1. Aşağıdaki isimlerden hangisi toplum sözleşmesi kuramcılarından biridir?
A) Emanuel Swedenborg
B) Adam Weishaupt
C) Thomas Reid
D) Baruch Spinoza
E) J.J. Rousseau
Cevap : E) J.J. Rousseau
Açıklama : Jean-Jacques Rousseau, Hobbes ve Locke ile birlikte modern siyaset felsefesinde “Toplum Sözleşmesi” teorisinin en önemli temsilcilerinden biridir.
|
2. Aydınlanma dönemi filozofu olarak Diderot aşağıdaki eserlerden hangisinin editörü olarak ün yapmıştır?
A) İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma
B) Saf Aklın Eleştirisi
C) Theodicee
D) Monadoloji
E) Ansiklopedi
Cevap : E) Ansiklopedi
Açıklama : Denis Diderot, Fransız Aydınlanmasının en büyük projesi olan ve bilginin yayılmasını amaçlayan “Ansiklopedi”nin (L’Encyclopédie) editörlüğünü yapmıştır.
|
3. Almanya’da aydınlanma düşünürlerini koruyan ve savunan en önemli isim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Francis Bacon
B) Claude Adrien Helvetius
C) Büyük Friedrich
D) Hugo Grotius
E) George Berkeley
Cevap : C) Büyük Friedrich
Açıklama : Prusya Kralı Büyük Friedrich (II. Friedrich), “Aydınlanmış Despot” olarak bilinir ve Voltaire gibi birçok aydınlanma düşünürünü sarayında ağırlamış, onları korumuştur.
|
4. Descartes’e göre asıl mutlak cevher aşağıdakilerden hangisidir?
A) Doğa
B) Mantık
C) Bilgi
D) Akıl
E) Tanrı
Cevap : E) Tanrı
Açıklama : Descartes felsefesinde, var olmak için kendisinden başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan tek “mutlak cevher” Tanrı’dır. Ruh ve madde ise yaratılmış (göreli) cevherlerdir.
|
5. Aydınlanma döneminin İngiltere’de hoşgörüyü savunmuş empirisist filozofu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ockhamlı William
B) Malebranche
C) Hobbes
D) Locke
E) Berkeley
Cevap : D) Locke
Açıklama : John Locke, hem deneyci (empirist) bilgi kuramıyla hem de “Hoşgörü Üstüne Bir Mektup” adlı eseriyle siyasi liberalizmin ve hoşgörünün savunucusu olmuştur.
|
6. Vahyi dinî inancın temeli olmaktan çıkartan ve Panteistikon adında bir eseri bulunan meşhur deist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Karl Marx
B) David Hume
C) Gottfried Leibniz
D) John Locke
E) John Toland
Cevap : E) John Toland
Açıklama : John Toland, Hristiyanlığı gizemden arındırmaya çalışan ve panteist/deist görüşleriyle bilinen İngiliz düşünürdür. “Pantheisticon” önemli eseridir.
|
7. Almanya’nın düş gören tipik özelliğini çok sert bir şekilde eleştirerek “Almanlar nereye gitse kültürü berbat ederler.” ifadesini dile getiren ünlü filozof kimdir?
A) Francis Bacon
B) Jean Jacques Rousseau
C) David Hume
D) Friedrich Nietzche
E) Montesquieu
Cevap : D) Friedrich Nietzche
Açıklama : Nietzsche, Alman kültürünü ve idealizmini sert bir dille eleştirmiş, “Ecce Homo” gibi eserlerinde Almanların kültürü bozduğunu iddia etmiştir.
|
8. Descartes’ın ruh ile beden arasındaki ilişki hakkındaki görüşlerini Gilbert Ryle aşağıdaki ifadelerin hangisiyle tasvir etmektedir?
A) Düalizm
B) Düşünen ben
C) Otomat
D) Makinedeki hayalet
E) İnsani bina
Cevap : D) Makinedeki hayalet
Açıklama : Gilbert Ryle, Descartes’ın zihin-beden ikiliğini (düalizmini) eleştirmek için, bedeni bir makineye, zihni ise onun içindeki bir hayalete benzeterek “Makinedeki hayalet” (Ghost in the machine) tabirini kullanmıştır.
|
9. Akılcılığı savunan, kayıtsız şartsız aklın üstünlüğünü kabullenen filozoflara karşı çıkan ünlü düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Montesquieu
B) David Hume
C) Voltaire
D) Jean Jacques Rousseau
E) John Locke
Cevap : D) Jean Jacques Rousseau
Açıklama : Rousseau, Aydınlanma çağında yaşamasına rağmen, salt aklın ve bilimlerin insanı ahlaki olarak yozlaştırdığını savunmuş; duygu, vicdan ve doğallığı ön plana çıkararak katı rasyonalizme karşı durmuştur.
|
10. Bilgi güçtür ve insanın doğaya hakim olması mümkündür. Yukarıdaki anlayış hangi düşünür ile etkin olmaya başlamıştır?
