Osmanlı Dönemi Düşünce Tarihi 2022-2023 Bütünleme Soruları

1. Kemalpaşazâde’nin yaşadığı yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?

A) 18-19. yy
B) 14-15. yy
C) 16-17. yy
D) 17-18. yy
E) 15-16. yy

Cevap : E) 15-16. yy

2. Aşağıdaki düşünürlerden hangisi filozof-kelamcı olarak değerlendirilemez?

A) Fahreddin er-Râzî
B) Ebherî
C) Sadreddin Konevî
D) Kutbeddin er-Râzî
E) Nasîruddîn et-Tûsî

Cevap : C) Sadreddin Konevî

3. Aşağıdakilerden hangisi Ebherî’nin mantığa dair yazmış olduğu eserlerinden biri değildir?

A) Îsâgûcî
B) Tehzîbu’n-nuket
C) Hikmetü’l-ayn
D) er-Risâletü’z-Zâhire
E) Kitâbu Unvâni’l-hakk ve bürhâni’s-sıdk

Cevap : C) Hikmetü’l-ayn

4. Aşağıdakilerden hangisi Dâvûd-i Kayserî’nin eserlerinden biri değildir?

A) Şerhu’l-Kasîdeti’l-mîmiyye
B) Nihâyetü’l-beyân fî dirâyeti’z-zamân
C) eş-Şevâhidü’r-rubûbiyye ve el-Esfârü’l-erbaa
D) Matla’u husûsi’l-kilem fî me’ânî Fusûsi’l-hikem
E) Şerh-i Kasîdeti’t-Tâiyye

Cevap : C) eş-Şevâhidü’r-rubûbiyye ve el-Esfârü’l-erbaa

5. Hocazâde metafizik Tanrı kanıtlaması ile ilgili tartışmada Gazzâlî’ye karşı hangi filozofun tezini savunmaktadır?

A) İbn Sînâ
B) Ebû Bekir er-Râzî
C) Kindî
D) Cüveynî
E) İbn Rüşd

Cevap : A) İbn Sînâ

6. Molla Fenârî’nin metafiziğine dair aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Yönteme dair görüşleri ile XX. yüzyıldaki fenomenolojiye öncülük ettiği söylenebilir.
B) Teorik akla getirdiği eleştiriler Immanuel Kant’ın eleştirilerini hatırlatmaktadır.
C) Molla Fenârî üzerinde Kindî’nin metafiziğe dair görüşleri etkili olmuştur.
D) Molla Fenârî’nin metafiziğe dair görüşlerinde Sadreddin Konevî’yi takip ettiği görülmektedir.
E) Teorik akıl eleştirisi, Hegel’in ontolojik bir mutlak akıl kavramıyla Kant’ı aşma çabasıyla paralellik gösterir.

Cevap : C) Molla Fenârî üzerinde Kindî’nin metafiziğe dair görüşleri etkili olmuştur.

7. Kınalızâde’ye göre ….. insanların bir arada yaşarken ortaya çıkabilecek zararları gideren yollardan birisidir. Ancak bu daha özel, seçkin sınıfa ve ileri gelenlere ait bir yoldur.
Yukarıdaki boşluğa aşağıda verilen kavramlardan hangisi getirilmelidir?

A) cömertlik
B) inanç
C) adalet
D) yardımlaşma
E) sevgi

Cevap : E) sevgi

8. “Önceki ve sonraki kelâmcılar, filozofların sözlerini tam anlamamışlar ve bu yüzden de itiraz etmişlerdir.”
Yukarıdaki iddiayı ortaya koyan Osmanlı dönemi düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hocazâde
B) Teftazânî
C) Davud-i Kayserî
D) Molla Lütfî
E) Gazzâlî

Cevap : D) Molla Lütfî

9. Taşkörüprülüzâde’nin öncelikli olarak tahsil edilmesi gerektiğini söylediği ilimler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dünyevî ilimler
B) Matematik ve mantık
C) Felsefî ilimler
D) Dinî ilimler
E) Aklî ilimler

Cevap : D) Dinî ilimler

10. Kemâlpaşazâde’nin Allah’ın zorunlu varlık oluşu konusunda filozoflarla kelâmcıların görüşlerine yer verdiği eseri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Vücûbu’l-vâcib
B) Hakîkatü’l-cism
C) Hâşiye ale’t-tehâfüt
D) Ta’rifü’l-akl
E) Hakîkatu’r-ruh ve’n-nefs

