Görsel Algı 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Görsel algı, insanların çevrelerindeki dünyayı nasıl gördüklerini ve anladıklarını inceleyen bir bilim dalıdır. Bu alan, ışığın göz tarafından nasıl alındığı ve beyinde nasıl işlendiği, renklerin ve formların nasıl algılandığı gibi konuları kapsar. Görsel algı süreçleri ve illüzyonlar, psikoloji ve nörobilim gibi disiplinlerde önemli araştırma konularıdır.

Fotoreseptör Hücre Tabakası ve Görme Süreci

Görme süreci, ışık enerjisinin gözdeki fotoreseptör hücre tabakası tarafından ilk tutulması ile başlar. Bu tabaka, retinada yer alır ve ışık enerjisini elektrik sinyallerine dönüştürerek beyne iletir. Fotoreseptör hücreler, çubuklar ve koniler olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Çubuklar düşük ışık koşullarında, koniler ise renkli görmede etkilidir.

İllüzyonlar ve Algısal Yanılsamalar

Görsel illüzyonlar, algının nesnel gerçeklikten sapması durumunda ortaya çıkar. Munker illüzyonu, komşu renklerin birbirlerini etkilediği ve renk algısını değiştirdiği asimilasyon etkisi olarak bilinir. Bu tür illüzyonlar, renklerin algılanmasında önemli rol oynar ve görsel sistemin nasıl çalıştığını anlamada yardımcı olur.

Üç Boyutlu Görüntüleme ve Paralel Bakış

Üç boyutlu görüntüler, paralel bakış prensibi ile elde edilir. Bu teknik, coğrafi ve askeri alanlarda mesafe tayini ve haritalama için kullanılır. İki farklı perspektiften alınan görüntüler, üç boyutlu bir algı yaratmak için birleştirilir.

Yukarıdan Aşağı İşleme Süreci

Algılamada yukarıdan aşağı işleme süreci, beynin çevreden gelen sınırsız sayıda uyarandan çok büyük bir kısmını işlememesi ile ilgilidir. Bu süreç, bilgi ve beklentilerin algıyı manipüle etmesi ile karakterizedir. Dışarıdan gelen uyarımın algı kanalından başlayarak beyinde işlenmesi ise aşağıdan yukarı işleme sürecidir.

Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (CIE) ve Işık Standartları

CIE, ışık ve ışıklandırma alanlarında uluslararası standartlar sağlamak amacıyla kurulmuştur. Ancak, renklerin psikolojik etkilerini araştırmak CIE’nin doğrudan amaçları arasında yer almaz. Bu tür araştırmalar genellikle psikoloji ve nörobilim alanlarında yapılır.

Motivasyon ve Algı

Deneysel çalışmalar, motivasyonun algıyı nasıl etkilediğini göstermiştir. Örneğin, bir görsel yanılsama deneyinde, katılımcılar hangi hayvanı gördüklerinde ödüllendirileceklerini bildiklerinde, o hayvanı gördüklerini rapor etmişlerdir. Bu, motivasyonun algıyı yönlendirdiğini göstermektedir.

Retina ve Fovea

Retina tabakasında, daha ince ve renkli görmede etkili olan hücrelerin yoğunlaştığı bölge fovea olarak adlandırılır. Fovea, yüksek görsel keskinlik sağlar ve detaylı renkli görmeyi mümkün kılar.

Hareket ve Algı

Hareket algısı, sanat ve fizik gibi çeşitli alanlarda farklı şekillerde ele alınır. Sanatta, hareket etkisi, parça ve bütün arasındaki gerilim ile yaratılabilir. Fizikte ise, hareket nesnelerin bir mekân içerisinde yer değiştirmesi olarak tanımlanır. Kendisi hareketli olmayan nesneler de hareket etkisi oluşturabilir.

Algısal Gruplama ve Ortak Kader

Algısal gruplama, insanın görsel dünyayı organize etme yetisidir. Hareket eden bir nesne grubunun aynı yönde gitmesi, algının ortak kader ilkesi ile belirlenmesine neden olur. Bu ilke, nesnelerin birlikte hareket ettiğinde bir grup olarak algılandığını ifade eder.

