sağlar; kâr önceden belirlenen oran dahilinde paylaşılır

Açıklama: Mudarebe, İslam hukukunda emek-sermaye ortaklığını ifade eden bir akittir. Sermayedar (rabb-ul-mal) yalnızca sermayeyi koyar; mudarib ise yalnızca emeğini ve yönetim kabiliyetini katar. Kâr önceden belirlenen bir oran (örn. 70%-30%) dahilinde paylaşılır. Zarar oluşması halinde ise yalnızca rabb-ul-mal maddi zarara uğrar; mudarib emeğini ve zamanını kaybetmiş sayılır. Mudarib kasıt veya ihmal olmaksızın zarardan mali olarak sorumlu tutulamaz. Tekafül sigortacılığında şirket mudarib, katılımcılar rabb-ul-mal konumundadır.

40. İstisna (eser) sözleşmesi aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

A) Belirli bir süre için bir şeyin kullanımının bedel karşılığı devredilmesidir
B) Bir tarafın, diğer tarafın belirlediği özelliklerde bir mal imal etmeyi ya da iş görmeyi üstlendiği sözleşmedir
C) Bir kimsenin başkası adına vekâleten işlem yapması sözleşmesidir
D) Malın peşin bedel karşılığı daha sonra teslim edilmek üzere alım-satımıdır

Cevap: B) Bir tarafın, diğer tarafın belirlediği özelliklerde bir mal imal etmeyi ya da iş görmeyi üstlendiği sözleşmedir

Açıklama: İstisna, İslam hukukunda bir tarafın (sani/müteahhit) diğer tarafın istediği nitelik ve özelliklerde bir şeyi imal etmeyi ya da iş görmeyi üstlendiği sözleşme türüdür. Günümüz inşaat sözleşmeleri buna en yakın örnektir. İcare (kira), belirli süre kullanım hakkının devridir. Vekâlet, başkası adına temsil yetkisidir. D şıkkında tanımlanan ise Selem akdidir (bedel peşin, mal sonradan teslim). Muamelat fıkhı bağlamında bu kavramların birbirinden ayırt edilmesi sınavda önemlidir.

41. Katılım sigortacılığında kullanılan tekafül modellerinden “Vekâlet modeli”ne göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Şirket, katılımcıların fonlarını mudarib sıfatıyla yönetir ve kârdan pay alır
B) Şirket, katılımcıların vekili sıfatıyla fonu yönetir ve yönetim hizmeti karşılığında sabit/önceden belirlenmiş bir ücret alır
C) Katılımcılar şirketin hissedarı olur ve kâr payı alır
D) Şirket hasarların tamamını kendi öz sermayesinden karşılar

Cevap: B) Şirket, katılımcıların vekili sıfatıyla fonu yönetir ve yönetim hizmeti karşılığında sabit/önceden belirlenmiş bir ücret alır

Açıklama: Tekafül sigortacılığında iki temel model kullanılır. Vekâlet modelinde şirket, katılımcıların (sigortalıların) vekili (agent) sıfatıyla hareket eder ve katılımcı fonunu yönetme hizmeti karşılığında önceden belirlenen sabit bir ücret (vekâlet ücreti) alır; yatırım kârından pay almaz. Mudarebe modelinde ise şirket emek/yönetim katar, yatırım ve/veya sigortacılık kârından önceden belirlenen oranda pay alır. Türkiye’de uygulanan modeller içinde vekâlet ve karma (hibrit) modeller ön plana çıkmaktadır.

42. Sigorta sözleşmesinin kuruluşundan önce sigortacının sigorta ettirene, sözleşmenin kapsamı ve koşulları hakkında bilgi vermek amacıyla düzenlediği belge hangisidir?

A) Poliçe
B) Zeyilname
C) Bilgilendirme Belgesi (Sigorta Bilgilendirme Formu)
D) Teklifname

Cevap: C) Bilgilendirme Belgesi (Sigorta Bilgilendirme Formu)

Açıklama: Bilgilendirme belgesi (SBF), sigorta sözleşmesi kurulmadan önce sigortacı veya acentesi tarafından sigorta ettirene sunulması zorunlu olan ön bilgi belgesidir. Sigorta konusu, teminatlar, kapsam dışı haller, prim bilgisi ve itiraz yolları gibi bilgileri içerir. Teklifname ise sigorta ettiren tarafından doldurulan, talep ve risk bilgilerini içeren formdur. Poliçe, sözleşmenin kurulmasından sonra düzenlenen asıl belgedir. Zeyilname ise mevcut poliçede yapılan değişiklikleri belgeler.

