Türk İslam Felsefesi Tarihi-1 2023-2024 Vize Soruları

1- İslam felsefesini “teoloji” ile özdeşleştiren birisi onu İslam entelektüel tarihindeki disiplinlerden hangisiyle ilişkilendirmektedir?

A) Kelâm
B) Fıkıh
C) Tasavvuf
D) Edebiyat
E) Hadis

Cevap : A) Kelâm

Açıklama : İslam felsefesini teoloji olarak kabul eden bakış açısı, genellikle kelâm ile ilişkilendirilir. Kelâm, İslamî teolojik konuları tartışan bir disiplindir.

2- Fârâbî “Felsefenin Zuhuru” adlı eserinde Aristoteles’in hangi eserini Yuhannâ b. Haylân’dan sonuna kadar okuduğunu özellikle belirtmektedir?

A) Metafizik
B) Retorik
C) Fizik
D) Birinci Analitikler
E) İkinci Analitikler

Cevap : E) İkinci Analitikler

Açıklama :

3- Fârâbî’ye göre fıkıh ve kelâm aşağıdaki bilimlerin hangisinin kapsamındadır?

A) Din bilimleri
B) Matematik
C) Toplumsal bilimler
D) Metafizik
E) Dil bilimleri

Cevap : C) Toplumsal bilimler

Açıklama :

4- Aşağıdakilerden hangisi Ebû Bekr er-Râzî’nin karşılaştırıldığı Geç Antik dönemin büyük hekimidir?

A) Dioscorides
B) Aristoteles
C) Theophrastus
D) Hipokrat
E) Galen

Cevap : E) Galen

Açıklama : Ebû Bekr er-Râzî, Geç Antik dönemin ünlü hekimi Galen ile karşılaştırılır; Galen tıbbi yazılar ve anatomi çalışmaları ile tanınır.

5- Aşağıdakilerden hangisi Helenistik ve Geç Antik dönemde Eflâtun ve Aristoteles’in eserlerine yönelik kaleme alınan eserleri tanımlayan doğru ifadedir?

A) Ansiklopedi
B) Diyalog
C) Şerh
D) Monograf
E) Özet

Cevap : C) Şerh

Açıklama : Helenistik dönemde filozofların eserlerine yazılan açıklamalar, “şerh” olarak bilinir. Bu, metinlerin daha iyi anlaşılmasına yönelik yorumlar içerir.

6- Ebû Bekr er-Râzî âlemin varlığa gelişini açıklamak için hangi ilkeye daha aktif bir rol vermiştir?

A) Mekân
B) Zaman
C) Tanrı
D) Madde
E) Nefs

Cevap : E) Nefs

Açıklama :

7- Aşağıdakilerden hangisi Kindî ve takipçilerinin üzerinde durduğu başlıca problemdir?

A) Mantığın evrenselliği
B) Matematik nesnelerin ontolojisi
C) Felsefe ve din arasında uzlaştırma
D) Erdemler ve erdemsizlikler
E) Nedensellik

Cevap : C) Felsefe ve din arasında uzlaştırma

Açıklama : Kindî, felsefe ve din arasında uzlaşmayı sağlamaya çalışmış, bu konuyu eserlerinde detaylandırmıştır.

8- Aşağıdakilerden hangisi Ebû Bekr er-Râzî’nin beş ezelî ilkesinden biri değildir?

A) Madde
B) Sayı
C) Tanrı
D) Nefs
E) Zaman

Cevap : B) Sayı

Açıklama : Ebû Bekr er-Râzî’nin beş ezelî ilkesinde “sayı” bulunmaz; diğer dört ilke yaratılışın temel taşları olarak görülür.

9- Aşağıdakilerden hangisi Fârâbî’nin felsefesinin temel unsurlarının ana hatlarıyla görülebileceği eseridir?

A) Eflâtun’un Felsefesi
B) Mutluluğu Elde Etmek
C) Eflâtun ve Aristoteles’in Uzlaştırılması
D) Varlıkların İlkeleri
E) Bilimlerin Sayımı

Cevap : D) Varlıkların İlkeleri

Açıklama :

10- Aşağıdakilerden hangisi İhvân-ı Safâ topluluğunun mensup veya ilişkili olduğu mezheptir?

A) Hanefîlik
B) Şâfiîlik
C) Şiîlik
D) Sünnîlik
E) Mâtürîdîlik

Cevap : C) Şiîlik

Açıklama : İhvân-ı Safâ topluluğu genellikle Şiîliğe yakın bir düşünce yapısına sahiptir ve bu mezheple ilişkilendirilir.

11- Aşağıdakilerden hangisi İslam dünyasına tercümeler yoluyla intikal eden felsefe üzerinde etkili olan ve Helenistik dönemde ortaya çıkan felsefe okuludur?