İçgüdü ve Algı

İçgüdü, doğuştan gelen ve belirli bir amacı gerçekleştirmek için organize olmuş davranış kalıplarıdır. Hayvan davranışları genellikle içgüdüseldir, ancak insan davranışları daha karmaşık ve öğrenmeye dayalıdır.

Renk ve Albert H. Munsell

Albert H. Munsell, renk teorisi üzerine kapsamlı çalışmalar yapmış ve ünlü renk ağacını tasarlamıştır. Munsell renk sistemi, renklerin ölçülmesi ve sınıflandırılması için kullanılan bir modeldir.

Binoküler Görme

Binoküler görme, iki gözün aynı anda ve koordineli bir şekilde aynı görsel hedefe kilitlenmesi ile gerçekleşir. Bu sistem, derinlik algısını ve üç boyutlu görmeyi mümkün kılar.

Yaratıcılık ve Algısal Bilgi

Algısal bilgi, yaratıcılığın temel kaynaklarından biridir. İnsan düşünme ve algılama yetisi, sınırlı olanakları aşmaya yönelik olduğundan, algısal bilgi yaratıcılığı besler.

Ekolojik Yaklaşım

Ekolojik yaklaşım, algının çevresel bilgilerin duyular tarafından sağlandığını savunur. Bu yaklaşım, bireyin çevresiyle etkileşimleri sonucu algısal bilgi kazandığını öne sürer.

Simetrik Denge

Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınması, simetrik denge olarak adlandırılır. Bu denge türü, görsel kompozisyonlarda denge ve uyum yaratır.

Sonuç

Görsel algı ve illüzyonlar, insan algısının karmaşıklığını ve beyin işlevlerini anlamada kritik bir rol oynar. Fotoreseptör hücre tabakasından binoküler görmeye, renk algısından ekolojik yaklaşıma kadar geniş bir yelpazede ele alınan bu konular, görsel algının ne kadar dinamik ve çok yönlü olduğunu göstermektedir

1- Gözde, ışık enerjisinin görme olayı için ilk tutulduğu yer aşağıdakilerden hangisidir?

A) Makula
B) Görsel korteks
C) Sklera tabakası
D) Fotoreseptör hücre tabakası
E) Kör nokta

Cevap: D) Fotoreseptör hücre tabakası

Açıklama: Fotoreseptör hücre tabakası, gözde ışık enerjisinin görme olayı için ilk tutulduğu yerdir.

2- Asimilasyon etkisi olarak da bilinen, komşu renklerin birbirlerini etkilediğini ve renk algısını değiştirdiğini gösteren illüzyona ne ad verilir?

A) Hermann Grid illüzyonu
B) Munker illüzyonu
C) Gökkuşağı illüzyonu
D) Kafe duvarı illüzyonu
E) Fraser-Wilcox illüzyonu

Cevap: B) Munker illüzyonu

Açıklama: Munker illüzyonu, komşu renklerin birbirlerini etkilediğini ve renk algısını değiştirdiğini gösteren asimilasyon etkisi olarak da bilinir.

3- Coğrafi, askeri vb. alanlarda mesafe tayinine ihtiyaç duyulan konularda üçboyutlu görüntüler sağlanmak amacıyla bir uçağın önü ve arkasında bulunan yere dikey kameralarla eşzamanlı çekilen topografik fotoğraflar hangi prensipten hareketle üç boyutlu görüntü sağlamaktadırlar?

A) Monoküler görme
B) Binoküler görme
C) Anaglif
D) Paralaks
E) Paralel bakış

Cevap: E) Paralel bakış

4- Algılamada yukarıdan aşağı işleme sürecine dair verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Yukarıdan aşağıya süreçler, bir amacı gerçekleştirme ihtiyacı tarafından yönlendirilir.
B) Yukarıdan aşağı işleme, dışarıdan gelen uyarımın algı kanalından başlayarak beyinde işlenmesine doğru gerçekleşen süreci ifade eder.
C) Yukarıdan aşağı işleme süreci, beynin çevreden gelen sınırsız sayıda uyarandan çok büyük bir kısmını işlememesi ile ilgilidir.
D) Yukarıdan aşağı işleme süreci, deneyimlerin bir sonucu olması sebebi ile bilgi ve beklentilerin süreci manipule etmesi olarak değerlendirilebilir.
E) Yukarıdan aşağı işleme süreci, beyne ulaşan uyaranların nasıl seçildiğini göstermesi sebebi ile düşüncelerin duyuları nasıl yönettiğinin bir karşılığıdır.

