Coğrafya: Geçmiş Kavramlar-Coğrafyacılar 2023-2024 Vize Soruları

1. Savaş dönemlerinde bilimsel çalışmaların hızlanmasının sebepleri arasında aşağıdaki askerî amaçlardan hangisi gösterilebilir?

A) Etkili saldırı olanaklarının araştırılması
B) Müzakere imkânlarının araştırılması
C) Savaş esnasında müttefik kuvvetlerin vurulması
D) Doğal afetlerin ortadan kalkması
E) Yeni yerlerin tarıma açılması

Cevap: A) Etkili saldırı olanaklarının araştırılması

Açıklama: Savaş dönemlerinde bilimsel çalışmaların hızlanmasının en önemli sebeplerinden biri, orduların daha güçlü ve etkili saldırı stratejileri geliştirebilmesi için yeni teknolojilerin ve silahların araştırılmasıdır. Savaşın doğrudan sonuçlarını etkileyebilecek bu tür araştırmalar, çatışmaların gidişatını değiştirebilecek kritik inovasyonlara yol açabilir. Bu nedenle, savaş dönemlerinde bilime olan ilgi artar ve askeri teknolojilerin geliştirilmesine yönelik çalışmalar hız kazanır.

2. Genç yaşlarda astronomi dersleri almıştır. Usturlabı kullanarak gök cisimleri ile ilgili hesaplamalar yapmış, denizde kullanılabilecek ahşap bir usturlap üretmiştir. Afrika kıyılarına seyahat etmiş, bu seyahatten dönüşünde ressam bir arkadaşı ile beraber bir dünya haritası oluşturmak üzere çalışmalara başlamış, 1492 yılında doğu ve batı yarım küreleri gösterecek şekilde düzenlediği haritasını tamamlamıştır.
Yukarıda sözü edilen coğrafyacı ve denizci aşağıdakilerden hangisidir?

A) Jacques Cartier
B) Sebastian Cabot
C) Martin Behaim
D) Christopher Columbus
E) John Davis

Cevap: C) Martin Behaim

3. Falkland Adaları’nı bulduğu düşünülen kâşif aşağıdakilerden hangisidir?

A) Christopher Columbus
B) John Davis
C) Ferdinand Magellan
D) Vasco de Gama
E) Marco Polo

Cevap: B) John Davis

Açıklama: Falkland Adaları’nı bulduğu düşünülen kâşif, 16. yüzyılın sonlarında bölgeye ulaşan İngiliz denizci John Davis olarak kabul edilmektedir. Falkland Adaları, özellikle 1592 yılında Davis tarafından keşfedildiği düşünülmektedir. Diğer seçeneklerde yer alan kâşifler, farklı coğrafi bölgelerde keşiflerde bulunmuşlardır. Örneğin, Christopher Columbus Amerika kıtasına ulaşmış, Ferdinand Magellan dünya çevresinde ilk deniz yolculuğunu gerçekleştirmiştir.

4. Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’da İlk Çağ’da gelişen bilimin Orta Çağ’da geri kalmasının nedenleri arasında gösterilemez?

A) İskenderiye Kütüphanesi’nin yakılması
B) İspanya’da Endülüs Emevi Devleti’nin kurulması
C) Kilisenin düşünce dünyası üzerindeki etkisinin artması
D) Skolastik düşüncenin yaygınlaşması
E) Yunan Bilim Akademisi’nin kapatılması

Cevap: B) İspanya’da Endülüs Emevi Devleti’nin kurulması

Açıklama: Avrupa’da İlk Çağ’da gelişen bilimin Orta Çağ’da geri kalmasının nedenleri arasında İspanya’da Endülüs Emevi Devleti’nin kurulması gösterilemez. Aksine, Endülüs Emevi Devleti, bilimin, sanatın ve kültürün geliştiği bir dönemi temsil eder. İslam medeniyeti, özellikle Endülüs’te, Avrupa’ya bilimsel bilgi ve felsefi düşünceler kazandırmıştır. Diğer seçenekler (A, C, D, E) ise Avrupa’da bilimin gerilemesinin nedenleri arasında gösterilebilir; örneğin, Kilise’nin etkisi ve Skolastik düşüncenin yaygınlaşması, bilimsel ilerlemeyi kısıtlayan faktörlerdir.