Cevap : A) Vücûbu’l-vâcib

11. Metafizik alanında Muhyiddin İbnü’l-Arabî’nin ortaya koyduğu ve Molla Fenârî’nin de benimsediği teori aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yoktan Yaratma Teorisi
B) Alemin Ezelîliği Teorisi
C) Atomcu Teori
D) Vahdet-i Vücud Teorisi
E) Sudûr Teorisi

Cevap : D) Vahdet-i Vücud Teorisi

12. Aşağıdakilerden hangisi Teftâzânî’nin öğrencileri arasında yer almaz?

A) Ziyâeddin Abdullah b. Sa‘dullah el-Kazvînî
B) Şehâbeddin Muhammed el-Câcermî
C) Hüsâmeddin Hasan b. Ali el-Ebîverdî
D) Kara Dâvûd
E) Burhâneddin Haydar b. Muhammed el-Hâfî el-Herevî

Cevap : A) Ziyâeddin Abdullah b. Sa‘dullah el-Kazvînî

13. Kınalızâde’ye göre insani nefsin iki gücü vardır. Aşağıdakilerden hangisinde Kınalızâde’ye göre insani nefsin güçleri doğru olarak verilmiştir?

A) Şehevi güç – Hareket ettirici güç
B) İdrak gücü – Hareket ettirici güç
C) Bitkisel güç – Hayvanî güç
D) Anlama gücü – Büyüme gücü
E) Öfke gücü – İdrak gücü

Cevap : B) İdrak gücü – Hareket ettirici güç

14. Hocazâde’ye göre evren filozofların iddia ettiklerinin aksine ….. değil …..
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ezelî – hâdistir.
B) hâdis – ezelîdir.
C) kadîm – ezelîdir.
D) kadîm – ebedîdir.
E) ezelî – ebedîdir.

Cevap : A) ezelî – hâdistir.

15. Osmanlı medrese eğitim sisteminde aşağıdaki ekollerden hangisi etkili olmuştur?

A) İbn Sînâ ekolü
B) Mutezile ekolü
C) Gazzâlî ekolü
D) Şehristânî ekolü
E) Fahreddin er-Râzî ekolü

Cevap : E) Fahreddin er-Râzî ekolü

16. Molla Lütfî’nin muhtesiplik ilmine sahip olduğunu düşündüğü ve bu konuda örnek olarak kullandığı kişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Osman Gazi
B) Platon
C) İbn Sînâ
D) Hz. Ömer
E) Hz. Süleyman

Cevap : D) Hz. Ömer

17. “Nefs-i nâtıka denen ruhun bilgi edinmesi ya duyulardan yardım alan müdrike gücüyle olur ki buna ….., ya da vasıtasız olarak olur ki buna da ….. denir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) irfan – ilim
B) aklî ilim – naklî ilim
C) keşif – kıyas
D) kesin bilgi – zan
E) husûlî ilim – huzûrî ilim

Cevap : E) husûlî ilim – huzûrî ilim

18. Aşağıdakilerden hangisi bir metni kısaltmaya, ezberlenebilirlik ve kuşatılabilirlik kabiliyetini artırmaya, sistematik hale getirmeye dönük çalışmalara verilen isimlerden değildir?

A) Telhis
B) Tevil
C) Muhtasar
D) İhtisar
E) Şerh

Cevap : B) Tevil

19. Aşağıdakilerden hangisi Akkirmânî’nin eserlerinden biri değildir?

A) İklîlü’t-Terâcim
B) Sahîhu’l- Buhâri
C) Şerhu nazmi İsâgûcî
D) Risale fî Âdabi’l-bahs ve’l-münazara
E) Risâle-i Akâid

Cevap : B) Sahîhu’l- Buhâri

20. Düşünce tarihi araştırmacılığında “sürekliliği” takip etmek için öncelikli olarak yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tarihi süreci değerlendirirken tutarlı olmak
B) Değişim parametrelerini tespit edip dönüşümün ve kırılmaların izini sürmek
C) Felsefe tarihi hakkında derinlikli bilgiye sahip olmak
D) Her düşünürü bağımsız olarak ele almak
E) Arapça’ya vakıf olmak

Cevap : B) Değişim parametrelerini tespit edip dönüşümün ve kırılmaların izini sürmek