Değer Felsefesi 2022-2023 Bütünleme Soruları

Auzef Felsefe Bölümü

Değer Felsefesi: Ahlak, Toplum ve Bireyin Rolü

Değer felsefesi, bireylerin ve toplumların temel inançlarını, değerlerini ve bu değerlerin nasıl anlamlandırıldığını inceleyen bir felsefe dalıdır. Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi (Auzef) Felsefe Lisans Bölümü’nün 2022-2023 dönemine ait bütünleme sınav sorularından ilham alarak hazırlanmıştır. Amacımız, açıköğretim ve meslek sınavlarına hazırlanan öğrencilere yardımcı olacak içgörüler sunmaktır. Bu makale, lolonolo.com tarafından sunulan kaynakların bir parçası olarak, öğrencilerin felsefi kavramları ve teorileri anlamalarına yardımcı olmayı hedefler.

İçkin ve Kendinde Değer

Değer felsefesi, değerlerin kaynağını ve bunların nasıl sınıflandırılabileceğini inceler. Örneğin, “kendinde değer” kavramı, bir şeyin başka bir şeye bağlı olmaksızın değerli olması anlamına gelir. Bu, bireylerin ve toplumların değerleri nasıl belirlediği sorusunu gündeme getirir. Kendinde değer, felsefi tartışmalarda merkezi bir konumda yer alır ve değerlerin mutlaklığını ve evrenselliğini sorgular.

Ahlaken Doğruluk ve Toplumsal İstenç

Ahlaki doğruluk kavramı, toplumun bireylerden belirli davranışlar beklemesiyle ilişkilidir. Bu, doğalcı teorilerin ahlaki yargıları, toplumun istekleriyle tanımlama eğilimini ortaya koyar. Bu teorilere göre, bir eylemin ahlaki değeri, toplumun bu eylemi nasıl değerlendirdiğiyle doğrudan ilişkilidir. Bu bakış açısı, ahlaki yargıların ve değerlerin toplumsal koşulların bir yansıması olduğu fikrini destekler.

Meta-Normatif Teoriler

Meta-normatif teoriler, değerlerin ve değerlendirme süreçlerinin doğasını analiz eder. Bu teoriler, ahlaki, estetik ve diğer normatif değerlendirmelerin temellerini ve anlamını sorgular. Özellikle, G. E. Moore’un yalıtma yöntemi gibi yaklaşımlar, değerlerin analizinde önemli bir rol oynar. Bu yöntem, değerlerin temelini ve bunların nasıl objektif bir şekilde tanımlanabileceğini araştırır.

Niceliksel ve Niteliksel Değerlendirme

Değer felsefesinde, değerlerin niteliksel ve niceliksel olarak nasıl sınıflandırılabileceği önemli bir konudur. Filozoflar, bazı değerlerin diğerlerine göre daha üstün veya daha az önemli olup olmadığını tartışırlar. Bu tartışma, değerlerin mutlak mı yoksa göreceli mi olduğu sorusunu da gündeme getirir.

Değerlerin Toplumsal ve Bireysel Boyutu

Değerler, hem toplumsal hem de bireysel düzeyde incelenebilir. Toplumlar, bireylerin davranışlarını şekillendiren ve yönlendiren belirli değerleri benimser. Bireyler ise, bu toplumsal değerleri kişisel inanç sistemleriyle birleştirir. Değer felsefesi, bu etkileşimi ve bireylerin toplumsal değerleri nasıl içselleştirdiklerini inceler.

Sonuç

Değer felsefesi, bireylerin ve toplumların dünyayı nasıl anladıklarını ve değer verdiklerini inceleyerek, ahlaki ve etik meselelere ışık tutar. Bu makale, öğrencilere değer felsefesi kavramlarını anlama ve bu bilgileri sınavlara hazırlanırken kullanma konusunda yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Lolonolo.com olarak, öğrencilere kapsamlı ve anlaşılır kaynaklar sunarak eğitim yolculuklarında onları desteklemeye devam edeceğiz

@lolonolo_com

1. Değeri başka bir şeyden kaynaklanmayan ya da başka bir şeyle ilişkisinden gelmeyen, değeri başka bir değerin türevi-olmayan değer aşağıdakilerden hangisidir?

