Temel Biyoloji 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Temel biyoloji, yaşamın temel yapıtaşlarını ve bu yapıtaşlarının bir araya gelerek oluşturduğu sistemleri inceleyen bir bilim dalıdır. Bu makalede, “Temel Biyoloji 2024-2025 Vize Soruları” üzerinden biyolojinin farklı alt disiplinlerine ilişkin konular incelenecek ve biyolojik süreçlere dair önemli bilgiler aktarılacaktır.

Hücre Enerjisi ve Moleküler İşlevler

Hücreler, hayatta kalmak için enerjiye ihtiyaç duyar ve bu enerji adenozin trifosfat (ATP) molekülü tarafından sağlanır. Soru 1, ATP’nin evrensel bir enerji birimi olduğunu vurgular. ATP, hücre içinde enerji transferini sağlayan molekül olup, metabolik süreçlerin sürdürülmesinde kritik bir rol oynar.

Ayrıca, transkripsiyon (Soru 2), genetik bilginin DNA’dan RNA’ya aktarılması sürecidir. Bu süreç, protein sentezinin temel aşamalarından biri olup genetik bilginin işlenmesinde önemli bir adımdır.

Ekosistem ve Evrim Kavramları

Soru 3, ekosistemlerin canlı ve cansız öğelerden oluştuğunu ve organik-inorganik maddelerin bu yapıya dahil olduğunu açıklar. Bu, ekosistemin bütüncül bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Ekosistem, üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardan oluşur.

Evrimsel süreçler ise doğal seçilim, mutasyonlar ve adaptasyonlarla şekillenir. Soru 4, makroevrimin büyük ölçekli türleşme ve değişimlere işaret ettiğini belirtirken, mikroevrim daha küçük gen havuzu değişikliklerini ifade eder. Bu ayrım, biyolojik çeşitlilik ve adaptasyon süreçlerini anlamak için kritiktir.

Hücre Yapısı ve Fonksiyonları

Hücreler, zarla çevrili organellerden oluşur, ancak ribozomlar (Soru 6) zarla çevrili olmayan bir istisnadır. Ribozomlar, RNA ve proteinlerden oluşur ve protein sentezinin gerçekleştiği temel yapıdır. Ayrıca, hücrelerin enerji üreten organelleri olan mitokondri ve kloroplastlar, hücresel metabolizmanın merkezindedir (Soru 11).

Karbonhidratlar ve Enerji Depolama

Polisakkaritler, glukoz gibi monomerlerin birleşmesiyle oluşan büyük moleküllerdir. Soru 7, nişastanın polisakkaritlere bir örnek olduğunu belirtir. Bu bileşikler, enerji depolama ve yapısal destek gibi çeşitli biyolojik işlevlere sahiptir.

Fotosentez, bitki hücrelerinde ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştürüldüğü bir süreçtir (Soru 8). Bu enerji, glukoz gibi organik moleküllerde depolanır ve yaşamın temel enerji kaynaklarından birini oluşturur.

Biyoçeşitlilik ve Ekolojik Hiyerarşi

Dünya üzerindeki en fazla türe sahip canlı grubu böceklerdir (Soru 9). Böcekler, milyonlarca türle birlikte biyoçeşitliliğin en büyük kısmını oluşturur. Soru 14, biyoçeşitlilik kavramının cansız materyalleri kapsamadığını vurgular. Biyoçeşitlilik, genetik çeşitlilikten ekosistem çeşitliliğine kadar geniş bir kapsamı içerir.

Genetik ve Mutasyon

Genetik varyasyonların temel kaynağı mutasyonlardır (Soru 10). Mutasyonlar DNA yapısındaki kalıcı değişimler olup, gen fonksiyonlarını değiştirebilir ve kalıtsal özelliklere etki edebilir. Epigenetik değişikliklerden farklı olarak mutasyonlar, DNA dizisinde doğrudan değişikliklere neden olur.

Canlılık ve Organizasyon

Canlılar enerjiye ihtiyaç duyar, çevresel uyaranlara tepki verir, üreme yeteneğine sahiptir ve büyüyüp gelişir (Soru 13). Bu özellikler, canlılık kriterlerini tanımlar. Ayrıca, hücresel düzeyde, beyin gibi organlar organizmanın işlevselliğini sağlayan karmaşık yapılar oluşturur (Soru 18).

Simetri ve Anatomik Özellikler

Radial simetrili canlılar (Soru 19), sağ-sol veya baş-ayak gibi yönlere sahip değildir. Bu tür simetri, denizanası gibi basit yapılı organizmalarda görülür. Bu organizmalar, çevreden gelen uyaranlara her yönden eşit şekilde tepki verebilir.

