Felsefenin Temel Kavramları 2022-2023 Final Soruları

1. Klasik felsefenin zaman anlayışı bağlamında aşağıda verilenlerden hangisi doğru olarak değerlendirilemez?

A) Aristoteles zamanı hareketle ilişkili olarak değerlendirmiştir.
B) Platon’un zaman anlayışını, İslam dünyasında Ebu Bekr er-Râzî takip etmiştir.
C) Yeni Eflâtuncular, zaman anlayışında dehr kavramını da aktif kullanmışlardır.
D) Sayı, miktar ve ölçü terimleri; zamanı tanımlamak için kullanılmıştır.
E) İbn Sînâ, zamanın hareketin bölünemez imkânlarına dair olduğunu iddia etmiştir.

Cevap : E) İbn Sînâ, zamanın hareketin bölünemez imkânlarına dair olduğunu iddia etmiştir.

2. Nefs ilmi, “…..” disiplini kapsamına girmektedir.
Nefs ilminin hangi ilim başlığı altında değerlendirildiği ile ilgili yukarıda verilen yargıda, verilen boşluk hangisiyle tamamlanmalıdır?

A) metafizik
B) fizik
C) ahlâk
D) astronomi
E) matematik

Cevap : B) fizik

3. Klasik felsefede tabiat anlayışının üzerine kurulduğu “kuvve ve fiil” kavramlarının Grekçedeki felsefî karşılıkları aşağıdakilerden hangileridir?

A) Eidos-morphe
B) Kinesis-hyle
C) Dunamis-energeia
D) Aletheia-doksa
E) Khronos-topos

Cevap : C) Dunamis-energeia

4. Madde ve suret kavramlarının Grekçeleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

A) Symbebekos-eidos
B) Symbebekos-hyle
C) Hyle-khronos
D) Hyle-eidos
E) Eidos-hyle

Cevap : D) Hyle-eidos

5. I. Madde, “o nedir” sorusunun cevabı olabilir.
II. Suret, bir şeyin ilk yetkinliğidir.
III. Madde, suretin nedenidir.
IV. Sonradan olan şeyler, maddeye muhtaçtır.
İbn Sînâ’nın madde-suret anlayışı doğrultusunda yukarıda verilen yargılardan hangileri doğru olarak kabul edilemez?

A) II ve IV
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I ve IV

Cevap : C) I ve III

6. Klasik felsefenin akla ilişkin kanaatleri dikkate alındığında, insanın bilgi nesnesini maddesinden ayırma yetisi aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

A) Büyüme
B) Vehmetme
C) Soyutlama
D) Arzulama
E) Duyumlama

Cevap : C) Soyutlama

7. Klasik felsefenin fizik anlayışı hususunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Fârâbî’ye göre nazarî ilimler içerisinde değerlendirilmektedir.
B) Kuvve ve fiil kavramlarını doğaya uygun açıklama için önemli görülür.
C) Cismi, hareket ve durağanlığa konu olması yönünden inceler.
D) Fizik külliyatı alet, vasıta anlamına gelen “Organon” kelimesiyle anılmıştır.
E) İbn Sînâ’ya göre mineroloji ilmi de fiziğin kapsamına girmektedir.

Cevap : D) Fizik külliyatı alet, vasıta anlamına gelen “Organon” kelimesiyle anılmıştır.

8. Aristoteles’in tümevarım anlayışı bağlamında kullanılan Grekçe epagoge kelimesinin İslâm felsefesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Heyûlâ
B) Araz
C) Nispet
D) İstikrâ
E) Cevher

Cevap : D) İstikrâ

9. Aristoteles’in oluş ve bozuluş hususundaki kanaatleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Her cisimde, ateşte sıcağın ağır basmasına benzer şekilde bir nitelik ağır basar.
B) Oluş ve bozuluş bir dönüşmeler silsilesidir.
C) Döngüsel hareketin sürekliliği dolayısıyla oluş da süreklidir.
D) Şeyler seyrelme ve yoğunlaşma ile birbirine dönüşür.
E) Oluşan şeylerin ilkelerini açıklamak, etki-edilgi anlayışıyla mümkündür.

Cevap : D) Şeyler seyrelme ve yoğunlaşma ile birbirine dönüşür.

10. Felsefe tarihinin başlangıç aşamasında gerçekleşen arkhe arayışı, fizik bağlamında hangi problemin temelini oluşturmaktadır?

