Türkiyenin Toplumsal Yapısı 2023-2024 Final Soruları

Türkiye’nin Toplumsal Yapısı: Tarihsel Dönüşümler ve Güncel Dinamikler

Türkiye, zengin tarihi ve kültürel mirasıyla, toplumsal yapıda önemli dönüşümler yaşayan bir ülkedir. Açıköğretim fakültesi öğrencileri ve meslek sınavlarına hazırlananlar için Türkiye’nin toplumsal yapısını anlamak, sadece akademik bir gereklilik olmanın ötesinde, toplumun dönüşüm süreçlerine dair kapsamlı bir bakış açısı kazandırır. lolonolo.com olarak, bu makalede Türkiye’nin toplumsal yapısındaki değişim ve dönüşümleri, tarihsel ve güncel perspektiflerden ele alacağız.

Turgut Özal Dönemi ve Ekonomik Dönüşüm

1980’ler Türkiye’si, Turgut Özal liderliğindeki ekonomik ve sosyal dönüşümlerle tanımlanır. Devletin ekonomideki rolünün daraltılması, özelleştirmeler ve sermaye kesiminin korunması gibi politikalar, Türkiye’nin küresel ekonomiye entegrasyon sürecinde önemli adımlar olarak görülür. Bu dönem, toplumsal yapının dönüşümünde de etkili olmuş, özellikle şehirleşme, sosyal sınıflar arası ilişkiler ve iş dünyası dinamiklerinde belirgin değişimlere yol açmıştır.

Cumhuriyetin İlanı ve Sistem Değişiklikleri

Cumhuriyetin ilanı, Türkiye’de toplumsal ve siyasal yapının temelinde köklü bir dönüşümü işaret eder. Kabine sistemi ve laiklik ilkesi gibi yenilikler, Türkiye’nin modernleşme sürecinde kritik öneme sahip olmuştur. Bu dönüşüm, toplumsal yapıda farklılaşma ve çeşitlenmeye de zemin hazırlamıştır.

Teorilerin Toplumsal Olguları Açıklamadaki Rolü

Toplumsal olguların nasıl ve neden ilişkili olduğuna dair teoriler, toplumların dinamiklerini anlamada temel araçlardır. Örneğin, Türkiye’de boşanma oranlarının yükselmesi gibi bir olguyu açıklarken, aile içi dinamikler, kültürel normlar ve ekonomik faktörler gibi çeşitli boyutları dikkate alan sosyolojik teorilerden yararlanılır.

Küreselleşme ve Siyasal Dönüşümler

Küreselleşme, dünya genelinde ve Türkiye’de toplumsal yapılar üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve sosyalist bloğun dağılması, Türkiye’de de siyasal, ekonomik ve kültürel alanlarda yeni açılımların önünü açmıştır. Bu süreç, uluslararası ilişkilerden, yerel toplumsal dinamiklere kadar geniş bir yelpazede değişimlere neden olmuştur.

Nüfus Dinamikleri ve Demografi

Nüfus yapısının ve demografik özelliklerin incelenmesi, Türkiye’nin toplumsal yapısını anlamada önemli bir boyuttur. Nüfus piramidinin analizi, ülkedeki yaş ve cinsiyet dağılımı gibi temel demografik bilgileri sunar. Bu bilgiler, eğitim, sağlık, istihdam gibi alanlardaki politika ve stratejilerin şekillendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Kültürel Etkileşimler ve Türkiye

Türkiye’nin kültürel yapısı, İslam kültürü, Orta Asya, Akdeniz ve Batı kültürlerinin etkileşimiyle zenginleşmiştir. İskandinav kültürünün doğrudan bir etkisi olmasa da, küreselleşme ile birlikte dünya kültürleri arasındaki etkileşim, Türkiye’nin kültürel çeşitliliğini daha da artırmıştır.

Sonuç

Türkiye’nin toplumsal yapısını anlamak, tarihsel süreçlerden güncel dinamiklere uzanan geniş bir perspektif gerektirir. Ekonomiden siyasete, kültürden demografiye kadar çeşitli alanlardaki dönüşümler, toplumsal yapının karmaşıklığını ve dinamizmini gösterir. Açıköğretim öğrencileri ve meslek sınavlarına hazırlananlar için bu makale, Türkiye’nin toplumsal yapısına dair kapsamlı bir bakış sunmayı amaçlamaktadır. lolonolo.com olarak, öğrencilerin ve genel okuyucuların bu konularda bilinçlenmesine katkıda bulunmayı hedefliyoruz.

