Çevre Sağlığı Final Deneme Sınavı -1

Giriş

Çevre sağlığı, insan sağlığı üzerinde doğrudan ve dolaylı etkileri olan çevresel faktörlerin incelenmesi, değerlendirilmesi ve yönetilmesiyle ilgili multidisipliner bir alan olarak tanımlanabilir. Bu disiplin, çevresel koşulların insan sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemek, riskleri azaltmak ve sağlığı iyileştirmek için çeşitli bilim dallarını bir araya getirir. Çevre sağlığının amacı, insanların yaşadıkları çevrelerde daha sağlıklı ve güvenli bir yaşam sürdürmelerini sağlamaktır. Bu alan, kimyasal maddeler, biyolojik ajanlar, fiziksel koşullar ve sosyo-ekonomik faktörler dahil olmak üzere geniş bir yelpazede risk faktörlerini kapsar.

Tarihçe

Çevre sağlığının kökleri, insanlık tarihi kadar eskiye dayanır. Antik uygarlıklar, su yolları ve atık yönetimi sistemleri geliştirerek toplum sağlığını korumaya yönelik önlemler almışlardır. Örneğin, Romalılar kapsamlı kanalizasyon sistemleri ve halka açık banyolar inşa etmişler, bu da genel hijyenin ve halk sağlığının iyileştirilmesine katkıda bulunmuştur. 19. yüzyılda, John Snow’un Londra’da kolera salgınlarını araştırması ve bu hastalığın su kaynaklarıyla ilişkisini keşfetmesi, modern çevre sağlığı biliminin temellerini atmıştır. Bu dönemde, mikroorganizmaların hastalık üretme kapasitesinin anlaşılması ve bu bilginin halk sağlığı uygulamalarına entegrasyonu, çevre sağlığı alanında devrim yaratmıştır.

Temel Kavramlar

Çevre sağlığı, çeşitli faktörlerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini anlamayı amaçlar. Bu faktörler şunları içerir:

Fiziksel faktörler:

Hava, su ve toprak kirliliği, radyasyon, aşırı gürültü ve sıcaklık değişimleri gibi fiziksel koşullar, insan sağlığını doğrudan etkileyebilir. Örneğin, yüksek gürültü seviyeleri, işitme kayıplarına ve stresle ilişkili sağlık sorunlarına neden olabilir.

Kimyasal faktörler:

Sanayi atıkları, tarım ilaçları, evsel kimyasallar ve hava kirliliğinde bulunan zararlı maddeler gibi çeşitli kimyasallar, insan sağlığı üzerinde ciddi etkilere sahiptir. Bu kimyasalların solunması, yutulması veya ciltle teması, çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Biyolojik faktörler:

Virüsler, bakteriler, parazitler ve diğer mikroorganizmalar, insan sağlığı üzerinde doğrudan etkilere sahiptir. Örneğin, su yoluyla bulaşan hastalıklar ve vektörler aracılığıyla taşınan hastalıklar, çevresel sağlık uygulamalarıyla kontrol altına alınmaya çalışılır.

Sosyo-ekonomik faktörler:

Yoksulluk, eğitim düzeyi ve yaşam koşulları gibi sosyal ve ekonomik faktörler de çevre sağlığını etkileyen önemli determinanlardır. Daha düşük sosyoekonomik koşullara sahip bireyler, sağlıksız çevre koşullarına daha fazla maruz kalabilir ve sağlık hizmetlerine erişimde zorluklar yaşayabilirler.

Bu faktörlerin her biri, çevre sağlığı uzmanları tarafından risk değerlendirme, maruziyetin azaltılması ve sağlık politikalarının geliştirilmesi süreçlerinde dikkate alınır.

Çevresel Hastalıklar ve Kontrol Stratejileri

Çevresel hastalıklar, insanların çevresel faktörlere maruz kalmasından kaynaklanır. Bunlar arasında solunum yolu hastalıkları, zehirlenmeler, alerjik reaksiyonlar ve hatta bazı kanser türleri bulunur. Önleyici sağlık stratejileri, bu hastalıkların kontrolünde kritik rol oynar:

Su kaynaklı hastalıkların kontrolü:

Güvenli içme suyu sağlamak, su arıtma sistemlerinin kurulması ve korunması, kolera ve dizanteri gibi hastalıkların yayılmasını önler.

Hava kirliliğinin kontrolü:

Emisyon standartlarının uygulanması, endüstriyel süreçlerin düzenlenmesi ve toplu taşıma gibi sürdürülebilir ulaşım çözümlerinin teşviki, hava kirliliğini azaltarak solunum yolu hastalıklarının önlenmesine yardımcı olur.

Vektör kontrolü:

Sivrisinek üreme alanlarının azaltılması ve insanların vektörlerle temasını engellemek için çeşitli yöntemler, sıtma ve Zika virüsü gibi hastalıkların kontrol altına alınmasında etkilidir.

Bu stratejiler, çevresel sağlık uzmanları tarafından geliştirilen politikalar ve programlarla desteklenir, böylece toplumun genel sağlık düzeyi yükseltilir.