5. Orta Çağ’da bilimsel gelişmelerin ve önemli buluşların genellikle İslam dünyasında olmasının sebepleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

A) Müslüman bilim adamlarının Allah’ın emri olduğu için bilimsel faaliyetlere daha fazla ağırlık vermeleri
B) Müslümanların İslam dinini tüm dünyaya yayma istekleri
C) Avrupa’da skolastik düşüncenin hüküm sürmesi
D) İslam’daki yaratıcının ve yaratıkların sırlarını kavrama gayesi
E) Arapçanın bilime daha uygun bir dil olması

Cevap: E) Arapçanın bilime daha uygun bir dil olması

6. Bilim; bilen, anlayan, değerlendiren ve ifade eden ilk insanla birlikte başlamıştır. İnsanın ilk kafa yorduğu meseleler ise şüphesiz varlığını sürdürebilmenin gerekleri, yani doğal ortam koşulları içerisinde ayakta kalabilmek için nelerin lazım geldiği ile ilgilidir. Dolayısıyla insanın doğal ortam ile ilişkisi üzerinde kavrama ve yorumlamaya yönelik çalışmalar, yani bugünkü anlamıyla coğrafya (adı konulmamış da olsa) ilk insan ile birlikte ortaya çıkmış bir bilimdir.
Buna göre coğrafya biliminin ortaya çıkışı hangi olaya dayanmaktadır?

A) Eratosthenes’in “geography” kelimesini kullanmasına
B) Yazının icadına
C) Felsefenin bir bilim olarak ortaya çıkmasına
D) İlk insanın dünyadaki yerini almasına
E) İnsanların mağara duvarlarına resimler yapmalarına

Cevap: D) İlk insanın dünyadaki yerini almasına

7. Gerardus Mercator’un 1569 yılında çizdiği dünya haritasını çağdaşlarından ayıran özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hint Okyanusu’nu göstermesi
B) Bilgi notları ve açıklamalar içermesi
C) Silindirik projeksiyon sisteminin kullanılması
D) Kuzey Amerika’yı göstermesi
E) Avrupa’yı bir kıta olarak göstermesi

Cevap: C) Silindirik projeksiyon sisteminin kullanılması

8. Aşağıdakilerden hangisi Alexander von Humboldt’un özellikleri arasında yer almaz?

A) Doğal olayları birbirinden bağımsız hadiseler şeklinde düşünmesi
B) Yerin manyetik etkisinin ekvatordan kutuplara doğru arttığını keşfetmesi
C) Fiziki coğrafya ve klimatolojinin temellerini atması
D) Kosmos adlı eseri kaleme alması
E) Volkanların kırık hatlar boyunca sıralandığını keşfetmesi

Cevap: A) Doğal olayları birbirinden bağımsız hadiseler şeklinde düşünmesi

9. Mekânsal problemlerin çözümünde bilgisayar teknolojisini, bilimsel metotları ve istatistiği etkin bir şekilde kullanan William Garrison’un öncüsü olduğu akım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bölgesel coğrafya
B) Coğrafyada sayısal devrim
C) Mekânsal coğrafya
D) Teknolojik yaklaşım
E) Egzistansiyalizm

Cevap: B) Coğrafyada sayısal devrim

10. Aşağıdakilerden hangisi dünya haritacılık tarihindeki önemli şahsiyetler arasında gösterilemez?

A) Ptolemaios
B) Pîrî Reis
C) Gerardus Mercator
D) William D. Pattison
E) İstahri

Cevap: D) William D. Pattison

11. Aşağıdaki İlk Çağ filozoflarından hangisinin Anadolu kökenli olduğu söylenemez?

A) Aristotle
B) Herodotus
C) Hipparchus
D) Thales
E) Anaximander

Cevap: A) Aristotle

12. Bilinen en yakın iki galaksi olan Magellan Bulutsuları’nın keşfedilmesini sağlayan olay aşağıdakilerden hangisidir?

A) İspanyol kolonilerindeki gözlemler
B) Magellan’ın Filipinler’de öldürülmesi
C) Ferdinand Magellan’ın seyahati
D) İngilizlerin İspanyollarla ortak bilimsel çalışmalara başlaması
E) Kuzeybatı geçidinin keşfi

Cevap: C) Ferdinand Magellan’ın seyahati

13. Sebep-sonuç analizi, gezi-gözlem metodolojisi, izohips, izobat, izoterm, grafik, profil ve kesit çıkarma gibi teknikleri coğrafyada kullanmaya başlayan bilim adamı ve yaşadığı ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) George Perkins Marsh – Amerika Birleşik Devletleri
B) Alexander von Humboldt – Almanya
C) Carl Ritter – Almanya
D) Paul Vidal de la Blache – Fransa
E) Immanuel Kant – Almanya

Cevap: B) Alexander von Humboldt – Almanya

14. Bernhardus Varenius’un coğrafi çalışmalardaki hangi tutumu bugünkü sistematik coğrafyanın temellerinin atılması şeklinde değerlendirilebilir?

