Pozitivist Felsefe 2023-2024 Final Soruları

1. Aşağıdaki görüşlerden hangisi H. Spencer’ın pozitivizmi ile ilgili değildir?

A) Toplum, tıpkı bir organizma gibi gelişir.
B) Bilim, görünüşün bilgisini araştırır ancak görünüşün ötesinde ve görünenin bağlı olduğu kuvvetler de vardır.
C) Ahlak evrimin sonuçlarından biri değildir.
D) Evrim sadece tabiatta değil insanla ilgili her alanda geçerlidir.
E) Bilimlerin görevi evrimle ortaya çıkan gelişmeyi tespit etmektedir.

Cevap : C) Ahlak evrimin sonuçlarından biri değildir.

2. Dilsel bir ifadenin işaret ettiği nesne ile bu ifade arasında …..
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) özdeşlik vardır.
B) özdeşlik yoktur.
C) ilişki olması şart değildir.
D) benzerlik vardır.
E) benzerlik yoktur.

Cevap : B) özdeşlik yoktur.

3. Semantiğin görevi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Önermelerin doğruluğunu incelemek
B) İşaretleri incelemek
C) İşaret edilenleri incelemek
D) İşaretler ve işaret edilenler arasındaki ilişkiyi incelemek
E) Anlamın belirlenmesine yardımcı olmak

Cevap : D) İşaretler ve işaret edilenler arasındaki ilişkiyi incelemek

4. Bir dilsel ifadede anlam ve medlul ayrımı yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Carnap
B) Frege
C) Ayer
D) Lewis
E) Russell

Cevap : B) Frege

5. “Fiziksel dil” ifadesini …..
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Russell hiç kullanmamıştır.
B) Viyana Çevresi kullanmıştır.
C) sadece Russell kullanmıştır.
D) sadece Ayer kullanmıştır.
E) kullananlar emprik düşünürlerdir.

Cevap : B) Viyana Çevresi kullanmıştır.

6. Aşağıdakilerden hangisi tekil ifadelerin bir özelliğidir?

A) Belirli bir yer ve zamanda olan bir şeye işaret ederler.
B) Doğrudan algılanamazlar.
C) Zaman ve yer sınırlaması olmasa da değişen bir şey olmaz.
D) Belirli bir şeye işaret etmezler.
E) Bu ifadeler her zaman doğrudurlar.

Cevap : A) Belirli bir yer ve zamanda olan bir şeye işaret ederler.

7. Bir doğrulama işlemi, aşağıdaki dilsel birimlerden hangisine ilişkindir?

A) Yüklem
B) Öznesi olmayan yüklem
C) Ne nesne ne özne
D) Özne ve yüklem birlikte
E) Özne

Cevap : D) Özne ve yüklem birlikte

8. Pozitivizmin metafiziğe karşı bakışının aslında ….. metafiziği hedeflediğini söylemek yerinde olacaktır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Newtoncu
B) Descartesci
C) Aristotelesçi
D) Platoncu
E) Kantçı

Cevap : C) Aristotelesçi

9. Popper’in “yanlışlanabilirlik” kavramının yerine daha sonra kullanılacak olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çürütülebilirlik
B) İlişkilendirilebilirlik
C) Pekiştirilebilirlik
D) Anlamlandırılabilirlik
E) Doğrulanabilirlik

Cevap : A) Çürütülebilirlik

10. I. Bir bilgi sisteminde yargılar arasına kurulan ilişkiler, çelişik sonuçlar vermemelidir.
II. Bir bilgi sistemi, deney ve gözlemlerle uygunluk içinde olmalıdır.
III. Bir bilgi sistemi, mantıkça tutarlı bir yapıda olmalıdır.
IV. Bir bilgi sisteminde kullanılan ifadeler pragmatik özellik taşımalıdır.
Yukarıdaki yargıların doğru ise (D), yanlış ise (Y) olarak değerlendirilmesi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

A) D,D,D,D
B) D,Y,Y,D
C) D,D,D,Y
D) D,Y,D,Y
E) D,D,Y,D

Cevap : C) D,D,D,Y

11. Aşağıdakilerden hangisi benmerkezci bir terim değildir?

A) Kim
B) Şimdi
C) Bu
D) Ben
E) Burada

Cevap : A) Kim

12. Emprik bilimlerin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Önermelerin doğruluk değeri
B) Tekrarlanan olaylar
C) Bir kez gerçekleşen olaylar
D) Duygular ve düşünceler
E) Önermelerin semantik değeri