Çağdaş Çevre Sağlığı Sorunları

Çevre sağlığı, küresel düzeyde karşı karşıya olduğumuz çeşitli çağdaş sorunları içerir. Bu sorunlar arasında iklim değişikliği, artan kirlilik seviyeleri ve sürdürülebilirlik konuları öne çıkmaktadır:

İklim Değişikliği:

Küresel ısınma ve iklim değişikliği, sıcaklık artışları, şiddetli hava olayları ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi çevresel değişikliklere yol açmaktadır. Bu değişiklikler, insan sağlığı üzerinde dolaylı yollarla etkili olabilir; örneğin, artan sıcaklık dalgaları ısı ile ilgili hastalık ve ölümlere, şiddetli hava olayları ise yaralanmalara ve mülteci krizlerine yol açabilir.

Kirlilik:

Hava, su ve toprak kirliliği, özellikle endüstriyel bölgelerde ve büyük şehirlerde, solunum yolu hastalıklarından kansere kadar bir dizi sağlık sorununa neden olmaktadır. Etkili çevre düzenlemeleri ve kirlilik kontrol stratejileri, bu tür sağlık sorunlarının önlenmesinde hayati önem taşımaktadır.

Sürdürülebilirlik:

Doğal kaynakların korunması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının teşviki, çevresel sürdürülebilirliği sağlama çabalarının temelini oluşturur. Bu, hem çevresel sağlık için hem de ekonomik ve sosyal refah için önemlidir.

Çevre sağlığı politikaları ve uygulamaları, bu sorunları ele almak ve çevresel risklerin azaltılması için gerekli olan yönergeleri ve düzenlemeleri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Ulusal ve uluslararası düzeyde işbirliği ve politika geliştirme, bu sorunların üstesinden gelmede kritik öneme sahiptir

Sonuç

Çevre sağlığı alanında, sürekli değişen çevresel koşullara adapte olmak ve insan sağlığını korumak için yeni stratejiler ve teknolojilerin geliştirilmesi gerekmektedir. Gelecekteki çevre sağlığı çalışmaları, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi üzerine daha fazla odaklanacak ve hastalıkların önlenmesi konusunda daha etkili çözümler sunmayı amaçlayacaktır. Ayrıca, çevre sağlığı eğitimi ve araştırma, toplumun bu konudaki farkındalığını ve anlayışını artırmak için sürekli olarak geliştirilmelidir.

Çevre sağlığı, sadece bugünün nüfusunu değil, aynı zamanda gelecek nesilleri de düşünerek, sürdürülebilir bir yaşam kalitesini desteklemek için önemli bir alan olarak kalmaya devam edecektir.

1- Çevre sağlığındaki “kirli su ve kolera arasındaki bağlantı” hangi bilim insanı tarafından ortaya konmuştur?

A) John Snow
B) Einstein
C) Dr. Semmelweis
D) Louis Pasteur
E) Robert Koch

Cevap : A) John Snow

Çevre sağlığındaki “kirli su ve kolera arasındaki bağlantıyı” ortaya koyan bilim insanı John Snow’dur. Dolayısıyla doğru yanıt A) John Snow’dur. John Snow, 1854’te Londra’daki bir kolera salgını sırasında hastalığın yayılmasının kirli su kaynaklarından kaynaklandığını göstermiştir. Bu çalışması, modern epidemiyolojinin temellerini atmıştır.

2- Aşağıdakilerden hangisi gıda güvenliğini sağlamaya yönelik alınan hijyenik önlemleri ifade eder?

A) Ekolojik sanitasyon
B) Yerinde temizlik
C) Gıda sanitasyonu
D) Konut temizliği
E) Temel sanitasyon

Cevap : C) Gıda sanitasyonu

Gıda güvenliğini sağlamaya yönelik alınan hijyenik önlemler genellikle “gıda sanitasyonu” terimi ile ifade edilir. Bu nedenle doğru yanıt C) Gıda sanitasyonu’dur. Gıda sanitasyonu, gıdaların hazırlanması, işlenmesi ve saklanması sırasında uygulanan hijyen ve temizlik kurallarını içerir, böylece gıdaların güvenli bir şekilde tüketilmesi sağlanır.

3- Aşağıdakilerden hangisi atıkların biriktirildiği yerde toplanması ve işlenmesi amacıyla alınan hijyenik önlemleri ifade eder?

A) Ekolojik sanitasyon
B) Yerinde temizlik
C) Gıda sanitasyonu
D) Konut temizliği
E) Temel sanitasyon

Cevap : B) Yerinde temizlik

Atıkların biriktirildiği yerde toplanması ve işlenmesi amacıyla alınan hijyenik önlemler “yerinde temizlik” kapsamında değerlendirilebilir. Bu terim, atıkların oluştuğu yerde toplanması, yönetilmesi ve gerektiğinde işlenmesiyle ilgili prosedürleri içerir. Dolayısıyla doğru yanıt B) Yerinde temizlik’tir.