@lolonolo_com

1. Ocak 1980’de Türkiye ekonomisinde devletin rolünü daraltan, dolayısıyla yapısal bir değişim içeren kararların mimarıydı. Ancak bu kararlar yoğun toplumsal tepki ile karşılaştı. Askerî darbe sonrası, 1983 yılında kurduğu Anavatan Partisi’nin seçimleri kazanması ile başbakan oldu ve bu kararları hayata geçirdi. Onun döneminde Türkiye ekonomisinde devletin küçülmesi, kamu harcamalarının azaltılması, özelleştirmeler, sosyal devlet uygulamalarının yavaş yavaş tasfiyesi ve sermaye kesiminin korunması yönünde birçok adım atıldı.
Yukarıdaki parçada sözü edilen siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Turgut Özal
B) Bülent Ecevit
C) Recep Tayyip Erdoğan
D) Süleyman Demirel
E) Tansu Çiller

Cevap : A) Turgut Özal

2. Türkiye’de meclis hükümetinden kabine sistemine geçiş aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

A) TBMM’nin kurulması
B) Kars Antlaşması’nın imzalanması
C) Halifeliğin kaldırılması
D) Cumhuriyetin ilan edilmesi
E) Saltanatın kaldırılması

Cevap : D) Cumhuriyetin ilan edilmesi

3. “Toplumda gözlemlenen tek tek olguların, nasıl ve neden ilişkili olduğuna ilişkin iddiadır.”
Yukarıdaki ifadede tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Model
B) Teori
C) Tez
D) Hipotez
E) Anti-tez

Cevap : B) Teori

4. Türkiye’de boşanma oranı Avrupa ülkeleri kadar yüksek değildir; ancak giderek yükselmektedir. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’de boşanmanın, Batı ülkelerinde sık rastlanmayan nedenlerinden biridir?

A) Eşlerin anne ve babalarının, evlilik sorunlarına, baskı yapacak derecede müdahale etmesi
B) Şiddetli geçimsizlik
C) Eşler arasında iletişimsizlik
D) Eşlerin karakter özelliklerindeki farklılıklar
E) Ekonomik sorunlar

Cevap : A) Eşlerin anne ve babalarının, evlilik sorunlarına, baskı yapacak derecede müdahale etmesi

5. Küreselleşme sürecine yol açan en önemli siyasal olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosyalist ülkeler bloğunun dağılması
B) Dünyanın ABD ve Rusya arasında iki kutba ayrılması
C) Dünya savaşı
D) Milliyetçiliğin rakipsiz ideoloji olarak yükselmesi
E) Ulus üstü şirketlerin öne çıkması

Cevap : A) Sosyalist ülkeler bloğunun dağılması

6. Nüfusun yapısını, özelliklerini ve değişimlerini inceleyen bilim dalına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Antropoloji
B) Demografi
C) Beşerî Coğrafya
D) Nüfus Sosyolojisi
E) Psikoloji

Cevap : B) Demografi

7. Nüfus piramidi üzerinde aşağıdaki verilerden hangisi yer alır?

A) Nüfusun gelecekteki tahminî büyüklüğü
B) Nüfus büyüklüğünün zaman içindeki değişimi
C) Nüfusun yaş ve cinsiyetlere göre dağılımı
D) Nüfusun gelire göre dağılımı
E) Nüfusun bölgeler arasında dağılımı

Cevap : C) Nüfusun yaş ve cinsiyetlere göre dağılımı

8. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye kültürünü etkileyen kaynaklar arasında yer almaz?

A) İslam kültürü
B) İskandinav kültürü
C) Orta Asya kültürü
D) Akdeniz kültürü
E) Batı kültürü

Cevap : B) İskandinav kültürü

9. Aşağıdakilerden hangisinde II. Dünya Savaşı sonrası canlanan sosyal bilim araştırmaları üzerinde, 1980’lere dek etkili olan belli başlı teorik yaklaşımlar bir arada verilmiştir?

A) Çatışma merkezli yaklaşım – İşlevselci Yaklaşım
B) Yerel tarihçilik – Sözlü Tarih
C) İşlevselci Yaklaşım – Mikro tarihçilik
D) Makro yaklaşım – Mikro Yaklaşım
E) Markist yaklaşım – Özne Merkezli Yaklaşım

Cevap : A) Çatışma merkezli yaklaşım – İşlevselci Yaklaşım

10. Aşağıdakilerden hangisi işlevselci yaklaşıma yönelik eleştirilerden biri değildir?

A) Toplumları biyolojiden ödünç alınan kavramlarla açıklar.
B) Toplumların iradeleri ve belli niyetleri olduğunu varsayar.
C) Toplumların istikrarlı bütünlükler olduğunu varsayar.
D) Toplumda ortaya çıkan bölünme ve çatışmaları göz ardı etmektedir.
E) Sadece dinin toplum üzerindeki etkisine odaklanmıştır.

Cevap : E) Sadece dinin toplum üzerindeki etkisine odaklanmıştır.

11. Aşağıdakilerden hangisi anayasanın işlevlerinden değildir?

A) Devlet organlarının ilişkilerini ve yetki sınırlarını belirler.
B) Devletin dayandığı temel ilkeleri düzenler.
C) Uluslararası ilişkileri düzenler.
D) Diğer yasalara kaynaklık eder.
E) Devlet ile toplum arasındaki ilişkiyi düzenler.