A) İçkin değer
B) İlişkisel değer
C) Araçsal değer
D) Katkıda-bulunan değer
E) Kendinde değer

Cevap : E) Kendinde değer

2. ‘Sözlerimizi tutmamız ahlaken doğrudur.’ değer yargısının, ‘Toplum, sözlerimizi tutmamızı istiyor.’ olgu yargısıyla aynı anlama geldiğini ileri süren bir doğalcı teori, ahlaken doğruluğu nasıl tanımlamıştır?

A) Toplum tarafından benimsenmeyen şey
B) Toplumun işine gelen şey
C) Toplumun bizden yapmamızı istediği şey
D) Toplumun ayıpladığı şey
E) Toplumun güzel bulduğu şey

Cevap : C) Toplumun bizden yapmamızı istediği şey

3. Değerin ve değerlendirmenin doğasının ne olduğu sorunu değer felsefesindeki hangi tür teorilerin cevaplamaya çalıştığı sorundur?

A) Değerlendirici teoriler
B) Temellendirici teoriler
C) Betimleyici teoriler
D) Anlamlandırıcı teoriler
E) Meta-normatif teoriler

Cevap : E) Meta-normatif teoriler

4. Yalıtma Yöntemi aşağıdaki filozoflardan hangisi tarafından ileri sürülmüştür?

A) G. E. Moore
B) Platon
C) J. S. Mill
D) Aristoteles
E) A. J. Ayer

Cevap : A) G. E. Moore

5. Epikuros, Bentham ve J. S. Mill gibi filozoflar kendinde değerle ilgili niceliksel bir sınıflandırma yapıldığında hangi görüşü savunmuş olurlar?

A) Parçacılık
B) Tekçilik
C) Mükemmeliyetçilik
D) Atomculuk
E) Çokçuluk

Cevap : B) Tekçilik

6. Neyin ya da nelerin kendinde değere sahip olduğu sorunu, değer felsefesinde hangi tür teorilerin altında incelenmektedir?

A) Meta-normatif teoriler
B) Bilişselci-Olmayan teoriler
C) Bilişselci teoriler
D) Tasvirci teoriler
E) Normatif teoriler

Cevap : E) Normatif teoriler

7. Eğer sağlığın hayat için değerli olduğu, hayatın ise kendinden başka hiçbir şey için değerli olmadığı söyleniyorsa, hayat ve sağlık sırasıyla hangi değer türleri olarak görülmektedir?

A) Dışsal değer – İlişkisel değer
B) İlişkisel değer – İçkin değer
C) Dışsal değer – İçkin değer
D) Kendinde değer – Amaçsal değer
E) Kendinde değer – Dışsal değer

Cevap : E) Kendinde değer – Dışsal değer

8. Mükemmeliyetçi teorilerin çoğu hangi kavramı temele alır?

A) İnsan doğası
B) Haz
C) Huzur
D) Duygu
E) Sezgi

Cevap : A) İnsan doğası

9. Hazlar arasında nicelikçe bir ayrım olduğunu iddia eden hazcı teori aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nitelikçi Hazcılık
B) Basit Hazcılık
C) Psikolojik Hazcılık
D) Olgusal Hazcılık
E) Güdüsel Hazcılık

Cevap : B) Basit Hazcılık

10. Olumlu ahlaki değer aşağıdakilerden hangisidir?

A) Faydalılık
B) Araçsallık
C) Hoşnutluk
D) İyilik
E) Güzellik

Cevap : D) İyilik

11. Olumlu faydayla-ilgili değer ayrıca aşağıdaki ifadelerden hangisiyle adlandırılır?

A) Araçsal değer
B) Ahlaki iyilik
C) Estetik değer
D) Refah
E) Hazcı değer

Cevap : D) Refah

12. Bir bütünün değerinin, onun parçalarının değerlerinin bir şekilde toplamı olduğunu savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bütüncülük
B) Atomculuk
C) Çokçuluk
D) Tekçilik
E) Kuralcılık

