Ata-Aöf Engellilik ve Sosyal Hizmet Ünite -6

ORTOPEDİK ENGELİN TANIMI

Ortopedik engel, fiziksel hareket kabiliyetinde kısıtlılık yaratan ve genellikle sinir sistemi, kaslar veya iskelet yapısında meydana gelen bozukluklar sonucu ortaya çıkar. Bu engel, merkezî sinir sistemi hastalıkları veya kazalar nedeniyle kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi durumunu ifade eder. Farklı uzmanlar bu durumu “fiziksel engel” veya “nöro-motor bozukluk” gibi çeşitli terimlerle adlandırmaktadır.

ORTOPEDİK ENGELİN SINIFLANDIRILMASI

1. Engelin Derecesine Göre:
   • Hafif: Birey, yaşamını yardımsız veya çok az destekle sürdürebilir.
   • Orta: Günlük yaşamda kısmi desteğe ihtiyaç duyar.
   • Ağır: Tam bağımlı olup tekerlekli sandalye gibi araçlara ihtiyaç duyar.
2. Engelin Oluştuğu Yere Göre:
   • Sinir Sistemi Yetersizlikleri: Serebral paralizi, spina bifida, travmatik beyin yaralanmaları.
   • Kas-İskelet Sistemi Yetersizlikleri: Kas distrofisi, romatoid artrit, doğumsal uzuv eksiklikleri.
   • Sağlık Yetersizlikleri: Süreğen hastalıklar, kalıcı yetersizlik bırakabilen kronik rahatsızlıklar.

ORTOPEDİK ENGELİN NEDENLERİ

1. Doğum Öncesi:
   Genetik faktörler, annenin sağlığıyla ilgili durumlar (örneğin enfeksiyonlar veya ilaç kullanımı).
2. Doğum Sırası:
   Zor veya uzun süren doğumlar, oksijen eksikliği gibi komplikasyonlar.
3. Doğum Sonrası:
   Kazalar, enfeksiyonlar, uygun olmayan sağlık ve hijyen koşulları.

TANILAMA VE DEĞERLENDİRME

• Tıbbi Tanı: Hastanede yapılan tetkik ve değerlendirmelerle bireyin sınırlılıklarını önlemek veya azaltmak için kullanılır.
• Eğitsel Değerlendirme: Rehberlik ve araştırma merkezlerinde uzmanlar tarafından yapılır. Bu süreç, bireylerin özel eğitim ihtiyaçlarını belirlemek için önemlidir.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLERİN ÖZELLİKLERİ

Ortopedik engelli bireylerin özellikleri, yetersizliklerinin türü, derecesi, ortaya çıkış yaşı ve bireysel çevresel faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Bu bireylerin gelişimi motor beceriler, fiziksel kabiliyetler, bilişsel performans, dil ve sosyal-duygusal alanlarda farklılık gösterebilir.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLERİN EĞİTİMLERİ

Eğitim gereksinimleri bireyin yetersizlik türü ve derecesine göre değişir:

1. Kaynaştırma Eğitimi: Hafif veya geçici engelleri olan bireyler genel eğitim okullarında destek alabilir.
2. Özel Eğitim Kurumları: Ağır ve birden fazla engeli olan bireyler için tasarlanmış sınıflarda eğitim verilir.
3. Evde veya Hastanede Eğitim: Okula devam edemeyen bireyler için geçici eğitim yöntemleri uygulanır.

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) her bireyin özel ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanır ve bu süreç yasal bir hak olarak düzenlenmiştir. Eğitim süreci, günlük yaşam becerilerini, sosyal etkileşimleri ve mesleki gelişimi desteklemeye odaklanır.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLER VE TEKNOLOJİ

Gelişmiş teknolojiler, bireylerin bağımsız hareket kabiliyetlerini artırır ve yaşam kalitelerini yükseltir.

• Yardımcı Teknolojiler: Tekerlekli sandalye, protezler, iletişim cihazları gibi araçları içerir.
• Eğitim Teknolojileri: Özel tasarlanmış bilgisayar yazılımları ve araçlarla eğitime katkı sağlar.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLER VE ÇEVRE

Fiziksel çevrenin engelli bireylerin ihtiyaçlarına uygun düzenlenmesi önemlidir. Kamuya açık binaların ve çevre düzenlemelerinin engelsiz hale getirilmesi, bireylerin topluma katılımını kolaylaştırır.

ORTOPEDİK ENGELLİ BİREYLERDE REHABİLİTASYON

Rehabilitasyon, bireyin hem fiziksel hem de psikososyal yönlerini desteklemeye odaklanır.

• Tıbbi Rehabilitasyon: Bozuklukları azaltmayı veya ortadan kaldırmayı hedefler.
• Mesleki Rehabilitasyon: Çalışma becerilerini geliştirme ve işe uyumu sağlamayı içerir.
• Psikososyal Destek: Bireyin toplumsal rollerini yerine getirmesini teşvik eder.

Ortopedik engelli bireylerin toplumsal yaşama katılımı ve yaşam kalitesinin artırılması, kapsamlı bir eğitim, çevresel düzenlemeler ve teknolojik destekle mümkün olabilir

1.

Bedensel engelli tanımı aşağıdaki yetersizliklerden hangilerine karşılık gelir?

a) Kas ve iskelet yetersizlikleri
b) Ortopedik ve süreğen yetersizlikleri
c) Nörolojik ve motor yetersizlikleri
d) Ortopedik ve zihinsel yetersizlikleri
e) Süreğen ve kronik yetersizlikleri

Cevap: b) Ortopedik ve süreğen yetersizlikleri

Açıklama: Bedensel engelli tanımı, bireyin hareket kabiliyetini kısıtlayan ve genellikle ortopedik ya da süreğen (kronik) durumlarla ilişkili olan yetersizlikleri ifade eder. Kas-iskelet sistemi hastalıkları ve süreğen hastalıklar bu kapsama girer.