A) Mekân
B) Zaman
C) Araz
D) Varlık
E) Oluş

Cevap : E) Oluş

11. Meşşâî geleneğin kategorilerle ilgili açıklamaları dikkate alındığında, aşağıda verilenlerden hangisi araz kategorisine dâhil edilemez?

A) Etki
B) Cevher
C) Zaman
D) Nicelik
E) Edilgi

Cevap : B) Cevher

12. Yeni Platoncuların Tanrı ve âlem arasındaki ilişkiyi açıklarken ortaya koyduğu “taşma” teorisinin, klasik felsefede isimlendirilme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sudûr
B) Sofizm
C) Atomculuk
D) Tabiatçılık
E) Madde-suret

Cevap : A) Sudûr

13. Yaşam soluğu, nefs ve dirilik ilkesi gibi anlamlara gelen, nefs ilminin temel problemini oluşturan Grekçe kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eidos
B) Psûkhe
C) Khronos
D) Topos
E) Hyle

Cevap : B) Psûkhe

14. I. Aristoteles’e göre her şeyin temelinde yer alan şey, atomlardır.
II. Empedokles oluş problemine sevgi ve nefret kavramlarını dâhil etmiştir.
III. Demokritos’a göre oluş şekillerdeki birleşme ve ayrışmadan kaynaklanır.
IV. Parmenides oluş ve bozuluşun sürekliliğini vurgulamıştır.
Grek filozofların oluş ve bozuluş hakkında öne sürdüğü kanaatler bağlamında, yukarıda verilen yargılardan hangileri doğrudur?

A) III ve IV
B) II ve IV
C) II ve III
D) I ve II
E) I ve IV

Cevap : C) II ve III

15. I. İnsani akletme süreklidir.
II. Akledilirler tümellerdir.
III. Nazarî akıl, tümel suretleri yapısında taşır.
IV. Bir şeyin düşünülür forma gelmek bakımından fiile geçişi akletmedir.
V. İnsan, temaşa ile tanrısal akletme seviyesine yükselebilir.
Aristoteles ve Meşşâî filozofların akıl, akledilir ve akletme fiillerine dair yargıları bağlamında yukarıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Yalnız II
B) Yalnız I
C) Yalnız III
D) Yalnız IV
E) Yalnız V

Cevap : B) Yalnız I

16. Kavramların sınıflandırılma türleri hususunda aşağıdakilerden hangisi belirleyici değildir?

A) Tümel
B) Tikel
C) Bileşik
D) Basit
E) Zaman

Cevap : E) Zaman

17. Cismi açıklarken Madde-Suret Teorisine başvuran antik filozof kimdir?

A) Aristoteles
B) Pisagor
C) Platon
D) Parmenides
E) Herakleitos

Cevap : A) Aristoteles

18. Aşağıda sudûr teorisine ilişkin verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Sudûr süreci dört unsurdan sonra da devam eder.
B) Küllî akıl sürekli bilfiildir.
C) Sudûr her şeyin üzerine eşit ve tek türde olur.
D) Akıl, suretleri açığa çıkarmayı ister.
E) Sudûr, önüne geçilemez bir işleyiştir.

Cevap : A) Sudûr süreci dört unsurdan sonra da devam eder.

19. Aristoteles’in fizik anlayışında “…..” kelimesi kapsayan cismin sınırı; “…..” kavramı ise önce ve sonraya göre hareketin sayısı olarak tanımlanmıştır.
Klasik felsefede hareketin zorunlu arazları hakkında yukarıda verilen cümlede yer alan boşluklara sırasıyla hangileri getirilmelidir?

A) mekân – zaman
B) hareket – mekân
C) mekân – hareket
D) zaman – mekân
E) oluş – zaman

Cevap : A) mekân – zaman

20. Aşağıda nefs ilmi bağlamında verilen yargılardan hangisi Aristoteles’in iddialarıyla örtüşmez?

A) Nefsin belirli fiilleri gerçekleştirme gücü bulunur.
B) Beslenme, arzulama ve duyumsama nefsin güçleridir
C) Duyumlama, düşünceyi ifade etmeden başkadır.
D) İnsan düşünebilmek için duyusal güce sahip olmalıdır.
E) Duyumlama, akletme için zorunlu değildir.

Cevap : E) Duyumlama, akletme için zorunlu değildir.