Bilişsel ve Dil Gelişimi 2023-2024 Vize Soruları

Giriş

Bilişsel ve dil gelişimi, çocukların zihinsel süreçlerinin ve dil becerilerinin nasıl geliştiğini anlamak için kritik öneme sahiptir. Bu makalede, bilişsel ve dil gelişimini etkileyen temel faktörler, gelişim dönemleri ve bu süreçleri açıklayan kuramlar ele alınacaktır. “Bilişsel ve Dil Gelişimi 2023-2024 Vize Soruları” çerçevesinde, bu kavramlar ve kuramların teorik ve pratik uygulamaları incelenecektir.

1. Kütle ve Hacim Korunumu

Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre, kütle korunumu 7-8 yaş civarında kazanılmaktadır. Bu dönem, çocukların somut işlemler dönemine girdiği ve mantıksal düşünme becerilerinin geliştiği bir dönemdir. Hacime göre sıralayabilme becerisi ise genellikle 11-12 yaş civarında kazanılır ve bu dönemde çocuklar, nesnelerin hacimlerini karşılaştırabilir ve sıralayabilir hale gelirler.

2. Doğum ve Genetik Etmenler

Bilişsel gelişimi etkileyen doğumla ilgili etmenler arasında annenin hamilelik sırasında geçirdiği hastalıklar, erken doğum ve doğum esnasında bebeğin oksijeninin kesilmesi yer almaktadır. Genetik etmenler ise bebeğe ait özellikler olarak tanımlanabilir. Kardeş sayısı gibi çevresel faktörler doğrudan bilişsel gelişimi etkilemezken, genetik faktörler çocuğun bilişsel kapasitesini belirleyebilir.

3. Bruner ve Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramları

Bruner’in bilişsel gelişim dönemleri, eylemsel, imgesel ve sembolik olarak üç dönemde incelenir. Bu dönemler, çocukların bilgi işleme süreçlerinin nasıl geliştiğini ve karmaşık düşünme becerilerini nasıl kazandıklarını açıklar. Piaget’in bilişsel gelişim kuramında ise sembolik düşünce dönemi 2-4 yaş arasında görülürken, soyut işlemler dönemi 11-15 yaş aralığında başlamaktadır.

4. Yaratıcılık ve Bilişsel Süreçler

Yaratıcılık, motivasyon, isteklilik, deneyim ve özgünlük gibi bileşenler içerir. Ancak kusursuzluk, yaratıcılığın bir bileşeni olarak görülmez. Yaratıcılık süreçleri, çocukların bilişsel gelişimini destekler ve yeni fikirler üretmelerini sağlar. Bu süreçte çocuklar, mevcut bilgileri yeni ve özgün yollarla birleştirir.

5. Zekâ ve Gelişim Ölçekleri

Anadolu Sak Zekâ Ölçeğine göre, puanı 70-84 aralığında çıkan çocuklar normalin biraz altında gelişim gösterirler. Bu tür ölçekler, çocukların bilişsel gelişim düzeylerini belirlemek ve uygun eğitim programlarını planlamak için kullanılır. Ayrıca, çocukların gelişimlerinin değerlendirildiği ölçme araçları arasında GEÇDA gibi kapsamlı değerlendirme ölçekleri bulunur.

6. Bilişsel Süreçler ve Dönemler

Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre, ikinci döngüsel tepkilerin koordinasyonu 8-12 ay arasında görülür. Bu dönem, çocukların motor becerilerinin ve çevreleriyle etkileşimlerinin geliştiği önemli bir dönemdir. Vygotsky’nin bilişsel kuramında ise işlem öncesi dönem bulunmaz, bunun yerine öz-düzenleme, ileri zihinsel işlevler, içsel konuşma ve yapı iskelesi gibi kavramlar yer alır.

7. Algılama ve Dikkat

Algılama süreci, uyku-uykusuzluk, duygusallık ve motivasyon gibi faktörlerden etkilenir. Bu faktörler, bireyin çevresel uyarıcıları nasıl algıladığını ve bu bilgileri nasıl işlediğini belirler. Bilinçli dikkatin amaçları arasında eski yaşantılar ile anlık duyuları ilişkilendirmek ve bireyin çevre ile etkileşimini düzenlemek yer alır.

