Ata Aöf Tıbbi Sosyal Hizmet Ünite -9

 KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

Kardiyovasküler Hastalıkların Küresel Durumu
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre, kardiyovasküler hastalıklar dünya genelinde birincil ölüm nedenidir. 2015 yılında gerçekleşen küresel ölümlerin %31’ini oluşturan yaklaşık 17,7 milyon insan kardiyovasküler hastalıklardan hayatını kaybetmiştir. Bu ölümlerin 7,4 milyonu koroner kalp hastalığına, 6,7 milyonu ise felç nedeniyle meydana gelmiştir.

Türkiye’de Kardiyovasküler Hastalıkların Durumu
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2017 verilerine göre, kardiyovasküler hastalıklar dolaşım sistemi kaynaklı ölümlerin %39,7’sini oluşturarak, ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Bu ölümlerin:

• %39,7’si iskemik kalp hastalığından,
• %22,9’u serebrovasküler hastalıktan,
• %23,4’ü diğer kalp hastalıklarından,
• %8,9’u hipertansif hastalıklardan,
• %5,1’i ise diğer nedenlerden kaynaklanmaktadır.

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARDA RİSK FAKTÖRLERİ

Kardiyovasküler hastalıklarda çeşitli risk faktörleri bulunmaktadır:

• Değiştirilemez Risk Faktörleri: Yaş ve ailede hastalık öyküsü gibi genetik unsurlar.
• Değiştirilebilir Risk Faktörleri: Yüksek tansiyon, sigara kullanımı, obezite ve sağlıksız beslenme gibi yaşam tarzına bağlı faktörler.
• Psikososyal Risk Faktörleri: Düşük sosyoekonomik durum, sosyal izolasyon ve stres.

KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLARIN ETKİLERİ

Birey Üzerindeki Etkiler
Kardiyovasküler hastalıklar, bireyin yaşamını doğrudan tehdit ederek korku ve endişe yaratabilir. Hastalık süreci genellikle iki aşamada ele alınır:

1. Akut Aşama: Hastanede geçirilen dönemdir. Bu süreçte birey, acı ve ölüm korkusuyla baş edebilir.
2. İyileşme Aşaması: Taburculuk sonrası, bireyin yaşam tarzını değiştirmesi ve bu değişikliklere uyum sağlaması beklenir.

Aile Üzerindeki Etkiler
Bireyin kardiyovasküler hastalık deneyimi, aile içindeki rollerin değişmesine, ekonomik zorluklara ve duygusal gerilimlere yol açabilir. Aile üyelerinde anksiyete, depresyon ve tolerans eksikliği gibi durumlar gelişebilir.

KARDİYAK REHABİLİTASYON

Kardiyak Rehabilitasyon Nedir?
Kardiyak rehabilitasyon, kardiyovasküler hastaların fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan en iyi düzeye ulaşmasını hedefleyen multidisipliner bir programdır. Bu program; beslenme, egzersiz, psikososyal destek ve sağlık eğitimi gibi kapsamlı tedavi yöntemlerini içerir.

Kardiyak Rehabilitasyon Ekibi
Kardiyak rehabilitasyon ekibinde şu uzmanlar yer alır:

• Kardiyolog, kardiyovasküler cerrah, fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı, psikiyatrist, egzersiz fizyoloğu, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, rehabilitasyon hemşiresi, iş uğraşı terapisti, diyetisyen.

KARDİYAK REHABİLİTASYONDA SOSYAL HİZMET UZMANININ ROLÜ

Sosyal hizmet uzmanları, kardiyak hastalar ve ailelerinin psikososyal ihtiyaçlarını değerlendirerek, bireylerin iyilik hâlini artırmayı hedefler. Uzmanlar, sağlık ekibiyle iş birliği içinde çalışarak hastaların toplumsal kaynaklara erişimini kolaylaştırır.

Akut Evredeki Müdahaleler

• Bilişsel Düzey: Semptomlar, rehabilitasyon süreci ve toplum kaynakları hakkında kapsamlı eğitim sağlanır.
• Duygusal Düzey: Destek grupları ve bireysel danışmanlıklarla hastanın endişeleri ele alınır.

İyileşme Evresindeki Müdahaleler

• Eğitim ve destek grupları düzenlenerek, birey ve ailelerin yaşam kalitesinin artırılması sağlanır.
• Psikososyal destekle hastaların yaşam tarzı değişikliklerini benimsemelerine yardımcı olunur.

Genel Müdahale Amaçları

• Kaygı ve kötümserliği azaltmak,
• Hastanın güç, kontrol ve seçim duygusunu pekiştirmek,
• Aile içi dayanışmayı güçlendirmek.

Sosyal hizmet uzmanları, kardiyak rehabilitasyon sürecinde bireylerin ve ailelerin duygusal ihtiyaçlarına yanıt vererek, onların yaşam kalitesini artırmada önemli bir rol oynar.

9. Ünite: Kardiyak Sosyal Hizmet

1. Aşağıdaki hangisi kardiyovasküler hastalıkların psikososyal risk faktörlerinden değildir?

a) Düşük sosyoekonomik durum
b) Sosyal izolasyon
c) Obezite
d) Sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği
e) Stres

Cevap: c) Obezite

Açıklama: Obezite fiziksel bir sağlık sorunudur. Diğer seçenekler psikososyal risk faktörleridir.

