Ata Aöf Ailelerle Sosyal Hizmet Ünite -11

GİRİŞ

Bu yüzyıl, aile yapısındaki önemli değişikliklerle tanımlanmıştır. Modern yaşamın getirdiği fırsatlar, ailelerde ayrılıkları ve çözülmeleri kolaylaştırmıştır. Son yıllarda, özellikle boşanma, boşanmanın nedenleri ve sonuçları üzerine çalışan araştırmacılar, boşanmayı artık sıradışı ya da patolojik bir durum olarak değil, alternatif bir gelişimsel yol olarak görmeye başlamışlardır. Günümüzde birçok aile, geleneksel iki ebeveynli aile modelini takip etmek yerine boşanmayı tercih ederek tek ebeveynli aile olarak yaşamlarına devam etmekte veya yeniden evlenmektedir. Bu nedenle boşanma, aile yaşamının gelişim süreçlerinden biri haline gelmiş, bir dizi aşama ve geçişe sahip bir süreç olarak kabul edilmektedir.

Boşanmanın Aile Yaşamı Üzerindeki Etkileri

Boşanma, yetişkinlerin oluşturduğu en güçlü bağlardan biri olan sevgi bağının kopması nedeniyle, önemli bir yaşam olayıdır.

Değişim ve Aile Yapısındaki Değişiklikler

Ailedeki yapısal dönüşümün en önemli belirleyicisi, sanayileşme ile birlikte ortaya çıkan kentleşme ve yeni toplumsal ilişkilerdir. Sanayileşme ile geniş aile yapısı, yerini çekirdek aileye bırakmış, evdeki ekonomik üretim fabrikalara taşınmış, aile birçok fonksiyonunu diğer kurumlara devretmiştir. Aile kurumunun, çocukların bakımı ve yetiştirilmesi ile aile bireyleri arasındaki duygusal, psikolojik ve sosyal ihtiyaçların karşılanması gibi işlevleri modern toplumda önemini korumuştur. Ancak bireyselleşmenin ve liberalizmin yükselmesiyle aile içi bağlar zayıflamış, boşanma daha kabul edilebilir bir durum haline gelmiştir. Sonuç olarak boşanma, aileleri derinden etkileyen ve kalıcı sonuçlara yol açabilen önemli bir sorun olarak öne çıkmıştır.

Boşanma Kavramı

Boşanma, evliliğin mahkeme kararıyla yasal olarak sona erdirilmesi anlamına gelir. Boşanma, toplumsal kültürlere ve inançlara göre farklı şekillerde algılanabilir. Çoğu toplumda istenmeyen bir durum olarak kabul edilen boşanma, bireyler üzerinde önemli stres kaynaklarından biri olarak görülebilir. Türkiye’de boşanma oranları artış göstermiş, özellikle evliliğin ilk yıllarında daha sık boşanmalar yaşanmaktadır.

Boşanma Nedenleri

Hızlı toplumsal değişim, iletişim olanaklarının artması ve farklı kültürlerden insanların bir araya gelmesi, boşanmaların artmasına neden olmuştur. Türkiye’de boşanma nedenleri arasında aldatma, yüz kızartıcı suçlar, içki ve kumar gibi faktörler öne çıkmaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, zina, hayata kast, suç işleme gibi altı farklı durumu boşanma nedeni olarak kabul etmektedir.

Boşanma Süreci ve Aşamaları

Bohannan’a göre boşanma süreci altı aşamadan oluşur: duygusal, yasal, ekonomik, ebeveyn olarak, sosyal ve psikolojik boşanma. Bu aşamalar, bireyler arasında farklı zorluk ve yoğunluklara yol açabilir.

Boşanmanın Sonuçları

Boşanma, eşler ve çocuklar üzerinde kalıcı etkiler bırakabilir. Aile dinamiklerinin değişmesi, yeni sosyal çevrelere uyum sağlama zorunluluğu, çocukların akademik başarılarının etkilenmesi gibi çeşitli sonuçlara neden olabilir. Ayrıca boşanma sonrası aile ilişkileri, ebeveyn-çocuk ilişkileri ve çocukların yeni aile üyelerine olan tutumları da bu süreçten etkilenir.

Yeniden Evlenme

Yeniden evlenme, boşanma ya da eşin kaybı sonrası gerçekleşen bir durumdur ve ilk evlilikten farklıdır. Yeniden evliliklerde aile yapıları değişkenlik gösterebilir ve üvey ebeveynler ya da çocuklar farklı roller üstlenebilirler. Bu tür evlilikler sosyal, duygusal ve ekonomik nedenlere dayanabilir. Yeniden evlenen ailelerin çekirdek ailelerden yapısal farklılıkları bulunmaktadır.

