Turizm Araştırmaları 2024-2025 Vize Soruları

Türkiye’nin Turizm Coğrafyası ve Önemli Destinasyonları

Türkiye, coğrafi konumu gereği dünyanın en eski kıtaları (Asya, Avrupa, Afrika) arasında köprü vazifesi gören eşsiz bir ülkedir. Bu avantaj, ülkeyi her türlü turizm çeşidi için bir cazibe merkezi yapar. Örneğin, son yıllarda ulusal ve uluslararası kongre (MICE) turizminde büyük atılım yapan ve devasa organizasyonlara en çok ev sahipliği yapan illerimiz İstanbul-Antalya- İzmir üçlüsüdür. Kırsal turizm bağlamında ise Karadeniz’in muhteşem doğasıyla öne çıkan ve Rize ili sınırlarında bulunan Ayder Yaylası büyük bir potansiyele sahiptir. İç Anadolu’da ise tarihi ve inanç turizmi açısından Konya’nın Selçuklu ilçesinde yer alan Akyokuş-Sille bölgesi, eski manastır ve kiliseleriyle dikkat çeker.

Milli Parklar ve Doğal Koruma Alanları

Türkiye’nin eşsiz biyolojik ve jeolojik zenginlikleri milli park statüsüyle korunmaktadır. Örneğin, 5.137 m. rakımıyla Türkiye’nin en yüksek dağı olma unvanını taşıyan ve 2004 yılında koruma altına alınan alan Ağrı Dağı Milli Parkı’dır. Akdeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Torosların zirvesi Aladağlar Milli Parkı da önemli bir merkezdir. Sadece dağlar değil, kıyılar da sıkı koruma altındadır; Caretta Caretta türü deniz kaplumbağalarının yumurta bıraktığı ünlü Çıralı Sahilleri, Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içerisindedir.

Sit Alanları ve Tarihi Mirasın Sınıflandırılması

Ülkemizdeki kültürel miras farklı “sit” kategorilerinde değerlendirilir. İstanbul’daki Sultanahmet Meydanı ve Çevresi, hem kentsel yaşamın hem de çok katmanlı tarihi kalıntıların iç içe geçtiği “kentsel arkeolojik sit” alanlarının en muazzam örneğidir. Kurtuluş Savaşı’nın yaşandığı Afyonkarahisar’daki Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı, Türkiye’nin en bilinen “tarihi sit” alanlarındandır. Karadeniz’in geleneksel ahşap mimarisini barındıran Rize İkizdere gibi yerleşimler Kırsal Sit Alanları’na örnektir. Sivas’ın en önemli tarihi turizm varlıklarından biri olan Gökmedrese ise Anadolu Selçuklu döneminin şaheserlerindendir.

Turizm Planlaması, Gelişimi ve Toplumsal Etkileri

İnsan yerleşimleri coğrafi ve sosyolojik olarak genel itibariyle kırsal ve şehirsel olmak üzere ikiye ayrılır. Bir bölgede turizmin var olabilmesi ve turist çekebilme potansiyeli; ulaşım, tesisler ve her şeyden önce Çekicilikler (doğal/tarihi güzellikler) unsuruna bağlıdır. Turizmin gelişimi için yerel halkın kültür düzeyi diğer altyapısal faktörlere kıyasla nispeten daha az etkilidir. Ancak turizmin, geliştiği bölgede ulaşım, tarım, tekstil gibi birçok hizmet dalının da artmasına imkân yaratan devasa bir çarpan etkisi vardır.

Kırsal alanların turizm faaliyetlerine dahil edilmesiyle, doğayı ve yerel kültürü korumayı hedefleyen Ekoturizm gelişmiştir. Turizmin gelişim sürecinde yerel halkın turistlere olan tutumlarını “Irridex” modeliyle aşamalandıran bilim insanı Doxey’dir; turizm planlamasını ise gelir yaratma ve kaynakların korunması olarak tanımlayan kişi Gunn’dır. Son olarak, kentleşme ve turizm planlamasında nüfus ile mekan arasındaki ilişki incelenirken temel odak, hızlı nüfus artışının yarattığı sorunları yönetmektir; zira hızlı nüfus artışı gecekondulaşma veya altyapı krizleri yaratırken planlı kentsel gelişim sağlamaz.

