İş Sağlığı Ve Güvenliği Mevzuatı-1 2023-2024 Vize Soruları

1. İSG’nin Tarihsel Gelişimi ve Temel Amacı

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) mevzuatının doğmasına neden olan en temel faktör, Sanayi Devrimi ile birlikte işyerlerinde yaşanan ve makine kullanımından kaynaklanan kazaların önemli ölçüde artmasıdır. Sanayi Devrimi neticesinde artan iş kazaları, plansız kentleşme ve geçim sıkıntısı gibi sorunlar ortaya çıkarken, “Ham madde fazlalığı” yaşanmamış, aksine ham madde kıtlığı başlamıştır.

Dünyada İSG bakımından ilk yasal düzenlemeler İngiltere’de yapılmıştır. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine bakıldığında ise; Türkiye’de iş yerlerinde doktor bulundurulması yükümlülüğünü öngören en önemli iki düzenleme “Maadin Nizamnamesi” ve “Umumi Hıfzıssıhha Kanunu”dur. Ayrıca Türkiye’nin ilk sosyal güvenlik kurumu olan Amele Birliği, 1921 yılında kurulmuştur.

Tüm bu İSG düzenlemeleri ile korunması amaçlanan en temel ve evrensel hak “Yaşama hakkı”dır.

2. 6331 Sayılı İSG Kanunu ve Temel Tanımlar

Modern Türk çalışma hayatının mihenk taşı olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, hiçbir ayrım gözetmeksizin “Tüm çalışanları” kapsar. Kanuna göre;
• Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara “İşveren” denir.
• İşin yönetiminde görev alan “İşveren vekili”, Kanunun uygulanması bakımından “işveren” sayılır ve tüm İSG sorumluluklarını üstlenir.

Kanunun temel prensibi riskleri önlemektir. Makinede parmak kopması veya gürültüden işitme kaybı yaşanması gibi durumlar birer risktir. Ancak “İş için gerekli gözlük, eldiven, iş elbisesi temin edilmesi” bir risk değil, bir önlemdir.

Ayrıca İSG Kanunu’nun kapsamı zamanla genişletilmiştir. Deniz yolu taşımacılığı yapan araçların uluslararası seyrüsefer hâllerini Kanun kapsamı dışında bırakan hüküm, 2015 yılında Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.

3. İşverenin İSG Yükümlülükleri ve Çalışan Temsilcisi

İşverenler, çalışma ortamını güvenli hale getirmekle kalmayıp yasal süreçleri de işletmek zorundadır. Örneğin, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre;
• İşveren, çalışanının işten ayrılma tarihinden itibaren 15 yıl süreyle kişisel sağlık dosyalarını saklamakla yükümlüdür.
• OSGB’ler tarafından istihdam edilen kişilere ilişkin sözleşmelerin 5 gün içerisinde bakanlığa bildirilmesi gerekmektedir.
• İşverenler, çalışan sayısına göre temsilci atamak zorundadır. İş yerinde 501-1000 arasında çalışan sayısı bulunan bir işveren, Dört adet çalışan temsilcisi bulundurmak zorundadır.

4. Sosyal Güvenlik, Tazminat ve Borçlar Hukuku

İş kazası veya hastalık durumunda, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu devreye girer:
• Eğer sigortalı, iş kazası sonucu başka birinin sürekli bakımına muhtaç hale gelmişse, kendisine bağlanacak gelir oranı %100 olarak uygulanır.
• Raporlu (istirahatli) olan bir işçi, tedavi gördüğü hekimden “çalışabilir” olduğuna dair belge almazsa, kendisine “Geçici iş göremezlik ödeneği” ödenmez.

Türk Borçlar Kanunu’na göre ise;
• Sosyal sigortalar yardımlarından yararlanamayan ve bir yıla kadar çalışmış olan bir işçi hastalanırsa, işveren onun bakım ve tedavisini iki hafta süreyle sağlamak zorundadır (Bir yılı aşan her hizmet yılı için bu süre ikişer gün artırılır).
• İş kazaları neticesinde açılacak tazminat davalarında zaman aşımı süresi, aksine hüküm yoksa, fiilin işlendiği tarihten başlayarak On yıl’dır.

