Türk Dili-1 2024-2025 Bütünleme Soruları

Şubat 7, 2025

1. Diller arası alışverişle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Siyasi, ekonomik vb. bakımdan güçlü toplumların dilleri daha etkilidir.
B) Sadece köklü bir tarihe sahip olan diller sözcük verebilir.
C) Özenti yoluyla dile giren unsurlarda dilsel ihtiyaç yok gibidir.
D) Kültürel ilişkilerin sonucu bir dile yabancı sözcükler girebilir.
E) Diller arası alışverişte bilgi alıntısı görülebilir.

Cevap: B) Sadece köklü bir tarihe sahip olan diller sözcük verebilir.

Açıklama: Dil alışverişinde bir dilin köklü olup olmaması değil, kültürel ve siyasi etkisi belirleyicidir.

2. Türk Dil Kurumu (TDK), Türkçeyi incelemek ve Türkçenin gelişimi için araştırmalar yapmak amacıyla 12 Temmuz 1932’de Mustafa Kemal Atatürk tarafindan kurulmuştur. Türkiye’nin başkenti Ankara’da yer alan kurum, Türk dili üzerine çalışmaların yapılıp yayımlandığı bir merkezdir. Kurum, Türk dili alanında özgün çalışmalar yapan araştırmacılara “Türk Diline Hizmet Ödülleri“ni vermektedir. Ödüller her yıl 26 Eylül Dil Bayramı’nda Ankara’da yapılan törenle sahiplerine ulaşmaktadır.
Bu parçada TDK ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Türk dili üzerine sınırlı sayıda araştırmaya sahiptir.
B) Her yıl temmuz ayında bir ödül töreni düzenlemektedir.
C) Ankara’da çalışmalarına devam etmektedir.
D) Türk sanatçıların hayatlarını araştırmaktadır.
E) Kurulduğu gün dil bayramı olarak kutlanmaktadır.

Cevap: C) Ankara’da çalışmalarına devam etmektedir.

Açıklama: Türk Dil Kurumu, Ankara’da Türkçe üzerine çalışmalarını sürdürmektedir.

3. Aşağıdaki altı çizili birleşik kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

A) Apartman girişindeki _hanımelinin_ kokusu etrafı sarmıştı.
B) Okulun _güneybatı_ yönünde büyük ve gösterişli bir kütüphane vardı.
C) Şehrin girişinde _gecekondular_ gelen misafirleri selamlıyordu.
D) _Akşamüstü_ sahil kenarında buluşmak için telefonda sözleştiler.
E) Denizde yaşayan canlılardan _köpekbalığı_ en vahşi olamıydı.

Cevap: E) Denizde yaşayan canlılardan köpekbalığı en vahşi olamıydı.

Açıklama: “Köpek balığı” kelimesi ayrı yazılmalıdır.

4. Aşağıdakilerden hangisi dilin tanımı içinde yer almaz?

A) İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan doğal bir araçtır.
B) Seslerden örülmüş sosyal bir kurumdur.
C) Dilin kullanımı başarının temel belirleyicisidir.
D) Temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış gizli antlaşmalar sistemidir.
E) Dilin kendine mahsus kanunları vardır.

Cevap: C) Dilin kullanımı başarının temel belirleyicisidir.

Açıklama: Dilin tanımı, başarı kriterleriyle değil, sosyal ve iletişimsel yönüyle yapılır.

5. /o/, /ö/, /u/, /ül yuvarlak ünlülerinin ilerleyici ya da gerileyici benzeşme ile yanlarında bulunan /g/, /g/ seslerini /v/’ye; damak /n/ (n) sesini ise /m/ sesine dönüştürmesine dudaksıllaşma denir. Buna göre, Eski Türkçedeki şekilleri göz önünde tutulduğunda aşağıdaki kelimelerin hangisinde dudaksıllaşma olmadığı söylenebilir?

A) Komşu
B) Domuz
C) Tavuk
D) Güvercin
E) Çamur

Cevap: E) Çamur

Açıklama:

6. Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

A) Aşçıya
B) Sessizlik
C) Köpüklü
D) Biricik
E) Evinde

Cevap: A) Aşçıya

Açıklama: “Aşçı” kelimesi “-çı” yapım ekini, “-ya” çekim ekini almıştır.