A) Rene Descartes
B) Francis Bacon
C) John Locke
D) Kopernik
E) George Berkeley
Cevap : B) Francis Bacon
Açıklama : Francis Bacon, “Bilgi güçtür” (Scientia potentia est) sözüyle modern bilimin amacının doğayı anlamak ve ona egemen olmak olduğunu vurgulamıştır.
|
11. Nedensellik eleştirisiyle öne çıkan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
A) Malebranche
B) Spinoza
C) Hume
D) Berkeley
E) Locke
Cevap : C) Hume
Açıklama : David Hume, nedensellik ilkesinin (sebep-sonuç ilişkisinin) mantıksal bir zorunluluk değil, olayların ardışıklığından doğan psikolojik bir alışkanlık olduğunu savunmuştur.
|
12. Aydınlanma fikrini İngiltere’den ithal eden ve radikalleştiren ülke aşağıdakilerden hangisidir?
A) İtalya
B) Fransa
C) Angola
D) Hollanda
E) Bolivya
Cevap : B) Fransa
Açıklama : İngiltere’de (Locke ve Newton ile) başlayan ılımlı Aydınlanma, Fransa’ya geçince (Voltaire, Diderot, Rousseau vb. ile) kilise ve monarşi karşıtı daha radikal bir karaktere bürünmüştür.
|
13. Monadoloji aşağıdaki filozoflardan hangisinin felsefesini ifade eden bir adlandırmadır?
A) Leibniz
B) Malebranche
C) Descartes
D) Hume
E) Spinoza
Cevap : A) Leibniz
Açıklama : Gottfried Wilhelm Leibniz, evrenin “monad” adını verdiği, bölünemez, ruhsal atomlardan oluştuğunu savunduğu eserine “Monadoloji” adını vermiştir.
|
14. Aşağıdakilerden hangileri ada felsefesi olarak anılan felsefi anlayışın üç temsilcisidir?
A) Descartes-Spinoza-Malebranche
B) Leibniz-Kant-Locke
C) Locke-Berkeley-Hume
D) Leibniz-Locke-John Toland
E) Kant-Mendelssohn-Lessing
Cevap : C) Locke-Berkeley-Hume
Açıklama : Ada Felsefesi (İngiliz Empirizmi/Deneyciliği) denildiğinde akla gelen üç büyük isim John Locke, George Berkeley ve David Hume’dur.
|
15. Aşağıdakilerden hangisi en temelde aydınlanma hareketinin özellikle görüldüğü ülkeler arasında yer almaktadır?
A) İsveç
B) Almanya
C) Belçika
D) Avustralya
E) İspanya
Cevap : B) Almanya
Açıklama : Aydınlanma hareketi temel olarak İngiltere, Fransa ve Almanya’da (Aufklärung) yoğun şekilde yaşanmıştır. Kant ve Lessing gibi isimler Alman Aydınlanmasının merkezindedir.
|
16. Hobbes “leviathan” kavramını aşağıdakilerin hangisinden almıştır?
A) Tevrat
B) Zebur
C) Mormon İncili
D) İncil
E) Kuran
Cevap : A) Tevrat
Açıklama : Leviathan, Tevrat’ta (Eski Ahit – Eyüp Kitabı) geçen devasa bir deniz canavarıdır. Hobbes, devletin mutlak gücünü betimlemek için bu metaforu kullanmıştır.
|
17. Thomas Hobbes “Leviathan” adlı eserinde leviathan aşağıdakilerden hangisini simgelemektedir?
A) Devlet
B) Toplum
C) Felsefe
D) Doğa
E) İnsan
Cevap : A) Devlet
Açıklama : Hobbes için Leviathan, bireylerin güvenlikleri için haklarını devrettikleri mutlak egemen gücü, yani Devleti temsil eder.
|
18. Aşağıdakilerden hangisi sağduyu filozofları olarak nitelendirilen İskoç düşünürlerinden biri değildir?
A) Immanuel Kant
B) James Beattie
C) James Oswald
D) Thomas Reid
E) Francis Hutcheson
Cevap : A) Immanuel Kant
Açıklama : Thomas Reid öncülüğündeki İskoç Sağduyu Okulu üyeleri Beattie, Oswald ve Hutcheson gibi isimlerdir. Immanuel Kant ise Alman İdealizminin kurucusudur.
|
19. Aydınlanmanın ana vatanı olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rusya
B) Norveç
C) İngiltere
D) Belçika
E) Almanya
Cevap : C) İngiltere
Açıklama : Aydınlanma düşüncesinin kökleri (deneycilik, liberalizm, bilimsel yöntem) 17. yüzyıl İngiltere’sinde (Locke, Newton, Bacon) atılmış ve oradan kıta Avrupası’na yayılmıştır.
|
20. İlk defa Fransa’da ortaya çıkarılan ansiklopedist harekete, ansiklopedi fikrini aşılayan ve bir ansiklopedi hazırlayan önemli düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
A) Immanuel Kant
B) Pierre Bayle
C) Francis Bacon
D) David Hume
E) Thomas Hobbes
Cevap : B) Pierre Bayle
Açıklama : Pierre Bayle’in hazırladığı “Tarihsel ve Eleştirel Sözlük”, Fransız Ansiklopedistlerine ilham kaynağı olmuş ve Ansiklopedi fikrinin öncüsü sayılmıştır.
|