Sonuç

Boşanma ve yeniden evlenme, modern toplumda yaygın olarak karşılaşılan süreçlerdir. Bireyler, boşanmanın getirdiği zorlukların üstesinden gelerek yeniden evlenme yoluna gidebilirler. Bu süreçler, aile bireyleri üzerinde farklı sosyal, psikolojik ve duygusal etkiler yaratabilir

1. Boşanmanın aile üzerindeki etkilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

a) Aile bireyleri arasında bağların güçlenmesi
b) Sosyal çevrenin değişmemesi
c) Gelir kaybı
d) Psikolojik etkilerin azalması
e) Çocukların okuldaki başarılarının artması

Cevap: c) Gelir kaybı

Açıklama: Boşanma, ailede gelir kaybına ve ekonomik zorluklara yol açabilir.

2. Boşanma sürecinin ilk aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

a) Psikolojik boşanma
b) Duygusal boşanma
c) Ekonomik boşanma
d) Sosyal boşanma
e) Ebeveyn olarak boşanma

Cevap: b) Duygusal boşanma

Açıklama: Boşanma süreci genellikle duygusal kopma ile başlar ve diğer aşamalara geçilir.

3. Türkiye’de boşanma istatistiklerini yayımlayan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

a) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)
b) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
c) Resmi Gazete
d) Adalet Bakanlığı
e) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Cevap: a) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)

Açıklama: TÜİK, boşanma istatistiklerini düzenli olarak yayınlamaktadır.

4. Boşanma nedenlerinden biri olmayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

a) Zina
b) Hayata kast
c) Terk
d) Eşe sadık kalmama
e) Ortak konuttan iş nedeniyle ayrılma

Cevap: e) Ortak konuttan iş nedeniyle ayrılma

Açıklama: Ortak konuttan iş nedeniyle ayrılma, boşanma nedeni olarak kabul edilmez.

5. Boşanmanın en çok gerçekleştiği evlilik yılı dilimi aşağıdakilerden hangisidir?

a) 1-3 yıl
b) 4-6 yıl
c) 7-10 yıl
d) 11-15 yıl
e) 16-20 yıl

Cevap: c) 7-10 yıl

Açıklama: Boşanma oranları genellikle evliliğin 7-10 yılları arasında en yüksek seviyeye ulaşır.

6. Yeniden evlenme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

a) Yeniden evlenme tüm toplumlarda görülür.
b) Yeniden evlenme, dul kalma sonrasında daha sık yaşanır.
c) Yeniden evlenme, boşanmadan sonra her zaman zorunludur.
d) Yeniden evlenme, sosyal ve ekonomik nedenlerle yapılabilir.
e) Yeniden evlenme, bazı kültürlerde toplumsal bir normdur.

Cevap: c) Yeniden evlenme, boşanmadan sonra her zaman zorunludur.

Açıklama: Yeniden evlenme bir zorunluluk değildir; kişisel tercihlere bağlıdır.

7. Boşanma sürecinde çocuklar üzerinde en çok etkiyi yaratan faktör aşağıdakilerden hangisidir?

a) Aile geliri
b) Anne ve babanın tutumu
c) Okul başarısı
d) Kardeşlerin durumu
e) Sosyal çevre

Cevap: b) Anne ve babanın tutumu

Açıklama: Boşanma sürecinde anne ve babanın çocuklara yaklaşımı, onların psikolojik durumlarını etkileyen en önemli faktördür.

8. Aşağıdakilerden hangisi boşanma sürecindeki duygusal boşanmanın bir sonucudur?

a) Yasal boşanma
b) Eşlerin birbirine karşı ilgisinin azalması
c) Çocukların velayetinin belirlenmesi
d) Ekonomik anlaşmazlıklar
e) Sosyal boşanma

Cevap: b) Eşlerin birbirine karşı ilgisinin azalması

Açıklama: Duygusal boşanma, eşlerin birbirlerine karşı olan duygusal bağlarının zayıflaması ile başlar.

9. Boşanmanın ekonomik sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Gelir kaybı
b) Mal paylaşımı
c) Maddi zorluklar
d) Çocukların velayetinin belirlenmesi
e) Nafaka talebi

Cevap: d) Çocukların velayetinin belirlenmesi

Açıklama: Velayet belirleme, boşanmanın ekonomik değil, hukuki bir sonucudur.

10. Aşağıdakilerden hangisi yeniden evlenmenin sosyal nedenlerinden biridir?

a) Yalnız kalmamak
b) Gelir kaybını telafi etmek
c) Daha iyi bir yaşam sürdürme arzusu
d) Çocuk sahibi olma isteği
e) Bir gruba ait olma ihtiyacı

Cevap: e) Bir gruba ait olma ihtiyacı

Açıklama: Sosyal nedenler arasında, bireyin bir gruba ait olma ve sosyal bağlar kurma isteği önemli bir faktördür.

1. Aşağıdakilerden hangisi aile içinde güven ve aidiyette aşınma ve çözülmelerin nedenlerinden biri değildir?

a) Modern yaşamın gerektirdiği uzmanlaşma
b) İş bölümü
c) Sosyal statü ve prestijin önem kazanması
d) Toplumsal cinsiyet rollerinin önem kazanması
e) Toplumsal ilişkilerin belirleyicisi bilişim teknolojilerindeki gelişmeler

Cevap: d) Toplumsal cinsiyet rollerinin önem kazanması

Açıklama: Toplumsal cinsiyet rolleri, aile içinde çözülmeye neden olan bir faktör değildir, aksine toplumsal ilişkilerin bir parçasıdır.