A) Konum bilgilerine yer vermesi
B) Sadece dünyanın bütününü değil farklı bölümlerini de ele alması
C) Matematiksel ölçüm ve hesaplamalara yer vermesi
D) Zaman farkı ve gün uzunluğu gibi konulardan bahsetmesi
E) Bir standardizasyon oluşturarak genel ilke ve prensipler ortaya koymaya çalışması

Cevap: E) Bir standardizasyon oluşturarak genel ilke ve prensipler ortaya koymaya çalışması

15. Aşağıdakilerden hangisi Sputnik sonrası olaylardan değildir?

A) Otomatik fotoğraf makineleri ile dünyanın ilk fotoğraflarının çekilmesi
B) Uzaya ilk jeodezik uydunun gönderilmesi
C) Atlas roketi ile 1.120 km yükseklikten hava fotoğrafı çekilmesi
D) İlk GPS’in tasarlanması
E) ENIAC adlı ilk bilgisayarın yapılması

Cevap: E) ENIAC adlı ilk bilgisayarın yapılması

16. Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ İslam dünyasında bilime destek veren devlet başkanları arasında gösterilemez?

A) Halife Memun
B) Uluğ Bey
C) Yavuz Sultan Selim
D) Fatih Sultan Mehmed
E) Halife Harun Reşid

Cevap: C) Yavuz Sultan Selim

17. Alexander Georg Supan’ın klimatoloji ve glasiyal jeomorfoloji açısından büyük öneme sahip 1926 tarihli haritasının ana teması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dünya üzerinde buzulların dağılışı
B) Dünya üzerinde insan yaşamına uygun olmayan sahalar
C) Dünya üzerinde okyanusların ve denizlerin dağılışı
D) Dünya üzerinde sıcaklıkların dağılışı
E) Dünya üzerinde hâkim rüzgâr yönleri

Cevap: A) Dünya üzerinde buzulların dağılışı

18. Karl Grove Gilbert’ın bilim dünyasına en büyük katkısı olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

A) İlk ahşap usturlabı icat etmesi
B) Nivelman aletini yapması
C) Paleontoloji çalışmaları ile fosillerin açıklamasını yapması
D) Volkanların dağılışını sistematik olarak açıklaması
E) Aydaki kraterleri sebepleriyle birlikte açıklaması

Cevap: E) Aydaki kraterleri sebepleriyle birlikte açıklaması

Açıklama: Karl Grove Gilbert, jeolojiye önemli katkılarda bulunmuş bir bilim insanıdır. Onun en büyük bilimsel katkılarından biri, Ay’daki kraterlerin kökenini açıklamış olmasıdır. Gilbert, bu kraterlerin volkanik faaliyetler yerine çarpma olayları sonucu oluştuğunu öne sürerek çarpma kraterleri teorisini geliştirmiştir. Bu görüş, bilim dünyasında önemli bir ilerleme sağlamıştır. Diğer seçenekler Gilbert’ın çalışmalarıyla doğrudan ilgili değildir.

19. Aşağıdaki bilim adamlarından hangi ikisi Alman ekolüne mensup değildir?

A) George Perkins Marsh – Immanuel Kant
B) Alexander von Humboldt – Carl Ritter
C) Immanuel Kant – Paul Vidal de la Blache
D) Giraud Soulavie – George Perkins Marsh
E) Carl Ritter – George Perkins Marsh

Cevap: D) Giraud Soulavie – George Perkins Marsh

20. Astronominin kurucusu olarak kabul edilen ve yeryüzünün boşlukta durduğunu savunan bu bilim adamına göre sonsuz sayıda dünya olup bunlar sonsuz bir evrenden kopmuştur ve bir gün bu evren ile tekrar birleşeceklerdir.
Yukarıda özellikleri vurgulanan İlk Çağ bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hipparchus
B) Strabo
C) Seneca
D) Anaximander
E) Aristotle

Cevap: D) Anaximander