Biyoistatistik 2023-2024 Vize Soruları

Biyoistatistik: Verilerin Analizi ve İstatistiksel İşlemler

Biyoistatistik, biyoloji ve tıbbi bilimlerdeki verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasında istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı bir alandır. Bu alanda yapılan istatistiksel işlemler, araştırmaların güvenilirliğini artırarak bilimsel sonuçların daha sağlam temellere dayanmasını sağlar. Biyoistatistikte sıkça kullanılan terimler ve yöntemler arasında, verilerin düzenlenmesi ve çeşitli ölçüm düzeyleri bulunmaktadır.

Histogram ve Sınıflandırılmış Seriler

Verilerin homojen alt gruplar şeklinde düzenlendiği sınıflanmış serilerin grafik sunumuna “histogram” denir. Histogramlar, bir değişkenin dağılımını görsel olarak ifade eder. Örneğin, bir hastalık üzerine yapılan bir çalışmada hastaların yaş gruplarına göre sınıflandırılması ve bu grupların frekanslarının histogramla gösterilmesi, verilerin daha anlaşılır bir şekilde sunulmasını sağlar.

Aralık-Oran Ölçüm Düzeyi ve Kareli Ortalama

Veri kümesinde kareli ortalama hesaplayabilmek için verinin aralık ya da oran ölçeğinde ölçülmüş olması gerekir. Aralık-Oran ölçüm düzeyi, veriler arasındaki mesafenin anlamlı olduğu bir ölçüm düzeyini ifade eder. Kareli ortalama, gözlem değerlerinin karesi alındıktan sonra bu değerlerin ortalamasını ifade eder. Bu, özellikle negatif değerlerin bulunduğu veri setlerinde kullanılır.

Aritmetik Ortalama ve Örnek Uygulama

Aritmetik ortalaması hesaplanan örnek bir soru üzerinden, bir öğrencinin matematik dersinde aldığı puanların aritmetik ortalaması bulunabilir. Bu, veri setindeki tüm değerlerin toplanarak veri setinin uzunluğuna bölünmesi ile elde edilir.

Sınıflayıcı Ölçüm Düzeyi ve Veri Birimleri

Birimleri, sıralamadan sadece türlerine göre kategorilere ayırmaya dayanan ölçüm düzeyine “sınıflayıcı ölçüm düzeyi” denir. Bu, özellikle kategorik verilerin sınıflandırılmasında kullanılır.

Gözlem Değerleri ve Medyan Hesaplama

bir veri setindeki değerleri sıraladıktan sonra ortadaki değeri ifade eden bir ölçümdür. Bu ölçü, veri setinin dağılımına duyarlı olup, aşırı değerlerden etkilenmez. Medyan hesaplamak için, veri setindeki değerleri küçükten büyüğe sıralayarak ortadaki değeri buluruz.

Örneğin, veri seti (3, 4, 5, 6, 7, 8, 8, 9, 9, 9, 10) olarak verilmiş olsun. Bu veri setini küçükten büyüğe sıralarsak:

3,4,5,6,7,8,8,9,9,9,10

Veri setinde 11 adet değer olduğu için medyan, ortadaki değeri ifade eder. Bu durumda, ortadaki değer 6. sıradaki 8’dir. Eğer veri seti tek sayıda değer içerseydi, medyan doğrudan ortadaki değer olacaktı. Ancak, çift sayıda değer içeren bir veri setinde medyan, ortadaki iki değimin aritmetik ortalaması olacaktı.

Bu örnekte, medyan hesaplamak için veri setini sıralamak ve ortadaki değeri bulmak işlemi, veri setinin merkezini temsil etmekte ve bu sayede ortalamadan daha sağlam sonuçlar elde etmemize olanak tanımaktadır

Sınıf ve Sınıf Orta Noktası

Bir istatistik çalışmasında toplanan verileri homojen gruplara toplamak suretiyle oluşturulan alt ve üst sınırı belli aralıkların her birine “sınıf” denir. Bu sınıfların orta noktaları, sınıflanmış bir dağılımda analiz yapmak için kullanılır.