4- Aşağıdaki hangisi çevre sağlığı konusu “Hastalığı ileten memelilerin (sıçanlar gibi) ve eklembacaklıların (sinekler gibi böcekler ve akarlar gibi diğer canlılar) kontrolü” amaçlar?

A) Kurumsal hijyen
B) İş hijyeni
C) Sağlıklı barınma
D) Katı atık yönetimi
E) Vektör kontrolü

Cevap : E) Vektör kontrolü

Çevre sağlığı konusu olan “Hastalığı ileten memelilerin (sıçanlar gibi) ve eklembacaklıların (sinekler gibi böcekler ve akarlar gibi diğer canlılar) kontrolü” amaçlanan kategori E) Vektör kontrolü’dür. Vektör kontrolü, hastalık taşıyıcı organizmaların popülasyonlarını yönetmek ve bunların insanlara hastalık bulaştırma riskini azaltmak için alınan önlemleri ifade eder.

5- Aşağıdaki hangisi çevre sağlığı konusu “Atıkların uygun şekilde depolanması, toplanması ve bertarafını” amaçlar?

A) Kurumsal hijyen
B) İş hijyeni
C) Sağlıklı barınma
D) Katı atık yönetimi
E) Vektör kontrolü

Cevap : D) Katı atık yönetimi

“Atıkların uygun şekilde depolanması, toplanması ve bertarafını” amaçlayan çevre sağlığı konusu D) Katı atık yönetimi’dir. Katı atık yönetimi, çevresel sağlık ve halk sağlığını korumak amacıyla atıkların etkili bir şekilde toplanması, işlenmesi ve bertaraf edilmesi ile ilgili süreçleri içerir.

6- Aşağıdakilerin hangisi “İshalin önlenmesi ve kontrolüne yönelik” olarak enfekte olabilecek kişi için alınabilecek önlemlerden biridir?

A) Vektör kontrolü ve yönetimi
B) Aşılama (varsa)
C) Güvenli içme suyu kullanın
D) Gıda güvenliğinin sağlanması
E) Sağlıklı barınma

Cevap : B) Aşılama (varsa)

7- Aşağıdakilerden hangisi “İşyerlerinde çevresel tehlikeler (aşırı gürültü, ısı, toz, kimyasallar)” arasında yer almaz?

A) Sıtma
B) İşitme kaybı
C) Kanser
D) Sırt ağrısı
E) Astım

Cevap : A) Sıtma

“Işyerlerinde çevresel tehlikeler (aşırı gürültü, ısı, toz, kimyasallar)” arasında yer almayan seçenek A) Sıtma’dır. Sıtma, özellikle sivrisineklerin taşıdığı bir parazit tarafından bulaşan bir hastalıktır ve genellikle iş yerlerindeki çevresel tehlikelerle ilişkilendirilmez. Diğer seçenekler iş yerinde karşılaşılabilecek çevresel faktörlerle ilişkili sağlık sorunlarını temsil eder.

8- Aşağıdakilerden hangisi çevresel sağlık risklerindeki fiziksel tehlikeler arasında yer almaz?

A) Yangınlar
B) Patlayıcı maddeler
C) Deterjanlar
D) Gürültü
E) Sıcaklık (sıcak veya soğuk)

Cevap : C) Deterjanlar

Çevresel sağlık risklerindeki fiziksel tehlikeler arasında yer almayan seçenek C) Deterjanlar’dır. Deterjanlar, kimyasal tehlikeler kategorisine girer ve çoğunlukla çevresel riskler bağlamında fiziksel tehlikeler (yangınlar, patlayıcı maddeler, gürültü, sıcaklık gibi) ile karıştırılmamalıdır.

9- Aşağıdakilerden hangisi çevresel sağlık risklerindeki Kimyasal tehlikeler arasında yer alır?

A) Deterjanlar
B) Patlayıcı maddeler
C) Yangınlar
D) Gürültü
E) Sıcaklık (sıcak veya soğuk)

Cevap : A) Deterjanlar

Çevresel sağlık risklerindeki Kimyasal tehlikeler arasında yer alan seçenek A) Deterjanlar’dır. Deterjanlar, çeşitli kimyasal bileşenler içerir ve insan sağlığı üzerinde zararlı etkilere neden olabilirler. Bu nedenle çevresel sağlık açısından kimyasal bir tehlike olarak kabul edilirler.

10- Aşağıdakilerden hangisi çevresel sağlık risklerindeki sosyal tehlikeler arasında yer alır?

A) Deterjanlar
B) Sigara
C) Yangınlar
D) Gürültü
E) Sıcaklık (sıcak veya soğuk)

Cevap : B) Sigara

Çevresel sağlık risklerindeki sosyal tehlikeler arasında yer alan seçenek B) Sigara’dır. Sigara içmek, hem içen kişi için hem de pasif içicilik yoluyla çevresindekiler için ciddi sağlık riskleri oluşturur. Bu sosyal ve çevresel bir risk olarak kabul edilir, çünkü toplumun sağlığını etkileyen davranışsal bir faktördür.