43. Selem akdi aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

A) İki tarafın emek ve sermaye koyarak kâr-zarar ortaklığı kurmasıdır
B) Bedelinin peşin ödendiği, tesliminin gelecekte yapılacağı mal alım-satım sözleşmesidir
C) Borçluya faizsiz borç verme işlemidir
D) Bir malın belirli süre için kullanım hakkının devredilmesidir

Cevap: B) Bedelinin peşin ödendiği, tesliminin gelecekte yapılacağı mal alım-satım sözleşmesidir

Açıklama: Selem, İslam hukukunda mal bedelinin peşin ödenerek malın belirlenmiş bir nitelik ve miktarda gelecekte teslim edilmesi koşuluyla yapılan alım-satım sözleşmesidir. Tarımsal ürünler ve standart mallar için kullanılır. Günümüz finans dünyasındaki forward (vadeli) işlemlerin İslami karşılığı sayılabilir. Muşareke (A), karz (C) ve icare (D) farklı İslami sözleşme türleridir. Selem, katılım sigortacılığı bağlamında sıkça sınav sorusu olarak karşımıza çıkar.

44. Türkiye’de modern sigortacılığın başlamasına ilk neden olan olay hangisidir?

A) Tanzimat Fermanı’nın ilanı
B) Beyoğlu (Pera) Yangını
C) Cumhuriyet’in ilanı
D) Milli Reasürans’ın kurulması

Cevap: B) Beyoğlu (Pera) Yangını

Açıklama: Türkiye’de modern anlamda sigortacılığın başlamasına zemin hazırlayan olay Beyoğlu (Pera) Yangını’dır. 1870 yılındaki bu büyük yangın, yabancı şirketlerin Türkiye’de sigorta faaliyetine başlamasına zemin hazırlamıştır. Anadolu topraklarında ilk sigorta şirketleri bu dönemde kurulmaya başlanmıştır. İngiltere’de benzer biçimde 1666 Londra Büyük Yangını, Lloyd’s of London’ın kurumsal sigortacılık anlayışının gelişmesine katkı sağlamıştır.

45. Paket poliçe aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

A) Bir kişiye ait birden fazla taşınmazın tek bir poliçede sigortalanmasıdır
B) Farklı risklerin her birinin kendi genel şartlarına tabi olarak tek bir poliçe altında güvence altına alınmasıdır
C) Birden fazla sigortalının aynı riski tek bir poliçeyle paylaşmasıdır
D) Bir poliçede hem hayat hem hayat dışı teminatların bir arada sunulmasıdır

Cevap: B) Farklı risklerin her birinin kendi genel şartlarına tabi olarak tek bir poliçe altında güvence altına alınmasıdır

Açıklama: Paket poliçe, farklı risklerin (yangın, hırsızlık, deprem, üçüncü şahıs sorumluluğu vb.) her birinin kendi özel/genel şartlarına tabi olmaya devam ettiği, ancak hepsinin tek bir poliçe çatısı altında bir arada sunulduğu sigorta ürünüdür. Konut sigortaları bunun en yaygın örneğidir. Sigortalı tek poliçeyle birden çok riske karşı kapsamlı koruma sağlar. Bileşik poliçeden farkı, bileşikte tüm riskler tek bir genel şart setine tabi olurken; pakette her risk kendi şartını korur.

46. Katılım (tekafül) sigortacılığı ile konvansiyonel (geleneksel) sigortacılık arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

A) Tekafülde prim ödenmez; katılım payı taberru (bağış) niteliğindedir
B) Tekafülde sadece hayat sigortası yapılabilir
C) Konvansiyonel sigortada riba, garar ve maysir yasaklanmıştır
D) Tekafülde sigorta şirketi hasarları kendi öz sermayesinden karşılar

Cevap: A) Tekafülde prim ödenmez; katılım payı taberru (bağış) niteliğindedir

Açıklama: Tekafül sigortacılığının konvansiyonel sigortadan en temel farkı, prim yerine taberru (bağış/hibe) kavramının kullanılmasıdır. Katılımcılar prim değil, tekafül fona katkı (taberru) yapar. Bu bağış niteliği, İslam hukukunda yasak olan garar (aşırı belirsizlik) ve maysir (kumar) unsurlarını ortadan kaldırır. Ayrıca tekafülde fonlar faizli araçlarda değil, İslami kurallara uygun yatırım enstrümanlarında değerlendirilir. Fazla (surplus) durumunda artık katılımcılara iade edilir; konvansiyonel sigortada kâr şirkete aittir.

47. Rücü hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Rücü hakkı, tazminat ödenmeden önce de kullanılabilir
B) Sigortacı, tazminatı ödedikten sonra sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu hakları kullanma hakkını kazanır
C) Rücü hakkı yalnızca hayat sigortalarında geçerlidir
D) Sigortalı, dilerse sorumlu taraftan ayrıca tazminat talep edebilir

Cevap: B) Sigortacı, tazminatı ödedikten sonra sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu hakları kullanma hakkını kazanır

Açıklama: Rücü hakkı, halefiyet ilkesinin doğal sonucudur. Sigortacı, sigortalının zararını tazmin ettikten sonra, zarara sebep olan üçüncü kişiye karşı sigortalının haklarına halef olarak rücü davası açabilir. Örneğin bir komşunun su hasarıyla zarar gören sigortalıya ödeme yapan sigortacı, komşuya karşı rücü hakkını kullanabilir. Bu hak, sigortalının çifte tazminat almasını önler. Rücü hakkı, tazminat ödendikten sonra doğar; öncesinde kullanılamaz. D şıkkı yanlıştır: Sigortalı, sigortacı tarafından karşılanan kısım için artık üçüncü kişiden tazminat isteyemez.

