BYA202U Dosyalama Arşivleme Ünite -4

Bilgi ve belge merkezlerinde yapının önemi, örgütsel faaliyetlerin düzenli ve etkili bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Organizasyon kavramı, işletmenin yapısını oluşturan ve planların bir bütün olarak çalıştığı ilişkiler toplamıdır. Bu süreçte, işlerin belirlenmesi, gruplandırılması ve gerekli fiziksel etmenlerin sağlanması önemli adımlardır.

Organizasyon Süreci

Organizasyon süreci, işlerin belirlenmesi, iş görenlerin seçimi ve gerekli fiziksel etmenlerin sağlanması gibi aşamaları içerir. Kütüphanelerde sağlama hizmetleri gibi teknik hizmetler de bu sürecin bir parçasıdır. Planlama aşamasında, yapının temel amacı, işleri düzenleme biçimi ve çevre koşulları gibi sorular ele alınır.

Örgütlenme İlkeleri

Örgüt yapısının etkinliği, iş bölümü ve uzmanlaşma, amaç birliği ve yetki denkliği gibi ilkelerle sağlanır. Örgütün büyümesiyle birlikte Behemot sendromu gibi olumsuzluklar ortaya çıkabilir. Kültür, bireyin sosyal mirası olarak örgüt yapısında önemli bir rol oynar ve inançlar, değerler, normlar gibi ögelerden oluşur.

Normatif Kavram

Normatif kavramı, kural koyucu ve düzgüsel anlamına gelir ve örgüt yapılarında kuralların belirlenmesinde kullanılır

1- İşletmenin yapısını oluşturan ve faaliyetlerin düzenli bir biçimde yapılmasını gerekli kılan planların bir bütün olarak çalıştığı ilişkiler toplamına ne ad verilir?

A) Örgütleme
B) Koordinasyon
C) Yapı
D) Organizasyon
E) Kültür

Cevap: D) Organizasyon

Açıklama: Organizasyon, işletmenin yapısını oluşturan ve faaliyetlerin düzenli bir biçimde yapılmasını gerekli kılan planların bir bütün olarak çalıştığı ilişkiler toplamını ifade eder.

2- Aşağıdakilerden hangisi organize etme süreci dahilinde yapılacaklar arasında yer almaz?

A) Kataloglama ve sınıflama hizmetlerinin sağlanması
B) Amacı gerçekleştirme yolunda yapılacak işlerin belirlenmesi
C) İşlerin çeşitli ölçütlere göre gruplandırılması
D) İş ile ilgili tanımlamaların yapılması
E) İş gören seçiminin yapılması

Cevap: A) Kataloglama ve sınıflama hizmetlerinin sağlanması

Açıklama: Kataloglama ve sınıflama hizmetleri, organize etme sürecinin bir parçası değildir; bu hizmetler daha çok kütüphane ve bilgi merkezleriyle ilgilidir.

3- İş görenlerin gereksinim duydukları ve işlerin yapılabilmesi için gerekli fiziksel etmenlerin belirlenip sağlanması aşaması aşağıdaki organizasyon süreçlerinden hangisi kapsamında ele alınır?

A) Yapılacak işlerin belirlenmesi
B) Yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesi
C) İş görenlerin belirlenmesi
D) Yapılacak işlerin gruplandırılması
E) İş görenlerin atanması

Cevap: B) Yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesi

Açıklama: İş görenlerin gereksinim duydukları ve işlerin yapılabilmesi için gerekli fiziksel etmenlerin belirlenip sağlanması aşaması, yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesi süreci kapsamında ele alınır.

4- Aşağıdakilerden hangisi kütüphanelerdeki işlem birimleri kapsamında yer alan teknik hizmetlerdendir?

A) Görsel-işitsel hizmetler
B) Özel derme hizmeti
C) Ödünç hizmetleri
D) Danışma hizmetleri
E) Sağlama hizmetleri

Cevap: E) Sağlama hizmetleri

Açıklama: Kütüphanelerdeki işlem birimleri kapsamında yer alan teknik hizmetlerden biri sağlama hizmetleridir.

5- Aşağıdakilerden hangisi örgütlenme ilkelerinin planlama aşamasında ele alınacak sorular arasında yer almaz?

A) Yapının temel amacı nedir?
B) İşler ile ilgili nasıl bir düzenleme yapılmalıdır?
C) Problemlerin çözüm biçimi nasıl ele alınmalıdır?
D) Yapıyı çevreleyen ortam koşulları nelerdir?
E) Yapının temel stratejisi nedir?

Cevap: C) Problemlerin çözüm biçimi nasıl ele alınmalıdır?

Açıklama: Örgütlenme ilkelerinin planlama aşamasında ele alınacak sorular arasında, problemlerin çözüm biçimi nasıl ele alınmalıdır sorusu yer almaz.

6- Örgütsel yapı kapsamındaki faaliyetlerin çalışanların yeteneklerine ve uzmanlık alanlarına göre bölümlere ayrılması aşağıdaki etkin örgütlenme ilkelerinden hangisi içinde yer alır?

A) İş bölümü ve uzmanlaşma
B) Amaç birliği
C) Bölümlere ayırma
D) Yetki denkliği
E) Biçimselleşme

Cevap: A) İş bölümü ve uzmanlaşma

Açıklama: Örgütsel yapı kapsamındaki faaliyetlerin çalışanların yeteneklerine ve uzmanlık alanlarına göre bölümlere ayrılması iş bölümü ve uzmanlaşma ilkesi içinde yer alır.

7- “Örgüt yapısının aşırı büyümesi sonucu çevreye tepki verme hızının azalarak hantal bir yapıya kavuşması” olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Stockholm sendromu
B) Tükenmişlik sendromu
C) Dunning-Kruger sendromu
D) Behemot sendromu
E) Tourette sendromu

Cevap: D) Behemot sendromu

Açıklama: Behemot sendromu, örgüt yapısının aşırı büyümesi sonucu çevreye tepki verme hızının azalması ve hantal bir yapıya kavuşması olarak ifade edilir.

8- “Bireyin içinde yaşadığı gruptan/toplumdan edindiği sosyal miras” olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fenomen
B) Öngörü
C) Kültür
D) Sayıltı
E) Önerme

Cevap: C) Kültür

Açıklama: Kültür, bireyin içinde yaşadığı gruptan veya toplumdan edindiği sosyal mirası ifade eder.

9- Aşağıdakilerden hangisi kültürü oluşturan ögeler arasında yer almaz?

A) İnançlar
B) Değerler
C) Normlar
D) Semboller
E) Yapılar

Cevap: E) Yapılar

Açıklama: Kültürü oluşturan ögeler arasında yapılar yer almaz; inançlar, değerler, normlar ve semboller kültürü oluşturan ögeler arasındadır.

10- “Kural koyucu, düzgüsel” olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Normatif
B) Örgütsel
C) Sayıltı
D) Örüntü
E) Sembolik

Cevap: A) Normatif

Açıklama: Normatif, kural koyucu ve düzgüsel anlamına gelir.