Küreselleşen Dünyada Toplumsal Meseleler 2023-2024 Final Soruları

Küreselleşme, modern dünyanın en tartışmalı ve kapsamlı kavramlarından biridir. Bu kavram, ekonomik, kültürel, sosyal ve politik sınırların ötesine geçerek, dünya genelinde etkileşim ve entegrasyonu artırmaktadır. Ancak, bu süreç aynı zamanda çeşitli toplumsal meseleleri de beraberinde getirmektedir. Bu makalede, küreselleşmenin toplumsal meseleler üzerindeki etkilerini ele alacak ve bu etkilerin Friedman, Huntington gibi teorisyenlerin perspektifleri doğrultusunda değerlendirmesini yapacağız.

Elektronik Sürü ve Finansal Küreselleşme

Friedman, küreselleşmenin finansal boyutunu “elektronik sürü” kavramı ile açıklamaktadır. Bu kavram, dünya genelinde bilgisayar ekranlarının başında paralarını hızlıca farklı fonlar arasında taşıyan bireyleri ifade eder. Elektronik sürü, küresel finans piyasalarının dinamik ve sürekli hareket halinde olan doğasını yansıtır. Bu bağlamda, küreselleşmenin finansal alanda getirdiği serbestlik ve hız, piyasalarda ani dalgalanmalara ve krizlere yol açabilmektedir. Friedman’ın elektronik sürü kavramı, küresel finansal sistemin kırılganlığını ve bu sistemin toplumsal yapılar üzerindeki potansiyel etkilerini gözler önüne sermektedir.

Milliyetçilik ve Küreselleşme

Fransız İhtilali sonrasında yükselen milliyetçi ideoloji, Avrupa’da bir birliğin kurulması fikrini geciktiren başlıca faktör olmuştur. Milliyetçilik, küreselleşmenin getirdiği birleştirici güçlere karşı direnen önemli bir toplumsal güç olarak karşımıza çıkar. Bu durum, küreselleşmenin homojenleştirici etkisi ile milliyetçiliğin yerel kimlikleri koruma arzusu arasında bir çatışma yaratmaktadır. Bu çatışma, modern dünyada toplumsal ve politik istikrarsızlıklara yol açabilmektedir.

Uygarlıklar Çatışması ve Kültürel Bölünme

Huntington, küreselleşmenin uygarlık bilincini güçlendirerek uygarlıklar arasında çatışmalara yol açtığını savunur. Huntington’a göre dünya, ideolojilere veya ekonomik bloklara göre değil, kültürlere göre bölünecektir. Bu bağlamda, küreselleşme süreci, farklı kültürel kimliklerin daha belirgin hale gelmesine ve bu kimlikler arasındaki çatışmaların artmasına neden olabilir. Huntington’un bu tezi, küreselleşmenin homojenleştirici değil, aksine bölücü bir etkisi olduğunu ileri sürmektedir.

Püriten Kültür ve Modern Küreselleşme

Püriten kültürün vurgu yaptığı çok çalışma, tasarruf ve rasyonel düşünce gibi özellikler, küreselleşmenin ekonomik ve kültürel boyutlarıyla doğrudan ilişkilidir. Ancak, hedonizm bu kültürün değerleri arasında yer almaz. Modern küreselleşme, bilgi temelli ekonomilerin gelişmesi ve dijitalleşme ile karakterize edilir. Bu dönüşüm, küresel kültürel etkileşimlerin yoğunlaşmasına ve bilgiye erişimin artmasına neden olmaktadır. Bu süreçte, eski ekonomik yapılar yerini bilgi temelli ekonomilere bırakmaktadır.

Uluslararası Ticaret ve Dünya Barışı

17. yüzyıl din adamlarından Emeri Cruce, dünya barışının sağlanması için uluslararası ticaretin geliştirilmesini önermiştir. Bu öneri, küreselleşmenin barış ve işbirliği ortamını teşvik edebileceği görüşünü desteklemektedir. Uluslararası ticaretin artırılması, ülkeler arasındaki ekonomik bağımlılığı ve dolayısıyla işbirliği ihtiyacını artırır. Ancak, bu sürecin adil ve dengeli bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir.

Toplumsal Dayanışma ve Ortak Değerler

Toplumsal dayanışma, genellikle ortak değerler ve normlar etrafında oluşur. Küreselleşme, farklı kültürlerin etkileşimini artırarak bu ortak değerlerin yeniden tanımlanmasını gerektirir. Ortak değerlerin korunması ve güçlendirilmesi, toplumsal dayanışmanın sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Hızlı şehirleşme ve bireyselleşme gibi süreçler, toplumsal dayanışmayı zayıflatabilirken, ortak değerlerin vurgulanması bu dayanışmayı güçlendirebilir.