1. Son yıllarda hızla artan ulusal ve uluslararası Kongre turizminde aşağıdaki illerden hangileri daha fazla ev sahipliği yapmaktadır?

A) Kayseri-Muğla-Adana
B) Ankara-Muğla-İzmit
C) Tekirdağ-Çanakkale-Muğla
D) Adana-Sivas-Erzurum
E) İstanbul-Antalya- İzmir

Cevap: E) İstanbul-Antalya- İzmir

Açıklama: Türkiye’de kongre, toplantı ve etkinlik (MICE) turizminin en çok geliştiği, uluslararası standartlarda devasa kongre merkezlerine, fuar alanlarına ve yüksek yatak kapasitesine sahip olan üç büyük metropolümüz İstanbul, Antalya ve İzmir’dir. Özellikle İstanbul, uluslararası kongre sıralamalarında dünyada üst sıralarda yer almaktadır.

2. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’deki en bilinen tarihi sit alanlarındandır?

A) Pamukkale -Denizli
B) Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı – Afyonkarahisar
C) Cumalıkızık – Bursa
D) Safranbolu – Karabük
E) Beyoğlu İstanbul

Cevap: B) Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı – Afyonkarahisar

Açıklama: Sit alanları “Doğal”, “Kentsel”, “Arkeolojik” ve “Tarihi” olmak üzere sınıflara ayrılır. Safranbolu ve Cumalıkızık “Kentsel Sit”, Pamukkale “Doğal ve Arkeolojik Sit” alanıdır. Ancak Kurtuluş Savaşı’nın ve Büyük Taarruz’un yaşandığı savaş meydanlarını kapsayan Afyonkarahisar’daki “Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı”, milli tarih açısından taşıdığı önem nedeniyle doğrudan “Tarihi Sit Alanı” statüsündedir.

3. Aladağlar Milli Parkı hangi bölge sınırları içerisinde yer almaktadır?

A) Güneydoğu Anadolu
B) Marmara
C) Ege
D) Karadeniz
E) Akdeniz

Cevap: E) Akdeniz

Açıklama: Aladağlar Milli Parkı, Toros Sıradağları’nın en yüksek zirvelerini barındıran (Kızılkaya vb.), Niğde, Kayseri ve Adana illerinin kesişim noktasında yer alan devasa bir dağlık alandır. Coğrafi bölge sınıflandırmasında Toroslar sistemine dahil olduğu için büyük ölçüde “Akdeniz Bölgesi” sınırları içerisinde değerlendirilmektedir.

4. 2004 yılında ilan edilmiştir. Yüz ölçümü 88.014 hektardır. 5.137 m. olan rakımı ile Türkiye’nin en yüksek dağı olma unvanını taşımaktadır.
Yukarıda belirtilen Milli Park alanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yıldız Dağları
B) Toroslar
C) Ağrı Dağı
D) Kaz Dağları
E) Nemrut Dağı

Cevap: C) Ağrı Dağı

Açıklama: 5.137 metrelik rakımıyla Türkiye’nin ve Avrupa’nın en yüksek zirvesi olan, zirvesindeki kalıcı buzulları, efsaneleri (Nuh’un Gemisi) ve volkanik yapısıyla ünlü dağımız Ağrı Dağı’dır. Bu alan, sahip olduğu eşsiz doğal ve kültürel özellikleri korumak amacıyla 2004 yılında “Ağrı Dağı Milli Parkı” olarak ilan edilmiştir.