Cevap: B) Yukarıdan aşağı işleme, dışarıdan gelen uyarımın algı kanalından başlayarak beyinde işlenmesine doğru gerçekleşen süreci ifade eder.

Açıklama: Yukarıdan aşağı işleme, beynin çevreden gelen sınırsız sayıda uyarandan çok büyük bir kısmını işlememesi ile ilgilidir, dışarıdan gelen uyarımın algı kanalından başlayarak beyinde işlenmesine doğru gerçekleşen süreci ifade etmez.

5- Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Aydınlatma Komisyonu (CIE)’nun kurulma amaçlarından birisi olarak gösterilemez?

A) Endüstriyel üretime yönelik alternatifler üretmek
B) Işık ve ışıklandırma alanlarında uluslararası bir tartışma forumu sağlamak
C) Işık ve ışıklandırma alanlarında temel standartlar sağlamak
D) Renklerin psikolojik etkilerini araştırmak
E) Bilimsel yayınlar yapmak

Cevap: D) Renklerin psikolojik etkilerini araştırmak

6- Psikologları görsel algılama süreci üzerine yaptıkları bir deneyde, deneklere görsel yanılsamaya sebep olabilecek şekilde düzenlenmiş bir görsel gösterilmiş ve bir grupta deniz hayvanı diğer grupta çiftlik hayvanı gören katılımcıların ödüllendirildiği bir oyun oynanmıştır. Deney sonucunda deneklerin hangi hayvanı gördüklerinde ödüllendirileceklerse, o hayvanı gördükleri tespit edilmiştir. İki grup arasında yapılan bu deney sonucuna bağlı olarak insanın algısı ile ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

A) Görsel algı yanılsamaları yalnızca motivasyonlar doğrultusunda gerçekleşir.
B) Görsel algı farklılıkları görme fizyolojisine bağlı olarak gerçekleşir.
C) Yanılsamalar bellekte yer alan kodlamalar ile gerçekleşir.
D) Motivasyon hangi yönde ise algı da o şekilde gerçekleşir.
E) Fiziksel gerçeklik ile özne algı arasındaki farklılık yalnızca fizyolojik rahatsızlıklar sebebiyle gerçekleşir.

Cevap: D) Motivasyon hangi yönde ise algı da o şekilde gerçekleşir.

Açıklama: Deney sonucunda tespit edildiği üzere, motivasyon hangi yönde ise algı da o şekilde gerçekleşir.

7- Aşağıdakilerden hangisi, Dorn’un ifadesine göre bilimsel problem çözmenin içerdiği tuzaklardan biri değildir?

A) Olumsuz kanıtlara takılmak.
B) Geleneksel yöntemlere bağlı kalmak.
C) Doğru hipotezleri seçmek.
D) Zihinsel alışkanlıklardan kaçınmak.
E) Tartışma yerine doğrulamayı istemek.

Cevap: B) Geleneksel yöntemlere bağlı kalmak.

8- Retina tabakasında yer alan, daha ince ve renkli görmede etkili olan hücrelerin yoğunlaştığı bölgenin adı nedir?

A) Fovea
B) Ön oda
C) Sklera
D) Arka oda
E) Kornea

Cevap: A) Fovea

Açıklama: Retina tabakasında yer alan, daha ince ve renkli görmede etkili olan hücrelerin yoğunlaştığı bölge foveadır.

9- Algılama sürecindeki görsel etki kategorilerinden biri olan hareket kavramı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Hareket kavramının sanat alanındaki içeriği zaman ve mekân faktörleri ile değerlendirilebilir.
B) Parça ve bütün arasındaki ilişkinin görsel algımız üzerinde yarattığı gerilim hareket etkisi oluşturabilir.
C) Fizik alanında hareket kavramı nesnelerin bir mekân içerisinde yer değiştirmesi şeklinde ele alınmaktadır.
D) Hareket kavramı nokta ve çizgi arasındaki temel farklılıklardandır.
E) Kendisi hareketli olmayan nesneler hareket etkisi oluşturamaz.