Ulus Devletlerin Egemenliği ve Küreselleşme

Küreselleşme, ulus devletlerin egemenliğini zayıflatan ve bütünlüğünü parçalayan bir etkiye sahiptir. Hardt ve Negri, adaletsiz küreselleşme karşısında sivil toplum kuruluşlarının küreselleşmeye karşı örgütlenmesi gerektiğini savunur. Küreselleşme süreci, ulus devletlerin ekonomik ve politik kontrolünü zayıflatarak, daha büyük bir küresel yapı içinde eritmektedir. Bu durum, ulus devletlerin politikalarının küresel dinamiklerle şekillendirilmesine yol açar.

Modern Yönetim Biçimleri ve Küreselleşme

Aristokratik oligarşi, modern toplumların yönetim biçimlerinden biri değildir. Modern yönetim biçimleri, genellikle demokrasi, liberalizm ve nasyonel sosyalizm gibi ideolojiler etrafında şekillenir. George Ritzer’e göre, bilgi akışları ve yeni toplumsal hareketler, ulus devletin özerkliğini tehdit eden unsurlar arasında yer alır. Piyasa fundamentalizmi ise, devletin ekonomiye müdahalesinin minimumda tutulmasını savunur. Bu bağlamda, küreselleşme, devletin rolünü yeniden tanımlayan bir süreçtir.

Eğitim ve Çevresel Bilinç

Toplumların eğitim sürelerinin uzaması, çevre sorunları hakkında bilinçlenmeyi artırmaktadır. Eğitim düzeyinin yükselmesi, bireylerin çevresel sorunlar hakkında daha bilinçli ve duyarlı hale gelmelerine yol açar. Bu süreç, sürdürülebilir kalkınma ve çevre koruma politikalarının benimsenmesini teşvik eder.

Sonuç

Küreselleşme, toplumsal yapıları derinden etkileyen karmaşık bir süreçtir. Bu süreç, ekonomik, kültürel ve politik dinamikler aracılığıyla toplumsal meseleleri yeniden şekillendirir. Friedman ve Huntington gibi teorisyenlerin perspektifleri, küreselleşmenin çok boyutlu etkilerini anlamak için önemli bir çerçeve sunar. Küreselleşmenin getirdiği fırsatların yanı sıra, yarattığı zorluklar da dikkatle değerlendirilmelidir. Toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi, adil ve sürdürülebilir bir küresel sistemin inşası için kritik öneme sahiptir

1. Friedman dünyanın her köşesinde bilgisayar ekranlarının başında paralarını yatırım fonlarından emeklilik fonlarına, emeklilik fonlarından yükselen piyasa fonlarına taşıyan ya da evlerinde internet üzerinden işlem yapan bütün o isimsiz hisse senedi, tahvil ve döviz takasçılarından oluşan gruba ne ad vermektedir?

A) Bilgisayar kolikler

B) Elektronik sürü

C) Çoban sürüleri

D) Teknoloji düşkünleri

E) Paranın peşinde koşanlar

Cevap: B) Elektronik sürü

Açıklama: Friedman, küresel finans piyasalarında işlem yapan ve sürekli hareket halinde olan bu grubu “elektronik sürü” olarak adlandırmaktadır.

2. Fransız İhtilali’nden sonra yükselen hangi değer Avrupa’da bir birliğin kurulması fikrini geciktirmiştir?

A) Milliyetçi ideoloji

B) Komünist ideoloji

C) Liberal yapı

D) Demokrasi

E) Fedaralizm

Cevap: A) Milliyetçi ideoloji

Açıklama: Fransız İhtilali sonrası yükselen milliyetçi ideoloji, Avrupa’da birlik kurulmasını geciktiren başlıca faktör olmuştur.

3. Huntington’a göre küreselleşme sürecinin uygarlık bilincini güçlendirmesi aşağıdaki sonuçlardan hangisini yaratmaktadır?

A) Dayanışma

B) Çatışma

C) Homojenleşme

D) Bütünleşme

E) Bireyselleşme

Cevap: B) Çatışma

Açıklama: Huntington’a göre, küreselleşme uygarlık bilincini güçlendirerek uygarlıklar arasında çatışmalara yol açmaktadır.

4. S. Huntington’a göre dünya, önümüzdeki dönemde ….. göre bölünecektir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ideolojilere

B) ekonomik bloklara

C) yönetim biçimlerine

D) teknolojiye

E) kültürlere

Cevap: E) kültürlere

Açıklama: Huntington’a göre dünya, kültürlere göre bölünecektir. Bu, medeniyetler çatışması tezinin bir parçasıdır.