7. ‘Ulu mâbed! Seni ancak bu sabah anlıyorum’ cümlesinde yer alan cümle dışı unsur aşağıdakilerden hangisidir?

A) seni
B) anlıyorum
C) ancak
D) ulu mâbed
E) bu sabah

Cevap: D) ulu mâbed

Açıklama: “Ulu mâbed!” ifadesi cümlede seslenme unsuru olup cümle dışı ögedir.

8. Dede Korkut Hikâyeleri ve Yunus Emre’nin şiirlerini okuyan birisi Türkçenin hangi dönemine ait eserleri okuduğunu söyleyecektir?

A) Çağatayca
B) Uygurca
C) Osmanlı Türkçesi
D) Karahanlıca
E) Eski Anadolu Türkçesi

Cevap: E) Eski Anadolu Türkçesi

Açıklama: Dede Korkut Hikâyeleri ve Yunus Emre’nin eserleri Eski Anadolu Türkçesi dönemine aittir.

9. İletişimde karşılaşılan güçlüklerin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Konuşmanın dinlemeden üstün olması
B) Göz teması kurulmaması
C) Kelime bilgisinin yetersiz olması
D) Doğru dinleme alışkanlığının kazanılmaması
E) Anlamama kaygısının yaşanması

Cevap: D) Doğru dinleme alışkanlığının kazanılmaması

Açıklama: İletişimde en büyük güçlüklerden biri doğru dinleme alışkanlığının kazanılmamış olmasıdır.

10. “Türkçe yabancı dillerden ödünç almaktan çekinmemiştir, çünkü hiçbir dil saf değildir, her dil çeşitli sebeplerle etkileşimde bulunduğu dillerden ödünçlemeler yapar, bu doğal bir durumdur. Fakat bu durum….. döneminde Türkçede ödünçlemeden ziyade Türkçenin istilası hareketine dönüşmüştür.“
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Cumhuriyet
B) Köktürk
C) Uygur
D) Beylikler
E) Osmanlı

Cevap: E) Osmanlı

Açıklama: Osmanlı döneminde Türkçeye Arapça ve Farsçadan yoğun ödünçleme yapılmış, Türkçenin istilası yaşanmıştır.

@lolonolo_com

Türk Dili-1 2024-2025 Bütünleme Soruları

11. Aşağıdakilerden hangisi bir art damak sesidir?

A) ü
B) i
C) a
D) ö
E) e

Cevap: C) a

Açıklama: Art damak sesleri (arka sesler), dilin geriye doğru hareketiyle çıkarılır. “a” bu seslerden biridir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kırılmak” sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

A) Bu çabayla bu mermer kırılır mı bilmem.
B) Beklenmedik anda kapı kırıldı.
C) Sanıyorum bu sözlere kırıldı.
D) Yine de buzların kırılması mümkün.
E) En sonunda evin camı kırıldı.

Cevap: C) Sanıyorum bu sözlere kırıldı.

Açıklama: “Kırılmak” sözcüğü burada duygusal bir anlam kazanmış ve mecaz anlamda kullanılmıştır.

13. Aşağıdaki kelime türlerinden hangisi anlamlı kelimeler arasında değerlendirilmez?

A) İsim
B) Zamir
C) Zarf
D) Fiil
E) Sıfat

Cevap: B) Zamir

Açıklama: Zamirler (adıllar), isimlerin yerine kullanılan kelimelerdir ve tek başlarına anlam taşımazlar.

14. “Mecaz anlam, bir sözcüğün ilgi veya benzetme yoluyla gerçek ve yan anlamı dışında kullanılmasına verilen addır. Mecaz anlam kazanan sözcük genellikle soyut bir anlam taşır. Mecaz anlam sözcüklerin asıl ve yan anlamları dışında, ilişki ve benzerlik yoluyla başka bir kavramı belirtmek üzere kazandıkları anlamdır.“
Buna göre aşağıdaki altı çizili kelimelerden hangisi mecaz anlama örnek gösterilebilir?