Cevap: E) Kendisi hareketli olmayan nesneler hareket etkisi oluşturamaz.

Açıklama: Kendisi hareketli olmayan nesneler de hareket etkisi oluşturabilir. Bu bilgi yanlıştır.

10- Hareket eden bir kediye baktığımızda vücudunun parçalarını bir arada görürsünüz, çünkü parçaların tümü aynı yönde gitmektedir. Yukarıdaki ifade insanın algılamasındaki gruplama davranışını belirleyen faktörlerden hangisini vurgulamaktadır?

A) Ortak kader
B) Tecrübe veya alışkanlık
C) Benzerlik
D) Bir anda kurulan uygunluk
E) Uygun figür

Cevap: A) Ortak kader

Açıklama: Hareket eden parçaların tümü aynı yönde gittiğinde algılama ortak kader faktörü ile belirlenir.

11- İçgüdü ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İçgüdü, insanoğlunun doğuştan sahip olduğu, bir amaca yönelik örgütlenmiş özdevimsel bir yetisidir.
B) Hayvanların yaşam alanlarında yaptıkları değişiklikler, etrafını biçimlendirme arzusundan kaynaklanır.
C) Biçimlendirme içgüdüsü, insanın yaşantı süreçlerini ve ortamlarını biçimlendirmesini kapsar.
D) Doyumsuz bir varlık olarak insanın içgüdüsel özelliklerinden biri de her doyumun yeni bir ihtiyaca yol açtığı döngüdür.
E) Öğrenme konusundaki istisnai durumlar dışında hayvan davranışları içgüdüseldir.

Cevap: B) Hayvanların yaşam alanlarında yaptıkları değişiklikler, etrafını biçimlendirme arzusundan kaynaklanır.

Açıklama: Hayvanların yaşam alanlarında yaptıkları değişiklikler, etrafını biçimlendirme arzusundan kaynaklanmaz.

12- Kapsamlı çalışmalarıyla rengi tüm yönleriyle ele alan ve meşhur renk ağacını tasarlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Albert H. Munsell
B) Thomas Young
C) Charles Lacouture
D) Charles Blanc
E) Friedrich Wilhelm von Bezold

Cevap: A) Albert H. Munsell

Açıklama: Albert H. Munsell, rengi tüm yönleriyle ele alan ve meşhur renk ağacını tasarlayan kişidir.

13- İki gözün de eş zamanlı ve koordineli bir şekilde aynı görsel hedefe kilitlenerek görmeyi gerçekleştirmesine ….. görme denilmektedir. Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) optik
B) dorsal
C) temporal
D) binoküler
E) retinotopik

Cevap: D) binoküler

Açıklama: İki gözün de eş zamanlı ve koordineli bir şekilde aynı görsel hedefe kilitlenerek görmeyi gerçekleştirmesine binoküler görme denilmektedir.

14- Görme yetisi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Görsel korteks insan gözüne eş zamanlı gösterilen iki farklı rengin birleşimini algılayamaz.
B) Binoküler sistem sayesinde görsel korteks iki farklı gözden gelen nesne görüntüsünü birleştirmeden aktarır.
C) İki boyutlu özel örgütlenmiş bir yüzeyi üç boyutlu algılayabilmek için her iki gözün çapraz bakmasının sağlanması gerekmektedir.
D) Binoküler sistem görüntünün iki gözle aynı kanaldan gelen verilerle kortekse ulaştırılması olayıdır.
E) İnsan tek gözünü kapattığında da monoküler olarak perspektif algısına sahip olabilir.

Cevap: E) İnsan tek gözünü kapattığında da monoküler olarak perspektif algısına sahip olabilir.

Açıklama: İnsan tek gözünü kapattığında da monoküler olarak perspektif algısına sahip olabilir.