5. Aşağıdakilerden hangisi püriten kültürün vurgu yaptığı özellikler arasında yer almaz?

A) Çok çalışma

B) Tasarruf

C) Rasyonel düşünce

D) Çilecilik

E) Hedonizm

Cevap: E) Hedonizm

Açıklama: Püriten kültür hedonizmi, yani hazcılığı, teşvik etmez. Daha çok çilecilik, çok çalışma ve tasarruf gibi değerleri vurgular.

6. Aşağıdakilerden hangisi çağdaş kültürel küreselleşmenin yoğunluk itibarıyla geçmiştekilerden daha farklı olmasının sebeplerinden biri değildir?

A) Dönüşümün kültür alanında olduğu kadar, ekonomi ve teknoloji alanında da gerçekleşmesi

B) Endüstriyel üretim temelli ekonomilerin gelişi

C) Bilgi temelli ekonomilerin gelişmesi

D) Dijital ürünlerin dünyanın bir ucundan başka bir ucuna saniyeler içinde taşınabilmesi

E) Bilginin dijitalleşmesi

Cevap: B) Endüstriyel üretim temelli ekonomilerin gelişi

Açıklama: Çağdaş kültürel küreselleşme, endüstriyel üretim temelli ekonomilerden çok, bilgi temelli ekonomiler ve dijitalleşme ile karakterizedir.

7. 17. yüzyıl din adamlarından Emeri Cruce’nin dünya barışının sağlanması için sunduğu teklif aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uluslararası ticaretin geliştirilmesi

B) Askerî harcamaların arttırılması

C) Din adamlarının arabuluculuk yapması

D) Kilise sayılarının arttırılması

E) Dinî eğitimlerin arttırılması

Cevap: A) Uluslararası ticaretin geliştirilmesi

Açıklama: Emeri Cruce, uluslararası ticaretin geliştirilmesi ile dünya barışının sağlanabileceğini savunmuştur.

8. Aşağıdakilerden hangisi toplumsal dayanışmayı sağlayan unsurlardan biridir?

A) Hızlı şehirleşme

B) Ekonomik büyüme

C) Özgürlüklerin çoğalması

D) Ortak değerler

E) Bireyselleşme

Cevap: D) Ortak değerler

Açıklama: Toplumsal dayanışma, genellikle ortak değerler ve normlar etrafında oluşur.

9. Vasıflı Bulgarların en çok Almanya’yı tercih etmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Araştırma-geliştirmeye en çok kaynak ayıran ülke olması

B) Doğu Avrupa göçmenlerine vize kolaylığı sağlaması

C) Aynı dili konuşuyor olmaları

D) Avrupa Birliği üyesi olması

E) Bulgaristan’da Ar-Ge’ye büyük önem verilmesi

Cevap: B) Doğu Avrupa göçmenlerine vize kolaylığı sağlaması

Açıklama: ?

10. Avrupa teriminin Hristiyanlık teriminin aleyhine olacak şekilde genelleşmeye başlaması aşağıdaki dönemlerden hangisine tekabül etmektedir?

A) 1630 – 1660

B) 1300 – 1400

C) 1500 – 1600

D) 1900 – 1950

E) 1750 – 1800

Cevap: A) 1630 – 1660

Açıklama: ?

11. 1990’lı yıllara kadar, Batı’dan farklı bir gelişme seyri izleyerek iş gücünün önemli bir bölümüne yaşam boyu istihdam politikası uygulayan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Amerika

B) Endonezya

C) Çin

D) Japonya

E) Meksika

Cevap: D) Japonya

Açıklama: Japonya, iş gücünün önemli bir bölümüne yaşam boyu istihdam politikası uygulayan ülkedir.

12. Küreselleşme, ulus devletler üzerinde nasıl bir etki yapmaktadır?

A) Homojenleşmeyi kolaylaştırmaktadır.

B) İktidarını pekiştirmektedir.

C) Bütünlüğünü parçalamaktadır.

D) Güçlendirmektedir.

E) Kültürel etkileşimi azaltmaktadır.

Cevap: C) Bütünlüğünü parçalamaktadır.

Açıklama: Küreselleşme, ulus devletlerin bütünlüğünü parçalamaktadır ve bu, onların egemenliklerini zayıflatmaktadır.

13. Hardt ve Negri’ye göre adaletsiz küreselleşme karşısında aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

A) Ulus devletlerin savunulması gerekir.

B) Sivil toplum kuruluşlarını küreselleşmeye karşı örgütlemek gerekir.

C) Sermayenin küreselleşmesine direnmek gerekir.

D) Küreselleşmeye karşı, yekûn karşı çıkmak gerekir.