(Not: Sendika, grev ve lokavt haklarını düzenleyen yasalar arasında “6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu” yer almaz; bu kanun ticari işletmeleri düzenler).

1. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara ne ad verilir?

A) İşveren
B) İşveren vekili
C) Girişimci
D) Alt işveren
E) İşçi

Cevap: A) İşveren

Açıklama: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Madde 3 uyarınca “Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara” İşveren denir. Bu tanım, işletmenin hukuki statüsü (şirket, dernek, kamu kurumu vb.) ne olursa olsun, bir personel çalıştıran her kurumu kanun kapsamında doğrudan sorumlu tutmak amacıyla son derece geniş tutulmuştur.

2. Aşağıdakilerden hangisi iş yeri ile ilgili riski barındıran örneklerden biri değildir?

A) Devrilen malzemenin altında kalan işçinin yaralanması olasılığı
B) Gürültü nedeniyle işitme kaybına uğrama olasılığı
C) Merdivenden düşme yaralanma, hayatını kaybetme olasılığı
D) İş için gerekli gözlük, eldiven, iş elbisesi temin edilmesi
E) Makinede çalışırken parmakların kopması olasılığı

Cevap: D) İş için gerekli gözlük, eldiven, iş elbisesi temin edilmesi

Açıklama: Risk, çalışma ortamındaki bir tehlikeden kaynaklanacak bir kazanın veya zararın gerçekleşme olasılığıdır. A, B, C ve E seçenekleri, bu tehlikelerin birer iş kazasına veya meslek hastalığına (yaralanma, işitme kaybı, uzuv kopması vb.) dönüşme olasılığını, yani “riski” ifade eder. D seçeneğinde yer alan “gözlük, eldiven, iş elbisesi temin edilmesi” ise bir risk değil, tam aksine mevcut riskleri bertaraf etmek veya azaltmak için alınan önleyici bir “İSG tedbiridir” (Kişisel Koruyucu Donanım sağlanmasıdır).

3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı aşağıdaki oranlardan hangisi olarak uygulanır?

A) yüzde 80
B) yüzde 100
C) yüzde 90
D) yüzde 60
E) yüzde 70

Cevap: B) yüzde 100

Açıklama: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünü en az yüzde 10 oranında kaybedenlere sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Tam (yüzde 100) iş göremezlik durumunda yasal olarak bağlanan gelir oranı normal şartlarda yüzde 70’tir. Ancak sigortalı, günlük yaşam aktivitelerini tek başına yürütemeyecek seviyede “başka birinin sürekli bakımına muhtaç” duruma gelmişse (örneğin ağır felç, yatağa bağımlılık), bu gelir bağlama oranı yasa gereği yüzde 100 olarak uygulanır.

4. Türk Borçlar Kanunu’na göre işçi, kusuru olmaksızın hastalık veya kaza gibi sebeplerle iş görme edimini yerine getiremezse işveren, sosyal sigortalar yardımlarından yararlanamayan, bir yıla kadar çalışmış işçi için nasıl bir yükümlülük altındadır?

A) İşçinin bakımını ve tedavisini, bir hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu süre, dört haftayı aşmamak üzere birer gün artırılır.
B) İşçinin bakımını ve tedavisini, üç hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu süre, dört haftayı aşmamak üzere birer gün artırılır.
C) İşçinin bakımını ve tedavisini, üç hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu süre, dört haftayı aşmamak üzere dörder gün artırılır.
D) İşçinin bakımını ve tedavisini, bir hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu süre, dört haftayı aşmamak üzere ikişer gün artırılır.
E) İşçinin bakımını ve tedavisini, iki hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu sure, dört haftayı aşmamak üzere ikişer gün artırılır.