Ana Kütlenin Tanımı ve Örnek

Bir istatistik çalışmaya, incelemeye ya da gözleme konu olan tüm birimlerin meydana getirdiği kütleye “ana kütle” denir. Örneğin, bir ülkenin nüfusu bir istatistik çalışmasının ana kütlesini oluşturabilir.

Sınıfların Ortalama Noktaları

Sınıflanmış bir dağılımda sınıflara ilişkin sınıf orta noktaları, sınıfın alt sınırı ile üst sınırının toplanarak ikiye bölünmesi ile elde edilir. Bu, verilerin gruplanarak daha anlamlı hale getirilmesine yardımcı olur.

Frekans ve Gruplama İşlemi

Gruplama işlemi ile oluşturulan sınıflarda, sınıfın içinde kaç tane gözlemin yer aldığını gösteren değere “frekans” denir. Bu, verilerin gruplanması ve sınıflandırılması sürecinde kullanılır.

Duyarlı Ortalamalar ve Analitik Ortalamalar

Aritmetik ortalama, geometrik ortalama, kareli ortalama gibi duyarlı ortalamalar, verilerin farklı özelliklerini değerlendirmek için kullanılır. Analitik ortalamalar, verilere duyarlı bir şekilde hesaplanır ve istatistiksel analizlerde önemli bir rol oynar

Bu kısa makalede, biyoistatistikle ilgili temel kavramlar ve istatistiksel işlemler üzerine odaklanılmıştır. Bu terimler, biyoloji ve tıp alanındaki araştırmalarda verilerin daha etkili bir şekilde analiz edilmesine ve yorumlanmasına yardımcı olur

1. Verilerin, homojen alt gruplar şeklinde düzenlendiği sınıflanmış serilerin grafik sunumuna ….. denir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) bindirmeli grafik
B) daire dilimleri
C) çubuk grafik
D) histogram
E) serpilme diyagramı

Cevap : D) histogram

2. Bir veri kümesinde kareli ortalama hesaplayabilmek için verinin ….. veya …… ölçeğinde ölçülmüş olması gerekir.
Yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) nominal-sıralayıcı
B) sınıflayıcı-sıralayıcı
C) nominal-ordinal
D) kategorik-ordinal
E) aralık-oran

Cevap : E) aralık-oran

3. Bir öğrenci bir dönem boyunca girdiği matematik sınavlarından 92, 95 ve 98 puan almıştır.
Öğrencinin matematik dersinde aldığı puanların aritmetik ortalaması nedir?

A) 95
B) 91
C) 92
D) 96
E) 94

Cevap : A) 95

4. Birimleri, sıralamadan sadece türlerine göre kategorilere ayırmaya dayanan ölçüm düzeyine ….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sıralayıcı ölçüm düzeyi
B) sınıflayıcı ölçün düzeyi
C) belirleyici ölçüm düzeyi
D) interval ölçüm düzeyi
E) oran ölçüm düzeyi

Cevap : B) sınıflayıcı ölçün düzeyi

5. Gözlem degerleri toplamı sıfır olduğunda ya da gözlem değerleri arasında negatif değer bulunduğunda aşağıda verilen seçeneklerden hangisi doğrudur?

A) Geometrik ortalama en uygun ortalamadır.
B) Aritmetik ortalama en uygun ortalamadır.
C) Toplamı sıfır olan seride ortalama hesaplanmaz
D) Negatif değer bulunan seride ortalama hesaplanamaz.
E) Kareli ortalama en uygun ortalamadır.

Cevap : E) Kareli ortalama en uygun ortalamadır.

6. Gözlem değerleri (3,4,5,6,7,8,8,9,9,9,10) olan ve 11 gözlemden oluşan serinin medyanı kaçtır?

A) 7,25
B) 9.5
C) 9
D) 7
E) 8

Cevap : E) 8

7. Bir istatistiki çalışma kapsamında toplanan verileri birbirine yakın homojen gruplara toplamak suretiyle oluşturulan alt ve üst sınırı belli aralıkların her birine….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sinir
B) frekans
C) birim
D) tasnif
E) sınıf

Cevap : E) sınıf

8. Bir istatistiki çalışmaya, incelemeye ya da gözleme konu olan tüm birimlerin meydana getirdiği kütleye….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) tam sayım
B) ana kütle
C) örnek kütle
D) gözlem
E) örnek

Cevap : B) ana kütle

9.

