Tarih Felsefesi Ünite -10

Giriş

Modern tarih yazıcılığı, tarihin Batı merkezli bir bakış açısıyla yazılmasından kaynaklanan çeşitli sorunlar barındırmaktadır. Özellikle ulusçuluk ve sömürgecilik ideolojileri, tarih yazımını şekillendiren önemli unsurlar arasında yer almıştır. Bu makalede, modern tarih düşüncesinin karşılaştığı temel sorunlar incelenecek ve bu sorunların tarih yazıcılığı üzerindeki etkileri değerlendirilecektir.

Ulusçuluk ve Sömürgecilik: Modern Tarih Yazımına Etkileri

Modern tarih yazıcılığı, ulusçuluk ideolojisinin etkisi altında gelişmiştir. Ulusçuluk, Batı medeniyetinin kendi üstünlüğünü diğer uluslara dayatma sürecini destekleyen bir ideoloji olarak tarih sahnesine çıkmıştır. Bu ideoloji, dünyayı sömürmek için sömürgeciler tarafından üretilmiş ve toplumsal bölünmelere, savaşlara neden olmuştur. Ulusçuluk, toplumlar arasında düşmanlık tohumları ekerek, iç savaşları teşvik etmiş ve toplumları zayıflatmıştır.

Ulusçuluk ve sömürgecilik anlayışı, aynı zamanda eşitlik ve özgürlük gibi evrensel değerlere aykırı düşer. Sömürgecilik, belirli toplumları baskı altına alırken, bu baskının meşrulaştırılması için ulusçuluk ideolojisi kullanılmıştır. Bu bağlamda, modern tarih yazımının adaleti sağlama noktasında eksik kaldığı ve sömürgeciliğin yarattığı tahribatı yeterince ele almadığı görülmektedir.

Batı Merkezcilik: Modern Tarih Yazıcılığının Sorunları

Modern tarih yazıcılığının en büyük sorunlarından biri Avrupa merkezciliktir. Batı tarih yazıcılığı, Avrupa’nın üstünlüğünü varsayarak diğer toplumları geri kalmış ya da “tarihsiz” olarak nitelendirmiştir. Bu yaklaşım, Batı dışındaki toplumların tarihsel süreçlerine yeterince değer vermemekte ve bu toplumları tarih yazımının dışına itmektedir. Özellikle tarihsiz nitelemesi, Avrupalı olmayan toplumları küçümseyen bir bakış açısının ürünüdür.

Batı tarihçiliği, sanayi devrimi, bilimlerin ortaya çıkışı ve yeni kıtaların keşfi gibi süreçleri Batı’nın doğal ilerlemesinin bir sonucu olarak görmüştür. Ancak bu süreçler, tüm dünyayı etkileyen büyük dönüşümler yaratmıştır ve sadece Batı merkezli bir bakış açısıyla ele alınmaları, tarih yazımının tarafsızlığını yitirmesine neden olmuştur. Modern tarih yazıcılığı, bu nedenle dünya tarihini bir bütün olarak ele almak yerine, Batı’nın ilerleyişini merkeze almıştır.

İlerleme ve Gelişme: Modern Tarihin İdeolojik Dayanakları

Modern tarih yazıcılığı, ilerleme ve gelişme kavramları etrafında şekillenmiştir. Bu kavramlar, insanlığın her geçen gün daha iyi bir noktaya doğru ilerlediğini savunan bir düşünceyi yansıtır. Ancak bu düşünce, Batı dışındaki toplumların tarihsel süreçlerinin göz ardı edilmesine yol açmıştır. İlerleme ideolojisi, Batı’nın kendi çıkarlarını meşrulaştırmak için kullandığı bir araç haline gelmiş ve dünyanın geri kalanını geride bırakmış bir algı yaratmıştır.

Tarihte ilerleme kavramı, insanlığın her geçen gün daha iyiye gittiğini savunsa da, bu ilerlemenin dünya genelindeki eşitsizlikleri nasıl derinleştirdiği de göz ardı edilmemelidir. İlerleme, sanayileşme ve modernleşme süreçleri Batı için refah anlamına gelirken, diğer toplumlar için sömürü, yoksulluk ve geri kalmışlık getirmiştir.

Modern Tarih Yazıcılığının Başlıca Sorunları

Modern tarih yazıcılığı, çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Bunların başında Avrupa merkezcilik gelmektedir. Avrupa merkezcilik, Batı’nın tarihi diğer medeniyetlerin önünde tutarak, dünya tarihinin büyük bir kısmını göz ardı etmiştir. Bu durum, tarih yazımında bir dengesizlik yaratmış ve dünya tarihine dair taraflı bir bakış açısı sunmuştur.

Ayrıca, modern tarih yazıcılığı toplumun geneline hitap etme kabiliyetini kaybetmiştir. Tarih yazımı, akademik bir alan haline gelmiş ve geniş kitlelerin erişimine kapalı kalmıştır. Bu durum, tarihin toplum tarafından anlaşılmasını zorlaştırmış ve tarihsel bilincin zayıflamasına neden olmuştur. Akademik tarihçilik, genellikle konuların detaylarında boğulmuş ve geniş kitlelere ulaşamama sorunuyla karşı karşıya kalmıştır.

Sonuç

Modern tarih düşüncesi, Batı merkezli bir bakış açısına dayanarak ulusçuluk, sömürgecilik ve ilerleme ideolojileri üzerinden şekillenmiştir. Bu süreçte, Batı dışındaki toplumlar göz ardı edilmiş ve tarih yazıcılığı dengeli bir perspektif sunamamıştır. Modern tarih yazıcılığı, toplumların geniş kesimlerine hitap etme kabiliyetini yitirmiş ve tarihsel süreçlerin evrensel değerler çerçevesinde ele alınması noktasında başarısız olmuştur. Gelecekte, tarih yazımının daha kapsayıcı ve tarafsız bir hale gelmesi, tarih felsefesi açısından önemli bir adım olacaktır.