DNA ve Kalıtsal Bilgi

DNA, genetik bilgiyi depolayan ve nesilden nesile aktaran bir moleküldür (Soru 20). Bu bilgi, organizmanın tüm biyolojik özelliklerini kontrol eden genetik talimatlar içerir. DNA’nın yapısındaki çift sarmal düzen, genetik bilginin stabil bir şekilde saklanmasını sağlar.

Sonuç

Temel biyoloji, yaşamın temel yapı ve işlevlerini anlamak için vazgeçilmez bir disiplindir. Bu makalede ele alınan konular, hücre biyolojisi, genetik, ekosistem dinamikleri ve evrimsel süreçler gibi biyolojinin geniş kapsamını yansıtmaktadır. Bu tür bilgiler, hem temel bilimlerde hem de uygulamalı alanlarda biyolojik süreçleri daha iyi anlamamızı sağlamaktadır

1. Tüm hücreler enerji birimi olarak aşağıdaki moleküllerden hangisini kullanır?

A) PTP
B) TTP
C) UTP
D) ATP
E) CTP

Cevap : D) ATP

Açıklama : ATP, tüm hücrelerde enerji transferini sağlayan temel moleküldür.

2. Transkripsiyon ifadesi ile aşağıdakilerden hangisi belirtilmektedir?

A) RNA’nın Sentezini
B) Karbonhidratların Sentezini
C) Lipidlerin Sentezini
D) DNA’nın Sentezini
E) Proteinlerin Sentezini

Cevap : A) RNA’nın Sentezini

Açıklama : Transkripsiyon, DNA’dan RNA’nın sentezlendiği süreçtir.

3. Ekosistem kavramı için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ekosistem canlı ve cansız öğelerden meydana gelir.
B) Ekosistem içinde üreticiler yer alır.
C) İnorganik ve organik maddeler ekosistemin bir unsurudur.
D) Cansız çevre ekolojiyi oluşturmaz.
E) Tüketiciler ve ayrıştırıcılar ekosistemin bir parçasıdır.

Cevap : D) Cansız çevre ekolojiyi oluşturmaz

Açıklama : Ekosistem, cansız çevreyi de içine alarak bir bütündür.

4. Evrim ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Doğal seçilim, evrimsel değişimi meydana getirmede önemli rol oynar.
B) Mutasyonlar rastgele meydana gelir.
C) Bireyler evrimleşemez.
D) Adaptasyonlar canlıya üstünlük sağlayan özellikleridir.
E) Makroevrim gen havuzunda nesilden nesile meydana gelen değişimlerdir.

Cevap : E) Makroevrim gen havuzunda nesilden nesile meydana gelen değişimlerdir.

Açıklama : Makroevrim, daha büyük ölçekte türleşme ve büyük değişimleri ifade eder, gen havuzunda nesilden nesile olan değişimler mikroevrimle ilgilidir.

5. Aşağıdakilerden hangisinde sadece RNA içerir?

A) Kloroplastlar
B) Bakteriler
C) Mitokondri
D) Ribozomlar
E) Hücre çekirdeği

Cevap : D) Ribozomlar

Açıklama : Ribozomlar, sadece RNA ve proteinlerden oluşur; başka bir yapıya sahip değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi zarla çevrili bir organel değildir?

A) Endoplazmik Retikulum
B) Nukleus
C) Kloroplastlar
D) Ribozomlar
E) Mitokondri

Cevap : D) Ribozomlar

Açıklama : Ribozomlar zarla çevrili olmayan organellerdir.

7. Aşağıdakilerden hangisi polisakkaritlere örnek olarak verilebilir?

A) Riboz
B) Kolesterol
C) Albumin
D) Glukoz
E) Nişasta

Cevap : E) Nişasta

Açıklama : Nişasta, polisakkarit sınıfına girer ve çok sayıda glukoz biriminin birleşmesinden oluşur.

8. Bitki hücrelerinde fotosentez yoluyla ışık enerjisi aşağıdaki enerji çeşitlerinden hangisine dönüştürülür?

A) Elektrik enerjisi
B) Isı enerjisi
C) Kimyasal enerji
D) Potansiyel enerji
E) Kinetik enerji

Cevap : C) Kimyasal enerji

Açıklama : Fotosentez sırasında ışık enerjisi kimyasal enerjiye dönüştürülür ve glukoz gibi moleküllerde depolanır.

9. Aşağıdaki canlı gruplarından hangisi en fazla türe sahiptir?

A) Kuşlar
B) Balıklar
C) Bitkiler
D) Memeliler
E) Böcekler

Cevap : E) Böcekler

Açıklama : Böcekler, dünyada en fazla türe sahip olan canlı grubudur.

10. Aşağıdakilerden hangisi mutasyon için söylenemez?

A) Bir epigenetik değişimdir.
B) DNA’nın yapısında meydana gelen değişimlerdir.
C) Meydana geldiği genin fonksiyonunda kayıplara neden olabilir.
D) Kalıtsal olarak bir nesilden diğerine aktarılabilir.
E) Canlılardaki varyasyonun ana nedenlerinden biridir.