48. Sigorta eksperi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Eksperler yalnızca sigorta şirketleri tarafından görevlendirilebilir
B) Eksperler, hasara uğrayan mülkün değerini belirlemek, hasar tespiti yapmak ve mutabakatlı kıymet tespiti gerçekleştirmek gibi görevleri üstlenir
C) Eksperlik faaliyeti herhangi bir lisans gerektirmez
D) Eksper, sigortalının hasar bildirimi yapmadan önce atanır

Cevap: B) Eksperler, hasara uğrayan mülkün değerini belirlemek, hasar tespiti yapmak ve mutabakatlı kıymet tespiti gerçekleştirmek gibi görevleri üstlenir

Açıklama: Sigorta eksperleri, 5684 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde SEDDK tarafından ruhsatlandırılan uzmanlardır. Temel görevleri: sigortaya konu kayıp ve hasarların miktarını belirlemek, mutabakatlı kıymet tespiti yapmak ve ön ekspertiz/hasar gözetimi gerçekleştirmektir. Eksperler hem sigorta şirketleri hem de sigortalı tarafından atanabilir (taraf eksperi). Eksperlik faaliyeti lisans (ruhsat) gerektiren mesleki bir faaliyettir. Hasar bildiriminin ardından süreç başlatılır; önce ihbar, sonra eksper ataması yapılır.

49. Aşağıdakilerden hangisi Muşareke akdinin temel özelliğini doğru olarak ifade etmektedir?

A) Yalnızca bir taraf sermaye koyar; diğer taraf yalnızca emek katar
B) Her iki taraf da sermayeye ortak olur; kâr ve zarar sermaye oranında veya önceden belirlenen oranda paylaşılır
C) Sözleşme konusu malın bedeli peşin ödenerek mal ileriki bir tarihte teslim edilir
D) Taraflardan biri diğerine faizsiz borç verir

Cevap: B) Her iki taraf da sermayeye ortak olur; kâr ve zarar sermaye oranında veya önceden belirlenen oranda paylaşılır

Açıklama: Müşareke (Muşareke), her iki tarafın da sermayeye ortak olduğu ortaklık sözleşmesidir. Mudarebeden farkı, mudarebenin yalnızca bir tarafın sermaye koyduğu emek-sermaye ortaklığı olmasıdır. Müşarekede her ortak hem sermaye koyar hem de yönetim hakkına sahiptir. Kâr paylaşımı sözleşmede önceden belirlenen oranlara göre; zarar paylaşımı ise her ortağın koyduğu sermaye oranına göre yapılır. Tekafül sigortacılığında şirket ile katılımcılar arasında müşareke benzeri bir yapı da oluşturulabilir.

50. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’na göre sigorta sözleşmesi nasıl tanımlanmaktadır?

A) Sigortacının, sigortalının ödediği prime karşılık, sigortalıya belirli bir dönem sonunda sabit ödeme yapacağını taahhüt ettiği sözleşmedir
B) Sigortacının, prim karşılığında sigorta ettirene veya sigortalıya, rizikonun gerçekleşmesi ya da belirli bir sürenin dolması halinde tazminat veya bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir
C) Sigortacı ile sigortalının eşit prim koyarak oluşturdukları ortak havuzdan hasarların karşılandığı sözleşmedir
D) Sigortalının, sigorta primini peşin ödemesi karşılığında dilediği zaman sözleşmeyi feshedebileceği sözleşmedir

Cevap: B) Sigortacının, prim karşılığında sigorta ettirene veya sigortalıya, rizikonun gerçekleşmesi ya da belirli bir sürenin dolması halinde tazminat veya bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir

Açıklama: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 2. maddesine göre sigorta sözleşmesi, sigortacının prim karşılığında, sigortacılık veya diğer mevzuatta ve sigortacılık tekniğine uygun şartlarda üstlendiği riskin gerçekleşmesi ya da sigorta süresinin dolması halinde tazminat veya sigorta bedeli ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. Bu tanım, sigortanın temel unsurlarını ortaya koymaktadır: prim ödeme yükümlülüğü (sigorta ettiren), riziko güvencesi ve tazminat/bedel taahhüdü (sigortacı). C şıkkı tekafülü, D şıkkı ise yanlış bir tanımı ifade etmektedir.