E) Sermayenin küreselleşme sürecini hızlandırmak gerekir.

Cevap: E) Sermayenin küreselleşme sürecini hızlandırmak gerekir.

Açıklama: ?

14. Aşağıdakilerden hangisi modern toplumların yönetim biçimlerinden biri değildir?

A) Komünizm

B) Demokrasi

C) Liberalizm

D) Aristokratik oligarşi

E) Nasyonel sosyalizm

Cevap: D) Aristokratik oligarşi

Açıklama: Aristokratik oligarşi, modern toplumların yönetim biçimlerinden biri değildir.

15. Aşağıdakilerden hangisi George Ritzer’e göre ulus devletin özerkliğini tehdit eden unsurlardan biri değildir?

A) Ortak bir kültürün varlığı

B) Yeni toplumsal hareketler

C) Bilgi akışları

D) Yasa dışı göçmenler

E) Yasa dışı ticaret

Cevap: A) Ortak bir kültürün varlığı

Açıklama: Ortak bir kültürün varlığı, ulus devletin özerkliğini tehdit eden unsurlar arasında yer almaz.

16. Aşağıdakilerden hangisi piyasa fundamentalizminin savunduğu düşüncelerden biri değildir?

A) Hükûmetler piyasaları ve kurumları düzenlemeyi bırakırlarsa, sosyal refah programlarının özelleştirilmesi çok daha başarılı olur.

B) Ticaretin önündeki bariyerler kaldırılırsa, ülkeler arasında ticaret serbestleştirilirse dünya refahı çok büyük ölçüde artar.

C) Devlet ne kadar güçlüyse ekonomiye o kadar etkin yön verebilir.

D) Devlet ekonomik büyümenin önünde engel oluşturur ve özel sektör daha verimlidir.

E) Sosyal refah ve sosyal koruma ile ilgili kamu hizmetleri özel sektör tarafından daha verimli yapılır.

Cevap: C) Devlet ne kadar güçlüyse ekonomiye o kadar etkin yön verebilir.

Açıklama: Piyasa fundamentalizmi, devletin ekonomiye müdahalesinin minimumda tutulmasını savunur.

17. Morin’in ifade ettiği gibi Hristiyanlıkla özdeşleştirilebilecek tek Avrupa aşağıdakilerden hangisidir?

A) Rönesans dönemi Avrupası

B) Enformasyon dönemi Avrupası

C) Antik dönem Avrupası

D) Modernleşme sürecindeki Avrupa

E) Orta Çağ Avrupası

Cevap: E) Orta Çağ Avrupası

Açıklama: Orta Çağ Avrupası, Hristiyanlıkla özdeşleştirilebilecek tek Avrupa dönemidir.

18. Toplumların eğitim sürelerinin uzamasının çevre üzerindeki etkisi hangi yönde olmaktadır?

A) Eğitim maliyetleri artmaktadır.

B) Çevre duyarlılığı azalmaktadır.

C) Eğitim artışı, otomatik olarak çevre sorunlarını ortadan kaldırmaktadır.

D) Çevre sorunları ile ilgili bilgileri artmaktadır.

E) Yerel ekonomileri izole etmektedir.

Cevap: D) Çevre sorunları ile ilgili bilgileri artmaktadır.

Açıklama: Toplumların eğitim sürelerinin uzaması, çevre sorunları hakkında bilinçlenmeyi artırmaktadır.

19. Gündem 21’in eylem planının hangi maddesinde, yoksullukla savaşım ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi önerilmiştir?

A) Birleşmiş Milletlere göre kalkınmada öncelikli konuların öne çıkarılması

B) Uygulama yöntemleri

C) Toplumsal ve ekonomik boyutlar

D) Kalkınma için kaynakların korunması ve yönetimi

E) Etkin grupların rollerinin güçlendirilmesi

Cevap: C) Toplumsal ve ekonomik boyutlar

Açıklama: Gündem 21’in eylem planında, yoksullukla savaşım ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi toplumsal ve ekonomik boyutlar başlığı altında ele alınmıştır.

20. Jaafai’ye göre Ürdünlü ve Filistinlilerin ABD’de kalmalarının en belirgin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ortak dili konuşuyor olmaları

B) Vize muhafiyeti sağlıyor olması

C) Ülkelerindeki siyasi istikrarsızlık

D) Kendi ülkelerinden daha ucuz olması

E) Göç eden beyinlerin ülkelerini yeterince sevmemeleri

Cevap: C) Ülkelerindeki siyasi istikrarsızlık

Açıklama: Jaafai’ye göre, Ürdünlü ve Filistinlilerin ABD’de kalmalarının en belirgin sebebi, kendi ülkelerindeki siyasi istikrarsızlıktır.