A) O vazoyu _kırdım._
B) _Kırmızı_ en sevdiğim renktir.
C) Gülüşür ve _şakalaşırdık._
D) Sıkıntıdan _çatladım._
E) Bütün gün _bekledim._

Cevap: D) Sıkıntıdan çatladım.

Açıklama: “Çatlamak” kelimesi burada gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz anlam kazanmıştır.

15. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde tonluluk-tonsuzluk uyumu kuralına aykırı bir yazım vardır?

A) baktı
B) sütçü
C) seçkin
D) başdan
E) bizde

Cevap: D) başdan

Açıklama: Doğru yazımı “baştan” olmalıdır, çünkü “başdan” tonluluk-tonsuzluk uyumuna aykırıdır.

16. Yeryüzünde konuşulan bir dilin değişik sebeplerle ortadan kalkmasına literatürde ne ad verilmektedir?

A) Dil ölümü
B) Dil birliği
C) Dil ilişkisi
D) Dil dağılımı
E) Dil bilimi

Cevap: A) Dil ölümü

Açıklama: Bir dilin artık konuşanları kalmadığında o dil “ölü dil” olarak kabul edilir ve bu duruma “dil ölümü” denir.

17. Aşağıdakilerden hangisi yapısı bakımından basit bir cümledir?

A) Şark için “ölümün sırrına sahiptir” derler.
B) Abdullah Efendi’nin Rüyaları’ndaki “Erzurumlu Tahsin” hikâyesi biraz da bu Erzurum zelzelesinin hikâyesidir.
C) Zaten bir şehri tanımak istersen yaya dolaşacaksın.
D) Şehir, kapılarını kapatır, kendi âleminde yaşardı.
E) Evliya Çelebi, Bursa çeşmelerinden uzun uzadıya bahsettikten sonra sözü “Velhasıl Bursa sudan ibarettir,” diyerek bitirir.

Cevap: B) Abdullah Efendi’nin Rüyaları’ndaki “Erzurumlu Tahsin” hikâyesi biraz da bu Erzurum zelzelesinin hikâyesidir.

Açıklama:

18. Aşağıdakilerin hangisi deyimlerin bir özelliği değildir?

A) Genellikle gerçek anlamından ayrı bir anlam belirtirler.
B) Bir yargı bildirirler.
C) Çekici bir anlatım özelliği taşırlar.
D) Kalıplaşmış kelime öbekleridir.
E) Kısa ve özlü ifade araçlarıdır.

Cevap: B) Bir yargı bildirirler.

Açıklama: Deyimler genellikle bir yargı bildirmez, ancak atasözleri bir yargı ifade eder.

19. Yazıyı bulan ve bu yazı sistemiyle bize hayli metin bırakan ilk kültürdür. Bu kültürün diline ait metinlerin incelenmesi sonucu, o dile ait olmadığı bilinen kelimelerden 168 kadarının Türkçe kökenli kelime olduğu, tarihî ses denklikleriyle ortaya konmuştur. Mesela dar- kelimesinin Türkçe yar- “ikiye ayırmak“, dib kelimesinin yip “ip“, gişig’in eşik “kapı“, gud’un ud “öküz, sığır“ olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıdaki metinde bahsedilen kültür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sümer
B) Akad
C) Hitit
D) Sanskrit
E) Çin

Cevap: A) Sümer

Açıklama: Metinde, yazıyı bulan ve bu yazı sistemiyle birçok metin bırakan ilk kültürden bahsedilmektedir. Tarihte yazıyı icat eden ilk uygarlık Sümerlerdir. Sümerler, M.Ö. 3200 yıllarında çivi yazısını icat etmiş ve bu yazı sistemi Mezopotamya’da uzun süre kullanılmıştır.
Ayrıca, Sümer metinlerinin dilbilimsel incelemeleri sonucunda, bazı kelimelerin Türkçe kökenli olduğu öne sürülmektedir. Özellikle dar (Türkçe: yar), dib (Türkçe: ip), gişig (Türkçe: eşik), gud (Türkçe: ud, öküz) gibi kelimeler bu bağlantıya örnek olarak verilmiştir.
Diğer şıklar neden yanlış?
B) Akad → Sümerlerden sonra gelen bir uygarlık olup Sümer yazısını kullanmış ancak kendileri icat etmemiştir.
C) Hitit → Anadolu’da yaşamış ve Hint-Avrupa kökenli bir halktır. Sümerlerle doğrudan bağlantılı değildir.
D) Sanskrit → Hint-Avrupa dil ailesine ait eski bir dildir, yazının icadıyla doğrudan ilgisi yoktur.
E) Çin → Çinliler de çok eski bir yazı sistemine sahiptir ancak çivi yazısını icat eden kültür Sümerlerdir.
Bu yüzden doğru cevap Sümerlerdir (A şıkkı).