5. Aşağıdakilerden hangisi Sivas ili turizm varlıklarındandır?

A) Rumelihisarı
B) Gökmedrese
C) Balıklıgöl
D) Seddülbahir
E) Kadifekale

Cevap: B) Gökmedrese

Açıklama: Rumelihisarı (İstanbul), Balıklıgöl (Şanlıurfa), Seddülbahir (Çanakkale) ve Kadifekale (İzmir) illerinde bulunur. Ancak 1271 yılında Anadolu Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından yaptırılan ve çini sanatının en görkemli şaheserlerinden biri olan “Gökmedrese”, Sivas ilinin en önemli sembollerinden ve tarihi turizm varlıklarından biridir.

6. Deniz kaplumbağalarının yumurta bıraktığı Çıralı Sahilleri hangi milli parkın koruma alanı içindedir?

A) Marmaris Milli Parkı
B) Kazdağları Milli Parkı
C) Göreme Tarihi Milli Parkı
D) Beydağları Sahil Milli Parkı
E) Kuş Cenneti Milli Parkı

Cevap: D) Beydağları Sahil Milli Parkı

Açıklama: Antalya sınırları içerisinde yer alan Çıralı sahilleri ve Olympos antik kenti çevresi, Caretta Caretta türü deniz kaplumbağalarının dünyadaki en önemli üreme alanlarından biridir. Bu eşsiz sahil şeridi ve arkasındaki ormanlık/dağlık alan, “Beydağları (Olympos) Sahil Milli Parkı” sınırları içerisinde yer alarak sıkı bir şekilde korunmaktadır.

7. Aşağıdaki manastırlardan hangisi Konya il sınırları içindedir?

A) Meryem Ana
B) Derinkuyu
C) Aya Yorgi
D) Sümela
E) Akyokuş-Sille

Cevap: E) Akyokuş-Sille

Açıklama: Sümela (Trabzon), Meryem Ana (İzmir/Efes), Derinkuyu (Nevşehir) ve Aya Yorgi (İstanbul/Büyükada) illerindedir. Ancak Konya’nın Selçuklu ilçesine bağlı tarihi bir Rum yerleşimi olan “Sille” (ve Akyokuş civarı), Ak Manastır (Hagios Chariton) ve Aya Elena Kilisesi gibi Erken Hristiyanlık dönemine ait çok önemli manastır ve mağara kiliselerine ev sahipliği yapmaktadır.

8. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de bulunan kentsel arkeolojik sit alanlarına örnektir?

A) Pamukkale
B) Ihlara Vadisi
C) Manyas Kuş Cenneti
D) Cumalı Kızık Köyü
E) Sultanahmet Meydanı ve Çevresi

Cevap: E) Sultanahmet Meydanı ve Çevresi

Açıklama: “Kentsel Arkeolojik Sit”, hem günümüzde canlı bir kent yaşamının sürdüğü hem de yerin altında (veya üstünde) çok katmanlı antik kalıntıların (Roma, Bizans, Osmanlı) iç içe geçtiği alanları tanımlar. İstanbul’un Tarihi Yarımada’sının kalbi olan “Sultanahmet Meydanı ve Çevresi” (Hipodrom, Ayasofya, Yerebatan Sarnıcı) bu tanımın Türkiye’deki en muazzam örneğidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi turizm gelişim süreci ile ilgili model geliştiren bilim insanlarındandır?

A) Wall
B) Inskeep
C) Bull
D) Doxey
E) Gunn

Cevap: D) Doxey

Açıklama: Turizm araştırmaları literatüründe, turizmin bir bölgedeki gelişim sürecini ve bu süreçte yerel halkın turistlere karşı değişen tutumlarını aşamalandıran ünlü “Irridex (İrritasyon İndeksi) Modeli”, 1975 yılında G.V. Doxey tarafından geliştirilmiştir. Model; öfori (coşku), apati (ilgisizlik), rahatsızlık (kızgınlık) ve antagonizm (düşmanlık) olmak üzere turizm gelişiminin sosyal evrelerini inceler.

10. Dünyada herhangi bir yerin turist çekebilme potansiyeli üç unsura bağlıdır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?