2. Aşağıdaki hangisi kardiyovasküler hastalıkların değiştirilebilir risk faktörlerinden değildir?

a) Hareketsiz yaşam
b) Sigara kullanımı
c) Diyabet
d) Yaş
e) Hipertansiyon

Cevap: d) Yaş

Açıklama: Yaş, bireyin değiştiremeyeceği bir biyolojik faktördür. Diğer seçenekler değiştirilebilir risk faktörleridir.

3. Aşağıdaki hangisi kardiyovasküler hastalıkların değiştirilemez risk faktörlerindendir?

a) Yaş
b) Diyabet
c) Sosyal izolasyon
d) Depresyon
e) Alkol kullanımı

Cevap: a) Yaş

Açıklama: Yaş, bireyin kontrol edemediği doğal bir süreçtir ve değiştirilemez bir risk faktörüdür.

4. Aşağıdakilerden hangisi kardiyovasküler hastalıkların birey üzerindeki etkilerinden değildir?

a) Kontrol kaybı
b) Korku
c) Endişe
d) Depresyon
e) Psikotik bozukluklar

Cevap: e) Psikotik bozukluklar

Açıklama: Psikotik bozukluklar kardiyovasküler hastalıklarla doğrudan ilişkili değildir. Diğer seçenekler bu hastalıkların psikolojik etkilerindendir.

5. Aşağıdakilerden hangisi kalp krizinin akut dönemiyle ilgili özelliklerinden değildir?

a) Hasta, durumun ciddiyetinin ve olası etkilerinin farkında olmayabilir.
b) Hastanın taburcu olmasından sonraki süreci kapsar.
c) Hastanın hastanede olduğu ve tedavi olduğu süreci kapsar.
d) Tıbbi müdahale sonrası hastada acı ve ölüm korkusu yaşanabilir.
e) Hasta, aile üyelerine veya bakım veren kişilere bağımlı olabilir.

Cevap: b) Hastanın taburcu olmasından sonraki süreci kapsar

Açıklama: Akut dönem, hastanede geçirilen ve tıbbi müdahalenin uygulandığı süreci kapsar. Taburcu sonrası süreç bu döneme dahil değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi kalp krizinin iyileşme dönemiyle ilgili özelliklerinden değildir?

a) Hastanın hastanede olduğu ve tedavi olduğu süreci kapsar.
b) Hastanın taburcu olmasından sonraki süreci kapsar.
c) Hastanın yaşam tarzı değişiklikleri yapması gerekir.
d) Hasta, yaşam tarzı değişikliği yaparken hem kendi korkularıyla hem de çevresindeki insanların korkularıyla yüzleşir.
e) Hasta, çalışma hayatının aksaması, aile işlevlerinin azalması veya depresyon gibi sorunlarla mücadele etmek zorunda kalabilir.

Cevap: a) Hastanın hastanede olduğu ve tedavi olduğu süreci kapsar

Açıklama: İyileşme dönemi, hastanın taburcu olduktan sonra yaşam tarzı değişiklikleri ve uyum süreciyle ilgilidir. Hastanede geçirilen dönem bu sürece dahil değildir.

7. I. Kardiyovasküler hastalıkların neden olduğu sakatlıklar ile buna bağlı oluşan bozuklukları belirgin şekilde azaltmak ya da tamamen ortadan kaldırmak
II. İlaç kullanımını azaltmak ya da sonlandırmak
III. Hastaneye veya hekime başvuru sıklığını azaltmak
Yukarıdakilerden hangileri kardiyak rehabilitasyonun hedeflerindendir?

a) Yalnız I
b) I ve II
c) I ve III
d) II ve III
e) I, II ve III

Cevap: e) I, II ve III

Açıklama: Kardiyak rehabilitasyonun hedefleri arasında sakatlıkları azaltmak, ilaç kullanımını düşürmek ve sağlık sistemine başvuru sıklığını azaltmak bulunur.

8. Aşağıdakilerden hangisi kardiyak rehabilitasyon ekibinde yer almaz?

a) Aile hekimi
b) Psikolog
c) Sosyal hizmet uzmanı
d) Diyetisyen
e) Kardiyovasküler cerrah

Cevap: a) Aile hekimi

Açıklama: Kardiyak rehabilitasyon ekibinde genellikle uzman hekimler ve ilgili profesyoneller bulunur. Aile hekimi ekibin doğrudan bir parçası değildir.

9. Kardiyak rehabilitasyon kaç evreden oluşmaktadır?

a) 3
b) 4
c) 5
d) 6
e) 7

Cevap: b) 4

Açıklama: Kardiyak rehabilitasyon genellikle dört evreden oluşmaktadır.

10. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uzmanının kardiyak hastalara yönelik yapacağı mesleki çalışmaların amaçlarından değildir?

a) Duygusal destek sağlayarak hastaların hastane deneyimini insancıllaştırma
b) Hak ihlali veya sağlık hizmetlerine erişimde ayrımcılıkla karşılaşma gibi durumlarda savunuculuk yapma
c) Hastalık süreci veya baş etme yöntemleri gibi konularda bilgi sağlama
d) Diğer ekip üyeleriyle değerlendirme ve uygun kurumlara havale süreçlerini de kapsayan taburculuğu planlama
e) Hastanın beslenme programını düzenleme

Cevap: e) Hastanın beslenme programını düzenleme

Açıklama: Beslenme düzenlemesi genellikle diyetisyen tarafından yapılır. Sosyal hizmet uzmanının doğrudan görevi değildir.