Ata Aöf Ailelerle Sosyal Hizmet Ünite -14

GİRİŞ

Aile kurumu, bireylerin sosyalleşmesi, sosyal yaşamın sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi, toplumsal normların ve kültürün bireye aktarılmasında kilit bir rol oynamaktadır. Zamanla toplumsal dönüşümlere paralel olarak aile yapısı da değişime uğramış ve yeniden şekillenmiştir. Bu değişimler, aile kurumunu hem olumlu hem de olumsuz yönde etkilemiştir. Aile, bu dönüşümler karşısında zaman zaman işlevselliğini yitirebilmiştir. Bu nedenle, sosyal, ekonomik, siyasal ve psikolojik risklere karşı aileyi korumak için aile sosyal politikalarının geliştirilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Ailenin korunması ve güçlendirilmesine yönelik sosyal politikalar, “aile politikaları” olarak tanımlanmaktadır. Devletin, ailenin gelişimine yönelik her alanda ürettiği politikalar bu kapsamda değerlendirilir. Aile politikalarının uygulanmasında önemli bir yere sahip olan sosyal hizmetler, özellikle dezavantajlı gruplar (engelliler, yaşlılar, kadınlar, çocuklar) gibi aile üyelerine destek sağlayarak topluma uyumlarını artırmayı amaçlayan kurumsal hizmetler bütünüdür.

AİLELERE YÖNELİK POLİTİKALAR VE HİZMETLER

Toplumda ortaya çıkan sosyal sorunların çözümü, bireylerin refahının korunması ve toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi gibi işlevler eskiden tamamen aile tarafından üstlenilirdi. Ancak, modern toplumun karmaşıklığı ve sosyal sorunların çeşitlenmesiyle, bu sorumlulukları paylaşacak kurumların ortaya çıkması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu doğrultuda, bireylerin refahını artırmayı hedefleyen sosyal, sağlık, eğitim ve ekonomik ihtiyaçları karşılayacak bir hizmet sistemi oluşturulmuştur.

Sosyal Devlet, Sosyal Politika ve Aile Politikaları Kavramları

Refah devleti ve sosyal devlet kavramları sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılır. Refah devleti, vatandaşlarının yaşam standartlarını koruma ve geliştirme sorumluluğunu üstlenen devlet anlamına gelir. Sosyal devlet ise bireylerin temel yaşam ihtiyaçlarını karşılamak ve özgürlüklerini güvence altına almakla yükümlüdür. Sosyal refah devleti, vatandaşlarına eğitim, sağlık ve asgari gelir gibi sosyal hizmetler sunar. Bu hizmetler sosyal politikalar, istihdam politikaları ve kamu hizmetleri gibi yollarla gerçekleştirilir.

Sosyal politikanın amacı; toplumda sosyal gelişmeyi, adaleti ve dengeyi sağlamaktır. Özellikle dezavantajlı grupların ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen sosyal politika, aynı zamanda bireyler arasında adaletli bir dağılımı sağlar. Sosyal politika, ailelerin refahı için de önemli bir araçtır. Son yıllarda aile politikaları, sosyal politikanın öncelikli konularından biri haline gelmiştir. Boşanma oranlarının artması, iş gücüne katılan kadın sayısının yükselmesi ve yalnız yaşayan bireylerin artışı gibi demografik değişimler aile yapısında yeni ihtiyaçlar doğurmuştur. Bu durum aile politikalarının oluşturulmasını zorunlu kılmıştır.

Aile Politikaları Uygulamaları

Aile politikaları, 1950’lerden itibaren ülkelerin gündeminde yer almıştır ve 1990’lı yıllarda uluslararası bir boyut kazanmıştır. Birleşmiş Milletler’in 1994’ü “Uluslararası Aile Yılı” ilan etmesi, bu konunun ulusal ve uluslararası düzeyde ele alınmasında önemli bir adım olmuştur. Aile politikalarının amacı; ailelerin refahını artırmak ve sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmaktır.

Genel olarak, aile politikaları üç ana kategoriye ayrılır:

– Güçlendirme politikaları: Ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılayacak ekonomik önlemler ve istihdam fırsatları sunar.

– Eğitim ve danışma politikaları: Aile yaşamının iyileştirilmesine yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetlerini içerir.

– Aile dışı kurumların geliştirilmesi: Ailenin yerine geçebilecek veya aileyi destekleyebilecek hizmetlerin sunulmasını amaçlar.

Türkiye’de Aile Politikaları ve Uygulamaları

Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanından itibaren aileyi korumaya yönelik çeşitli yasal düzenlemeler yapılmıştır. Anayasa’nın 41. maddesi ile aile korunmuş ve devletin bu alanda gerekli tedbirleri alması anayasal güvence altına alınmıştır. 2000’li yıllarda aile politikalarında köklü dönüşümler yaşanmış, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kurulmuş ve dezavantajlı grupların da bu politikalar çerçevesinde korunması sağlanmıştır.

Sonuç olarak, aileye yönelik sosyal yardımlar ve politikalar, ailelerin güçlendirilmesi ve toplumsal refaha katkı sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Sosyal hizmet uzmanlarının bu süreçteki rolü, dezavantajlı ailelerin sorunlarının çözülmesine katkıda bulunarak toplumsal adaletin ve refahın sağlanmasına yardımcı olmaktır

1. Toplumların karmaşıklaşması aşağıdakilerden hangisinin ortaya çıkmasına neden olmuştur?

a) Demokrasinin azalmasına
b) Küresel ısınmaya
c) Sosyal sorunların farklılaşması ve çeşitlenmesine
d) Nüfusun artmasına
e) Bireyselliğin öne çıkmasına

Cevap: c) Sosyal sorunların farklılaşması ve çeşitlenmesine

Açıklama: Toplumların karmaşıklaşması, sosyal sorunların çeşitlenmesine ve daha fazla sayıda sosyal sorunla başa çıkılmasını gerektiren koşulları doğurmuştur.