Cevap : B) Tekrarlanan olaylar

13. Tanıyarak bilme ile tasvirle bilme aşağıdaki eylemlerden hangisini ortak olarak kullanır?

A) Tanıma şeklimizin üzerine
B) Tasvirin niteliği üzerine
C) İlgili nesnelerin üzerine
D) Düşünme şeklimiz üzerine
E) Duyu verileri üzerine

Cevap : E) Duyu verileri üzerine

14. Aşağıdakilerden hangisi Mach’ın bilim tarihi çalışmalarını temele almasının sebeplerinden biri olarak gösterilemez?

A) Bilimsel kavramları felsefi yönden tekrar ele alıp aydınlatmak
B) Bilimsel kavramları duyumcu bir anlayışla yeniden yorumlamak
C) Bilimsel bilginin, duyum ögelerinin fonksiyonlar bağlılığından başka bir şey olduğunu göstermek
D) Metafizik kavramları bilimden uzaklaştırmak
E) Hem bilimsel hem de felsefi kavramların tarihî gelişimleri içinde ne gibi anlamlar kazandıklarını incelemek

Cevap : C) Bilimsel bilginin, duyum ögelerinin fonksiyonlar bağlılığından başka bir şey olduğunu göstermek

15. Aşağıdakilerden hangisi protokol ifadelerinin özelliklerinden değildir?

A) Dilin fiziksel nesnelerle ilgisini yine dil içerisinde kalarak çözerler.
B) Dilin fiziksel nesnelerle ilgisi bu ifadeler aracılığıyla kurulur.
C) Doğrulama bu ifadelerle ortaya çıkar.
D) Deney ve gözlem hakkında bilgi verirler.
E) Viyana Çevresi bu ifadelere karşı çıkmıştır.

Cevap : E) Viyana Çevresi bu ifadelere karşı çıkmıştır.

16. Emprist gelenek içinde yer alan bir düşünür aşağıdakilerden hangisini savunmaz?

A) Dış dünya hakkında bilgi vermez.
B) Doğrudan algılanan olayları dile getiren temel önermeler arasında bağıntı kurar.
C) Diğer önermelerin temel önermelere indirgenebileceğini ispat eder.
D) Temel önermelerin tam olarak doğrulanabileceğini göstermeye çalışır.
E) Her türlü önermenin özüne temel önermeleri koyar.

Cevap : A) Dış dünya hakkında bilgi vermez.

17. Aşağıdakilerden hangisi “Altın dağ vardır.” önermesinin terimsel öznesidir?

A) -dır
B) Altın dağın kendisi
C) Dağ
D) Altın dağ
E) Altın

Cevap : D) Altın dağ

18. Katz’a göre semiyotiğin en önemli sorusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Semantik nedir?
B) İşaret edilen nedir?
C) Obje nedir?
D) Anlam nedir?
E) İşaret nedir?

Cevap : D) Anlam nedir?

19. Aşağıdakilerden hangisi Viyana Çevresi düşünürleri çerçevesinde yer almaz?

A) Schiclk
B) Wittgenstein
C) Carnap
D) Neurath
E) Whitehead

Cevap : E) Whitehead

20. I. Fizik dünyanın rasyonelleştirilmesi, matematik ve mantık aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
II. Mantık çalışmaları konuşma diline uygulanmakla onu kaypaklıklar, çok anlamlılıklar, belirsizliklerden arınmış yani rasyonel bir tablo hâline getirip kavramaya yönelmiştir. Fizik nesnelerden sonra “dil” de rasyonelleştirilerek kavranılmaya çalışılmıştır.
III. Viyana Çevresi düşünürleri, rölativist fiziğin farklı bir geometri kullandığını ve dolayısıyla mekânın, Kant’ın düşündüğünün aksine tek ve zorunlu bir tasvirinin söz konusu olmadığını da düşünmektedir.
Pozitivist felsefede “fizik dünya” ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) Yalnız II
C) Yalnız I
D) I ve II
E) II ve III

Cevap : E) II ve III