20. Aşağıdakilerden hangisi standart (ölçünlü) dile dayalı alfabemizde bir işaretle gösterilmeyip yalnızca Anadolu ağızlarında bulunan seslerden biridir?

A) ñ
B) k
C) ü
D) l
E) v

Cevap: A) ñ

Açıklama: “Ñ” harfi, Anadolu ağızlarında bulunmasına rağmen Türkiye Türkçesi standart alfabesinde yer almaz.

@lolonolo_com

Türk Dili-1 2024-2025 Bütünleme Soruları

#1. ‘Ulu mâbed! Seni ancak bu sabah anlıyorum’ cümlesinde yer alan cümle dışı unsur aşağıdakilerden hangisidir?

#2. Aşağıdaki kelime türlerinden hangisi anlamlı kelimeler arasında değerlendirilmez?

#3. Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

#6. Yeryüzünde konuşulan bir dilin değişik sebeplerle ortadan kalkmasına literatürde ne ad verilmektedir?

#7. Aşağıdaki altı çizili birleşik kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

#8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kırılmak“ sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

#9. Diller arası alışverişle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

#11. Aşağıdakilerden hangisi bir art damak sesidir?

#12. İletişimde karşılaşılan güçlüklerin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

#13. Aşağıdakilerin hangisi deyimlerin bir özelliği değildir?

#14. Aşağıdakilerden hangisi dilin tanımı içinde yer almaz?

#16. Dede Korkut Hikâyeleri ve Yunus Emre’nin şiirlerini okuyan birisi Türkçenin hangi dönemine ait eserleri okuduğunu söyleyecektir?

#17. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde tonluluk-tonsuzluk uyumu kuralına aykırı bir yazım vardır?

#18. Aşağıdakilerden hangisi yapısı bakımından basit bir cümledir?

#20. Aşağıdakilerden hangisi standart (ölçünlü) dile dayalı alfabemizde bir işaretle gösterilmeyip yalnızca Anadolu ağızlarında bulunan seslerden biridir?

SONUÇ

Türk Dili-1 2024-2025 Bütünleme Soruları

1. Diller arası alışverişle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

3. Aşağıdaki altı çizili birleşik kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

4. Aşağıdakilerden hangisi dilin tanımı içinde yer almaz?

6. Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

7. ‘Ulu mâbed! Seni ancak bu sabah anlıyorum’ cümlesinde yer alan cümle dışı unsur aşağıdakilerden hangisidir?

8. Dede Korkut Hikâyeleri ve Yunus Emre’nin şiirlerini okuyan birisi Türkçenin hangi dönemine ait eserleri okuduğunu söyleyecektir?

9. İletişimde karşılaşılan güçlüklerin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Türk Dili-1 2024-2025 Bütünleme Soruları

11. Aşağıdakilerden hangisi bir art damak sesidir?

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kırılmak” sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

13. Aşağıdaki kelime türlerinden hangisi anlamlı kelimeler arasında değerlendirilmez?

15. Aşağıdaki kelimelerin hangisinde tonluluk-tonsuzluk uyumu kuralına aykırı bir yazım vardır?

16. Yeryüzünde konuşulan bir dilin değişik sebeplerle ortadan kalkmasına literatürde ne ad verilmektedir?

17. Aşağıdakilerden hangisi yapısı bakımından basit bir cümledir?

18. Aşağıdakilerin hangisi deyimlerin bir özelliği değildir?

20. Aşağıdakilerden hangisi standart (ölçünlü) dile dayalı alfabemizde bir işaretle gösterilmeyip yalnızca Anadolu ağızlarında bulunan seslerden biridir?

Editor