Cevap: E) İşçinin bakımını ve tedavisini, iki hafta süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için söz konusu sure, dört haftayı aşmamak üzere ikişer gün artırılır.

Açıklama: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) ilgili sosyal düzenlemelerine göre; işçi kusuru olmaksızın hastalanır veya kaza geçirirse ve sosyal güvenlik şemsiyesi altında değilse, işverenin işçiyi koruma borcu devreye girer. Bu kapsamda işveren, bir yıla kadar olan çalışmalar için işçinin bakım ve tedavisini “iki hafta” süreyle sağlamak zorundadır. İşçinin bir yılı aşan her hizmet yılı için bu bakım ve tedavi süresine “ikişer gün” eklenir (ancak bu toplam süre dört haftayı geçemez).

5. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında kimler işveren sıfatıyla bu kanunda belirtilen tüm görev ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür?

A) Çırak
B) İşveren vekili
C) İşveren
D) Üst işveren
E) İşçi

Cevap: B) İşveren vekili

Açıklama: İşletmelerde tüzel kişiliği temsilen işleri yürüten yetkililer vardır. 6331 sayılı İSG Kanunu’nun 3. maddesi, “İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekillerinin”, bu Kanunun uygulanması bakımından doğrudan “işveren” sayılacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu nedenle İSG yükümlülükleri, idari cezalar ve hukuki sorumluluklar işverenin yanı sıra doğrudan işveren vekilini de bağlamaktadır.

6. İş sağlığı ve güvenliği bakımından dünyada ilk yasal düzenlemelerin yapıldığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Almanya
B) İngiltere
C) Fransa
D) ABD
E) Türkiye

Cevap: B) İngiltere

Açıklama: Sanayi Devrimi’nin beşiği olan İngiltere, fabrika tipi üretime ilk geçen ve dolayısıyla ağır çalışma koşullarıyla ilk yüzleşen ülkedir. Makineli üretimle birlikte artan çocuk ve kadın işçi ölümlerini durdurmak amacıyla 1802 yılında Sir Robert Peel’in girişimleriyle İngiltere Parlamentosu’nda çıkarılan “Çırakların Sağlığı ve Morali Yasası” (Health and Morals of Apprentices Act), dünyada iş sağlığı ve güvenliği alanındaki tarihteki ilk yasal düzenleme (mihenk taşı) olarak kabul edilmektedir.

7. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun tam olarak kapsamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çok tehlikeli işlerde çalışanlar
B) 4857 sayılı Kanun’a göre işçiler
C) Sanayide çalışan işçiler
D) Tüm çalışanlar
E) Tehlikeli işlerde çalışanlar

Cevap: D) Tüm çalışanlar

Açıklama: 6331 sayılı İSG Kanunu’nun Türk çalışma hayatına getirdiği en önemli devrim, eski kanunların aksine sanayi/ticaret, kamu/özel sektör veya tehlike sınıfı ayrımı yapmamasıdır. Kanun; çıraklar, stajyerler, memurlar (kamu görevlileri) ve özel sektör işçileri dâhil olmak üzere, istisnalar (TSK operasyonel faaliyetleri vb.) dışında kalan “Tüm çalışanları” tehlike sınıfı fark etmeksizin koruma kapsamı altına almıştır.

8. Amele Birliği hangi yılda kurulmuştur?

A) 2003
B) 1930
C) 2012
D) 1876
E) 1921

Cevap: E) 1921

Açıklama: Amele Birliği (Zonguldak ve Havalisi Maden İşçileri Yardımlaşma Sandığı), Türkiye’nin ilk sosyal güvenlik kurumu olma özelliğini taşır. Kurtuluş Savaşı devam ederken 10 Eylül 1921 tarihinde TBMM tarafından çıkarılan 114 ve 151 sayılı “Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun” ile yasal temelleri atılmış, bu süreç maden işçileri için bir yardım sandığı/birlik (Amele Birliği) kurulmasına yasal zemin hazırlamıştır.

9. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre işveren, çalışanının işten ayrılma tarihinden itibaren ne kadar süre itibarıyla kişisel sağlık dosyalarını saklamakla yükümlüdür?

A) 15 yıl
B) 1 yıl
C) 10 yıl
D) 5 yıl
E) 20 yıl

Cevap: A) 15 yıl

Açıklama: İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre, işverenler çalışanlarının kişisel sağlık dosyalarını (işe giriş muayeneleri, periyodik muayene raporları, laboratuvar bulguları dâhil) çalışanın işten ayrılma tarihinden itibaren en az “15 yıl” süreyle güvenli ve mahremiyete uygun bir şekilde saklamakla yükümlüdür. Bazı özel durumlarda (asbest veya kanserojen kimyasal maruziyeti) yasa gereği bu süre 40 yıla kadar çıkabilmektedir.

10. İşveren vekilleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İşveren vekilleri iş yerinde İş Sağlığı ve Güvenliği uygulamalarımın denetlenmesinde görev alamazlar
B) Kamu kurumlarındaki işveren vekilleri 6331 sayılı Kanun hükümlerinden faydalanamazlar.
C) İşveren vekilleri ile işverenler arasında eser, vekâlet veya kira sözleşmesi bulunur.
D) 6331 sayılı Kanun uygulamasında işveren vekilleri, işveren sayılırlar
E) 6331 sayılı Kanun uygulamasında çalışan sayıları hesaplanırken işveren vekilleri işveren sayılmalarından dolayı hesaba katılmazlar

Cevap: D) 6331 sayılı Kanun uygulamasında işveren vekilleri, işveren sayılırlar

Açıklama: Soru 5’te de belirtildiği üzere, 6331 sayılı İSG Kanunu Madde 3/2 hükmüne göre “İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır.” İş kazası durumunda işverenin alması gereken tedbirlerin alınmamasından dolayı doğan idari para cezaları ve hukuki yükümlülükler işveren vekilini de kanunen doğrudan bağlar.

11. Aşağıdaki ifadelerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinin yapılmasına duyulan ihtiyacın temel sebebi olarak ifade edilir?

A) Uluslararası standartlara ulaşabilmek için toplumsal baskı yoğunlaşmıştır.
B) İşyerlerinde yaşanan ve makine kullanımından kaynaklanan kazalar önemli ölçüde artmıştır.
C) Fabrika tipi üretim modeli ortaya çıkmıştır.
D) Göçlerle gelen insanlar, sanayinin ihtiyaç duyduğu vasıfsız işçi nüfusunu önemli ölçüde arttırmıştır.
E) Sanayileşmenin başlamasıyla birlikte, köyden kente göç yoğunlaşmıştır.

Cevap: B) İşyerlerinde yaşanan ve makine kullanımından kaynaklanan kazalar önemli ölçüde artmıştır.

Açıklama: Fabrika sisteminin kurulması, göçler ve vasıfsız işçiler Sanayi Devrimi’nin genel toplumsal sonuçlarıdır. Ancak kanun yapıcıların, devletlerin ve tıp insanlarının spesifik olarak “İş Sağlığı ve Güvenliği” yasaları çıkarmaya mecbur kalmasının “temel ve tetikleyici sebebi”; tehlikeli makinelerden, kapalı ortamdaki gaz/tozlardan ve insani olmayan çalışma sürelerinden kaynaklanan çok sayıdaki ölümcül iş kazası ve kitlesel meslek hastalıklarının tolere edilemez boyutlara ulaşmış olmasıdır.

12. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre tedavi gördüğü hekimden, tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalışan sigortalıya aşağıdakilerden hangisi ödenmez?