8. Dil Gelişimi ve Erken Çocukluk

Erken çocukluk döneminde dil, çocukların bilişsel gelişimlerini destekleyen en etkili araçlardan biridir. Dil aracılığıyla çocuklar, düşüncelerini ifade eder ve çevreleriyle etkileşimde bulunurlar. Bu dönemde oyun, çocukların öğrenme yaşantılarında önemli bir rol oynar ve bilişsel gelişimlerini destekler.

9. Kavram Gelişimi ve İlkeler

Erken çocukluk döneminde kazanılan kavramların bazı ortak ilkeleri vardır. Eşleştirme, mutlaklık ve kendine özgülük gibi ilkeler, çocukların kavram geliştirme süreçlerinde önemli rol oynar. Bu ilkeler, çocukların çevrelerindeki nesneleri ve olayları anlamalarına yardımcı olur.

Sonuç

Bilişsel ve dil gelişimi, çocukların yaşamlarının ilk yıllarında büyük ölçüde şekillenir ve bu süreçler, onların gelecekteki öğrenme ve başarılarını etkiler. Bu makalede ele alınan bilişsel gelişim kuramları ve dil gelişimi kavramları, çocukların nasıl düşündüğünü ve öğrendiğini anlamak için önemli bir temel sağlar. Bu anlayış, eğitimcilerin ve ebeveynlerin çocukların gelişimlerini desteklemek için uygun stratejiler geliştirmelerine yardımcı olabilir

1. Kütle korunumu kaç yaş civarında kazanılmaktadır?

A) 3-4 yaş
B) 7-8 yaş
C) 1-2 yaş
D) 5-6 yaş
E) 9-10 yaş

Cevap : B) 7-8 yaş

2. Hacime göre sıralayabilme becerisi kaç yaş civarında kazanılmaktadır?

A) 9-10 yaş
B) 11-12 yaş
C) 12-13 yaş
D) 10-11 yaş
E) 8-9 yaş

Cevap : B) 11-12 yaş

3. Aşağıdakilerden hangisi bilişsel gelişimi etkileyen doğum ile ilgili etmenlerden değildir?

A) Kardeş sayısı
B) Erken doğum durumunun olması
C) Annenin hamilelik sırasında geçirdiği hastalıklar
D) Doğum esnasında bebeğin oksijeninin kesilmesi
E) Hamilelikte kontrolsüz ilaç kullanımı

Cevap : A) Kardeş sayısı

4. Bruner’in bilişsel gelişim dönemleri “eylemsel, imgesel ve ….. ” olarak üç dönemde incelenmektedir.
Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) duyu-motor
B) sembolik
C) içsel
D) sezgisel
E) işlem öncesi

Cevap : B) sembolik

5. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılık sürecinde yer alan ögelerden biri değildir?

A) Motivasyon
B) İsteklilik
C) Deneyim
D) Kusursuzluk
E) Özgünlük

Cevap : D) Kusursuzluk

6. Anadolu Sak Zekâ Ölçeğine göre puanı “70­84 aralığında çıkan çocuk” aşağıdakilerden hangisiyle sınıflandırılabilmektedir?

A) Üstün zekâ
B) Normalin biraz altında gelişim
C) Normal zekâ
D) Normalin üstünde
E) Zayıf gelişim

Cevap : B) Normalin biraz altında gelişim

7. “İkinci döngüsel tepkilerin koordinasyonu” dönemi hangi aylar arasında görülmektedir?

A) 0-3 ay
B) 4-7 ay
C) 17-20 ay
D) 13-16 ay
E) 8-12 ay

Cevap : E) 8-12 ay

8. Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramına göre hangi yaşlar soyut işlemler dönemi olarak adlandırılmaktadır?