Yukarıda verilen sınıflanmış dağılımda sınıflara ilişkin sınıf orta noktaları sırasıyla hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

A) 15, 35, 65, 85
B) 10, 35, 60, 85
C) 0, 20, 50, 70
D) 20, 50, 70, 100
E) 10, 25, 60, 80

Cevap : B) 10, 35, 60, 85

10. Gruplama işlemi ile oluşturulan sınıflarda, sınıfın içinde kaç tane gözlemin yer aldığını gösteren değere….. denir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sınıf
B) grup
C) frekans
D) tasnif
E) gözlem

Cevap : C) frekans

11. Bir bölgede gece sıcaklıkları 4 gün boyunca ölçülmüştür. Sıcaklık ölçüm sonuçları -4, 0, 2, 4 şeklinde tespit edilmiştir.
Buna göre kareli ortalama sıcaklık nedir?

A) 9
B) 4
C) 5
D) 3
E) 7

Cevap : D) 3

12. Aynı koşullar sağlanarak tekrar edildiğinde aynı sonuçları veren ve genellikle fizik, kimya vb. bilim alanlarında rastlanan olaylara ….. denir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kollektif olay
B) tipik olay
C) gözlem
D) deney
E) veri

Cevap : B) tipik olay

13. İstatistik çalışması yapılırken veri toplama İşleminin doğrudan araştırmacı tarafından yapılması hâlinde bu tür verilere ….. denir.
Yukarıdaki boşluğa gelecek uygun seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) rölöve
B) veri toplama
C) birincil veri
D) ikincil veri
E) soru formu

Cevap : C) birincil veri

14. İstatistiki araştırmaya konu olan bir birimin, uzun süre zarfında gözlenmesi mümkünse ya da bir birim uzun ömürlü olarak tanımlanıyorsa bu tür birimlere ….. denir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ani birim
B) soyut birim
C) devamlı birim
D) somut birim
E) maddi birim

Cevap : C) devamlı birim

15. Sınıflanmış bir dağılımda bir sınıfın alt sınırı ile üst sınırının toplanarak ikiye bölünmesi ile elde edilen ve o sınıfı temsil ettiği kabul edilen değere….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sınıf genişliği
B) sınıf üst sınırı
C) sınıf sayısı
D) sınıf orta noktası
E) sınıf alt sınırı

Cevap : D) sınıf orta noktası

16. Bir öğrenci, üniversite sınavına hazırlık aşamasında fen bilimleri alanında 4 deneme sınavına katılmış ve 60, 70, 80 ve 90 puanlarını almıştır.
Buna göre, öğrencinin fen bilimleri testinde ortalama puanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 95
B) 70
C) 98
D) 75
E) 60

Cevap : D) 75

17. Bir dağılımın simetrik olması hâlinde aşağıda verilen sıralamalardan hangisi doğrudur?

A) Aritmetik Ortalama > Mod = Medyan
B) Aritmetik Ortalama = Mod > Medyan
C) Aritmetik Ortalama = Medyan = Mod
D) Aritmetik Ortalama > Medyan > Mod
E) Aritmetik Ortalama < Medyan < Mod

Cevap : C) Aritmetik Ortalama = Medyan = Mod

18. Aşağıda verilen ortalamalardan hangisi analitik (duyarlı) ortalamalar arasında yer almaz?

A) Medyan (Ortanca)
B) Aritmetik ortalama
C) Geometrik ortalama
D) Kareli ortalama
E) Duyarlı ortalama

Cevap : A) Medyan (Ortanca)

19. “İstatistiki çalışmaya konu olan bir birimin sahip olduğu özelliklere ….. denir.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) vasıf
B) şık
C) seri
D) ölçek
E) ölçüm düzeyi

Cevap : A) vasıf

20. I. Gruplama hem nitel hem nicel veriler için söz konusu olabilir.
II. Gruplama İşleminde veriye yönelik bilgi kayıpları oluşur.
III. Tasnif işlemi bilgi kaybına yol açar.
Verilerin düzenlenmesi ile ilgili olarak yukarıda verilen ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) I ve II
B) Yalnız III
C) Yalnız II
D) Yalnız I
E) I ve III

Cevap : A) I ve II