Cevap : A) Bir epigenetik değişimdir.

Açıklama : Mutasyon, DNA’nın yapısında meydana gelen kalıcı bir değişimdir; epigenetik değişikliklerden farklıdır.

11. Aşağıdaki organellerden hangisinde veya hangilerinde hücre içi enerji üretimi olmaz?

A) Kloroplastlarda
B) Kloroplastlarda ve Mitokondride
C) Mitokondride
D) Peroksizomlarda
E) Golgi Aygıtında

Cevap : E) Golgi Aygıtında

Açıklama : Golgi Aygıtı, hücre içi enerji üretiminden sorumlu bir organel değildir; esas olarak madde paketleme ve taşıma işlevi görür.

12. Canlılık faaliyetlerini sürdürebilmek için gereksinim duydukları enerji için doğrudan dışa bağımlı olan canlılar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bitkiler
B) Mantarlar
C) Ototrof canlılar
D) Yosunlar
E) Yeşil Algler

Cevap : B) Mantarlar

Açıklama : Mantarlar, ototrof olmadıkları için enerji ihtiyaçlarını doğrudan dışarıdan karşılamak zorundadır.

13. Aşağıdakilerden hangisi canlıların ortak özelliklerinden biri değildir?

A) Yüksek düzeyde organizasyon gösterirler.
B) Enerji ihtiyaçları yoktur.
C) Çevresel uyaranlara tepki verirler.
D) Üreme yeteneğine sahiptirler.
E) Büyür ve gelişirler.

Cevap : B) Enerji ihtiyaçları yoktur.

Açıklama : Tüm canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaçları vardır.

14. Aşağıdakilerden hangisi biyoçeşitlilik kavramı içinde yer almamaktadır?

A) Bitkiler
B) Cansız materyal
C) Habitat
D) Ekosistem
E) Hayvanlar

Cevap : B) Cansız materyal

Açıklama : Biyoçeşitlilik, canlı organizmaların çeşitliliğini ifade eder; cansız materyaller bu kavramın dışında yer alır.

15. I. Oksijen yokluğunda pirüvat sitrik asit döngüsüne giremez.
II. Oksijen yokluğunda pirüvat laktik aside dönüştürülür.
III. Oksijen yokluğunda pirüvat mitokondriye girer, karbon ve hidrojen kaybederek asetil-CoA’ya dönüşür.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri glikoliz reaksiyonları sırasında oksijen yokluğu sonucunda meydana gelir?

A) II ve III
B) I ve III
C) I ve II
D) Yalnız II
E) Yalnız I

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Oksijen yokluğunda pirüvat sitrik asit döngüsüne giremez ve laktik aside dönüştürülür.

16. Monomer adı verilen küçük moleküllerin kovalent bağlanması ile oluşan büyük polimerlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Makromolekül
B) Mikromolekül
C) İzomer
D) Atom
E) Element

Cevap : A) Makromolekül

Açıklama : Monomerlerin birleşmesiyle oluşan büyük moleküller makromolekül olarak adlandırılır.

17. Nairovirüs Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına sebep olan hayvan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akar
B) Akrep
C) Kene
D) Kırkayak
E) Çiyan

Cevap : C) Kene

Açıklama : Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığına Nairovirüs neden olur ve bu hastalık keneler aracılığıyla bulaşır.

18. Beynimiz yapısal hiyerarşinin aşağıdaki hangi seviyesine ait bir örnektir?

A) Organ sistemi
B) Organ
C) Hücre
D) Organizma
E) Doku

Cevap : B) Organ

Açıklama : Beyin, bir organ olarak sinir sisteminin bir parçasıdır.

19. I. Sağ, sol, baş ve ayak gibi yönleri yoktur.
II. Vücudun ön (anterior), arka (posterior) ayrıca sol ve sağ kısımları bulunur.
III. Baş oluşumu yoktur.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri radial simetrili hayvanlar için doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) Yalnız II
E) II ve III

Cevap : C) I ve III

Açıklama : Radial simetrili hayvanların sağ-sol ya da baş-ayak yönleri yoktur ve baş oluşumu görülmez.

20. Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın özelliklerinden biridir?

A) Kalıtsal bilgiyi depolar ve aktarır.
B) DNA yapısında bulunan şeker ribozdur.
C) Hücre zarında bulunur.
D) Yabancı maddelere karşı vücut savunmasında görev alır.
E) Aminoasit moleküllerinden oluşur.

Cevap : A) Kalıtsal bilgiyi depolar ve aktarır.

Açıklama : DNA, genetik bilgiyi saklar ve nesilden nesile aktarır.