A) Geçici iş göremezlik ödeneği
B) Özel sağlık sigortasının ödeneği
C) İşveren borçlarının ödeneği
D) Sağlık gider ödeneği
E) Hizmet sigortası ödeneği

Cevap: A) Geçici iş göremezlik ödeneği

Açıklama: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu mevzuatına göre, hastalık veya iş kazası nedeniyle istirahat (rapor) alan bir sigortalının iyileşip tekrar işbaşı yapabilmesi için SGK’nın yetkilendirdiği hekimlerden “çalışabilir” (tedavinin sona erdiğine dair) belge alması yasal bir zorunluluktur. Bu onay belgesi olmadan kendi inisiyatifiyle fiilen işbaşı yapan kişilere istirahatli oldukları günler için yasal hakları olan “Geçici iş göremezlik ödeneği” (halk arasındaki adıyla rapor parası) ödenmez.

13. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de toplu sözleşme düzeninin kurulmasına ve gelişmesine katkı sağlayan kanunlardan biri değildir?

A) 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu
B) 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu
C) 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
D) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
E) 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikalar ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun

Cevap: D) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

Açıklama: 275 (1963 yılı), 2822 (1983 yılı) ve günümüzde yürürlükte olan 6356 sayılı (2012 yılı) kanunlar; Türk çalışma hukukunda işçilerin sendika kurma, toplu iş sözleşmesi imzalama, grev ve lokavt haklarını düzenleyen özel iş hukuku kanunlarıdır. Ancak 6102 sayılı “Türk Ticaret Kanunu”, şirket türlerini, ticari işletmeleri, kıymetli evrak ve deniz ticaretini düzenleyen, işçi-işveren sendikal ilişkileriyle hiçbir bağı olmayan temel bir ticaret hukuku kanunudur.

14. Tazminat davalarında zaman aşımı süresi her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak kaç yıldır?

A) On beş yıl
B) Yirmi yıl
C) On yıl
D) Yedi yıl
E) Beş yıl

Cevap: C) On yıl

Açıklama: İş kazaları ve meslek hastalıklarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık hükümleri uygulanır. TBK madde 146’ya göre genel zamanaşımı süresi aksine bir hüküm bulunmadıkça (örneğin ceza zamanaşımı çok daha uzun değilse) zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren başlayan kısa süreler bir yana, mutlak olarak her hâlükârda olayın meydana geldiği (fiilin işlendiği) tarihten itibaren “10 yıl” olarak belirlenmiştir. On yıl geçtikten sonra dava zamanaşımına uğrar.

15. Aşağıdaki düzenlemelerden hangisinde iki düzenlemede birden iş yerlerinde doktor bulundurulması yükümlülüğü öngörülmüştür?

A) Mecelle / İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
B) 818 Sayılı Borçlar Kanunu / Dilaverpaşa Nizamnamesi
C) Maadin Nizamnamesi / Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
D) Zonguldak ve Ereğli Havzai Fahmiyesinde Mevcut Kömür Tozlarının Amele Menafii Umumiyesine Olarak Füruhtuna Dair Kanun / 3008 Sayılı İş Kanunu
E) Dilaverpaşa Nizamnamesi / Mecelle

Cevap: C) Maadin Nizamnamesi / Umumi Hıfzıssıhha Kanunu

Açıklama: Osmanlı İmparatorluğu döneminde çıkarılan “Maadin Nizamnamesi” (1869), maden işletmelerinde iş kazalarına karşı önlem alınmasını ve kaza durumunda kullanılmak üzere hekim ve ilaç bulundurulmasını zorunlu kılmıştır. Cumhuriyet döneminde ise 1930 yılında yürürlüğe giren 1593 sayılı “Umumi Hıfzıssıhha Kanunu” (Madde 180), 50 ve daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde hekim bulundurma ve revir kurma yükümlülüğünü getirmiştir. Bu iki düzenleme, Türkiye’deki iş yeri hekimliğinin tarihsel gelişimindeki en önemli iki belgedir.

16. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre OSGB’ler tarafından istihdam edilen kişilere ilişkin sözleşmelerin kaç gün içerisinde bildirilmesi gerekmektedir?