1- Modern tarih yazıcılığına damgasını vuran ulusçuluk neden olumsuz bir resim sunar?

A) Uluslar arası düşmanlığı beslemiştir
B) Dünyayı kolay sömürmek için sömürgeciler tarafından üretilmiştir
C) Toplumları iç savaşlara sürükleyerek zayıflatmıştır
D) Güçlü ulusların diğerlerini işgal etmesini meşrulaştırmıştır
E) Ulusçuluk kabilelerin özgürleşmesidir

Cevap : B) Dünyayı kolay sömürmek için sömürgeciler tarafından üretilmiştir

Açıklama : Ulusçuluk, özellikle sömürgecilik döneminde sömürü amaçlı bir ideoloji olarak kullanılmış ve dünya genelinde olumsuz sonuçlar doğurmuştur.

2- Aşağıdaki kavramlardan hangisi sömürgeci anlayışla çelişkili bir durum yaratmaktadır?

A) Mutluluk
B) Eşitlik
C) Mülkiyet
D) Özgürlük
E) Nedensellik

Cevap : D) Özgürlük

Açıklama : Sömürgeci anlayış, özgürlük kavramı ile çelişir, çünkü sömürgecilik özgürlüğü kısıtlayan bir yapıya sahiptir.

3- Aşağıdaki kavramlardan hangisi Batı tarihçiliği açısından doğal bir durum olarak kabul edilmiştir?

A) Sanayi devrimi
B) Bilimlerin ortaya çıkışı
C) Yeni kıtaların keşfi
D) Adalet
E) Eşitsizlik

Cevap : E) Eşitsizlik

Açıklama : Batı tarihçiliği, birçok toplumda eşitsizliği doğal bir durum olarak kabul etmiş ve bu durumu meşrulaştırmıştır.

4- Kendi iddialarına göre Avrupa’nın dünyaya katkısını açıklayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Medeniyetleştirme
B) Sömürgeleştirme
C) İlerletme
D) Modernleştirme
E) Dünyayı kirletme

Cevap : A) Medeniyetleştirme

Açıklama : Avrupa, sömürgecilik döneminde dünyaya medeniyet getirdiği iddiasıyla hareket etmiş ve bu düşünceyi meşrulaştırmaya çalışmıştır.

5- İnsanlığın tarihi süreçte her geçen gün iyiye gittiğini açıklayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelişme
B) Büyüme
C) İlerleme
D) Modernleşme
E) Yayılma

Cevap : C) İlerleme

Açıklama : İlerleme kavramı, insanlığın her geçen gün daha iyi bir duruma geldiğini savunan bir düşünceyi ifade eder.

6- Aşağıdakilerden hangisi modern tarihçiliğin başlıca sorunları arasındadır?

A) Avrupa merkezcilik
B) Tarihçilik konularının çeşitlenmesi
C) Dünya tarihlerinin yazılması
D) Felsefenin tarihle uğraşması
E) Dini etkinin artması

Cevap : A) Avrupa merkezcilik

Açıklama : Modern tarihçilik, Avrupa merkezci bir bakış açısıyla yazıldığı için, diğer toplumların tarihlerini yeterince kapsayamamış ve bu nedenle eleştirilmiştir.

7- M. Eliade’ye göre din dışı insan hangi toplum anlayışının ürünüdür?

A) Çin
B) Çağdaş Batı
C) Hıristiyan
D) İslam
E) Hint

Cevap : B) Çağdaş Batı

Açıklama : M. Eliade’ye göre din dışı insan, çağdaş Batı toplumunun bir ürünüdür, çünkü bu toplumlarda dinin etkisi azalmıştır.

8- Aşağıdaki nitelemelerden hangisi Avrupalı olmayan toplumlar için kullanılmaktadır?

A) İlerlemeci
B) Gelişmiş
C) Dinsiz
D) Tarihsiz
E) Zengin

Cevap : D) Tarihsiz

Açıklama : Avrupalı olmayan toplumlar, Batı tarih yazıcılığında çoğunlukla “tarihsiz” olarak nitelendirilmiştir, bu da onların tarihsel bir geçmişe sahip olmadığını ima eder.

9- İnsanlık tarihinin omurgasını oluşturan kavramlar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Avrupa merkezcilik-ulusçuluk-ilerleme
B) Değerler-kurumlar-devletler
C) Eşitlik-adalet-hakkaniyet
D) Doğa-canlı-insan
E) İktisat-din-bilim

Cevap : A) Avrupa merkezcilik-ulusçuluk-ilerleme

Açıklama : Modern tarih yazıcılığı, Avrupa merkezcilik, ulusçuluk ve ilerleme kavramları etrafında şekillenmiş ve bu kavramlar tarih yazımında temel alınmıştır.

10- Akademik tarihçiliğin en önemli sorunlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilimsellik giderek artmıştır
B) Yeterince ikna edici olmayışı
C) Toplumun geneline hitap etme kabiliyetini kaybetmesi
D) Konuların detaylarında boğulması
E) Sayılarının giderek artması

Cevap : C) Toplumun geneline hitap etme kabiliyetini kaybetmesi

Açıklama : Akademik tarihçilik, toplumun geneline hitap etme kabiliyetini kaybetmiş, bu da tarihin geniş kitlelerce anlaşılmasını zorlaştırmıştır.