A) Çekicilikler
B) Arz-Talep
C) Kruvaziyer
D) Rekreasyon
E) Destinasyon

Cevap: A) Çekicilikler

Açıklama: Turizm coğrafyası ve planlamasının temel kuramına göre, bir alanın turizm bölgesi (destinasyon) olabilmesi için “3A kuralı” olarak bilinen üç temel unsura sahip olması gerekir: 1) Çekicilikler (Attractions – doğal veya tarihi güzellikler), 2) Ulaşılabilirlik (Accessibility) ve 3) Hizmetler/Tesisler (Amenities – otel, restoran). “Çekicilikler” bu potansiyelin en birincil varlık nedenidir.

11. Nüfus, mekân ve planlama arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisine yoğunlaşır?

A) Enerji tüketiminin artması
B) Maden çıkarımı
C) Doğal bitki örtüsünün bozulması
D) Hızlı nüfus artışının yarattığı sorunlar
E) Kıyı alanlarının kullanımı

Cevap: D) Hızlı nüfus artışının yarattığı sorunlar

Açıklama: Şehir bölge planlama ve turizm coğrafyasında nüfus (insan yoğunluğu) ile mekân (coğrafi alan) arasındaki ilişki kurgulanırken asıl odak noktası; sınırlı bir fiziksel alanda “hızlı nüfus artışının yarattığı sorunları” (altyapı yetersizliği, çarpık kentleşme, trafik, çevre kirliliği) yönetmek, çözmek ve geleceğe yönelik sürdürülebilir bir alan planlaması yapmaktır.

12. Hızlı nüfus artışı aşağıdakilerden hangisine yol açmaz

A) Kültürel çatışmalar
B) Sağlıksız yaşam koşulları
C) Kontrolsüz kentleşme
D) Planlı kentsel gelişim
E) Konut açığı

Cevap: D) Planlı kentsel gelişim

Açıklama: Bir bölgede kapasitenin üzerinde gerçekleşen hızlı ve ani nüfus artışı (göçler vb.); konut açığına (E), gecekondulaşma gibi kontrolsüz kentleşmeye (C), altyapı çöküşüyle sağlıksız yaşam koşullarına (B) ve kültürel çatışmalara (A) neden olur. Ancak “Planlı kentsel gelişim”, hızlı ve düzensiz nüfus artışının değil, yavaş, kontrollü ve stratejik büyümenin bir sonucudur.

13. Önemli ekonomik faaliyetlerden olan……., geliştiği bölgelerde birçok hizmet dalının da artmasına imkân yaratır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sanat
B) turizm
C) ulaşım
D) gastronomi
E) sağlık

Cevap: B) turizm

Açıklama: Turizm sektörü, “çarpan etkisi” (multiplier effect) en yüksek olan endüstrilerden biridir. Bir bölgede turizmin gelişmesi sadece otelleri değil; ulaşım, inşaat, tarım, gıda (gastronomi), perakende, hediyelik eşya ve tekstil gibi 50’den fazla farklı alt hizmet dalının da canlanmasını, iş hacminin artmasını ve bölgesel ekonominin topyekûn kalkınmasını sağlar.

14. İkizdere- Rize hangi sit alanına örnek gösterilebilir?

A) Kırsal Sit Alanları
B) Kentsel Arkeolojik Sit
C) Kentsel Sit Alanları
D) Tarihi Sit Alanı
E) Karma Sit Alanları

Cevap: A) Kırsal Sit Alanları

Açıklama: Rize’nin İkizdere yöresi, Karadeniz’in muhteşem yayla doğasının yanı sıra, yöreye özgü ahşap ve taş işçiliğinin (hegve, çantı mimarisi) kullanıldığı geleneksel köy evleriyle ünlüdür. Bu tür yöresel sivil mimarinin ve tarımsal/pastoral peyzaj dokusunun korunması gereken köy yerleşimleri, koruma mevzuatımızda “Kırsal Sit Alanları” statüsünde değerlendirilir.