Cevap : C) Uluslararası ilişkileri düzenler.

12. Osmanlı’da geçerli olan Millet sistemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Hukuk, millet sistemi dışında gelişmiştir.
B) En önemli gayrımüslim millet Katoliklerdir.
C) Burada millet derken kast edilen bugünkü ‘ulus’ sözüne karşılık gelir.
D) Millet sisteminde ayırıcı en önemli kıstas din ve ona bağlı mezheptir.
E) Millet sistemi, devletin tüm unsurları arasında tam bir eşitliğe dayalıdır.

Cevap : D) Millet sisteminde ayırıcı en önemli kıstas din ve ona bağlı mezheptir.

13. Küreselleşme döneminde siyaset ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Tüm siyasal örgütlenmeler ulusal ölçeklidir.
B) Ulus devletlerin Soğuk Savaş dönemindeki gücü sarsılmıştır.
C) Çevre gibi sorunların kapsamlı ideolojiler başarısıyla çözüleceği düşünülmektedir.
D) Siyasi katılım yalnızca sendikalar ve siyasal partiler gibi geniş örgütlerle gerçekleşir.
E) Siyasete ciddi ve mesafeli bir kamusal dil hâkimdir.

Cevap : B) Ulus devletlerin Soğuk Savaş dönemindeki gücü sarsılmıştır.

14. Anayasa mahkemesinin temel işlevi nedir?

A) Meclisin çıkaracağı anayasayı genel hukuk ilkeleri açısından değerlendirir.
B) Anayasaları kaleme alır.
C) Anayasa hükümlerine ilişkin iptal davası açar.
D) Anayasaya karşı suç işlediği iddia edilen tüm kişileri yargılar.
E) Yasaları anayasal uygunluk açısından denetler.

Cevap : E) Yasaları anayasal uygunluk açısından denetler.

15. Osmanlı ekonomisinin yükselme dönemi boyunca fethe dayalı oluşu, aşağıdaki ekonomik önceliklerden hangisine dayanır?

A) Gelenekçilik
B) İaşecilik
C) Vergicilik
D) Kalkınmacılık
E) Korumacılık

Cevap : C) Vergicilik

16. Aşağıdakilerden hangisi tevhid-i tedrisat yasasına ilişkin değerlendirmeler arasında sayılabilir?

A) Toplumu oluşturan gruplara eğitim konusunda özerklik tanır.
B) Üniversitelerde reform yapılması sağlanmıştır.
C) Eğitim sisteminde dinin etkisini azaltmıştır.
D) Karma eğitime son vermiştir.
E) Eğitim sisteminde geri dönülmez bozulmalara yol açmıştır.

Cevap : C) Eğitim sisteminde dinin etkisini azaltmıştır.

17. 
Türkiye İstatistik Kurumunun 2006 yılında yaptığı Aile Yapısı Araştırması’na göre hane yapısı yukarıdaki gibi dağılmaktadır.
Bu verilere göre aşağıdaki sonuçlardan hangisine kesinlikle ulaşılamaz?

A) Üniversitelerin yaygınlaşması yeni hane yapıları oluşturmaktadır.
B) Türkiye’de geniş aileden çekirdek aileye geçiş hâkimdir.
C) Kentleşme ile beraber çekirdek aile yaygınlaşmaktadır.
D) Yeni yaşam tarzlarının yaygınlaşması, yeni aile tiplerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
E) Türkiye’de geniş aile yaygındır.

Cevap : E) Türkiye’de geniş aile yaygındır.

18. Aşağıdakilerden hangisi günümüz Türkiye’sini doğrudan şekillendiren tarihsel süreçler arasında yer almaz?

A) 1980 askerî darbesi
B) Küreselleşme süreci
C) Türkiye’de piyasa ekonomisinin yaygınlaşması
D) 12 Mart dönemi
E) Türkiye ekonomisinin dışa açılması

Cevap : D) 12 Mart dönemi

19. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de 1970’li yıllarda toplumun siyasallaşmasının nedenleri arasında sayılamaz?

A) Tüm dünyada benzeri bir siyasallaşma eğiliminin görülmesi
B) Türkiye’nin sanayileşmesi ile işçi sınıfının genişlemesi
C) Kentleşme ile birlikte siyasal beklentilerin artması
D) 1961 Anayasası’nın siyasal özgürlükleri genişletmesi
E) Güçlü tek parti hükümetlerinin siyaseti teşvik etmesi

Cevap : E) Güçlü tek parti hükümetlerinin siyaseti teşvik etmesi

20. 1946 yılında Cumhuriyet Halk Partisi’nden ayrılan milletvekillerinin kurduğu siyasal parti aşağıdakilerden hangisidir?

A) Milli Selamet Partisi
B) Milliyetçi Hareket Partisi
C) Serbest Cumhuriyet Fırkası
D) Demokrat Parti
E) Adalet Partisi

Cevap : D) Demokrat Parti