Cevap : B) Atomculuk

13. Kendinde değerli olan başka bir şeye neden olması bakımından değerli olan dışsal değer nasıl adlandırılır?

A) İçkin değer
B) İlişkisel değer
C) İçsel değer
D) Araçsal değer
E) Kendinde değer

Cevap : D) Araçsal değer

14. “İyilik” terimini kullanan herkesin bu terimi kullandığında aynı anlamı kastettiğini bilemeyeceğimiz eleştirisi, hangi teorilere yönelik olarak yapılır?

A) Mükemmeliyetçi teoriler
B) Bilişselci-olmayan teoriler
C) Hazcı teoriler
D) Doğalcı-olmayan teoriler
E) Doğalcı teoriler

Cevap : D) Doğalcı-olmayan teoriler

15. Kitap okumanın bilgilenmek, onun da para kazanmak için değerli olduğunu; para kazanmanınsa kendinde değerli olduğunu varsayarsak, bilgilenmek nasıl bir değer olarak adlandırılabilir?

A) İçsel değer
B) İçkin değer
C) Dışsal değer
D) Kendinde değer
E) İlişkisel değer

Cevap : C) Dışsal değer

16. Hazcı teorilere karşı önemli bir eleştiri olarak kullanılan R. Nozick’in düşünce deneyi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tecrübe makinesi
B) Anlamlılık makinesi
C) Tercüme makinesi
D) Hesaplama makinesi
E) Duygudurum makinesi

Cevap : A) Tecrübe makinesi

17. Bir kişi “Hayvanları kesip yememiz ahlaken doğrudur.” derken, başka birisi “Hayvanları kesip yememiz ahlaken doğru değildir.” diyorsa, bu iki kişiden hangisinin ifadesinin doğru olduğu konusunda duygusalcılık aşağıdakilerden hangisini söyler?

A) Her iki görüş de doğru ya da yanlış olacak bir şey söylememektedir.
B) Çoğunluğun bu durumda hangi duygu durumuna sahip olacağına bakılmalıdır.
C) Olgusal olarak hangisinin en fazla insanı mutlu edip etmediğine bakılmalıdır.
D) Toplumun genelinde hangi görüşün benimsendiğine bakılmalıdır.
E) Bilimsel incelemelerin sonuçlarına bakılmalıdır.

Cevap : A) Her iki görüş de doğru ya da yanlış olacak bir şey söylememektedir.

18. Kuralcılığa göre, “Bu iyi bir ekmek bıçağıdır.” değer yargısı, aşağıdakilerden hangisiyle aynı anlama gelir?

A) “Yaşasın bu ekmek bıçağı!”
B) “Bir tercih yapmanız gerekirse bu bıçağın niteliklerine sahip bir bıçağı tercih edin!”
C) “Bu bıçağı kullanmanız diğer bıçakları kullanmanıza göre beni daha mutlu eder.”
D) “Bu ekmek bıçağı hakkında olumlu duygulara sahibim.”
E) “Bu bıçak, bütün ekmek bıçakları arasında benim en hoşuma giden bıçaktır.”

Cevap : B) “Bir tercih yapmanız gerekirse bu bıçağın niteliklerine sahip bir bıçağı tercih edin!”

19. Tekçiler, kendi görüşlerini desteklemek için aşağıdaki görüşlerden hangisine başvururlar?

A) Değerlerin anlaşılmazlığı
B) Değerlerin tespit edilemezliği
C) Değerlerin kıyaslanamazlığı
D) Değerlerin mutlaklığı
E) Değerlerin çokluğu

Cevap : C) Değerlerin kıyaslanamazlığı

20. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bilişsel bir ifadedir?

A) “Hadi karpuz alalım”
B) “Yaşasın karpuz”
C) “Pazardan karpuz alman hoşuma gider”
D) “Pazardan karpuz almalısın”
E) “Pazardan bir karpuz alsak, mis”

Cevap : C) “Pazardan karpuz alman hoşuma gider”