A) 5
B) 10
C) 20
D) 25
E) 15

Cevap: A) 5

Açıklama: Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimleri (OSGB) ve bünyesinde uzman çalıştıran işletmeler, İSG mevzuatı gereğince, görevlendirdikleri veya istihdam ettikleri iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya diğer sağlık personeli ile ilgili her türlü sözleşme, görev ataması, istihdam değişikliği veya sözleşme iptalini en geç “5 iş günü” içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İSG-KÂTİP (İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı) e-devlet sistemi üzerinden elektronik ortamda bildirmekle yükümlüdürler.

17. Deniz yolu taşımacılığı yapan araçların uluslararası seyrüsefer hâllerini İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun kapsamı dışında bırakan kanun hükmü hangi yıl Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir?

A) 2020
B) 2018
C) 2012
D) 2010
E) 2015

Cevap: E) 2015

Açıklama:

18. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin düzenlemeler ile korunması amaçlanan temel hak aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mülkiyet edinebilme hakkı
B) Yaşama hakkı
C) Bilgi edinme hakkı
D) Sözleşme hürriyeti
E) Çalışma hakkı

Cevap: B) Yaşama hakkı

Açıklama: İş sağlığı ve güvenliği disiplininin en üst ve mutlak felsefesi “çalışanın can bütünlüğünü korumaktır”. Çalışma ortamındaki fiziksel veya kimyasal tehlikelerden dolayı bir insanın hastalanmasını, uzvunu kaybetmesini veya iş cinayetine kurban gitmesini önlemek, Anayasa’nın 17. maddesinde de güvence altına alınan en temel insan hakkı olan “Yaşama ve maddi/manevi varlığını koruma hakkı” ile doğrudan ilgilidir. Mülkiyet veya çalışma gibi diğer haklar, ancak yaşama hakkı sağlandıktan sonra anlam kazanır.

19. İş yerinde 501-1000 arasında çalışan sayısı bulunan bir işveren, kaç adet çalışan temsilcisi bulundurmak zorundadır?

A) İki
B) Dört
C) Beş
D) Üç
E) Bir

Cevap: B) Dört

Açıklama: 6331 sayılı İSG Kanunu’nun 20. Maddesinde düzenlenen “Çalışan Temsilcisi” atama kriterlerine göre, bir işyerindeki sigortalı çalışan sayısına oranla görevlendirilmesi gereken asgari temsilci sayıları yasa ile kademelendirilmiştir. Bu tabloya göre; 2-50 çalışan için 1, 51-100 çalışan için 2, 101-500 çalışan için 3, “501-1000” çalışan için 4, 1001-2000 çalışan için 5, 2001 ve üzeri çalışan için ise 6 adet çalışan temsilcisi atanması zorunludur. Dolayısıyla 501-1000 bandı için doğru sayı 4’tür.

20. Aşağıdakilerden hangisi Sanayi Devrimi neticesinde toplumsal hayatta ortaya çıkan sorunlar arasında yer almaz?

A) Artan iş kazaları
B) Plansız kentleşme
C) Geçim sıkıntısı
D) Ham madde fazlalığı
E) İş gücü arzı fazlalığı

Cevap: D) Ham madde fazlalığı

Açıklama: Sanayi Devrimi; makineli seri üretimi, köyden kente hızlı ve yığınsal göçü, altyapısız plansız kentleşmeyi, aşırı işçi yığılması (iş gücü arzı fazlalığı) nedeniyle ücretlerin düşmesini (büyük bir geçim sıkıntısı) ve güvenliksiz fabrikalarda artan ölümcül iş kazalarını beraberinde getirmiştir. Aksine “Ham madde fazlalığı” yaşanmamış; devasa fabrikaların doymak bilmez seri üretimi nedeniyle büyük bir “ham madde açlığı (kıtlığı)” doğmuş ve bu durum dünyada sömürgecilik yarışını ve savaşları tetiklemiştir.