A) 15 yaş ve sonrası
B) 10-12 yaş ve sonrası
C) 7-10 yaş sonrası
D) 11-15 yaş ve sonrası
E) 9-12 yaş ve sonrası

Cevap : D) 11-15 yaş ve sonrası

9. Aşağıdakilerden hangisi bilişsel gelişimi etkileyen genetik etmenlerdendir?

A) Kötü yaşama şartları
B) Bebeğe ait özellikler
C) Beslenme yetersizliği
D) Yetersiz sağlık hizmetleri
E) Zayıf ebeveynlik becerileri

Cevap : B) Bebeğe ait özellikler

10. Aşağıdakilerden hangisi Vygotsky’nin Bilişsel Kuramında bulunmaz?

A) İşlem öncesi dönem
B) Öz-düzenleme
C) İleri zihinsel işlevler
D) İçsel konuşma
E) Yapı iskelesi

Cevap : A) İşlem öncesi dönem

11. Piaget’e göre sembolik düşünce gelişimi dönemi hangi yaşlar arasındadır?

A) 7-8 yaş
B) 3-5 yaş
C) 4-7 yaş
D) 2-4 yaş
E) 1-2 yaş

Cevap : D) 2-4 yaş

12. I. Uyku­uykusuzluk
II. Duygusallık
III. Motivasyon
IV. Bellek sınırlılıkları
Yukarıda verilenlerden hangileri algılama sürecini etkilemektedir?

A) I-III
B) II-III
C) I-II-III
D) I-III-IV
E) II-IV

Cevap : C) I-II-III

13. Çocuklar başkalarının inançlarını anlama becerilerini kaç yaşlarında geliştirmektedirler?

A) 5 yaş
B) 4 yaş
C) 3 yaş
D) 6 yaş
E) 2 yaş

Cevap : B) 4 yaş

14. “Bir bebeğin, bir davranışı öğrenebilmesi için kendisinden beklenilen görevleri yapabilecek düzeye gelmesi” şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kavrama
B) Olgunlaşma
C) Güdülenme
D) Algılama
E) Dikkat

Cevap : B) Olgunlaşma

15. Çocukların gelişimlerinin değerlendirildiği, Psikomotor Gelişim alanında 73, Bilişsel Gelişim alanında 60, Dil Gelişimi alanında 60 ve Sosyal Duygusal Gelişim alanında 56 madde olmak üzere toplamda 249 maddeden oluşan ölçme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bayley
B) GEÇDA
C) Denver
D) Wechsler
E) Asis

Cevap : B) GEÇDA

16. “Çocukların öğrenme yaşantılarında kullanılabilecek en etkili aracın ….. olduğunu söylemek mümkündür. Erken çocukluk döneminde çocukların bilişsel gelişimini destekleyebileceği en etkili yol olduğu söylenebilir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) dil
B) yaratıcılık
C) zekâ
D) bilgisayar
E) oyun

Cevap : E) oyun

17. Aşağıdakilerden hangisi bilinçli dikkatin amaçları arasında yer almaz?

A) Aynı anda birden çok uyarıcıya dikkat ederek odaklanılabilmektedir.
B) Eski yaşantılar ile anlık duyuları birbiri ile ilişkilendirmektedir.
C) Bireyin kontrol ve planlama yapmasını sağlamaktadır.
D) Kişilik yapısını sürekli ve sabit tutmaktadır.
E) Bireyin çevre ile olan etkileşimini düzenlemektedir.

Cevap : A) Aynı anda birden çok uyarıcıya dikkat ederek odaklanılabilmektedir.

18. Erken çocukluk döneminde çocuklar tarafından kazanılan kavramların birtakım ortak ilkeleri bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?

A) Eşleştirme ilkesi
B) Güvenilmezlik ilkesi
C) Mutlaklık ilkesi
D) Erişilmezlik ilkesi
E) Kendine özgülük ilkesi

Cevap : A) Eşleştirme ilkesi

19. Anadolu Sak Zekâ Ölçeği (ASİS) hangi yaş grubundaki çocukları değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir?

A) 1-1,5 yaş
B) 13-15
C) 0-1 yaş
D) 2-3 yaş
E) 4-12 yaş

Cevap : E) 4-12 yaş

20. “Bellek” aşağıdakilerden hangisini kapsamamaktadır?

A) Uzun süreli olarak saklanması
B) Kısa süreli olarak saklanması
C) Hatırlamanın her an olması
D) Kaydedilerek depolanması
E) Yeni bilgilerin öğrenilmesi

Cevap : C) Hatırlamanın her an olması