15- İnsanın düşünme ve algılama yetisi, kendisiyle sınırlı olanakları aşmaya yöneliktir. Bu yönüyle algısal bilginin ….. temel kaynaklarından biri olduğu söylenebilir. Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) görmenin
B) sezginin
C) yaratıcılığın
D) belleğin
E) zekânın

Cevap: C) yaratıcılığın

Açıklama: İnsanın düşünme ve algılama yetisi, kendisiyle sınırlı olanakları aşmaya yönelik olduğundan, algısal bilgi yaratıcılığın temel kaynaklarından biridir.

16- Munker illüzyonuna ait örnekler incelendiğinde komşu renklerin birbirlerini etkilediği ve renk algısını değiştirdiği görülmektedir. Bu örneklerde görüldüğü üzere hangi tür yanılsamanın gerçekleştiği söylenebilir?

A) Herman Grid illüzyonu
B) Geometrik yanılsama
C) Bilişsel yanılsama
D) Gökkuşağı yanılsaması
E) Fizyolojik yanılsama

Cevap: E) Fizyolojik yanılsama

Açıklama: Munker illüzyonunda komşu renklerin birbirlerini etkilemesi ve renk algısını değiştirmesi fizyolojik yanılsama türüne girer.

17- Denge kavramı ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Düzensiz bir biçimin dengesi sezgisel olup, denge duyumunun yerini alabilecek bir rasyonel hesaplama yöntemi bulunmamaktadır.
B) Denge konusunu bir yandan nesneler dünyası ve deneyimlerimiz ekseninde fiziksel, diğer yandan görsellik konu edildiğinde algı psikolojisi ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
C) Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınmasıyla ortaya çıkan dengeye “statik denge“ denir.
D) Bir yüzeydeki elemanların dengelenmesinde ağırlık etkisinin ne olduğu veya hangi etkinin daha fazla ağırlık yapacağı önemlidir. Bunun değerlendirilmesindeki kriterler ise son derece subjektifti.
E) Denge, birbirine karşıt iki güç arasındaki uyumu, durgunluğu oluşturan doğru orantıdır.

Cevap: C) Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınmasıyla ortaya çıkan dengeye “statik denge“ denir.

Açıklama: Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınmasıyla ortaya çıkan dengeye “statik denge“ değil, “simetrik denge“ denir.

18- Aşağıdakilerden hangisi algı konusundaki bilimsel yaklaşımlardan olan “ekolojik yaklaşım“ın özelliklerinden biridir?

A) Ekolojik yaklaşım, biriktirilmiş şemalar üzerine dayanan doğru kılavuzları kullanımı fikrini destekler.
B) Ekolojik yaklaşıma göre algı, geçmiş deneyimlerin kayıtlarını içeren bilgi tabanlı bir olgudur.
C) Ekolojik yaklaşım, gerekli olan bilginin çoğunun duyular tarafından sağlandığını savunmaktadır.
D) Ekolojik yaklaşıma göre algı, çevresiyle ilişki içerisindeki bireyin çıkarımlarına dayalıdır.
E) Ekolojik yaklaşım, algısal bilgi parçalarından gerçekliğin bir görüntüsünün yapılandırılmasıdır.

Cevap: C) Ekolojik yaklaşım, gerekli olan bilginin çoğunun duyular tarafından sağlandığını savunmaktadır.

Açıklama: Ekolojik yaklaşım, gerekli olan bilginin çoğunun duyular tarafından sağlandığını savunmaktadır.

19- Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınmasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Armoni
B) Ritim
C) Simetrik denge
D) Devinim
E) Uyum

Cevap: C) Simetrik denge

Açıklama: Resim düzleminde bir yarıda bulunanların diğer yarıya aksiyal olarak taşınmasına simetrik denge denir.

20- Aşağıdakilerden hangisi bireyin bilişsel ve duyuşsal tüm etkinliklerini yöneten potansiyellerden biri olarak değerlendirilemez?

A) İnanç
B) Zeka
C) Sezgi
D) İmgelem gücü
E) Akıl

Cevap: A) İnanç

Açıklama: İnanç, bireyin bilişsel ve duyuşsal tüm etkinliklerini yöneten potansiyellerden biri olarak değerlendirilemez.