2.

Ortopedik yetersizlikler aşağıdaki işlevlerden hangisindeki yetersizliği ifade etmez?

a) Kas
b) Eklem
c) Ruhsal
d) Görme
e) İskelet

Cevap: c) Ruhsal

Açıklama: Ortopedik yetersizlikler kas, eklem ve iskelet gibi fiziksel yapılarla ilgilidir. Ruhsal işlevler bu kapsamın dışında kalır.

3.

Kas tonusunu ve refleksleri etkileyen, ilerleyici olmayan ve yaygın görülen nöromotor bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

a) Serebral paralizi
b) Duchenne müsküler distrofisi
c) Spina bifida
d) Multiple sklerozis
e) Romatoid artrit

Cevap: a) Serebral paralizi

Açıklama: Serebral paralizi, doğum öncesi veya doğum sırasında oluşan beyin hasarı nedeniyle kas tonusunu ve refleksleri etkileyen, ilerleyici olmayan nöromotor bir bozukluktur.

4.

Aşağıdakilerden hangisi omurilik zedelenmelerine bağlı olarak gelişebilen belirti-bulgulardan biri değildir?

a) Solunum güçlüğü
b) İdrar-gaita inkontinansı
c) Duyu kaybı
d) Cinsel fonksiyon kaybı
e) Görme kusuru

Cevap: e) Görme kusuru

Açıklama: Omurilik zedelenmeleri motor ve duyu fonksiyonlarında kayıplara yol açabilir, ancak görme kusuru merkezi sinir sistemi hasarlarına bağlı bir durumdur ve doğrudan omurilik zedelenmeleriyle ilişkili değildir.

5.

Aşağıdakilerden hangisi ortopedik yetersizliklerle ilgili olarak yanlıştır?

a) Serebral paralizinin en yaygın görülen tipi spastik tiptir.
b) Spina bifida da çoğunlukla hidrosefali görülür.
c) Gelişimsel kalça çıkıklığı erkeklerde sık görülür.
d) Duchenne müsküler distrofisi genetik geçiş gösterir.
e) Etkin bağışıklama ile çocuk felci az görülür.

Cevap: c) Gelişimsel kalça çıkıklığı erkeklerde sık görülür.

Açıklama: Gelişimsel kalça çıkıklığı genellikle kız çocuklarında daha sık görülür. Diğer seçenekler doğru bilgilere dayanmaktadır.

6.

Aşağıdakilerden hangisi ortopedik engele neden olabilen doğum öncesi faktörlerden biridir?

a) Çoğul gebelikler
b) Anoksi/Hipoksi
c) Doğum travması
d) Prematür (erken) doğum
e) Akraba evliliği

Cevap: e) Akraba evliliği

Açıklama: Akraba evliliği genetik hastalıkların riskini artırır ve doğum öncesi faktörlerden biri olarak ortopedik engellere yol açabilir.

7.

Aşağıdakilerden hangisi ortopedik engelli çocuklarda sıklıkla görülen motor gelişim özelliklerinden biridir?

a) Okuma ve matematik işlevlerinde zorluk
b) El ve göz koordinasyon bozukluğu
c) Alıcı ve ifade edici dil yetersizliği
d) Düşük benlik saygısı
e) Akran zorbalığı

Cevap: b) El ve göz koordinasyon bozukluğu

Açıklama: Ortopedik engelli çocuklarda genellikle motor becerilerde bozukluk, özellikle el ve göz koordinasyonunda güçlük gözlenir.

8.

Ortopedik engelli bireylerin tanılanmasındaki sıra aşağıdakilerden hangisidir?

a) Tıbbi tanı – Psikometrik testler – Eğitsel tanı
b) Eğitsel tanı – Rehabilitasyon – Tıbbi tanı
c) Tıbbi tanı – Tıbbi değerlendirme – Rehabilitasyon
d) Tıbbi tanı – Rehabilitasyon – Eğitsel tanı
e) Eğitsel tanı – Tıbbi tanı – Rehabilitasyon

Cevap: a) Tıbbi tanı – Psikometrik testler – Eğitsel tanı

Açıklama: Ortopedik engelli bireylerin tanılanması genellikle önce tıbbi değerlendirme, ardından psikometrik testler ve eğitsel tanı ile gerçekleşir.

9.

Ortopedik engelli bireylerin eğitsel değerlendirmesi sonucunda hazırlanan programa ne ad verilir?

a) Gelişim destek programı
b) Hizmet içi eğitim programı
c) Multidisipliner yaklaşım programı
d) Bireyselleştirilmiş eğitim programı
e) Eğitim-gelişim destek programı

Cevap: d) Bireyselleştirilmiş eğitim programı

Açıklama: Ortopedik engelli bireyler için hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP), bireyin ihtiyaçlarına göre düzenlenir.

10.

Günlük yaşam gereksinimlerini bir araca veya desteğe bağımlı sürdüren, duyu-algı bozuklukları ve ağrılı deformiteleri olan bireyin engel derecesi aşağıdakilerden hangisidir?

a) Çok hafif derece
b) Hafif derece
c) Orta derece
d) Ağır derece
e) Çok ağır derece

Cevap: d) Ağır derece

Açıklama: Ağır derece engel, bireyin yaşamını önemli ölçüde destek araçlarına bağımlı olarak sürdürebildiği, ciddi duyu-algı kaybı ve ağrılı deformitelere sahip olduğu durumu ifade eder.