2. Bireylerin asgari düzeyde yaşamlarını sürdürmeleri için gereksinimlerini karşılamakla yükümlü olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

a) Sosyal devlet
b) Feodal devleti
c) Refah devleti
d) Modern devlet
e) Klasik devlet

Cevap: a) Sosyal devlet

Açıklama: Sosyal devlet, bireylere asgari yaşam koşullarını sağlamaktan sorumlu olan devlet modelidir.

3. Sosyal politikanın kapsamı içinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Sosyal güvenlik
b) Endüstri ilişkileri
c) Sağlık hizmetleri
d) Rekabet ilişkileri
e) Sosyal yardımlar

Cevap: d) Rekabet ilişkileri

Açıklama: Sosyal politika bireylerin refahını korumaya yönelik hizmetleri içerir, ancak rekabet ilişkileri bu kapsama girmez.

4. Sosyal politika açısından kalkınmanın ve gelişmenin en önemli gücü aşağıdakilerden hangisidir?

a) Ekonomik kaynakları arttırmak
b) Hukuksal yaptırımları en üst düzeye çıkarmak
c) Serbest piyasa ekonomisini güçlendirmek
d) Çevreye ilişkin yatırımları arttırmak
e) İnsana yatırım yapmak

Cevap: e) İnsana yatırım yapmak

Açıklama: Sosyal politikanın temel hedeflerinden biri, insana yapılan yatırımlarla kalkınmayı sağlamaktır.

5. Sosyal politikanın hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

a) Sosyal ayrım
b) Sosyal denge
c) Sosyal adalet
d) Sosyal gelişme
e) Sosyal bütünleşme

Cevap: a) Sosyal ayrım

Açıklama: Sosyal politikanın amacı sosyal ayrım değil, tam tersine sosyal bütünleşme ve adaleti sağlamaktır.

6. Aşağıdakilerden hangisi aile politikalarının oluşturulmasını ve uygulanmasını zorunlu kılan nedenlerden biri değildir?

a) İşgücüne dahil olan kadın sayısındaki artış
b) Konut ihtiyaçlarındaki artış
c) Evlilik dışı çocuk sayılarındaki artış
d) Kardeş sayılarındaki azalma
e) Yaşlı bireylerin bakım gereksinimlerindeki artış

Cevap: b) Konut ihtiyaçlarındaki artış

Açıklama: Aile politikaları genellikle demografik ve sosyal değişikliklere odaklanır, ancak konut ihtiyaçları aile politikalarının ana sebepleri arasında yer almaz.

7. Ailenin, sosyal politikanın konuları arasında yer almasına neden olan sorunlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

a) Aile yapısının gittikçe küçülmesi
b) Boşanma oranlarının artması
c) Tek ebeveynli ailelerin sayısının giderek artması
d) Kadınların çalışma hayatına girmesi
e) Akrabalık ilişkilerinin zayıflaması

Cevap: e) Akrabalık ilişkilerinin zayıflaması

Açıklama: Akrabalık ilişkilerinin zayıflaması aile politikalarının doğrudan bir konusu değildir, daha çok boşanma oranları ve aile yapısındaki değişimlere odaklanılır.

8. Sanayi devriminin yarattığı toplumsal dengesizliği ve yoksulluğu önlemek veya en aza indirebilmek ve bireyler için sürdürülebilir yaşam koşullarının oluşturulması amacıyla aşağıdakilerden hangisi ortaya çıkmıştır?

a) Kapitalizm
b) Sosyalizm
c) Devlet
d) Sosyal politika
e) Sosyal içerme

Cevap: d) Sosyal politika

Açıklama: Sosyal politika, sanayi devrimi sonrası ortaya çıkan dengesizlik ve yoksulluk sorunlarına çözüm bulmak amacıyla geliştirilmiştir.

9. Türk Ailesinin dünü ve bugününü incelemek amacıyla kurulan Özel İhtisas Komisyonları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

a) Aile ve Eğitim Komisyonu
b) Aile ve Ekonomi Komisyonu
c) Aile ve Hukuk Komisyonu
d) Aile ve Kadın Komisyonu
e) Aile ve Devlet Politikaları Komisyonu

Cevap: d) Aile ve Kadın Komisyonu

Açıklama: Türk Ailesi üzerine yapılan çalışmaların çoğu, aile politikaları ve hukuk gibi konulara odaklanırken, doğrudan “Aile ve Kadın Komisyonu” oluşturulmamıştır.

10. Uluslararası düzeyde ailelerin korunması ve güçlendirilmesine yönelik en kapsamlı çalışmaları aşağıdaki örgütlerden hangisi gerçekleştirmektedir?

a) Avrupa Birliği
b) Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
c) Uluslararası Çalışma Örgütü
d) Dünya Bankası
e) Birleşmiş Milletler

Cevap: e) Birleşmiş Milletler

Açıklama: Birleşmiş Milletler, ailelerin korunması ve güçlendirilmesine yönelik en kapsamlı çalışmaları yürüten uluslararası bir örgüttür.