1- Aşağıdakilerden hangisi karstik aşınım şekillerinden biri değildir?
A) Lapya
B) Düden
C) Dikit
D) Obruk
E) Uvala
Cevap : C) Dikit
Açıklama : Lapya, düden, obruk ve uvala, kireçtaşlarının erimesiyle oluşan karstik aşınım şekilleridir. Dikit ise mağara tavanından damlayan sulardaki kirecin birikmesiyle oluşan bir birikim şeklidir, aşınım değil.
2- Merkezi İtalya’daki Umbria bölgesine arazi çalışması düzenleyen bir araştırma ekibi yol boyunca Kütle hareketlerinden olan Devrilme hareketi sonucu oluşmuş, bir çatlak zonu boyunca gerisindeki yamaçtan ayrılan ve devrilen kayaları gözlemlemişlerdir.
Araştırma ekibinin gözlemlediği bu kütle hareketinin oluşmasında aşağıdaki ayrışma süreçlerinden hangisi daha etkili olmuştur?
A) Donma etkisi
B) Çözülme
C) Termal gerilme
D) Redüksiyon
E) Yük azalması
Cevap : A) Donma etkisi
Açıklama : Kayaların çatlakları arasına sızan suyun donarak hacminin genişlemesi ve bu sürecin tekrarlanması (donma-çözülme), kayalarda büyük bir basınç yaratarak onların parçalanmasına ve devrilmesine yol açan en etkili ayrışma süreçlerinden biridir.
3- Organik maddenin mikroorganizmalarla parçalanması sırasında özellikle azot, fosfor ve sülfür olmak üzere bitki besin maddelerinin salınmasına ne ad verilir?
A) Mineralizasyon
B) Partiküller
C) Toprak suyu
D) Kılcal su
E) Podzolleşme
Cevap : A) Mineralizasyon
Açıklama : Organik maddenin mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılarak, bitkilerin kullanabileceği inorganik besin maddelerine (minerallere) dönüştürülmesi sürecine “mineralizasyon” denir.
4- Aşağıdakilerden hangisi akarsuların akım hızına etki eden faktörlerden biri değildir?
A) Kanal büyüklüğü ve enine kesit şekli
B) Kanal pürüzlülüğü
C) Kanalda akan su miktarı
D) Kanal uzunluğu
E) Kanal eğimi veya gradyanı
Cevap : D) Kanal uzunluğu
Açıklama : Bir akarsuyun hızı; yatak eğimi, taşıdığı su miktarı (debi), kanalın şekli ve yatağın pürüzlülüğü gibi faktörlere bağlıdır. Akarsuyun toplam uzunluğu ise akım hızını doğrudan etkileyen bir faktör değildir.
5- Bitki ve hayvanların karakteristik yaşam şekillerine sahip oldukları bölgelere ne denir?
A) Biyota
B) Ekoton
C) Sulak alan
D) Biyom
E) Ekosistem
Cevap : D) Biyom
Açıklama : “Biyom”, benzer iklim koşullarına sahip geniş coğrafi alanlarda, o koşullara uyum sağlamış karakteristik bitki ve hayvan topluluklarının oluşturduğu büyük ekosistemlere verilen addır (Örn: Tundra biyomu, Çöl biyomu).
6- Glasyal aşındırma süreçleri aşağıdakilerden hangisinde doğru sırayla verilmiştir?
A) Abrazyon-Sürükleme-Ayrışma
B) Sürükleme-Ayrışma-Koparma
C) Kırma-Sürükleme-Biriktirme
D) Kırma-Abrazyon-Erime Suyunun Erozyonu
E) Çizme-Koparma-Sürükleme
Cevap : D) Kırma-Abrazyon-Erime Suyunun Erozyonu
Açıklama : Buzul aşındırması; buzulun ağırlığıyla ana kayayı kırması (plucking), tabanındaki kaya parçalarıyla yatağını çizmesi ve parlatması (abrazyon) ve buzulun erimesiyle ortaya çıkan suların yaptığı erozyon gibi temel süreçleri içerir.
7- Aşağıdakilerden hangisi biyosfer içerisindeki ana bölgesel farklılıkları oluşturan faktörlerden değildir?
A) Zonal Faktörler
B) Buzullaşma
C) Nem
D) Sıcaklık
E) Azonal Faktörler
Cevap : B) Buzullaşma
Açıklama : Biyosferdeki bölgesel farklılıklar; sıcaklık ve nem gibi iklimsel faktörler ile topografya ve anakaya gibi yerel (azonal) faktörlerden etkilenir. Buzullaşma ise bu ana faktörlerden biri değil, belirli bir döneme ait iklimsel bir olaydır.
8- “Lös”ler çok geniş alanları kaplayan ve rüzgar tarafından biriktirilmiş çökellerdir.
Bu çökellerin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Deniz-Buzul
B) Akarsu-Buzul
C) Çöl-Deniz
D) Çöl-Buzul
E) Akarsu-Deniz
Cevap : D) Çöl-Buzul
Açıklama : Lös, rüzgarlar tarafından taşınan ince taneli tozlardan oluşan bir çökertidir. Bu tozların ana kaynağı genellikle kurak ve yarı kurak bölgelerdeki çöller ile buzulların önündeki ve kenarındaki ince malzemelerdir.
9- Aşağıdaki etkenlerden hangisi litojenik kökenli kayaçlardan kırmızı killerin oluşmasına neden olur?
A) Mercan adaları
B) Okyanus tabanı volkanizması
C) Buzullarla taşınan morenler
D) Akarsularla taşınan yatak yükleri
E) Rüzgârla taşınan tozlar
Cevap : E) Rüzgârla taşınan tozlar
Açıklama :
10- Dünya’da kısa aralıklarla iklim salınımlarının en yoğun olarak yaşandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kretase
B) Paleosen
C) Miyosen
D) Prekambriyen
E) Kuvaterner
Cevap : E) Kuvaterner
Açıklama : Dünya tarihinde, buzul ve buzul arası dönemler arasındaki hızlı ve kısa aralıklı iklim salınımlarının en yoğun olarak yaşandığı dönem, günümüzü de içeren ve son 2.6 milyon yılı kapsayan jeolojik dönem olan Kuvaterner’dir.
11- Aşağıdakilerin hangisinde suyun kalış süresi en uzundur?
A) Toprak nemi
B) Kutup buzları
C) Atmosferik sular
D) Nehirler
E) Okyanuslar
Cevap : B) Kutup buzları
Açıklama : Hidrolojik döngüde suyun farklı rezervuarlardaki kalış süreleri değişir. Atmosferdeki su buharı veya nehirlerdeki su birkaç gün/hafta kalırken, okyanuslardaki su binlerce yıl kalabilir. Ancak en uzun kalış süresi, on binlerce, hatta yüz binlerce yıl boyunca donmuş halde kalan Antarktika ve Grönland gibi “kutup buzları”ndadır.
|