2. Aile yaşamının gelişim süreçlerinden biri olarak bir dizi aşama ve geçişe sahip bir süre olan boşanma özellikle aşağıdakilerden hangisi ile başlamaktadır?

a) Eşlerin evliliğin yanlış olduğunu kabul etmeleriyle
b) Eşlerin birbirlerine ilişkin memnuniyetsizliklerini dile getirmeleriyle
c) Eşlerden birinin evden ayrılmasıyla
d) Eşlerin birbirleriyle çatışmaya başlamasıyla
e) Eşlerin boşanmaya karar vermesiyle

Cevap: a) Eşlerin evliliğin yanlış olduğunu kabul etmeleriyle

Açıklama: Boşanma süreci genellikle, eşlerin evliliğin doğru bir karar olmadığını kabul etmeleriyle başlar.

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanun’da yer alan boşanma nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Zina
b) Hayata kast
c) Onur kırıcı davranış
d) Terk
e) İş değiştirme nedeniyle ortak konuttan ayrılma

Cevap: e) İş değiştirme nedeniyle ortak konuttan ayrılma

Açıklama: İş değiştirme nedeniyle ortak konuttan ayrılma, kanunda belirtilen boşanma nedenleri arasında yer almaz.

4. Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Eşi hapsetmek
b) Eşi aç bırakmak
c) Eşe şiddet uygulamak
d) Eşe sadık kalmamak
e) Eşi öldürmeye teşebbüs etmek

Cevap: d) Eşe sadık kalmamak

Açıklama: Eşe sadık kalmamak, hayata kast veya onur kırıcı davranışlar arasında yer almaz, ancak zina boşanma nedeni olabilir.

5. Türkiye’de “Boşanma İstatistikleri” hangi kurum tarafından yayınlanmaktadır?

a) DPT
b) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
c) Kalkınma Bakanlığı
d) TÜİK
e) Resmi Gazete

Cevap: d) TÜİK

Açıklama: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), boşanma istatistiklerini düzenli olarak yayınlamaktadır.

6. Aile ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?

a) Aile açık sosyal bir sistemdir.
b) Birincil ilişkilerin en yoğun olduğu toplumsal birim ailedir.
c) Sosyalizasyon zincirinin ilk halkası okuldur.
d) Aile, içinde bulunduğu toplumdaki değişikliklerden etkilenir.
e) Ailenin yapısındaki değişimler, ailenin toplumdaki fonksiyonlarını etkilemiştir.

Cevap: c) Sosyalizasyon zincirinin ilk halkası okuldur.

Açıklama: Sosyalizasyonun ilk halkası okul değil, ailede başlar.

7. Evlenmeye karar veren çiftlerin hayatlarını birleştirmek için nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Aile kurma
b) Çocuk sahibi olma
c) Yalnız kalmama
d) Ortak bir hayatı sürdürme
e) Evlilik hayatına ilişkin beklentiler

Cevap: e) Evlilik hayatına ilişkin beklentiler

Açıklama: Evlilik hayatına dair beklentiler, diğer nedenlerle doğrudan ilgili değildir.

8. Evliliğin eşler hayatta iken mahkeme kararı yoluyla son bulma durumu aşağıdakilerden hangisidir?

a) Ayrılma
b) Aile
c) Evlilik
d) Boşanma
e) Çözülme

Cevap: d) Boşanma

Açıklama: Boşanma, evliliğin mahkeme kararı ile sona erdirilmesi durumudur.

9. Yeniden evlenmeye ilişkin aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?

a) Yeniden evlenme, tüm toplumlarda görülen ortak bir durumdur.
b) Dul kalan kişilerin yeniden evlenme oranı boşanan kişilere göre daha yüksektir.
c) Toplumun yapısı ve değerleri yeniden evlenmeye ilişkin tercihleri etkiler.
d) Yeniden evlenme, ilk evlilikten farklı özellikler taşır.
e) Duygusal nedenle yeniden evlenme nedenlerinden biri yalnız kalmama isteğidir.

Cevap: b) Dul kalan kişilerin yeniden evlenme oranı boşanan kişilere göre daha yüksektir.

Açıklama: Boşanan kişiler, dul kalanlara göre daha fazla yeniden evlenme eğilimindedir.

10. Boşanmayı en iyi ifade eden tanımlama aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

a) Evliliğin eşler hayatta iken mahkeme kararı yoluyla son bulması durumudur.
b) Evlilikte stres yaratan bir unsurdur.
c) Evlilikte birtakım anlaşmazlıklar sonucu oluşan bir durumdur.
d) Aile yapısındaki değişim sonucu oluşmuştur.
e) Bireylerin evlenirken gerçekleşmesini tahmin edebildikleri olağan bir durumdur.

Cevap: a) Evliliğin eşler hayatta iken mahkeme kararı yoluyla son bulması durumudur.

Açıklama: Boşanma, evlilik ilişkisinin mahkeme kararı ile sona erdirilmesidir.