15. Aşağıdakilerden hangisi dünyanın en eski kıtaları arasında köprü vazifesi gören ülkelerden biridir?

A) Meksika
B) Türkiye
C) Çin
D) Brezilya
E) Hindistan

Cevap: B) Türkiye

Açıklama: Eski Dünya Kıtaları olarak bilinen Asya, Avrupa ve Afrika’nın birbirine en çok yaklaştığı merkezi kilit noktasında yer alan ülke “Türkiye”dir. Sahip olduğu boğazlar (İstanbul ve Çanakkale) ve jeopolitik konumu ile binlerce yıldır doğu ile batı, kuzey ile güney arasında eşsiz bir kültürel, ticari ve coğrafi “köprü” vazifesi görmektedir.

16. Turizm planlamasını; gelir ve istihdam yaratılması, turist memnuniyetini arttırıcı önlemlerin alınması ve hatta kaynakların korunması şeklinde tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gunn
B) Mathienson
C) Archer
D) Getz
E) Cooper

Cevap: A) Gunn

Açıklama:

17. Kırsal alanların turizm faaliyetlerine dâhil edilmesi, birçok kırsal turizm türünü geliştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?

A) Kongre turizmi
B) Sörf
C) Ekoturizm
D) İnanç turizmi
E) Kıyı turizmi

Cevap: C) Ekoturizm

Açıklama: Kıyı turizmi ve sörf denizlerde, kongre turizmi metropollerde yapılır. Kırsal alanların, doğanın ve geleneksel köy kültürünün merkezde olduğu, çevreyi koruma ve yerel halkın refahını sağlama amacı güden, doğa ile iç içe gerçekleştirilen sürdürülebilir turizm türüne “Ekoturizm” (veya Agro-turizm/Kırsal turizm) adı verilir.

18. Yerleşim üniteleri genel itibariyle aşağıdakilerden hangisine uygun olarak tanımlanır?

A) Köy ve kasaba
B) Köy ve mahalle
C) Kırsal ve şehirsel
D) Belde ve ilçe
E) İl ve şehir

Cevap: C) Kırsal ve şehirsel

Açıklama: Coğrafya ve sosyolojide, insan yerleşimleri (iskân üniteleri) ekonomik faaliyetleri, nüfus büyüklükleri ve idari yapıları temel alınarak evrensel olarak iki geniş ana kategoriye ayrılır: Kırsal yerleşmeler (köy, mezra, yayla – tarım/hayvancılık odaklı) ve Şehirsel yerleşmeler (kent, metropol – sanayi/hizmet odaklı).

19. Aşağıdaki yaylalardan hangisi Rize ili sınırlarındadır?

A) Ayder
B) Gömbe
C) Gözne
D) Kozak
E) Gedevet

Cevap: A) Ayder

Açıklama: Gömbe Yaylası Antalya’da, Gözne Mersin’de, Kozak Yaylası İzmir (Bergama) civarında, Gedevet ise Alanya’dadır. Kaplıcaları, çam ormanları, şelaleleri (Gelin Tülü) ve son yıllarda artan turizm potansiyeli ile Türkiye’nin en meşhur yaylalarından biri olan “Ayder Yaylası”, Rize ilinin Çamlıhemşin ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır.

20. Bir bölgede turizmin gelişebilmesi için aşağıdakilerden hangisi nispeten daha az etkilidir?

A) Ulaşım imkanlarının çeşitliliği
B) İklim şartlarının uygunluğu
C) Yerel halkın kültür düzeyi
D) Konaklama imkanları
E) Turistik çekiciliklerin varlığı

Cevap: C) Yerel halkın kültür düzeyi

Açıklama: Bir bölgede turizmin var olabilmesi ve gelişebilmesi için mutlaka turistik çekicilikler (E), turistlerin o bölgeye gidebilmesi için ulaşım (A), gittiklerinde kalabilecekleri konaklama tesisleri (D) ve turizm türüne uygun iklim şartları (B) şarttır. Ancak “Yerel halkın kültür düzeyi”, turizm etkileşiminde bir faktör olsa da, doğa veya tarih için o bölgeye giden bir turistin seyahat kararını belirleyen temel bir altyapı veya ön koşul değildir (nispeten en az etkili olandır).