A) Stoacılık
B) Yeni-Eflâtunculuk
C) Kinik
D) Şüphecilik
E) Epikürcülük

Cevap : B) Yeni-Eflâtunculuk

Açıklama : Helenistik dönemde ortaya çıkan Yeni-Eflatunculuk felsefesi, İslam felsefesini derinden etkilemiştir.

12- Aşağıdakilerden hangisi Kindî’ye göre “sevilenlerin kaybından ve isteklerin gerçekleşmemesinden kaynaklanan psikolojik bir rahatsızlık” tanımı kapsamındadır?

A) Utanma
B) Sevinç
C) Kaygı
D) Üzüntü
E) Ümitsizlik

Cevap : D) Üzüntü

Açıklama : Kindî, “Üzüntü”yü kaybedilen isteklerin veya gerçekleşmeyen arzuların bir sonucu olarak tanımlar.

13- Aşağıdakilerden hangisi Kindî çevresi tarafından Arapçaya tercüme edilen ve Aristoteles’e nispet edilen Yeni-Eflâtuncu eserdir?

A) Üsûlûcyâ
B) Metafizik
C) Elementler
D) Timaios
E) İkinci Analitikler

Cevap : A) Üsûlûcyâ

Açıklama : “Üsûlûcyâ” adlı eser, Kindî çevresi tarafından tercüme edilmiş ve Aristoteles’e nispet edilmiştir.

14- Aşağıdakilerden hangisi Fârâbî’ye göre metafiziğe verilebilecek bir başka addır?

A) Özel bilim
B) Pratik bilim
C) Tikel bilim
D) Tümel bilim
E) Toplumsal bilim

Cevap : D) Tümel bilim

Açıklama : Fârâbî, metafiziği tümel bir bilim olarak tanımlar.

15- Aşağıdakilerden hangisi Fârâbî’nin hayatıyla ilgili bilgi veren erken dönem isimlerden biri değildir?

A) İbn Havkal
B) İbnü’l-Kıftî
C) Kâdî Sâ‘id
D) İbnü’n-Nedîm
E) Mes‘ûdî

Cevap : B) İbnü’l-Kıftî

Açıklama :

16- Aşağıdakilerden hangisi felsefe eserlerinin Arapçaya tercümesinde aracılık eden dildir?

A) Sanskritçe
B) Süryanîce
C) Çince
D) Ârâmîce
E) Yunanca

Cevap : B) Süryanîce

Açıklama : Felsefe eserlerinin Arapçaya tercümesinde özellikle Süryanîce aracılık etmiştir.

17- Aşağıdakilerden hangisi İhvân-ı Safâ topluluğunun kaynakları arasında yer almamaktadır?

A) Epikürcülük
B) Hermetizm
C) Gnostizim
D) Mistisizm
E) Kutsal kitaplar

Cevap : A) Epikürcülük

Açıklama : Epikürcülük, İhvân-ı Safâ’nın kaynakları arasında yer almaz. Diğer kaynaklar ise topluluğun düşünce yapısında etkili olmuştur.

18- Aşağıdakilerden hangisi İhvân-ı Safâ topluluğunun ilişkili olduğu İsmâilîliğe verilen bir addır?

A) Mâtürîdiyye
B) Zâhiriyye
C) Eş’ariyye
D) Bâtıniyye
E) Aleviyye

Cevap : D) Bâtıniyye

Açıklama : İhvân-ı Safâ topluluğu, İsmâilîlikle ilişkili olarak “Bâtıniyye” olarak adlandırılmıştır.

19- Aşağıdakilerden hangisi, İslam felsefesine yönelik oryantalist bakış açısının temel kabullerinden biri değildir?

A) İslam felsefesini mistik bir felsefe olarak yorumlama
B) İslam felsefesini Yunan, Latin ve Orta Çağ felsefeleri arasında bir aracı olarak değerlendirme
C) İslam felsefesinin İbn Rüşd ile sona erdiğini ileri sürme
D) İslam dünyasında üretilen felsefe
E) İslam felsefenin zirvesine XIII. yüzyıldan sonra ulaştığını iddia etme

Cevap : E) İslam felsefenin zirvesine XIII. yüzyıldan sonra ulaştığını iddia etme

Açıklama :

20- Aşağıdakilerden hangisi “İslam felsefesi” tabirinin tarihî veriler ışığında doğru anlamıdır?

A) İslam dünyasında üretilen felsefe
B) Arapların felsefesi
C) Türklerin felsefesi
D) Müslümanların felsefesi
E) İslam’ın felsefesi

Cevap : A) İslam dünyasında üretilen felsefe

Açıklama : “İslam felsefesi” ifadesi tarihsel olarak İslam dünyasında üretilen felsefeyi tanımlar.